Strona · s. 12strona oryginału ↗
Świątynia wielkiego twórcy
Слово Просвіти, №40 за 2018 рік
Mykoła CYMBALIUK zdjęcia Heorhija LUK’JANCZUKA Tutaj na drugą Przeczystą, święto Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, na trzy dni przed swoimi 90. urodzinami zebrał swoich ziomków i gości — delegację z Kijowa: swoich uczniów, artystów, aktorów, dziennikarzy. I witał nas Mykoła Andrijowycz w — język nie chce przejść przez gardło, by powiedzieć: wiejskim — muzeum, które w ciągu zaledwie kilku miesięcy stworzyli wdzięczni współmieszkańcy, władze lokalne i jego uczniowie. Mykoła Horbenko, przewodniczący Konotopskiej Rejonowej Administracji Państwowej, rozpoczynając uroczystości z okazji otwarcia kompleksu memorialnego, zaznaczył, że mieszkańcy Wjaziwki są dumni z tego, że w ich wsi urodził się i wychował artysta światowego formatu. Ludzie już nie pierwszy rok, jeszcze przed 2015 rokiem, kiedy Mykoła Storożenko odszedł w zaświaty, wypowiadali się za otwarciem takiego muzeum. Inicjatywę współmieszkańców, deputowanych Wjaziwskiej Rady Wiejskiej poparły także władze rejonowe. W ubiegłym roku zwrócili się do Ministerstwa Kultury Ukrainy oraz kierownictwa Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury. Przygotowania projektu podjął się Ołeksandr Cuhorka, uczeń, a obecnie współkierownik pracowni malarstwa i kultury sakralnej, którą jeszcze w 1994 roku otworzył i do ostatnich dni życia prowadził Mykoła Andrijowycz. W niewiarygodnie krótkim czasie O. Cuhorka opracował projekt i do 10 lipca gotowa była już makieta przyszłego muzeum. Rada wiejska (przewodnicząca Ludmyła Sirenko) wydzieliła pomieszczenie — drugie piętro dość przestronnego budynku rady wiejskiej. Pracę budowlańców, zakup materiałów, witryn, opłatę usług poligraficznych — drukowanie banerów opłaciły lokalne przedsiębiorstwa: DP „Konotopskie Gospodarstwo Leśne”, przedsiębiorstwa rolne PSP AF „Kozacka”, PAT „Miżrajahropostacz”, STOW „Czerwonyj jar”, TOW „Ahoropolis”, rolnicy W. O. Łuhowyj, M. I. Synjawśkyj, A. M. Zenczenko. Wszystkim, którzy brali udział w przygotowaniu tego prawdziwie ludowego święta, podziękował Andrij Czebykin, rektor Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury, rodzina artysty: żona Mykoły Andrijowycza Raisa Ołeksandriwna, syn Maksym i młodszy brat artysty Wasyl Andrijowycz. Kłaniając się nisko mieszkańcom Wjaziwki za to, co robią dla zachowania jasnej pamięci Wielkiego artysty i sieją dobro, piękno, pani Raisa zaśpiewała ukraińską pieśń ludową „Szły krowy iz dibrowy, a oweczky z pola”. Tę pieśń Mykoła Andrijowycz lubił wykonywać w duecie z żoną… I ukraińska pieśń, i tradycje ludowe, i historia, i pełne czci podejście do kobiety-matki, i miłość do rodzinnej ziemi, do sztuki i literatury inspirowały Mykołę Storożenkę, stając się dla twórczości potężnym i niewyczerpanym źródłem tematów, filozoficznego pogłębienia jego prac monumentalnych, malarstwa sztalugowego, grafiki książkowej. Znakomicie znał się na sztuce światowej: Holandii, Francji, Włoch, Niemiec, USA, Kanady. Cenił i wspierał nieustanne poszukiwania młodych. Wszystkie jego dzieła: zarówno wczesne, jak i z późniejszego okresu, na których spoczywa palec Wielkiego Twórcy, są niezwykle utalentowane, metaforyczne i jednocześnie nowoczesne. „Czym jest sztuka współczesna? — pytał w jednym ze swoich artykułów Mykoła Storożenko. — Przepaścią między sztuką współczesną a przeszłą, czy całką? Moim zdaniem, współczesność i przeszłość to jeden łańcuch w obiegu kultury”. Ten obieg zobaczyliśmy od razu, gdy tylko przekroczyliśmy próg muzeum Mykoły Storożenki. Wchodzimy wąskimi marmurowymi schodami. Na ścianach — malowidła