Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №40 за 2018 рік

16 s. · 32 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 40 (988), 4—10 października 2018 Czytać Szewczenkę WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE

Swietłana MASŁOWSKA, zastępczyni przewodniczącego Czerniowieckiej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Wieczny jak naród — tak nazywają naszego Kobzarza, Oświeciciela, Proroka. W wielu krajach świata ku jego czci wzniesiono pomniki i memoriały. Niedawno Taras Szewczenko przybył także do wsi Wereńczanka w rejonie zastawniańskim obwodu czerniowieckiego — jednej z największych miejscowości Bukowiny. Wzruszającą i majestatyczną kompozycją poetycko-muzyczną „Думи мої, думи” uroczystości otworzyli utalentowani i zdolni uczniowie starszych klas oraz nauczyciele tamtejszej szkoły (dyrektor Ju. Kriwak, organizatorzy święta — nauczyciele O. Pietrusiak, W. Narodowa, N. Smahlij, N. Kraczuk, Ju. Wakarczuk, muzyk L. Niemaczuk). Główna pieśń naszego państwa „Jeszcze nie umarła…” brzmi jak wezwanie do jedności wszystkich pokoleń. Prowadzący W. Hanewycz i N. Waskan obwieścili wielkość wydarzenia — wzniesienie pomnika Patriarchy naszego piśmiennictwa. Przewodniczący wsi W. Bojczuk powitał uczestników zgromadzenia z otwarciem pomnika (rzeźbiarz Wołodymyr Rymar, architekt Wiktor Tkacz) i podziękował wszystkim, którzy przyczynili się do jego wzniesienia. Honorowe prawo zdjęcia płótna nadano uczestnikowi działań bojowych na wschodzie Ukrainy R. Zakrajewskiemu (z synem Artemem) oraz wychowance placówki dziecięcej W. Rokityańskiej (z mamą Iwanną). Żywe kwiaty pod memoriał złożyli przedstawiciele władz obwodowych i rejonowych, „Proświty” Bukowiny, rady wiejskiej Wereńczanki i szkoły, społeczności kraju, rejonu, wsi. Uroczyście poświęcił majestatyczną rzeźbę Arcybiskup Czerniowiecki i Kicmański UPC KP władyka Onufry, a służyli mu kapłani świątyń Zastawniańszczyzny. Inicjatorka i organizatorka wzniesienia memoriału, autorka niniejszej publikacji S. Maslowska powitała wszystkich z okazji uroczystego wydarzenia, przypadającego na 150-lecie Towarzystwa „Proświta”, i wręczyła mecenasom i aktywistom „Kobzarzy” jako amulet i bodziec do dalszych dobrych dzieł. Z błogosławionym wydarzeniem wereńczan powitali i wręczyli honorowe dyplomy najbardziej aktywnym zwolennikom wzniesienia pomnika: zastępca przewodniczącego Czerniowieckiej Rady Obwodowej W. Melnyczuk, przewodniczący Zastawniańskiej Rejonowej Administracji Państwowej Ju. Kitar, przewodniczący obwodowej „Proświty” O. Sawczuk, jego zastępca I. Derda, kandydat nauk filologicznych W. Kostyk, przewodnicząca Czerniowieckiej organizacji „Związek Ukrainek” L. Bereżan i honorowy przewodniczący O. Popeliuk, honorowy mieszkaniec wsi Wereńczanka, poeta-pieśniarz W. Fysiuk. Poezję i kompozycje muzyczne podarowali uczniowie szkoły oraz ludowy zespół folklorystyczny „Kumonky” (kierownik M. Kostyk). Monument ozdobiły obrazy-wyszywanki laureatki nagrody im. M. Iwasiuka M. Maszkur. Całość zakończyło wykonanie oświeceniowego hymnu „Boże wielki, jedyny” z udziałem chóru cerkiewnego świątyni Przenajświętszej Pokrowy UPC KP w Wereńczance oraz uczestników zgromadzenia. Główne przesłanie wydarzenia — dać się oświecać słowem Szewczenki, karmić się rodzinną historią i rosnąć na niej. OSANNA BOHATEROM CZYTELNICZE WIECE ŚWIĄTYNIA WIELKIEGO TWÓRCY ART-KALEIDOSKOP 14-15

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Język ukraiński: kto jest przeciw?

Wreszcie w czwartek Wierchowna Rada Ukrainy planuje uchwalić w pierwszym czytaniu ustawę o ukraińskim języku państwowym. A dzień wcześniej Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, organizacje społeczne i partie polityczne wchodzące w skład Ogólnoukraińskiego Forum «Ukraińska Alternatywa» zorganizowały w agencji Ukrinform rozszerzoną konferencję prasową «Język ukraiński — dobro narodu: kto jest przeciw?». — Fundamentalne narodowe problemy naszej państwowości, które nie były rozwiązywane przez cały okres niepodległości Ukrainy — powiedział, otwierając konferencję prasową, przewodniczący Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło MOWCZAN — dają się teraz we znaki i jeszcze będą nam odbijać się echem jutro. Historyczny wróg niszczy Ukraińców celowo i konsekwentnie. Jeśli spojrzymy na dzisiejszą mapę Ukrainy i porównamy ją z etnicznym rozmieszczeniem Ukraińców, zobaczymy, że w krótkim czasie — 100 lat — straciliśmy niezwykle potężne kiedyś ukraińskie ziemie etniczne. W wyniku imperialnej szowinistycznej polityki Moskwy ich ludność została poddana denacjonalizacji, zrusyfikowana i tylko nazwiska na -ko przypominają, z jakiego są rodu-plemienia. Zniszczenie narodowej tożsamości rozpoczęto od niszczenia ukraińskich instytucji narodowych. Na Kubaniu, Woroneżczyźnie, Kurszczyźnie, na Zielonym Klinie — były one wszędzie. Dziś, we własnym państwie, mamy nie mniejsze wyzwania niż 100 lat temu, a polityka humanitarna, zapoczątkowana przez naszą nową-starą elitę polityczną, nieustannie popycha kraj ku nieodwracalnym procesom. Rosja codziennie rozmywa i niszczy naszą przestrzeń informacyjną, edukacyjną, kulturalną. Na ich żądanie Ukraina musi być internacjonalna. Tymczasem u nas, jak pisał Jurij Janowski, zapanuje duch „rozdartego akordeonu i rosyjskiego przekleństwa”. Nic podobnego nie istnieje na świecie. Każde państwo, każdy naród dba o swoje, narodowe. Można przytoczyć setki przykładów, jak czynili to Polacy, Czesi, Francuzi, Rumuni, Rosjanie i wiele innych narodów zjednoczonej Europy. Bo każdy twórca państwa i przeciętny obywatel rozumie, że tylko język jest czynnikiem konsolidującym państwo. Zajmowałem się naturą języka przez całe swoje świadome życie, począwszy od pracy „Język — zjawisko kosmiczne”. Niedawno ukazał się drukiem mój zbiór publicystyki „Ukraiński format”, gdzie przez wiele lat widoczna jest moja walka o język. We wszystkich czasach teolodzy, filozofowie niezmiennie twierdzili, że język jest podstawą narodu. Nie ma narodu bez języka. W swoich pracach powołuję się na ważną tezę, że każdy język to program dla nas wszystkich. Kto ustępuje, kto się go wyrzeka, ten odstępuje od siebie, od tego programu, który został w nas zaszczepiony przez Pana Boga. Dalej Pawło Mowczan przytoczył przykłady tego, jak różni Murajewowie, Rabinowiczowie, Czerwonienkowie, opanowując ukraińską przestrzeń narodową swoim antyukraińskim produktem telewizyjnym, starają się zasiać pogardę dla wszystkiego, co narodowe. — To wszystko jest wymyślona, nieproduktywna i zła rzecz — podsumował Gieorgij FILIPCZUK, akademik NAPNU, współprzewodniczący forum „Ukraińska alternatywa” — wprowadzona z zewnątrz i podyktowana zupełnie innymi interesami. Od już dziesięciu lat nas, obywateli Ukrainy, zmusza się do przełykania sentencji w rodzaju tego, że język ukraiński, a zwłaszcza sprawa ukraińska w ogóle, nie należą do priorytetów społecznych i państwowych. To wielka obłuda, wielkie kłamstwo, wynik agresywnej polityki tak zwanej „miękkiej siły” w wojnie hybrydowej. Niezwykle czule, wręcz reaktywnie ludzie reagują na to, co dziś dzieje się w Ukrainie z najważniejszym czynnikiem bezpieczeństwa narodowego i umacniania państwowości ukraińskiej — językiem ukraińskim. Gieorgij Filipczuk nie bez podstaw uważa, że dopóki my, Ukraińcy, nie zrozumiemy, że żadna kwestia, także językowa, nie zostanie rozwiązana, dopóki zjednoczone społeczeństwo obywatelskie, organizacje społeczne i partie polityczne nie złamią kręgosłupa finansowo-politycznej oligarchii. Mówiąc językiem socjologii, według jego obliczeń Ukraina straciła w okresie niepodległości ponad 3 mln dzieci. Są to straty nie tylko fizyczne, ale, co najstraszniejsze, duchowe. Dlatego Ukraińcy z taką uporczywością domagają się od władz uchwalenia ustawy o ukraińskim języku państwowym. Bo Ukraina jest jedynym krajem na przestrzeni euroazjatyckiej (nie tylko w Europie), który dziś żyje bez takiej ustawy. Nie zastąpią jej ani decyzje Trybunału Konstytucyjnego, ani nawet art. 10 Konstytucji Ukrainy, czego dowiodła Partia Regionów (czytaj: Moskwa) swoją ustawą Kiwałowa-Kolesniczenki. Ruina, rozpętana przez tych agentów wpływów „russkomirowskich”, doprowadziła do tego, że tylko 21% ukraińskich wyższych uczelni, studentów — przyszłej ukraińskiej inteligencji, otrzymuje dziś wykształcenie w języku państwowym. A prawie 80% — w języku naszego wroga. Jeśli taka statystyka nikogo nie niepokoi, to jaka dziś jest u nas perspektywa jedności narodu i niepodległości państwa? Cóż mówić, skoro, jak opowiedział doktor nauk pedagogicznych H. Filipczuk, prorektor NU „KPI im. Sikorskiego” oświadcza, że przez 120 lat w ich uczelni żaden ze studentów nigdy nie skarżył się, że wykłada mu się po rosyjsku! Oto takie stanowisko tych, którzy mają obowiązek własnym przykładem, wreszcie stanowiskiem, utwierdzać przynajmniej przestrzeganie 10 artykułu Konstytucji Ukrainy. Taka sama mina pod państwo ukraińskie jest podłożona w ustawie o szkolnictwie wyższym, uchwalonej w lipcu 2014 roku. Oto co zapisano w artykule 48, punkt 4: „Na życzenie osób ubiegających się o wyższe wykształcenie zakład wyższej edukacji jest zobowiązany stworzyć dla nich możliwość nauki języka mniejszości narodowej, co pozwala prowadzić działalność zawodową w wybranej dziedzinie z użyciem tego języka”. W praktyce oznacza to, że cały kompleks dydaktyczny dla lekarza, inżyniera, specjalisty IT czy jakiegokolwiek innego zawodu jest zobowiązany prowadzić w języku niepaństwowym. Twórcy tej ustawy, nasi oświatowcy, pomylili to, co zalecała nam Komisja Wenecka. Bo w Karcie zapisano, że żaden język mniejszości narodowej nie może ograniczać języka urzędowego czy państwowego, który jest instrumentem jedności obywatelskiej i stabilności. W państwie musi istnieć rdzeń, a tym rdzeniem jest język państwowy. U nas jest nim ukraiński. Nawet prezydent USA Trump, przemawiając niedawno w ONZ, oświadczył, że dla Amerykanów wartością nie jest globalizacja, lecz patriotyzm! Patriotyzm narodu amerykańskiego zbudowany jest na tradycji historycznej, na kulturze, języku, historii i na jakości życia tego narodu. Ukraińcy muszą uczyć się od przodujących państw. Jeśli w Ukrainie najwyżsi urzędnicy nie mówią po ukraińsku, to o jakim patriotyzmie naszych władz można mówić? Ku wielkiemu ubolewaniu, stwierdzili uczestnicy konferencji prasowej, urzędnicy i ich kierownictwo w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, w Gabinecie Ministrów posługują się wyłącznie językiem okupanta. Są wewnętrznie nieukraińscy, wyznają zupełnie inne, nieukraińskie wartości — zaznaczył Gieorgij Filipczuk. — Bo każdy człowiek, niezależnie od pochodzenia etnicznego, musi być patriotą swojego państwa. Iwan ZAJEĆ, współprzewodniczący organizacji społecznej „Ukraina — NATO”, ocenia politykę naszych władz jako chaotyczną; tak zwana polityka małych kroków, kiedy ukraiński świat buduje się za pomocą drobnych decyzji, pojedynczych projektów, nie zdaje egzaminu. Nie dają one całościowego obrazu, nie dają efektu systemowego. Ukraina potrzebuje nowej, systemowej polityki językowej. O jej braku świadczą właśnie te chaotyczne ruchy. Proces ukrainizacji został wstrzymany. Widzimy to w radiu, a zwłaszcza w eterze telewizyjnym. A język ukraiński to zarówno obronny mur, jak i jednocześnie broń obrony życia narodowego. Poparł on apel Towarzystwa „Proświta”, a wszyscy uczestnicy konferencji prasowej wezwali do przybycia 4 października bieżącego roku pod mury Rady Najwyższej Ukrainy i poparcia uchwalenia projektu ustawy o ukraińskim języku państwowym nr 5760, z wyłączeniem artykułu, który podnosi prawa mniejszości narodowych ponad prawa narodu państwowego. Drugim, nie mniej ważnym niż język, zagadnieniem dla utrwalenia ukraińskiej niepodległości uczestnicy nazwali utworzenie rodzimego ukraińskiego autokefalicznego Kościoła, ponieważ Kościół Patriarchatu Moskiewskiego wykorzystuje nasz wróg do szerzenia imperialnej ideologii „russkogo mira”. Swoje stanowisko w sprawie uchwalenia ustawy o państwowym języku ukraińskim, zgodne z wypowiedziami poprzednich mówców, przedstawili pozostali uczestnicy konferencji prasowej: przewodniczący partii „Patriota” Mykoła HOŁOMSZA, przewodniczący Ukraińskiej Partii Republikańskiej Serhij DŻERDŻ, przewodniczący Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów Stepan BRIACIUŃ i jego zastępca Taras PROCEWIAT, przewodniczący Kijowskiego Miejskiego Zjednoczenia Towarzystwa „Proświta” Kyryło STEC'ENKO i inni. Własny korespondent

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

OŚWIADCZENIE

Szanowni Krajanie! W imieniu wielotysięcznej społeczności proświtiańskiej Prikarpacia zwracamy się do społeczeństwa regionu o poparcie działań władzy państwowej i cerkiewnej na Ukrainie, zmierzających do utworzenia jednej Miejscowej Cerkwi Prawosławnej na Ukrainie i uzyskania przez nią autokefalii. Inicjatorem uzyskania autokefalii Cerkwi Prawosławnej na Ukrainie od Patriarchy Ekumenicznego była UPC KP, która od początku lat 90. wielokrotnie zwracała się w tej sprawie z odpowiednimi prośbami do Konstantynopola. Na rzecz utworzenia jednej cerkwi prawosławnej Ukrainy wysiłki podejmowali hierarchowie ukraińskich cerkwi prawosławnych: UPC KP, UAPC, poszczególni biskupi UPC MP, a także prezydenci Ukrainy: Leonid Krawczuk, Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko. W kwietniu 2018 roku do Patriarchy Ekumenicznego Świętego Bartłomieja o udzielenie Tomosu o autokefalii Cerkwi Prawosławnej na Ukrainie zwrócił się Prezydent Ukrainy Petro Poroszenko. Wspomniany apel poparło 268 deputowanych Rady Najwyższej Ukrainy. Do Patriarchy Ekumenicznego z prośbą wielokrotnie zwracał się prezydent Światowego Kongresu Ukraińców Jewhen Czolij. Walne zgromadzenie tej międzynarodowej organizacji koordynacyjnej ukraińskich wspólnot w diasporze w 2016 roku oficjalnie skierowało do Patriarchy Ekumenicznego odpowiedni apel. Wierzymy, że ten długo oczekiwany dokument stanie się aktem historycznej sprawiedliwości. Nowa miejscowa cerkiew stanie się potężnym autorytetem moralnym w społeczeństwie i dopełni utwierdzenia na wieki niepodległości i samodzielności Ukrainy w wymiarze duchowym. Uchwalono 28.09.2018 r. na posiedzeniu zarządu Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Stepan WOŁKOWECKI, przewodniczący OO OUT «Proświta» im. T. Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy I–II kadencji Zwierzchnikowi Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego Świętemu Filaretowi Wasza Świątobliwości! Czas wzniesienia w oczekiwaniu odnowy, który obecnie przeżywa Ukraińska Cerkiew Prawosławna, stawiając wiele wyzwań, nieustannie zobowiązuje do sięgania po tradycję historyczną, szukania wsparcia i oparcia w wielowiekowym doświadczeniu Cerkwi Ukraińskiej. Z tej perspektywy zasługują na szczególną uwagę te jej składniki, w których Cerkiew Ukraińska najwyraźniej ujawniła swoją służbę jako odrębna, samodzielna i nieodłączna część Chrześcijaństwa Wschodniego. Jednym z jej najcenniejszych dorobków, wciąż bez należytego uszanowania, jest wypracowana i utrwalona w Cerkwi Staro­kijowskiej tradycja Pokrowu Bogurodzicy, mająca na celu utrwalenie idei Opieki Bogurodzicy nad Ukrainą, którą jeszcze przed połową XI wieku proklamował Wielki Książę Kijowski Jarosław Mądry. Szczególne czczenie Bogurodzicy jako jednego z fundamentów Cerkwi Ukraińskiej wymaga aktualnego odnowienia tej tradycji. Dlatego zwracam się do Waszej Świątobliwości jako Zwierzchnika Cerkwi z prośbą o rozważenie możliwości wszechstronnego odnowienia tej wielkiej tradycji, z nadaniem większego znaczenia cerkiewnemu czczeniu Opieki Bogurodzicy nad Ukrainą, z przyszłym przywróceniem we właściwym czasie pod Omoforionem Patriarchy Ekumenicznego Aktu Wielkiego Księcia Kijowskiego Jarosława Mądrego, którym oddał on swoje państwo i naród pod Opiekę Bogurodzicy. Z wyrazami głębokiego szacunku i czci Wołodymyr ALEKSANDROWYCZ, doktor nauk historycznych, laureat Państwowej Nagrody w dziedzinie nauki i techniki, kierownik Wydziału Historii Średniowiecza Instytutu Ukrainoznawstwa im. I. Krypiakiewycza Narodowej Akademii Nauk Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

«Wierzę i mam nadzieję…»