jego jeszcze młodych naśladowców, studentów (wtedy jeszcze piątego roku) A. i W. Kowaliwów, Ch. Chmil, D. Faks, A. Łuhowśkoji, na tylnej ścianie — witraż Ju. Kyryczenki. Przy wejściu do dużej sali ekspozycyjnej — portret w kolorze sepii autorstwa Ihora Petruka „Pamięć. Mykoła Storożenko”. A dalej — całe jego życie i twórczość w fotografiach, dokumentach, rzeczach osobistych, nagrodach. I dziełach: od szkiców, książek z jego ilustracjami, fragmentów znanych prac monumentalnych (mozaiki „Ukraina scytyjska — Hellada stepowa” z budynku administracyjnego pensjonatu „Hileja”, m. Łazurne, obwód chersoński; „Akademia Kijowsko-Mohylańska XVII—XVIII w.” — wnętrza Instytutu Fizyki Teoretycznej; malowidła kopuły kijowskiej cerkwi Mykoły Prytyska: Archaniołowie Gabriel, Michał, Uriel, Rafał; przestrzeni podkopułowej budynku administracyjnego Instytutu Fizyki i in.) po malarstwo sztalugowe — portrety i grafikę. Szczególne, bodaj największe miejsce zajmują ilustracje do jego ostatniej wielkiej pracy filozoficzno-artystycznej, nad którą pracował niemal całe swoje twórcze życie — „Mój Szewczenko”… W pewnej chwili w muzeum wyłączono światło i wszystko utonęło w ciemności. Ale tylko na chwilę, bo po kilku sekundach zwiedzający (akurat były to dzieci), włączając telefony komórkowe, rozproszyli mrok. I wszystko ukazało się przed nami w nieziemskim pięknie prac Storożenki, tak, jakby to nie było muzeum Wielkiego Artysty, a świątynia Wiecznego Twórcy. Ta świątynia — kompleks muzealny Mykoły Storożenki, ludowego artysty Ukrainy, laureata Nagrody Szewczenkowskiej, którego podarowała Ukrainie konotopska ziemia, zbudowany został przez jego ziomków. On, podobnie jak zabytkowa cerkiew (zbudowana w 1859 r.), gdzie chrzczono niejedno pokolenie Storożenków, i szkoła ogólnokształcąca I-III stopnia w budynku dawnej szkoły parafialnej, gdzie uczył się przyszły artysta, oraz posadzona przez uczestników otwarcia muzeum aleja dębowo-lipowa będą nadal tworzyć cud. Cud tworzenia świadomego Ukraińca poprzez piękno, niestrudzoną pracę i miłość do tego, co swoje, rodzinne. Mykoła Storożenko w jednym z listów do rodaczki, wspominając dawną podróż w rodzinne strony, pisał: „Kiedy jechaliśmy z bratem i Ołeną Dmytriwną samochodem do Wjaziwki, to przed wsią poprosiłem, żeby zatrzymali samochód. I wyszedłem, uklęknąłem i całowałem rodzinną ziemię. Szedłem przez wieś i do mnie tulił się każdy liść, witałem się z ludźmi, do mnie garnęła się rodzinna ziemia i w oczach pojawiały się wielkie łzy”. Podczas kolejnego przyjazdu odwiedził pole słynnej bitwy pod Konotopem. Objechał sąsiednie wsie Szapowaliwkę i Sosniwkę, w pobliżu których wojsko kozackie przy wsparciu Tatarów krymskich w 1659 r. doszczętnie rozbiło moskiewskie. Mykoła Andrijowycz marzył o wzniesieniu w tym miejscu muzeum sławy ukraińskiego ducha. Myślał i żył przyszłością, codziennie tworząc ją swoją niestrudzoną pracą artysty. To teraz mogą widzieć w jego muzeum, słyszeć, czuć i uczyć się wdzięczni potomni. W Kiptiach z trasy Kijów—Czernihów skręcamy w prawo. Krajobraz monotonnie ogołoconych pól słonecznikowo-kukurydzianych urozmaicają jeszcze zielone dębowo-brzozowe zagajniki. W przydrożnych wsiach rzadko rzucają się w oczy osierocone drewniane chaty z szczelnie zamkniętymi okiennicami. A w Konotopie — z wybitymi oknami, łuszczącą się cegłą na ścianach i porośnięte drzewami dachy koszar jednostki wojskowej. Lecz wkrótce obrazy nabierają weselszych tonów: autobus powoli wjeżdża do Wjaziwki — wsi, gdzie urodził się i zrobił swoje pierwsze kroki w wspinaczce na artystyczny Olimp Mykoła Storożenko.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