— Nadchodzący 2019 rok zapowiada się na obfity w wydarzenia polityczne. Jednym z nich jest obchód 30-lecia powstania Ludowego Ruchu Ukrainy. Jest Pan jednym z uczestników zmagań wyzwoleńczych o ukraińską niepodległość końca lat 80. i początku lat 90. Proszę opowiedzieć, jak to się dla Pana zaczęło? — 11 lutego 1988 roku odbyła się konferencja założycielska Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki. Delegatem na konferencję nie byłem, ale już po kilku dniach kompozytor Ołeksandr Biłasz w rozmowie ze mną w Związku Kompozytorów Ukrainy, gdzie pracowałem wówczas jako dyrektor Kombinatu Produkcyjnego Funduszu Muzycznego ZSRR przy ZKU, prosił mnie o wsparcie pracy utworzonego Towarzystwa, którego przewodniczącym był jego przyjaciel Dmytro Pawłyczko. W systemie kombinatu znajdował się zakład poligraficzny, w którym drukowano papier nutowy (partyturowy i klawierowy) dla wszystkich republikańskich związków kompozytorów i instytucji muzycznych Kijowa oraz Ukrainy. W niewielkich nakładach — utwory muzyczne kompozytorów Ukrainy. Z Jurijem Ohulczanśkym, sekretarzem odpowiedzialnym Towarzystwa, umówiliśmy się na pomoc w drukowaniu różnej produkcji poligraficznej. Z czasem zostałem członkiem Towarzystwa Języka Ukraińskiego. Tam spotkałem swojego dobrego przyjaciela Anatolija Kołoszę, którego wybrano przewodniczącym Watutyńskiego Rejonowego Towarzystwa. I to właśnie Anatolij wciągnął mnie do współpracy z RUCH-em. Przedstawił mnie Mychajłowi Horyniowi, w tamtym czasie przewodniczącemu sekretariatu RUCH-u. Horyń, dowiedziawszy się, że mam możliwość drukowania produkcji poligraficznej nie tylko metodą klasyczną, offsetową, ale także sitodrukiem, wykrzyknął: „Przyjacielu! Polska „Solidarność” na sitodruku zrobiła całą swoją rewolucję! Nie mamy własnych mediów, ale już teraz potrzebujemy ulotek, plakatów. Dlatego pokładamy w was wielkie nadzieje. Będziecie pracować w podziemiu”. — Jak często i co musiał Pan drukować? — Całą pracę nad drukowaniem materiałów propagandowych organizowaliśmy i prowadziliśmy w dwóch kierunkach: zamówień oficjalnych i tajnych. TJU im. Szewczenki, które później przemianowano na „Proświtę”, miało status osoby prawnej. W przypadku posiadania odpowiednich materiałów i zezwolenia Gławlitu (cenzury) zamówienia proświtańskie wykonywano w kombinacie. Z tymi ruchowskimi było o wiele trudniej, ponieważ organizacja wtedy jeszcze nie miała rejestracji. Zresztą materiały miały taką treść polityczną, że żadna drukarnia nie otrzymałaby zezwolenia na ich druk. Tak więc przez cały 1989 i 1990 rok drukowałem takie materiały podziemnie. W październiku 1988 roku przy kombinacie zorganizowaliśmy wydawniczo-poligraficzną spółdzielnię „Łybid”, która de iure istnieje do dziś. Właśnie tam drukowaliśmy lwią część zamówień ruchowskich. Szczególnie dużo pracy było w przededniu przygotowań do Zjazdu Założycielskiego RUCH-u, który odbył się 8—10 września 1989 roku, a także wyborów do Rady Najwyższej wtedy jeszcze USRR. Wszystkie materiały agitacyjne i programy kandydatów z Bloku Demokratycznego drukowaliśmy my. Jakaś część zamówień szła przez „Proświtę”. Tym zajmował się Ołeksandr Mazur, asystent przewodniczącego Towarzystwa. Całą odpowiedzialność (administracyjną i karną) brałem na siebie. I nie dlatego, że byłem taki nieustraszony, ale dlatego, że byłem odpowiedzialny przed rodziną i przyjaciółmi. Bo nierzadko drukowaliśmy takie materiały, za które można było „wylądować” na lat 10 i nie mniej. — Jak uniknął Pan prześladowań ze strony reżimu komunistycznego i nie „wylądował” za kratami? — Nie wszystko szło tak gładko. Odbywałem poważne rozmowy w komitecie rejonowym partii, dopóki byłem jej członkiem. Podczas strajku głodowego studentów wystąpiłem z partii komunistycznej. W komitecie rejonowym, w KGB dopytywano się: „Po co drukujecie zamówienia „Proświty” i „RUCH-u”?”. Ale przecież faktycznie niczego nie naruszałem. Na zamawianych materiałach widniał stempel Gławlitu, oficjalna płatność przez bank. Wtedy zaczęły się kontrole organów finansowych, kontroli ludowej, milicji, prokuratury. W 1989 roku była próba usunięcia mnie ze stanowiska dyrektora po Zjeździe Założycielskim RUCH-u za wymyślone naruszenie finansowe — wypłatę zapomogi sprzed trzech lat pracownikom kombinatu na dzieci po awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Chociaż były to pieniądze nie państwowe, a zarobione przez kolektyw. Za takie „straszne” naruszenie kontrola ludowa rejonu lenińskiego m. Kijowa ogłosiła mi surową naganę i nałożyła karę pieniężną w wysokości trzech pensji. Były też inne próby nacisku na mnie, na przykład kompromitacja. Niejednokrotnie próbowano podrzucić do naszego zakładu cudzą produkcję drukowaną, a zaraz potem następował „nalot” OBChSS (Wydziału ds. Walki z Kradzieżami Mienia Socjalistycznego). Wszyscy członkowie kolektywu to rozumieli, pilnowali i w porę usuwali podrzucone materiały. Oto w takich warunkach pracowaliśmy. A co do możliwości „wylądowania”, to były dwa takie kuriozalne przypadki, ale Bóg chronił. — A czy można szczegółowiej o tych „kuriozach”? — Podczas strajku głodowego studentów drukowaliśmy różne ostre materiały z krytyką rządu i władzy. Odbywały się strajki przedsiębiorstw. W Kijowie zorganizowano potężną manifestację kolektywów pracowniczych różnych organizacji i przedsiębiorstw z całej Ukrainy. Kolektyw kombinatu też wyszedł na tę manifestację pod żółto-niebieską flagą. Pewnego razu, gdy z Anatolijem Kołoszą skończyliśmy drukowanie i zabraliśmy paczki materiałów agitacyjnych, wychodziliśmy z warsztatu na ulicę Jarosławiw Wał. Patrzymy, a 6-7 metrów od nas przeszli funkcjonariusze OMON-u. Oni nas nie zauważyli, a my, nie tracąc rezonu, wróciliśmy z powrotem do budynku. Tak rozeszliśmy się z nieszczęściem. Była już gdzieś 11 godzina wieczorem. Śpieszyliśmy się, żeby zanieść produkcję na Majdan do sztabu miasteczka namiotowego. Tak opóźnienie w zakładzie uratowało nas przed aresztowaniem. Po tym przypadku zmieniliśmy miejsce drukowania kompromitujących materiałów, przenosząc się na zaułek Muzejnyj 8. Ten budynek był w tamtym czasie sztabem rewolucyjnym. Oficjalnie wynajmowało go Towarzystwo „Proświta”, tam był RUCH, UNA-UNSO i inne organizacje demokratyczne. Zatem po druku produkcję chowano w pomieszczeniu, a formę i cały sprzęt zabierano ze sobą. Rano przychodził A. Kołosza, odnosił produkcję do RUCH-u, gdzie odbierali ją chłopcy-kurierzy i rozprowadzali wśród ludzi. Ale pewnego ranka, po oddaniu nakładu w RUCH-u, siedzi pan Anatolij i czyta ulotkę, którą drukowaliśmy wieczorem. W tym czasie wchodzi do pokoju „szef” z KGB, który opiekował się RUCH-em (jawnie). Widząc u Anatolija ulotkę, pyta: „Skąd?”. Ten odpowiada, nie tracąc rezonu: „W metrze „Arsenalna” przy wejściu dali”. „Szef” otwiera dyplomatkę, wyciąga z niej ulotkę, porównuje i mówi: „A ja otrzymałem w metrze „Chreszczatyk”. Jedna produkcja. Ale nic, mamy informacje, kto je drukuje. Znajdziemy i gdzie drukują. A co to u was farbą zalatuje?”. Anatolij nie stracił rezonu: „A to chłopcy za ścianą remont pomieszczenia rozpoczęli”. On obejrzał podejrzliwie pomieszczenie, schował swoją ulotkę do dyplomatki i wyszedł. Wieczorem żona Nadija mówi: „Mychajle, bądź ostrożny, bo dzisiaj w Gabinecie Ministrów (pracowała tam w ambulatorium) był zamęt z tymi ulotkami. Oni myślą, że to robota Dmytra Pojizda (kandydata na deputowanego z Bloku Demokratycznego. — przyp. aut.). Przychodził na zabiegi zdenerwowany Piechota, minister Gabinetu Ministrów i powiedział, że jeszcze dzień-dwa i wykryją tę podziemną drukarnię, a Pojizd będzie miał kłopoty”. Tak i po raz drugi zostaliśmy ocaleni Bożą łaską od nieszczęścia. Znowu zmieniliśmy adres. Tym razem umieściliśmy się w budynku przy ul. Jarosławiw Wał 32. Ten budynek Kombinat Produkcyjny wynajmował. Z budynku wyprowadzali się już mieszkańcy. Szereg mieszkań było już wolnych i tam przeniosła się spółdzielnia „Łybid”, a podziemny warsztat Anatolij Nekelśkyj umieścił aż na strychu tego domu. Tutaj ryzykowaliśmy już mniej, bo można było bardziej legalnie, zasłaniając się pracą spółdzielni, i formę zrobić, i odwiedzających przyjąć. Tutaj zastał nas sierpień 1991 roku i wydarzenia GKCzP. W tamtym czasie mieliśmy już większy kontakt z ruchowcami, z Serhijem Odaryczem, Mykołą Porowśkym, Bohdanem Ternopilśkym, Mychajłem Ratusznym i bezpośrednio z Mychajłem Horyniem. Wiele robiliśmy dla UNA-UNSO, innych demokratycznych ośrodków i organizacji. Wielką pracę wykonaliśmy podczas przygotowań do wyborów Prezydenta Ukrainy i referendum za Niepodległością Ukrainy w grudniu 1991 roku. Drukowaliśmy wiele materiałów agitacyjnych: ulotek, afiszy, broszur, naklejek, zaproszeń na różne wydarzenia itd. Wszystko to wytwarzała spółdzielnia „Łybid”, a bardziej krytyczne materiały drukowano wciąż podziemnie. — Panie Mychajle, a kiedy wyszedł Pan z „podziemia”? — Jeśli żartobliwie, to dopiero w przededniu 20. rocznicy RUCH-u, opowiadając o tym po raz pierwszy w ukraińskim radiu w wywiadzie z Ołeksijem Hawryszem. Ta audycja weszła na antenę Światowej Służby Radia Ukraińskiego i miała kilka powtórek. Pewnego razu, piętnaście lat temu, rozmawiając w „Proświcie” z Mychajłem Horyniem w obecności Pawła Mowczana, mówię: „Panie Mychajle! Kiedy Pan wyprowadzi mnie z podziemia na świat Boży?”. A on: „Nie spiesz się, druhu Mychajle, bo faktycznie nie mamy jeszcze prawdziwie Niepodległej Ukrainy. Jeśli po Ciebie nie przyszli dzisiaj w środku nocy, to jeszcze nie znaczy, że wszystkie materiały, które są w SBU na Ciebie, zostały już zamknięte…”. — Panie Mychajle, jako człowiek, który cały czas był w gąszczu tamtych wydarzeń, jak oceniłby Pan rolę i miejsce RUCH-u w kształtowaniu obecnej Ukrainy? Czy wszystko zrobiliśmy tak, jak tego wymagała sytuacja polityczna? — Powstanie Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, RUCH-u — to potrzeba czasu, którą w porę odczuła część myślącej ukraińskiej inteligencji, przede wszystkim elita pisarska, taka jak Dmytro Pawłyczko, Iwan Dracz, Wiaczesław Briuchowecki, Pawło Mowczan, Roman Iwaniczuk i inni. Bardzo ważna jest rola i zasługa w tym szistdesiatnykiw: Wiaczesława Czornowoła, braci Horyniw, Lewka Łukjanenki, Wasyla Owsijenki, Jewhena Swerstiuka i setek innych więźniów sumienia. To oni stali u źródeł RUCH-u. Powstanie RUCH-u, jego kształtowanie i działalność pomogły rozbujać spróchniały komunistyczny reżim, aż do jego obalenia w 1991 roku i ogłoszenia Niepodległości Ukrainy. We wszystkich wydarzeniach, które doprowadziły do powstania naszego Niepodległego państwa, wymarzonego przez wieki i skropionego krwią bojowników o wolność Ukrainy, roli RUCH-u jako siły napędowej trudno nie docenić. A jeśli chodzi o straty, to głównym jest to, że my, ruchowcy, popełniliśmy kilka kluczowych błędów organizacyjnych, kadrowych i politycznych. W szczególności, na III Wielkim Zjeździe RUCH-u w październiku 1990 roku zamiast jednego przewodniczącego wybrano triumwirat; w wyborach Prezydenta Ukrainy w 1991 roku zamiast jednego kandydata wystawiono aż trzech: Wiaczesława Czornowoła, Lewka Łukjanenkę, Ihora Juchnowskiego. Komuniści poszli z jednym kandydatem i Łeonid Krawczuk wygrał. Nie skorzystaliśmy z apelu Prezydenta Ukrainy Ł. Krawczuka do partii Ruchu w sprawie budowy Ukrainy według programu Ruchu. Ruch ogłosił tak zwaną „konstruktywną opozycję”. Otaczając Prezydenta ruchowskim otoczeniem, sami nie dopuścilibyśmy się wielu błędów i Krawczukowi by nie pozwolono. Ale, widocznie, minione gorzkie lekcje nie są dla ukraińskich polityków-demokratów. Na wszystkie kolejne wybory, zarówno Prezydenta Ukrainy, jak i do Rady Najwyższej, nasze siły demokratyczne szły dziesiątkami partii i bloków i dlatego zawsze przegrywały. I w rezultacie doprowadziły do władzy na stanowisko Prezydenta Ukrainy recydywistę Janukowycza, a do Rady Najwyższej — wrogą Ukrainie Partię Regionów. Czy stanie się to lekcją dla ukraińskich partii w kolejnych wyborach do Rady Najwyższej? Liczę tylko na zdrowy rozsądek ukraińskiego narodu. Nam, świadomym Ukraińcom, trzeba być tak samo społecznie i politycznie aktywnymi, jak 28 lat temu. A ja wierzę, mam nadzieję i mimo wszystko będę pracował na lepszą przyszłość Ukrainy. Rozmawiał Mykoła CYMBALUK. Dzisiaj w tym skromnym, przyjaznym człowieku, naszym koledze-proświcianinie, mało kto może dostrzec jednego z aktywnych uczestników narodowo-wyzwoleńczych zmagań końca XX wieku. Jego działalność przebiegała w podziemiu. I nie jest to przesada, bo ta praca, którą Mychajło Sopiwnyk wykonywał dla RUCH-u i innych organizacji demokratycznych, była w tamtym czasie potrzebna i niebezpieczna.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

100-leciu Rewolucji Ukraińskiej poświęca się. Połtawscy proświcianie wydali i zaprezentowali książkę „Symon Petlura i jego rodzina”

W Połtawskiej Obwodowej Uniwersalnej Bibliotece Naukowej im. I. P. Kotlarewskiego odbyła się prezentacja 12. książki z serii „Biblioteczka Proświty” pt. „Symon Petlura i jego rodzina. Dokumenty i materiały”. Połtawscy proświcianie zapoczątkowali tę serię, kontynuując dzieło swoich poprzedników, którzy prowadzili działalność wydawniczo-oświatową na początku XX wieku. Jednocześnie zaprezentowana książka kontynuuje temat poprzedniego wydania z tej serii: „Symon Petlura i Rewolucja Ukraińska 1917—1921”. Dzięki temu czytelnik ma możliwość pełniejszego i bardziej całościowego wyobrażenia sobie wielowymiarowej postaci syna Połtawy, przywódcy narodu ukraińskiego, męża stanu, którego idee są aktualne również dzisiaj. Hanna DENYSKO, członkini zarządu Połtawskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, zasłużona dziennikarka Ukrainy, laureatka nagrody im. Symona Petlury. Niniejsze wydanie jest przedrukiem książki „Symon Petlura i jego rodzina”, która ujrzała światło dzienne w 1996 roku w kijowskim wydawnictwie „Rada” pod redakcją ogólną i w opracowaniu dyrektora Biblioteki im. Symona Petlury w Paryżu Wasyla Mychalczuka. Pan Wasyl podczas spotkania z przewodniczącym Połtawskiej Obwodowej „Proświty” Mykołą Kulczynskim uprzejmie wyraził zgodę na przedruk, gdyż im więcej czytelników będzie miało dostęp do tak unikalnych dokumentów, jak te zawarte w książce, tym bardziej wykształcony i niezłomny będzie stawał się naród ukraiński. Mykoła Kulczynski. Wydanie książki stało się możliwe dzięki wsparciu finansowemu Wiery i Bohdana Bodnaruków z Chicago, którzy stale wspierają ważne projekty prośwician w całej Ukrainie. Pierwszy rozdział książki — „Symon Petlura: osobowość, polityk, strateg” zawiera listy Przewodniczącego Dyrektoriatu Ukraińskiej Republiki Ludowej do premiera A. Ływyckiego, ministra spraw zagranicznych A. Nikowskiego oraz kierowników misji dyplomatycznych. Przewodniczący Połtawskiego Obwodowego Zjednoczenia Towarzystwa „Proświta” Mykoła Kulczynski podczas prezentacji słusznie podkreślił, że wiele wyrażonych w tych listach myśli o perspektywach wyzwolenia Ukrainy oraz jej miejscu w gronie światowych mocarstw jest aktualnych również dziś, i zacytował wersy z listu do A. M. Ływyckiego z 30.X.1919 r.: „...Nigdy nie zapominajcie, że Wielka Rosja, i to tak czarna na duszy, jak denikinowska, jest dla nas nie do przyjęcia i musimy szukać sojuszników dla naszej pozycji wobec Denikina. W związku z tym kombinacja sojuszu przeciwko Rosji: Polska — Ukraina — Łotwa — Litwa — Estonia — jest dla nas całkowicie do przyjęcia. Kiedy przy pomocy Polski otrzymamy broń — i szczęście wojenne wtedy przejdzie na naszą stronę, a to przybliży możliwość przystąpienia do takiego sojuszu Kubania, Gruzji i Azerbejdżanu oraz realizacji w ten sposób systemu koalicji państw bałtycko-czarnomorskich”. A oto jeszcze jedna dyrektywa, która brzmi bardzo aktualnie w kontekście współczesnej sprzedajności niektórych zachodnich, za pozwoleniem powiedzieć, politycznych „elit”: „Panowie posłowie powinni dokładnie wyjaśnić sobie, że największą przeszkodą dla uznania suwerenności Ukrainy jest hipnoza samego imienia »Rosja«. Tę hipnozę trzeba rozwiać, zwłaszcza w Ameryce (Stany Północne) oraz we Francji. Sprawę podziału Rosji trzeba postawić jako sprawę pokoju (pokoju — przyp. red.) całego świata, jako sprawę europejskiej równowagi oraz realno-materialnej korzyści państw, w tej konfiguracji ich, która ułożyła się po traktacie wersalskim... Tak samo panowie posłowie powinni zwrócić uwagę na konieczność nawiązania pewnych stosunków informacyjnych z tymi ugrupowaniami zagranicznymi, które, nie znając rzeczywistego stanu rzeczy panującego na Ukrainie czy w Rosji, czasami wpływają na swój rząd w nieprzychylnym nam nastawieniu. Ilustracją może służyć chociażby pozycja wobec Sowietów Lloyda George’a...”. Symon Petlura nie tylko troszczył się o strategiczne kwestie wyzwolenia Ukrainy spod rosyjskiej okupacji oraz o to, aby kwestia ukraińska nie była niezrozumiała dla państw zachodnich, ale dbał także o poszczególnych ludzi, którzy znaleźli się na emigracji i przeżywali niedostatek, wspierał ich moralnie i materialnie. Na prezentacji było wielu młodych ludzi, więc Mykoła Kulczynski podkreślił, że będzie im bardzo ciekawie zapoznać się z listami Łesi Petlury oraz innymi materiałami na jej temat, bo jeśli o Symonie Petlurze uczniowie i studenci już co nieco wiedzą, to o jego córce nie wiedzą nic. „W naszym życiu są wyraźne chwile, kiedy Bóg okazuje swoją silną rękę, żeby nas prowadzić po nierównej drodze. Ale rzadko udaje nam się to poczuć i jeszcze rzadziej — zrozumieć siłę Bożą” — pisała Łesia Petlura w swoich notatkach. Ta całkiem młoda dziewczyna, na której los przypadły ciężkie próby: zabójstwo ojca, ciężka choroba — wyłania się z materiałów książki jako utalentowana, pełna człowieczeństwa, odważna osobowość. Gruźlica przerwie jej życie w wieku 30 lat. Ale czytając książkę „Symon Petlura i jego rodzina”, utwierdzamy się w tym, że ta jasna dziewczyna zostawiła swój ślad na wielkiej drodze Ukraińców do Prawdy i Wolności. Oto chociażby wiersz Łesi Petlury „Sztandar”, który brzmiał na prezentacji: O, sztandarze nasz, Ukrainy płachcie jedwabny, Jak jaśniejesz ty w powietrzu złotym! I któż by rzekł, ile cierpień i krwi Błyszczy łzami w połysku twoim! A ile szczęścia w połysku jasnym! Ile w nim wiary, słońca i zmagań! Do prawdy i siły, do mocnej woli Ile poświęceń i wielkich porywów! Jak powiewasz ty! W łopocie jedwabnym Palące, tajemne szepty ognia, I szumią w tobie kozackie chorągwie, Co w bój niosły Przeczystą Pokrowę. W twoich fałdach dwubarwnej tkaniny Jest duch bojów i ostre lśnienie ostrzy, A razem — pokój i prawda Ukrainy, Przestrzenie niw i morza siny bezkres. O, sztandarze nasz, uświęcony cierpieniem, O, hasło czynu i chwili zapomnienia! W przyszłości niech ci będzie dziedzictwem – I nasze czyny, i rozum nasz, i zapał! Strony tego zbioru dodają bardzo ważne akcenty do obrazów, które ukształtowały się u nas o wybitnych postaciach heroicznej epoki Ukraińskiej Rewolucji. Żona Symona Petlury Olga, jego brat Ołeksandr, siostry Maryna i Feodosija, ojciec Wasyl Petlura, bratankowie Wołodymyr Petlura i Stepan Skrypnyk, który zostanie Patriarchą Mścisławem (chwała Bogu, w Połtawie ulicę Karla Liebknechta przemianowano na ulicę Patriarchy Mścisława!), ojciec Sylwestr Skrypnyk (razem z siostrami Przewodniczącego Dyrektoriatu Maryną i Feodosiją został rozstrzelany w Trybach pod Połtawą), Iwan Rudyczew, przyjaciel rodziny Petlurów, który sam tracąc wzrok, pomagał wdowie po Symonie Petlurze — jakież to wspaniałe osoby, z Bogiem i Ukrainą w sercu, ofiarne, uczciwe, niezłomne… Właśnie takich prawdziwych Ukraińców powinno brać za przykład młode pokolenie Niepodległej Ukrainy. O tym mówili wszyscy, którzy występowali na prezentacji: i Mykoła Kulczynski, i przewodniczący miejskiej „Proświty”, historyk-archiwista Taras Pustowit, który wiele zrobił dla badania epoki walk wyzwoleńczych, i Julija Kramariewa, kierownik działu działalności socjokulturalnej biblioteki, i były kierownik obwodowego wydziału kultury Petro Bondarewski. „Jeśli władze miejskie nie są zdolne podjąć decyzję o utworzeniu muzeum Symona Petlury i postawieniu mu pomnika — niech uczczeniem pamięci wybitnego rodaka będą te dwie książki z serii „Proświtniańska biblioteczka” — powiedział Mykoła Kulczynski. I mnie przy tych słowach przypomniał się tak promienny dzień 23 maja 2007 roku… Wtedy w Połtawie obok obwodowej administracji państwowej, niedaleko domu, w którym urodził się Symon Petlura, odbyło się poświęcenie i uroczyste odsłonięcie znaku pamięci w miejscu, gdzie miał zostać wzniesiony pomnik Przewodniczącego Dyrektoriatu i Głównego Atamana Wojsk Ukraińskiej Republiki Ludowej. Obwodową administracją państwową kierował wtedy Wałerij Asadczew, rozumiał on znaczenie czczenia Symona Petlury dla wychowania Ukraińców na synów swojej ziemi, a nie niewolników Moskwy. Babcie-komunistki z gwizdkami, które wyprowadził niejaki Hawrykow, trochę wprawdzie pogwizdały i poczepiały się odświętnie ubranych ludzi: „A, ty swoją faszystowską wyszywankę założyłeś?” – ale ludzie stanęli kołem, wzięli się za ręce i odepchnęli gwizdaczy precz. Zacytuję końcowy akapit z artykułu, który wtedy wieczorem napisałam: „…Mityng się zakończył, a ludzie wciąż szli i szli do znaku pamięci — z kwiatami, z modlitwą, z pamięcią i łzą. Kiedy podeszłam do niego, właśnie jakiś mężczyzna padł na kolana, objął stelę i całował ją. I przed tą wielką miłością zwykłych połtawian, którzy żyją z Ukrainą w sercu, komunistyczni gwizdacze wydali się nikczemnymi niedobitkami osłabłych imperialnych diabłów”. Pomyliłam się w jednym — imperialne diabły nie były wtedy jeszcze bezsilne, zresztą i dzisiaj nie wszystkich ich zmiotło z naszej drogi wiatrem Rewolucji Godności. W radzie miejskiej w 2007 roku przewodniczył „jeden z najbardziej znanych absolwentów szkoły imienia Andropowa”, który niedługo przed wyborami przykleił się do popularnego wtedy w Połtawie Bloku Julii Tymoszenko, a następnie znalazł się na stanowisku mera, gdzie pokazał się jako zagorzały mazepofob i petlurofob (a zatem skończony ukrainofob). Tego samego 23 maja 2007 roku Sąd Gospodarczy obwodu połtawskiego przyjął do rozpatrzenia pozew Rady Miejskiej Połtawy przeciwko Połtawskiej Administracji Obwodowej z żądaniem zabronienia jej „podejmowania jakichkolwiek działań skierowanych na wzniesienie pomnika S. Petlury, a także kamieni pamięci, znaków, tablic pamiątkowych, monumentów i jakichkolwiek innych elementów (obiektów dotyczących uwiecznienia pamięci S. Petlury na terenie miasta Połtawy)”. I znak pamięci, który Ukraińcy Połtawy otwierali z modlitwą, pamięcią i łzą, bez śladu zniknął… Widocznie mentorzy Matkowskiego ze szkoły imienia Andropowa byli zadowoleni: ich były kursant do dziś godnie wykonuje zadanie walki z „ukraińskim burżuazyjnym nacjonalizmem”. Ale po co ja opowiadam historię sprzed dziesięciu lat? A dlatego, że w przededniu wyborów 2019 roku „imperialne diabły” znów wypełzły ze wszystkich szczelin. Ludzie w całej Ukrainie, którzy z wiadomości telewizyjnych czy radiowych wiedzą, że w Połtawie odsunięto od obowiązków mera Ołeksandra Mamaja, mogą pomyśleć, że uczciwym, zdrowym siłom korpusu deputowanych skończyła się cierpliwość. W rzeczywistości jednak, moim zdaniem, to Andrij Matkowski, główny połtawski mazepofob, petlurofob, a zatem ukrainofob, po dorobieniu się w Austrii i, być może, nieco zubożeniu, chce na nowo zasiąść przy budżetowych strumieniach pieniędzy, a te przecież znacznie wzrosły w wyniku decentralizacji. Więc gnać z rady miejskiej miotłą trzeba obu — i Mamaja, i Matkowskiego, a przy okazji wszystkich, za których plecami majaczy postać heroda ukraińskiej polityki Medwedczuka, kuma kata Putina. …Nie zapomnieliśmy tego, co wyprawiał Matkowski w 2007 roku. A jeszcze pamiętamy, że Mamaj sabotował rozporządzenie przewodniczącego Obwodowej Administracji Państwowej, zainicjowane przez „Proświtę”, „O uczczeniu pamięci Symona Petlury”. Zgodnie z nim, w przyszłym roku, w 140. rocznicę urodzin Przywódcy, w Połtawie miałby stanąć pomnik Symona Petlury. Jednak ani jury, ani ogólnoukraińskiego konkursu władze miejskie nie ogłosiły. Oto tacy oni są, dwa buty jedna para… Będą rwać się obaj do władzy — wyjdziemy na nowy Majdan. W mieście kozackim, mieście, które zrodziło Symona Petlurę, nie potrzeba nam ani oprawców, ani szwarcbardów!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Pamięci Jaremy Hojana

Odchodzi pokolenie zrodzone z wojny. Spopielone. Poparzone. Pokryte siwizną. Wtedy mierzyło na siebie ojcowskie szynele. Pokonywało wszelkie przeszkody. I wierzyło w jasne i dobre. Pozostało romantykiem i zaciekłym marzycielem. Otoczenie się zmieniło. Pojawiło się nowe piekło. A chłopcy, jak zwykle, ze swoim zawziętym nastrojem w przestrzeni się nie gubią. I w pełni sił pozdrawiają się. Łamały ich wichry. Zginały ich aż do ziemi. W losach były pęknięcia i gorycz bólu. Pozostali dojrzali, romantykami marzycielskimi, pracownikami sprawnymi i przyjaciółmi niezawodnymi. Odchodzi pokolenie zrodzone z wojny. Spopielone. Poparzone. Poszarpane losem. Lecz w duszach z Ukrainą, z jej słonecznym blaskiem, z synowskim uczuciem i broniąc jej tam... Wasyl Kliczak 1 października 2018

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Zgasła jeszcze jedna «świeczka życia»…

28 września 2018 r. odszedł w wieczność pisarz, publicysta, znany w Ukrainie i na świecie wydawca, dyrektor wydawnictwa „Wesełka” Jarema Pietrowycz Hojan. Laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki (1993), literackich nagród im. Jarosława Halana, Eleny Pczilki, Marka Czeremszyny, Wasyla Stefanyka, Iwana Ohijenka, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. Urodził się 11 lipca 1940 roku we wsi Dolishnie Zaluczczia (lub, jak go od dawna nazywano, Zaluczczia nad Czeremoszem), położonej koło starożytnego Śniatynia. W 1956 roku ukończył śniatyńską szkołę średnią. W 1964 roku — wydział dziennikarstwa Lwowskiego Narodowego (wówczas państwowego) Uniwersytetu im. Iwana Franki. Jeszcze przed studiami na uniwersytecie Jarema Hojan zaczął pracować jako dziennikarz, najpierw w rejonowej gazecie „Kołchoźnyk” (obecnie „Hołos Pokuttia”), później w gazetach „Leninśka Moloď” i „Wilna Ukraina”, a od 1967 roku najpierw jako korespondent, następnie starszy korespondent, a potem — kierownik działu kultury gazety „Radianśka Ukraina”. Od 1987 roku — redaktor naczelny, a następnie dyrektor wydawnictwa literatury dziecięcej „Wesełka”. Jarema Hojan — autor książek szkiców, powieści i opowiadań: „Morszyn” (1973), „Rushnyky” (1975), „Nemiriw” (1977), „Sławyczi” (1979), „Lwiwszczyna” (1982), „Wohni jaworowi” (1984), „Perstień Wierchowynca” (1989), „Tajemnica skrzypiec Lesykowej” (1992), „Wosknesemo!” (2000), „Pryswiata” (2001), „Wasyl Kasijan. Autoportret” (2004), „Wasyl Kasijan. Prorok” (2006), „Wosknesy, mamo!” (Los «Elementarza» Tarasa, 2006), „Światło z nieba” (2008), portretów literackich „Droha” (portret literacki Wasyla Stefanyka, 2005), „Portret” (portret literacki Markijana Szaszkewycza, 2007). Osobno warto wspomnieć książkę-esej „Maestro” (2005) — o Mykole Kolessie. „Opus magnum” i „łabędzi śpiew” Jaremy Hojana — fundamentalna trzytomowa publikacja o Markijanie Szaszkewyczu (2017), w tym o jego „Czytance dla dzieciątek”, gdzie pierwsza książka: Markijan Szaszkewycz. Czytanka dla dzieciątek (tekst oryginalny), druga książka: Markijan Szaszkewycz. Czytanka dla dzieciątek (tekst zaadaptowany) i trzecia książka: Jarema Hojan. Markijan Szaszkewycz. Apostoł Ducha. Portret. To trylogia „Szaszkewyczijana” — wyjątkowe wydanie, w którym Jarema Hojan zachował ducha, poetykę, leksykę Markijana Szaszkewycza, fonetyczne i morfologiczne cechy jego halickiej mowy, leksykę dialektalną, charakterystyczne obrazowe zwroty kraju halickiego, połączywszy je z pniem współczesnego języka ukraińskiego. Jarema Hojan, mimo podeszłego wieku, bardzo aktywnie pracował nad tym materiałem, był całkowicie przejęty ideą tego wydania. Główne motto i zarazem pobudka do pracy: „Naukę należy podawać słodkimi, z matczynych piersi wyssanymi, rodzimymi słowami i rodzimą składnią, bo tylko w ten sposób można osiągnąć cel, dla którego przeznaczona jest czytanka”). Można z przekonaniem stwierdzić, że właśnie praca nad tym unikalnym dla kultury ukraińskiej materiałem trzymała Jaremę Hojana przy życiu w ostatnich latach. Dla niego ważne było, że ta „Czytanka dla dzieciątek” była pierwszym w Zachodniej Ukrainie podręcznikiem w języku ukraińskim. Istotne jest też to, że wydanie to ilustrowane jest grafikami wybitnego ukraińskiego artysty-grafika Wasyla Kasijana, rodzonego brata matki Jaremy Hojana, Oleny Kasijan. W ten sposób historia ukraińskiej kultury ostatnich stuleci w tej książce ukazuje się wielowarstwowo: Wasyl Kasijan, pierwszy laureat Nagrody im. Szewczenki w dziedzinie sztuk plastycznych, przedstawiał wizualnie osobistości twórców narodowej kultury, wkładając w swoje obrazy elementy ich duchowości, natomiast Jarema Hojan sięgnął do duchowości słownej, do „z matczynych piersi wyssanych, rodzimych słów”, by oddać obrazy tych dawnych i obecnych (jak choćby Mykoła Kolessa) osobistości ukraińskiego twórczego kształtowania kultury… Niestrudzony podwижnik i wydawca książki dziecięcej, budowniczy w dziedzinie duchowości, obrońca rodzimego języka, utalentowany pisarz Jarema Petrowycz Hojan prowadził także znaczną działalność społeczną. Przez wiele lat kierował jury literackich nagród im. Łesi Ukrainki i im. Oleny Pcziłki, ustanowionych przez wydawnictwo „Wesełka” w 1991 roku, był członkiem jury nagrody Iwana Ohijenka, członkiem Rady Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy oraz Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Za znaczący osobisty wkład w rozwój wydawnictwa książkowego i poligrafii, a z okazji 1000-lecia kronikarstwa i piśmiennictwa książkowego na Ukrainie, Jaremie Hojanowi nadano honorowy tytuł „Zasłużonego działacza sztuk Ukrainy”. Rada naukowa Ukraińskiej Akademii Drukarstwa w 1999 roku nadała stopień „Honorowego doktora” z wręczeniem Dyplomu nr 1. Za działalność oświatową i charytatywną oraz za zbiory esejów „Prisvjata” i „Woskresnemo!” Jarema Hojan został laureatem nagrody im. Iwana Ohijenka. Sit tibi terra levis — niech ukraińska ziemia będzie dla Niego lekka. Niech Pan Bóg przyjmie Go w Swoje ojcowskie objęcia! Niech ziemia będzie Mu puchem, a dusza — Królestwem Niebieskim! Myrosław TROFYMCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Żegnaj, Bracie!

Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki, Zarząd Główny Towarzystwa oraz tygodnik proświtański „Słowo Proświty” z żalem zawiadamiają, że 28 września 2018 roku zakończyła się ziemska droga naszego brata proświtańskiego, członka Zarządu Głównego i Rady Głównej Towarzystwa, członka kolegium redakcyjnego i stałego autora gazety „Słowo Proświty”, znanego pisarza i wydawcy, laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki, Jaremy Petrowycza Hojana. Jarema Hojan był proświtańczykiem z dziada pradziada, dorastał i wychowywał się w rodzinie ściśle związanej z rozwojem ruchu oświatowego w Galicji. Dlatego od pierwszych dni odrodzenia Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki włączył się w jego rozwój i kształtowanie, organizację wydawnictw proświtańskich, był stale wybierany przez społeczność do organów kierowniczych ogólnoukraińskiej organizacji. Jego wiedza, erudycja, zdolności organizacyjne, przyjacielskie wsparcie, rady i wkład w działalność społeczną są nieocenione. Szczególną aktywnością Jarema Petrowycz Hojan wyróżniał się w pracy proświtańskiej z bibliotekami rejonowymi i wiejskimi, którym przekazał dziesiątki publikacji. Był sumiennym i rzetelnym towarzyszem, dobrym doradcą, człowiekiem prawdziwie ukrainocentrycznym, konsekwentnym i aktywnym w swojej pracy na rzecz budowania niepodległej Ukrainy. Dlatego jego odejście w inne światy jest naszą wspólną stratą. 30 września Jarema Hojan został pochowany na Cmentarzu Bajkowym w Kijowie. Proświtańczycy wyrażają swój głęboki żal rodzinie i bliskim zmarłego. Spoczywaj w pokoju, Jaremo Petrowyczu! Na zawsze zachowamy o Tobie jasną pamięć i będziemy kontynuować nasze wspólne dzieło w imię naszych poprzedników i współczesnych, dla dobra Ukrainy. W imieniu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki: Pawło Mowczan, Ołeksandr Ponomariw, Iwan Juszczuk, Lubow Hołota, Mykoła Nesterczuk, Wasyl Kliczak, Dmytro Łomaczuk, Wołodymyr Semystiaha, Jurij Handziuk, Wołodymyr Kmetyk, Łeonid Mużuk i inni. 28 września 2018 roku odszedł do wieczności Jarema Petrowycz Hojan, znany pisarz, dziennikarz, historyk sztuki, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki oraz wielu innych nagród, były dyrektor Narodowego Wydawnictwa Literatury Dziecięcej „Weselka”, którym kierował prawie ćwierć wieku i z którym był związany do ostatnich dni życia. Głęboko smucimy się wraz z rodziną. Na zawsze pozostaną z nami jego mądre, emocjonalne książki, piękne pieśni, dobre uczynki. Wieczna pamięć! Zespół Narodowego Wydawnictwa Literatury Dziecięcej „Weselka”. Członkowie Komitetu Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki oraz pracownicy Sekretariatu Komitetu wyrażają kondolencje rodzinie i bliskim zmarłego. Pamięć o Jaremie Petrowyczu Hojanie na zawsze pozostanie w sercach każdego z nas, ludzi, którzy znali, szanowali i cenili talent pisarza i wydawcy, prawdziwego syna narodu Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

«Jak długo czekaliśmy na słowo naszej wolności»

Darija BOBRYK, specjalistka Centrum Współpracy Humanitarnej z Ukraińską Diasporą przy Narodowym Uniwersytecie im. Mykoły Hohola. Często można usłyszeć opinię, że nieważne, w jakim języku rozmawiamy. Czy rzeczywiście tak jest? Czy język ukraiński jest tylko środkiem komunikacji, czy może narzędziem politycznych manipulacji?! Temat ten wywołuje niemało dyskusji i sporów, wystarczy wspomnieć polemikę doktor nauk filologicznych, profesor Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska” Iryny Farion oraz profesora językoznawstwa Instytutu Slawistyki Uniwersytetu Wiedeńskiego Michaela Mosera podczas IX Międzynarodowego Kongresu Ukrainistów w Kijowie. Czy istnieje jeszcze jeden taki język, którego tyle razy zakazywano? Gdyby był on tylko środkiem komunikacji, to nasi nieżyczliwi nie prowadziliby tak zakrojonej na szeroką skalę kampanii, skierowanej na jego zniszczenie. Zazwyczaj wszyscy wspominają o ukazie emskim i cyrkularzu wałujewskim, ale ogółem wykryto 134 próby carskiego i bolszewickiego reżimów, by na poziomie ustawodawczym zniszczyć język ukraiński. Obok mitu o tym, że w Związku Radzieckim stworzono wszelkie warunki dla rzekomo wolnego funkcjonowania języków wszystkich republik, miały miejsce prześladowania, rozstrzeliwania i aresztowania Ukraińców, niszczenie wydawnictw ukraińskojęzycznych. Nasi wrogowie wybrali podstępną strategię walki: zaprogramować Ukraińców na samozniszczenie. Próbowali wywołać nienawiść u użytkowników języka ukraińskiego, a rosyjski miałby pochłonąć nasz język. Zdaniem francuskiego historyka Alaina Besançona, „władza radziecka stara się nadać językowi ukraińskiemu status „folklorystycznego”, „wiejskiego”, z którego każdy, kto chce zrobić karierę, musi zrezygnować”. Dla Ukraińców język ojczysty w okresie jego wygnania był wyrazem tożsamości narodowej, środkiem demonstracji nieposłuszeństwa. Pozycje języka ukraińskiego na świecie są dość chwiejne. Właśnie ten problem był głównym podczas V Międzynarodowej konferencji „Język ukraiński na świecie”, która odbyła się we Lwowie 17 sierpnia 2018 roku w ramach Pierwszego Światowego Forum ukrainoznawczych szkół sobotnich i niedzielnych. Przedstawiciele 36 krajów, którym nie jest obojętny los języka ukraińskiego, wzięli udział w tym ważnym wydarzeniu. Opowiedzieli o problemach związanych z nauczaniem języka ukraińskiego w sobotnich i niedzielnych szkołach diaspory: większość nauczycieli to entuzjaści, którzy nawet nie mają wykształcenia pedagogicznego, ale chcą zapalić iskrę miłości do Ukrainy, która tli się w sercach dzieci ukraińskich emigrantów. Dla większości z nich szkoła niedzielna to uosobienie Ojczyzny. Ostro stoi kwestia nauki ukraińskiego jako obcego. Bohdan Ażniuk, doktor nauk filologicznych, profesor, kierownik działu języków Ukrainy Instytutu Językoznawstwa im. O. Potebni NAN Ukrainy, zaznaczył: „Podmiotem polityki językowej jest nie tylko państwo (organy aparatu państwowego), ale także społeczeństwo: nauczyciele, naukowcy, pracownicy mediów, aktywiści społeczni, przedstawiciele kultury. Wszyscy wywierają wpływ na jakość języka ukraińskiego”. Za czasów Marii Zańkowieckiej, naszej rodaczki, aby wystawić spektakl po ukraińsku, trzeba było uzyskać pozwolenie, obecnie zaś władza uchwala ustawy, mające na celu ochronę języka ukraińskiego, który w przestrzeni medialnej wypiera rosyjski. Rada Najwyższa wprowadziła kwoty na używanie języka ukraińskiego w telewizji i radiu. Ta decyzja ma pozytywne skutki: zwiększył się procent treści ukraińskojęzycznych, ale jeśli Ukraińcy nie będą mieli wewnętrznej potrzeby komunikowania się w języku ojczystym, to żadne ustawy nas nie uratują, ponieważ język nie może istnieć w warunkach szklarniowych, musi funkcjonować w żywej, potocznej mowie. Przewodniczący Związku Ukraińców Portugalii Pawło Sadocha podkreślił, że trzeba opracowywać strategię szerzenia idei ukraińskiej. Wszak w Portugalii długo uważano, że Mołdawianie to Słowianie. Portugalczycy dopiero od niedawna zaczęli rewidować historię o Hołodomorze, wcześniej panowała tu opinia o tym, że w Związku Radzieckim przedstawicielom wszystkich republik żyło się bardzo komfortowo. Jak zauważyli uczestnicy konferencji, Rosja popularyzuje naukę języka rosyjskiego za granicą, w ten sposób zwiększa sferę swoich wpływów. Władza rozpatruje język jako jedno z głównych narzędzi promowania i realizacji strategicznych interesów polityki zagranicznej kraju. Aktywnie propaguje ideę panslawizmu, która jest pokrewna internacjonalizmowi tym, że nierzadko pod tymi dwoma hasłami zamaskowana jest rusyfikacja. Nieprzypadkowo Mychajło Hruszewski swego czasu występował przeciwko panslawizmowi, widząc w nim zagrożenie dla interesów narodowych narodu ukraińskiego. Zwolennicy idei panslawizmu akcentują braterstwo narodów i pokrewieństwo języków. Owszem, języki ukraiński i rosyjski należą do jednej rodziny językowej, ale pod względem składu leksykalnego ukraiński jest najbardziej podobny do białoruskiego. Nie można mówić o tym, że język ukraiński jest dialektem rosyjskiego, wszak angielski i niemiecki również należą do jednej rodziny językowej, mają wspólne cechy, ale nikt ich nie utożsamia. Państwo musi zapewniać harmonijne funkcjonowanie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego. Jednocześnie powinno dbać o prestiż języka za granicą. Zgadzam się ze słowami koordynatora kursów Ukraińskiego Towarzystwa Kulturalnego „Proświta” w Buenos Aires Romana Danyłyszyna: „Język to pierwsza ofiara w procesach asymilacyjnych”. Ale mimo braku należytego wsparcia ze strony państwa, braku bazy materialnej, Ukraińcom, którzy opuścili macierzystą Ukrainę, lecz nie wyrzucili jej ze swojego serca, udało się zachować wysoki poziom znajomości języka, wiedzy o ukraińskiej kulturze i zwyczajach. I choć brzmiałoby to dziwnie, nawet za czasów niepodległości były próby zniszczenia języka ukraińskiego. Wystarczy wspomnieć niesławną ustawę „O zasadach państwowej polityki językowej”, czyli tak zwaną ustawę Kiwałowa-Kolesniczenki (uchwaloną przez Radę Najwyższą 3 lipca 2012 roku), która rozszerzała użycie języków regionalnych i uczyniła ukraiński nieobowiązkowym w poszczególnych sferach. Po tym w Kijowie i innych miastach rozpoczęły się akcje protestacyjne, które nazwano Językowym Majdanem. Uchwalenie ustawy odbywało się z naruszeniem procedur, gra. Wydaje się, że ulubionym zajęciem Rosjan jest zniekształcanie i fałszowanie porządku ludzkiego i boskiego. Zdaniem Besançona, Rosja pozycjonuje swoją politykę zaborczą jako krucjatę. Rosjanie mogą znaleźć usprawiedliwienie dla każdego czynu. Swoje terytorium postrzegają jako ziemię obiecaną, dla nich imperator to mesjasz: „Misja cara polega na rozszerzaniu granic prawosławnego królestwa. Jest on odpowiedzialny nie przed ludźmi, a tylko przed Bogiem. Opierać się carowi oznacza powstać przeciwko Bogu”; „Ekspansja jest rozpatrywana w Rosji jako coś całkowicie naturalnego. Nie jest ona podbojem, a zjednoczeniem. Zjednoczeniem ziem rosyjskich, a potem ziem prawosławnych i, w końcu, innych ziem, które mają naturalne powołanie, by przyłączyć się do imperium”. Autor zaznacza, że niezaprzeczalną prawdą dla Rosjan stały się takie postulaty: „przeklęty Zachód”, „najwyższa hańba dla Rosji iść wspólną europejską drogą”, „lepiej komunizm niż burżuazyjny i liberalny kapitalizm”, „patrymonialna natura państwa rosyjskiego, które uważa się za właściciela ziemi i majątku swoich poddanych”. Alain Besançon to niszczyciel mitów o kraju, który agonizuje za okresem imperializmu. Rosjanie zapewniają, że Moskwa to Roman Danyłyszyn (w centrum), Maryna oraz Władysław Sukennyky

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Pokuta Alaina Besançona

Daria BOBRYK Taras Marusyk, Jewhen Łuniak, Ołeksandr Samojłenko Taras Pawłowycz wyjaśnił, z czego wynika tytuł książki „Święta Ruś”: w języku francuskim na oznaczenie „Rosji” i „Rusi” istnieje jedno słowo „La Russie”. Dlatego tłumacz używał takiej lub innej nazwy w zależności od kontekstu. Marusyk, opowiadając o książce, odczytywał wiele wymownych cytatów, które budziły zainteresowanie, intrygowały; pojawiało się pragnienie jak najszybszego przeczytania tego badania. „Święta Ruś” to książka o naturze i mechanizmie działania rosyjskiego kłamstwa, moskiewskim prawosławiu i słowianofilstwie, francuskiej mentalności i, oczywiście, historii. Również francuski historyk bada genezę rosyjskiej megalomanii. Alain Besançon wyodrębnia następujące kluczowe komponenty rosyjskiej polityki: kłamstwo, manipulacja. Taras Pawłowycz zaznaczył, że działalność Alaina Besançona jest cenna dla Ukraińców przede wszystkim ze względu na szerzenie prawdziwej polityki wobec Ukrainy i Rosji wśród Europejczyków. Besançon należy do najbardziej oddanych przyjaciół Ukrainy. W jednym ze swoich wywiadów dla francuskiego wydania powiedział, że Ukraina to klucz i warunek istnienia Imperium Rosyjskiego, które rozpadło się wraz z reżimem komunistycznym. Uwagę zwraca przedmowa do zbioru samizdatu „Etnobójstwo Ukraińców w ZSRR”, w której sytuację narodową i językową na Ukrainie Alain Besançon charakteryzuje tak: „Władza radziecka rozpoczęła ofensywę na język ukraiński. Zniszczyła go poza właściwymi granicami Ukrainy. Zniszczyła go w wrażliwych miejscach samej Ukrainy, w miastach. Próbuje nadać językowi ukraińskiemu, który do tego był bardzo zaśmiecony rusycyzmami, status języka »folklorystycznego«, »wiejskiego«, z którego każdy, kto chce zrobić karierę, musi zrezygnować”. Alain Besançon w książce „Święta Ruś” demaskuje komunistyczne kłamstwo. W młodych latach on również uwierzył w zwodnicze hasła i wstąpił do partii komunistycznej, jednak wkrótce odpokutował i wystąpił z jej szeregów. Z czasem u historyka pojawi się pytanie: „Dlaczego nikt nie został ukarany za zbrodnie komunizmu, podczas gdy powieszono tylu nazistów?”. Przekład książki Alaina Besançona „Święta Ruś” stał się powodem informacyjnym wizyty w Niżyńskim Państwowym Uniwersytecie imienia Mykoły Hohola ukraińskiego dziennikarza, tłumacza, specjalisty ds. polityki językowej, działacza społecznego Tarasa Pawłowycza Marusyka. W preambule rektor naszej uczelni, kandydat nauk historycznych Ołeksandr Hryhorowycz Samojłenko, przedstawiając gościa, dał wykwalifikowaną ocenę książce. Na koncie Tarasa Marusyka jest już nie jeden przekład prac o tematyce historycznej, w szczególności jest to praca Wołodymyra Kosyka „Francja i Ukraina: Powstanie ukraińskiej dyplomacji (marzec 1917—luty 1918)”, rozprawa naukowa Françoise Thom „Koniec komunizmu”. W dorobku Marusyka jest też przekład badania Alaina Besançona „Nieszczęście stulecia: o komunizmie, nazizmie i unikalności Holokaustu” (2007 r.).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

obwodzie lwowskim, obwodzie kijowskim, obwodzie dniepropetrowskim. W szczególności w obwodzie ługańskim 600 bibliotek obwodu otrzymało jej egzemplarze. Na XXV Forum Wydawców we Lwowie książkę uznano za jedno z najbardziej poszukiwanych wydań. Wreszcie lody ruszyły także u filmowców: firma filmowa „MPC „FOR-POST” przedstawiła film dokumentalny „Lotnisko Ługańsk” (tytuł roboczy „300 Spartan lotniska w Ługańsku”). Jako jedna ze zwyciężczyń Dziesiątego konkursowego wyboru Państwowej Agencji Ukrainy ds. Kina, jej projekt otrzymał państwowe wsparcie finansowe w wysokości prawie 3 mln hrywien. Premierę dzieła zaplanowano na koniec 2019 r. Zdaniem autora i reżysera filmu T. Tkaczenki napisanie swoistego dziennika tamtych wydarzeń jest ważne nie tylko dla uczczenia pamięci poległych i bohaterów wojny. „Jest to potrzebne po to, aby zbadać anatomię okupacji i zdrady od samego początku i pokazać światu: mamy niewypowiedzianą, wiarołomną inwazję, mamy żywych świadków, dowody i chronologię wydarzeń. Ludzka pamięć ma właściwość wietrzenia. Niestety, prawie nie ma dokumentów z tamtego okresu, ale jest historia mówiona i jest to ważny dowód. Trzeba go pochwycić, utrwalić i zachować”. Na korzyść dokumentalistów przemawia to, że udało im się z poszczególnych materiałów, nagranych przez żołnierzy na ich telefony, wyłapać to, co najważniejsze — ogólnonarodowego ducha walki o niepodległość naszego państwa. 1 września 2014 r. ukraińscy obrońcy lotniska w Ługańsku wycofali się z zajmowanych pozycji, pozostawiając wrogowi same ruiny. Ale my tam wrócimy. Przyjdzie czas i zamkniemy granicę na klucz. Raz i na zawsze. Ale nigdy nie zapomnimy tych, którzy za cenę własnego życia bronili nas. Żywi — śpiewajcie hosannę bohaterom!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Śpiewajmy dzielnym hosannę!

Konstytucji, stracił on moc prawną 28 lutego 2018 roku. Obecnie reanimujemy język ukraiński, walczymy z rusycyzmami, które są rudymentem czasów kolonialnych. Niedawno poddano pod ogólną dyskusję projekt nowej pisowni, który ma na celu reanimację niektórych norm represjonowanej „skrypnykiwki”. Posiadanie własnego języka i jego aktywne funkcjonowanie to oznaka pełnowartościowej żywotności narodu. Umocnienia obronne języka ukraińskiego chronią działacze kultury, którzy swoją twórczością sprzyjają jego regeneracji. Obecnie pojawili się wolontariusze, którzy popularyzują język ukraiński: prowadzą maratony językowe, pomagają rosyjskojęzycznym przekroczyć lingwistyczny Rubikon, wszak wraz z początkiem wojny hybrydowej u niektórych rosyjskojęzycznych pojawiło się pragnienie ukrainizacji. Pierwsze Światowe Forum Ukraińskich Szkół Sobotnich i Niedzielnych, które zorganizował Międzynarodowy Instytut Edukacji, Kultury i Kontaktów z Diasporą Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska”, okazało się bardzo aktualne i skuteczne. Warto pamiętać słowa profesor Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” Łarysy Masenko: „Kraj, w którym panują język i kultura byłego kolonizatora, nie będzie rozwijał się jako kraj niepodległy, lecz będzie rozwijał się jako kraj postkolonialny”. Dlatego istnieje pilna potrzeba przeprowadzania podobnych forów, konferencji i seminariów, tworzenia platform do poszukiwania idei, których wcielenie pozwoliłoby wreszcie przezwyciężyć poczucie niższości języka ukraińskiego i rozwinęłoby odporność językową u Ukraińców.trzeci Rzym, Besançon twierdzi, że Rosja to sekta; Rosjanie są przekonani, że car to wcielenie Boga na ziemi, to głośne stwierdzenie francuski historyk z łatwością obala, carowie to ignoranci i despoci; a wyrażenie „wielki rosyjski pisarz” jest dla Besançona epitetem homeryckim. Na str. 35 Besançon aktualizuje kwestię nienaruszalności granic Rosji: „Dla Europejczyków Rosja była strefą nieodkrytą. Pojęcie granicy, której nie ma prawa przekroczyć nikt ani w jednym, ani w drugim kierunku, pojęcie odziedziczone po Imperium Mongolskim, nabiera znaczenia religijnego, staje się barierą czystości i w rezultacie jeszcze bardziej kostnieje”. Analogię między Rosjanami a ordą mongolsko-tatarską przeprowadzał także ukraiński literat Jewhen Hucało w swoim publicystycznym cyklu artykułów „Mentalność ordy”, w szczególności przeciwstawia on rolników-Ukraińców i koczowników-Rosjan. Czytając książkę Besançona, przypomniałam sobie słowa Friedricha Schlegela: „Historyk to prorok zwrócony ku przeszłości”. Alain Besançon rozszczepił „rosyjską duszę” na molekuły. Zainicjował ciekawe spotkanie przewodniczący Fundacji Charytatywnej „Niżen” Mykoła Pantelijowycz Szkurko, który podarował uniwersytetowi egzemplarze książki.Wołodymyr SEMYSTIAHA, przewodniczący Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Dzięki rozpowszechnionym informacjom w licznych mediach oraz środkach kina i sztuki telewizyjnej nie tylko na Ukrainie, ale i poza jej granicami, rozsławiono heroiczny wyczyn „cyborgów” — nieustraszonych wojowników-obrońców lotniska w Doniecku. Niestety, do dziś szerokiemu ogółowi prawie nie wiadomo, że na samym początku najnowszej wojny rosyjsko-ukraińskiej, przy wsparciu miejscowych proputinowskich popleczników, nie licząc się ze stratami, kadrowe rosyjskie jednostki armijne przez 149 dni bezskutecznie szturmowały międzynarodowe lotnisko „Ługańsk”. Próbując wyprzeć z zajmowanych pozycji i zniszczyć jego obrońców, wróg zastosował nawet ostrzał rakietowy z własnego terytorium. W szczególności taktycznymi rakietami „Toczka-U” oraz samobieżnymi moździerzami 240 mm „Tulipan”. Wkrótce ten niezniszczalny orzech znalazł się w pełnym okrążeniu na głębokim zapleczu wroga. Co zatem przeciwstawili przewadze liczebnej agresora w sile żywej i uzbrojeniu ukraińscy wojownicy? Przede wszystkim nie tylko wyszkolenie wojskowe i umiejętne użycie broni, ale także wysokie walory moralne, przekonanie, że bronią nie tylko Ojczyzny i „ukraińskiego świata”, ale także bronią europejskich wartości demokratycznych przed zaborczymi zakusami „russkiego mira”. Oto dlaczego na podejściach do lotniska i na jego terenie podczas prowadzenia najbardziej heroicznej i zarazem najbardziej tragicznej operacji wojskowej w sektorze „A” latem 2014 r. zacięte walki osiągnęły niespotykane napięcie. Unikalna w swej istocie i organizacji, w aspektach strategicznym, taktycznym i moralno-psychologicznym, bez wątpienia wpłynęła na dalszy rozwój wydarzeń w strefie prowadzenia ATO. Wysoką cenę płaciło nasze państwo, broniąc się przed agresywnym sąsiadem. W nocy 14 czerwca 2014 r. dwiema rakietami z przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych grupa dywersyjna PKW „Wagner” zestrzeliła podczas podchodzenia do lądowania ukraiński Ił-76. Zginęło 49 naszych wojowników. Ale i wróg otrzymał adekwatną odpowiedź: niedaleko lotniska została całkowicie zniszczona kompania wyszkolonych pskowskich desantowców. To właśnie tutaj został pogrzebany rosyjski mit o tym, że Ukrainę łatwo podbić. Marzenia miejscowych prorosyjskich popleczników o własnym lotnictwie „ŁRL” tak i pozostały mrzonką. A co najważniejsze — putinowscy raszyści zaczęli bać się ukraińskich żołnierzy. Do tej pory wydarzenia te nie zostały dokładnie przeanalizowane i zbadane przez naukowców, nie są też wystarczająco nagłośnione informacyjnie. Za to stały się już częścią pamięci zbiorowej bezpośrednich uczestników i naocznych świadków wydarzeń. I choć ich wspomnienia i wizja są nieco subiektywne, w aspekcie informacyjnym są unikalne, ponieważ zbiorowa pamięć ludzka i historia mówiona są ważnym źródłem historycznym. Wypełnić lukę, która powstała na tym tle, postanowili działacze Proświty — młodzież ługańskiego Euromajdanu. Swoje wydawnictwo dokumentalno-artystyczne poświęcili wszystkim zaangażowanym w obronę najważniejszej ługańskiej twierdzy. W tym celu zebrali wspomnienia prawie półtorej setki uczestników i naocznych świadków tamtych wydarzeń, opublikowali unikalne zdjęcia i mapy, które imitują operacje wojskowe wokół lotniska. Trafnie wykorzystano także komentarze badaczy wojskowych, oficerów armii, ekspertów z analizą głównych wydarzeń. Na miejscu jest lista ukraińskich bohaterów, którzy kosztem własnego życia ratowali Ukrainę przed kolejnym zniewoleniem przez podstępnego wroga w todze euroazjatyckiego brata. Zaproponowane badanie to tylko pierwsza próba zaspokojenia pragnienia poznania mało znanej karty naszej rzeczywistości. Zatem bezsprzecznie trafny jest autorski zamysł odkrycia tła historycznego, na którym rozwijały się wydarzenia w Ługańsku równolegle z kijowskimi w latach 2013—2014 i które poprzedzały okupację Ługańska. Chodzi o formowanie i działalność miejscowego młodzieżowego Euromajdanu oraz ruchu wolontariackiego, aktywizację sił prorosyjskich, generowanych przez ługańskich kolaborantów itd. Bez wątpienia nie wszystko było znane miejscowej patriotycznej młodzieży, której podstawę stanowili członkowie i sympatycy „Młodej Proświty”. W szczególności chodzi o tę antyukraińską kuchnię, w której przygotowywano piekielną mieszankę antypaństwowego przewrotu pod wodzą miejscowych regionalistów i lewicy oraz ich zwierzchników w Radzie Najwyższej. O prześladowaniach i próbach rozprawy z kierownikami narodowo-patriotycznych stowarzyszeń i ruchów oraz patriotycznie nastawionymi aktywistami. O jednoczeniu się większości miejscowych struktur partyjno-politycznych i ruchów społecznych na gruncie oporu wobec oligarchiczno-klanowej antyukraińskiej polityki, ingerencji Federacji Rosyjskiej w sprawy wewnętrzne państwa oraz walce z raszyzmem o nienaruszalność narodowo-terytorialnej integralności i Soborności Ukrainy. Autorom warto byłoby wspomnieć także o sportowej dumie Ługańszczyzny — Narodowym Bohaterze Ukrainy T. Jułdaszewie, który wystąpił jako organizator samoobrony ługańskiego Euromajdanu, zaangażował do prowadzenia akcji ultrasów FK „Zoria”, wspierał materialno-techniczne zabezpieczenie obrońców lotniska. Wydaje się, że wszystko to w przyszłości. Przecież nie ma wątpliwości, że książka będzie wznawiana z uzupełnieniami i nowymi redakcjami. Gwarancją tego jest Fundacja Charytatywna „Narodowe wsparcie wojowników ATO”. W maju 2016 r. we Lwowie odbyło się uhonorowanie żołnierzy 80. brygady aeromobilnej orderami i odznakami „Za obronę lotniska w Ługańsku”. 47 z nich otrzymało nagrody pośmiertnie. Książka szybko zyskała rozgłos. Zaprezentowano ją w Ługańsku. W ognistym pierścieniu. Obrona lotniska w Ługańsku (Serhij Hłotow, Anastasija Hłotowa, Anastasija Woronowa; Jurij Rudenko, Dmytro Putiata; projekt graficzny W. M. Karasyk. — Charków: Folio, 2018. — 540 s.: il. — (Kronika)).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Połtawska «Żeńska Hromada» uczciła Tarasa Szewczenkę w Wilnie

Walentyna SZEMCZUK Budowa zjednoczonej Ukrainy, obrona wschodu naszej Ojczyzny przed rosyjskimi okupantami, uczczenie pamięci Proroków rodzimego narodu gromadzi wytrwałych działaczy sprawy ukraińskiej w jednym kręgu także na terenach nadbałtyckich. Patriotyczny kierunek jest priorytetowy w działalności Połtawskiego Obwodowego Oddziału Międzynarodowej Organizacji „Żeńska Hromada”, którym kieruje zasłużona pracownica kultury Ukrainy Walentyna Szemczuk. Wśród wielu projektów jest także inicjatywa charytatywna „Zjednoczeni Szewczenką”: odsłanianie tablic pamiątkowych poecie i zbiórki Kobzarza w rodzinnym mieście i na Połtawszczyźnie, na Ukrainie oraz w stolicach państw europejskich. Obecnie ponownie szlaki połtawczyków prowadzą do Wilna, gdzie nasi rodacy wspólnie z rodakami na Litwie uczcili pamięć Narodowego Proroka. Walentyna Szemczuk przedstawiła wspólne działania na rzecz upamiętnienia Tarasa Szewczenki wraz z ogólnokształcącą szkołą I–III stopnia we wsi Abazówka, gdzie Wielki Kobzarz przebywał w 1845 roku, oraz z miejskimi bibliotekami, w których zbiorach dobrze reprezentowane są dzieła Ludowego Proroka, a także z Ukraińcami w Estonii, Holandii, Niemczech, Polsce, Finlandii, Francji, którzy świętie strzegą spuścizny genialnego poety i malarza. Odwiedziliśmy Wilno w roku 100-lecia państwa litewskiego — naszego sojusznika i partnera w kwestiach eurointegracyjnego i euroatlantyckiego postępu, państwa, nieobojętnego wobec obrońców Ukrainy przed rosyjskimi okupantami, które szczerze pomaga w leczeniu i rehabilitacji naszych rannych wojskowych. Szczególnie wzruszające było pokłonienie się Tarasowi Szewczence w centrum litewskiej stolicy, w Ukraińskim Parku Starego Miasta. „W Wilnie, mieście przesławnym”, jak nazwał je Wielki Kobzarz, jedyna zachowana brama Ostrej Bramy z napisem „Matka Boża Bolesna” dawnego miejskiego muru obronnego, jeden z pierwszych budynków — kościół św. Kazimierza z czarno-złotą kopułą-koroną oraz uniwersytecki zespół architektoniczny pamiętają młodzieńca Tarasa Szewczenkę. Na ulicy jego imienia działa także Ambasada Ukrainy w Republice Litewskiej. We wspólnej szlachetnej idei czczenia wybitnych postaci narodowych mnożą się jasne sprawy, żyje duch wolności... A cudowny obraz w kaplicy na Ostrej Bramie w Wilnie, Matki Bożej Ostrobramskiej, rozświetlając braterską jedność, umacnia wiarę i miłość w naszych sercach, przybliża upragnione zwycięstwo w rosyjsko-ukraińskiej wojnie, przyciąga dobro i miłosierdzie do duszy każdego z nas!.. Na zdjęciu: Walentyna Szemczuk przy pomniku Tarasa Szewczenki w Wilnie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

«Ogień nie piecze nieustępliwych!»

Hryhorij ŻYBAK, UIS Ukraińska Służba Informacyjna zwróciła się do Romana Kowala, działacza społecznego, pisarza, krajoznawcy, prezesa Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar”, inicjatora odnowienia pomnika Mykoły Michnowskiego. Kilka dni temu wandale ponownie uszkodzili monument. Po raz drugi. „Ponad dwa lata, od czasu pierwszego dzikiego czynu wrogów, pomnik był pozbawiony głowy. I nikogo to nie obchodziło! Ani Prezydenta, ani Komitetu Rady Najwyższej Ukrainy do spraw kultury i duchowości. Nie wspomniano o Michnowskim także podczas obchodów na szczeblu państwowym 100-lecia Ukraińskiej Rewolucji. Dzięki nieobojętnym patriotom odnowiliśmy grób. Kamienne popiersie wykuł znany rzeźbiarz Dmytro Burjan, który również uwiecznił Mychajła Hawryłkę, Stepana Banderę, Jurija Horlisa-Horskiego. Na początku września przy udziale przedstawicieli ukraińskich sił społeczno-politycznych, przy śpiewie kobziarza Tarasa Syłenki, ponownie odsłoniliśmy monument. Teraz mamy nową zbrodnię. Na Cmentarzu Bajkowym wyrządzone zło jako pierwsi zauważyli nauczycielka i uczniowie jednej ze szkół obwodu kijowskiego, którzy przyjechali pokłonić się Michnowskiemu. Ale jeśli początkowo chodziło o maruderstwo (polowanie na cenny metal), to ta zbrodnia jest wymierzona przeciwko ukraińskiej kulturze, dokonana przez ideowych wrogów państwa ukraińskiego, których obecnie nazywa się separatystami. Może więc tą sprawą zajmie się także Służba Bezpieczeństwa Ukrainy? Chcę jednak przypomnieć słowa Tarasa Szewczenki: „Ogień nie piecze nieustępliwych!”. Już w październiku mamy za cel odnowić pomnik Mykoły Michnowskiego. Prawdopodobnie jeszcze w tym roku wydamy książkę o autorze „Samostijnej Ukrainy” i projektu Konstytucji. Pragniemy, aby przemianowano na jego cześć jedną z ulic Boryspola” — podkreślił Roman Kowal. Tajemniczość jednego z najciekawszych poetów literatury ukraińskiej, a nawet europejskiej, z powodzeniem poznawali przy okrągłym stole w świetlicy Domu Ludowego „Proświty” nauczyciele języka i literatury ukraińskiej oraz uczniowie starszych klas placówek oświatowych Chmielnickiego. Natalija SOŁODKA, sekretarz odpowiedzialny Chmielnickiej Miejskiej „Proświty” Bohdan-Ihor Antonycz przeżył zaledwie 28 lat. Jego krótkie życie było wypełnione wytrwałą pracą i kipiącą twórczością. Oprócz poezji przygotowywał recenzje, felietony, redagował czasopisma: napisał libretto opery „Dowbusz”, powieść „Na drugim brzegu”, która tak i nie została ukończona. O wielostronnej twórczości poety opowiedzieli nauczyciele-eksperci Tetiana Poliszczuk (Szkoła Ogólnokształcąca nr 25), Łarysa Juzwak (Zespół Szkół nr 7), Natalja Łewczenko (TBL), Julija Prochnicka (Specjalistyczna Szkoła nr 6), Wiktor Sweć (Szkoła Ogólnokształcąca nr 20), Wołodymyr Rudnycki (Zespół Szkół nr 28), Switłana Iluś (Specjalistyczna Szkoła nr 1), Ołena Kajkina (Zespół Szkół nr 10). Bohdan-Ihor Antonycz to poeta-romantyk, myśliciel i filozof. Motywy jego twórczości są narodowe, społeczne; stosunek człowieka do Boga, kosmosu i przyrody; tematy bytu, narodzin, śmierci… Antonycz stara się dotrzeć do W Kryworiwni do dziś zachowała się chatka-„cela”, w której mieszkał w tamtym czasie i napisał swoje najlepsze dzieło — powieść „Kamienna dusza”, większą część „Górskich akwareli” i „Huculskich obrazków”, sztuki dla repertuaru Teatru Huculskiego: „Huculski rok”, „Dowbusz”, „Nieproste”, „Praktykowany żołnierz”. Podczas tegorocznej konferencji „Huculski świat Hnata Chotkewycza”, z inicjatywy Literacko-Memoriałowego Muzeum Iwana Franki (wieś Kryworiwnia), Muzeum Ludowego Teatru Huculskiego Hnata Chotkewycza (wieś Krasnoilla) oraz katedry literatury ukraińskiej im. akad. M. Wozniaka Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki, na tej chacie, która znajduje się w prywatnej własności mieszkańca wsi Kryworiwnia Prociuka Mykoły Jurijowycza (jego pradziadek udzielił schronienia Hnatowi Martynowyczowi), została ustanowiona i poświęcona tablica pamiątkowa Hnata Chotkewycza. Mieszkańcy Kryworiwni są gotowi przyczynić się do ratowania budynku. Jednak do jego należytej renowacji potrzebne są znaczne środki, których nie ma ani właściciel chaty, ani budżet lokalny. Zwracamy się do Ministerstwa Kultury Ukrainy z prośbą o pomoc! Ten budynek może stać się memoriałem i jednocześnie żywym muzeum Hnata Chotkewycza, uosobieniem jedności wschodu i zachodu Ukrainy. Tutaj z nowymi utworami i badaniami o Huculszczyźnie oraz Hnacie Chotkewyczu będą mogli raportować pisarze, artyści i naukowcy. Uczyńmy dobry uczynek! Ta chatka to jeszcze jedno miejsce „siły ducha” ukraińskiej kultury. Nie zaniedbajmy go! Literacko-Memoriałowe Muzeum Iwana Franki we wsi Kryworiwnia; Muzeum Ludowe Teatru Huculskiego Hnata Chotkewycza we wsi Krasnoilla; katedra literatury ukraińskiej im. akad. M. Wozniaka Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Iwana Franki; rektorat Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Iwana Franki Mykoła Michnowski — ideolog ukraińskiego nacjonalizmu. Stał u jego źródeł na świcie ukraińskiego państwowotwórstwa. Działacz polityczny i społeczny, adwokat, publicysta. Żył i płonął Ukrainą. Dla Ukrainy. Prawie sto lat od tajemniczej śmierci, a wrogowie wciąż boją się go i dopuszczają się podłej zniewagi. Teraz nad jego Pamięcią. Ratujmy „celę” Chotkewycza! 31 grudnia 2017 roku minęło 140 lat od dnia urodzin Hnata Chotkewycza — wybitnego pisarza, artysty, bandurzysty, inżyniera, działacza teatralnego i społecznego. Sześć najszczęśliwszych, najbardziej płodnych lat swojego życia spędził na Huculszczyźnie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Dzieci mają prawo do szczęścia

Julia WORONIUK, m. Kamianiec-Podilskyj, obw. chmielnicki Symboliczne i nieprzypadkowe jest to, że Dzień Adopcji na Ukrainie obchodzi się w dzień chrześcijańskich świętych Wiary, Nadziei, Miłości oraz ich matki Zofii. W eleganckiej czytelni centralnej biblioteki rejonowej zorganizowano strefę fotograficzną „Dzieci mają prawo do szczęścia”, w której prezentowano szczęśliwe historie adopcji. Wiodąca specjalistka rejonowego centrum usług socjalnych dla rodziny, dzieci i młodzieży Lesia Makohoniuk rozpoczęła swoje wystąpienie od poruszającego wiersza o adoptowanych dzieciach i opowiedziała o znaczeniu obchodzenia Dnia Adopcji, ponieważ jest to dzień uhonorowania adoptujących, rodziców zastępczych, opiekunów i kuratorów. Główne specjalistki rejonowego wydziału służby do spraw dzieci, Oksana Bawkowa i Tetiana Lesiuk, opowiedziały o trudnych, ale szczęśliwych historiach adopcji. W wydarzeniu wzięli udział kierownik rejonowego centrum usług socjalnych dla rodziny, dzieci i młodzieży W. Zaklewskyj, kierownik wydziału kultury, turystyki, młodzieży i sportu RDA W. Doroż, dyrektor rejonowego scentralizowanego systemu bibliotecznego O. Łukianczuk oraz pracownicy służb socjalnych rejonu. Wydarzenie w ciekawy i treściwy sposób poprowadziła bibliograf centralnej biblioteki rejonowej Julia Woroniuk. Święto trwało na boisku sportowym Dowżockiego Kolegium Edukacyjno-Wychowawczego i zakończyło się flash mobem „Dzieci mają prawo do szczęścia”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

„Tajemniczy sam dla siebie". W 110. rocznicę urodzin Bohdana-Ihora Antonycza

istoty rzeczy i zjawisk. Stąd bierze się mistyka poety, poczucie wieczności, o którym pisze: „Chyba mój dom nie tutaj. Chyba aż za gwiazdą”. Znane mu są chwile, „kiedy człowieka odwiedza Bóg”. Przewodnicząca Chmielnickiej Miejskiej „Proświty” Zoja Didenko zacytowała Iwana Ohijenka, który nazwał go „poetą słonecznym”, poetą z Bożej łaski, twórcą wartości soborowych, poetą całej Ukrainy; a Iwan Drac porównał Bohdana-Ihora Antonycza ze słynnym Hiszpanem Federico García Lorcą. Poezje Bohdana-Ihora Antonycza czytali uczniowie kompleksu edukacyjno-wychowawczego nr 10: Julija Polec, Dmytro Szarhun, Illia Sytnikow, Lubomyr Majewski, Dmytro Dowbenko. Na zakończenie odbyła się część praktyczna posiedzenia, którą poprowadziła metodyk Departamentu Edukacji i Nauki Switłana Nowosiadła. Wszyscy uczestnicy, podzieleni na grupy, wykonali zadanie: „Wasza wizja: W czym tkwi tajemniczość Bohdana-Ihora Antonycza?”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Z pieśnią przez Ukrainę

Petro Szułha, dziennikarz, pisarz. Akademicki chór amatorski „Proświta” został niedawno zaproszony na Czerkaszczyznę, do wsi Tarasiwka w rejonie zwienigorodzkim, na obwodowe święto sztuki wokalno-chóralnej „Weresnyny” z okazji 143. rocznicy urodzin wybitnego ukraińskiego dyrygenta chóralnego, kompozytora i etnografa Ołeksandra Koszycia. Odwiedziliśmy w szkole wiejskiej w Tarasiwce Muzeum Ołeksandra Koszycia. Ze „Wspomnień Ołeksandra Koszycia” (Kijów: Rada, 1995): „I tak ojciec przeniósł się do Tarasiwki wtedy, gdy już tworzyła się cała nasza rodzina… O Romaszkach nie pamiętam niczego, bo do świadomego wieku doszedłem dopiero w Tarasiwce, którą przez to uważam za moją kołyskę… Pamiętam jeszcze w Tarasiwce starą ławę-kanapę z ażurowym oparciem z białego drewna, niemalowaną… Do Tarasiwki przyjechaliśmy dość biedni i dopiero tutaj stopniowo stanęliśmy na nogi, a gdy bracia (zwłaszcza Mytrofan) wzięli się za gospodarstwo, to zaczęło się żyć przyzwoicie: mieliśmy dość duże gospodarstwo — maszyny, konie”. W Muzeum przyjaźnie powitali nas nauczyciel historii Mykoła Hyczak, zastępca dyrektora ds. dydaktyczno-wychowawczych Tetiana Kominenko oraz dwie uczennice starszych klas — Sniżana Pawłyk i Anna Płachotnyk, które przeprowadziły dla nas ciekawą i treściwą wycieczkę po Muzeum. Zgromadzono tu artefakty związane z życiem O. Koszycia we wsi Tarasiwka: portrety Koszycia i jego rodziny, zdjęcia, drukowane komentarze. Ołeksandr Koszyc w 1903 r. oraz fotografie Symona Petlury i Mykoły Łysenki. Oto „Zbiór ukraińskich pieśni” O. Koszycia, różnorodne fotoilustracje, artykuły prasowe i czasopiśmiennicze oraz listy. W dużej ramie pod wyszywanym ręcznikiem hasło: „Moje życie — to moja pieśń” (O. Koszyc). A w kącie izby-muzeum Diduch z kłosów pszenicy, starodawny kołowrotek, kijanka, grzebień, a na drewnianych półkach — różnorodne garnki, dzbanki, wazy. Na jednym z centralnych stojaków jaskrawą czcionką wydrukowano tekst Maestro: „To ta Ziemia, gdzie rozbrzmiewają najlepsze na świecie pieśni, gdzie słychać najczystszą naszą mowę, gdzie świeci najjaśniej spośród wszystkich słońc słońce, które okryło najbłękitniejsze niebo — świadek kozackiej sławy; Ziemia, gdzie chodzili hajdamacy »ze świętymi nożami«, Ziemia, po której chodził »bosymi nogami« Wielki Taras, którą opiewał on w swoich genialnych pieśniach; Ziemia z najlepszymi ludźmi na świecie, gdzie stoi moja droga Tarasiwka”. Wzrok przyciąga malowniczy portret wykonany farbami — O. Koszyc na tle bujnej przyrody, a na stoliku — Księga pamiątkowa. Jest w niej wiele wpisów z różnych lat od zespołów i osób prywatnych, nawet od Ukraińców z Kanady, którzy tutaj gościli. Oto niektóre z nich: „Jesteśmy szczęśliwi z tego, że w mojej drogiej Tarasiwce wreszcie otwarto Muzeum O. Koszycia. Dziękuję za nie, za ogromną pracę, za treściwą wycieczkę wszystkim, którzy przyczynili się do tej sprawy — powrotu do Ukrainy imienia jej sławnego syna. W imieniu rodziny O. Koszycia — Natalija Pawliwna Weselowska-Koszyc. 24.09.2005 r.”. „Chcemy szczerze podziękować zespołowi szkoły za to, że we wsi, w szkole, pojawiło się to muzeum. Dziękujemy przewodnikom Danyluk Ludmyle i Nedostup Raisie. W imieniu mieszkańców wsi Tarasiwka Newmytyj Ilja. 28.02.2005 r.”. Byliśmy również przy Znaku Pamięci O. Koszycia, odsłoniętym w 2000 r. niedaleko rodzinnego domu, który niestety nie zachował się. A na obwodowym święcie „Weresnyny” nasz chór wykonał kilka utworów, w szczególności „Oj na hori ta żenci żnut”, „Tebe w pisniach sławymo” w opracowaniu Ołeksandra Koszycia. Naszymi dobrymi towarzyszami byli: starszy pracownik naukowy Instytutu Ukrainoznawstwa, kandydat nauk filozoficznych Switłana Bojko, kierowniczka muzeum O. Koszycia w Kijowskiej szkole nr 296 Switłana Łytwynowa oraz krewny O. Koszycia Ołeksandr Kostyk (Koszyc).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Luhańscy i lwowscy bibliotekarze tworzą wolność

Ośmiu bibliotekarzy Ługańskiej Obwodowej Uniwersalnej Naukowej Biblioteki im. O. M. Gorkiego ze Starobielska stało się uczestnikami IX Lwowskiego Międzynarodowego Forum Bibliotecznego. Forum dla specjalistów z zakresu bibliotekarstwa odbywa się już po raz kolejny w ramach 25. Międzynarodowego Targu Książki „Forum Wydawców we Lwowie”. Wyjazd starobielskich bibliotekarzy do Lwowa stał się możliwy dzięki zwycięstwu w programie wymiany kulturalnej i medialnej między obwodami ługańskim i lwowskim, przy wsparciu lwowskiej i ługańskiej obwodowych administracji państwowych. Zgodnie z warunkami projektu bibliotekarze ze Starobielska rozpoczęli wymianę kulturalną, przyjeżdżając na Lwowskie Forum Biblioteczne z czterema przygotowanymi wydarzeniami. Bibliotekarze Lwowskiej Obwodowej Biblioteki dla Dzieci w październiku odwiedzą Starobielsk ze swoim programem. Wspólny projekt bibliotek nosi nazwę „4L: Lviv — Lugansk — Library — Love”. W programie forum dla starobielan wydzielono odrębną sesję. Podczas niej bibliotekarze przedstawili badanie „anatomii” młodego bibliotekarza, wykład 18+ oraz metodykę jego tworzenia, a także zapoznali lwowian z miastem Starobielsk. Na Forum Bibliotecznym bibliotekarze Ługańskiej OUNB poparli tegoroczny temat: „Biblioteka — tworzymy wolność!”. Wystąpienie postanowili rozpocząć od badania pod tytułem „Ho- mo BIBIlotekar”. Mówiło ono o wynikach ankiety wśród młodych bibliotekarzy obwodu ługańskiego, którzy mieszkają i pracują w małych miastach. Jak zapewnili bibliotekarze, w nazwie badania nie ma błędu. W ten sposób badacze chcieli pokazać, że aby osiągnąć poziom „bibliotekarza”, młodzi pracownicy powinni włożyć wiele wysiłku. Tym bardziej że badanie opierało się na problemach właśnie niedoświadczonych młodych bibliotekarzy regionu. „Jak przetrwać w mieście Starobielsk” — tak nazwano prezentację, z którą bibliotekarze wystąpili na zakończenie. „Chcieliśmy być szczerzy wobec lwowskich bibliotekarzy. Dlatego przygotowaliśmy dla nich specyficzne zapoznanie z miastem, aby byli gotowi na próby, z którymi będą musieli się zmierzyć”, — opowiada bibliotekarka Ługańskiej OUNB Olha Wilczyńska. Jest ona przesiedleńcem. Dlatego mówiła o mieście, opierając się na własnym doświadczeniu zamieszkiwania w nim. Prezentacja miała trzy części, w których mówiono o plusach i minusach Starobielska: o bogatej historii, kulturalnych uzdolnieniach, turystyce rowerowej, a przy okazji o problemach z drogami, poszukiwaniem mieszkania, oświetleniem ulic. Wspólnie z bibliotekarzami Lwowskiej Obwodowej Biblioteki dla Dzieci starobielanie zorganizowali czytania literackie na Cmentarzu Łyczakowskim. Opowiadano historie o biskupie Kyryle Stefanowyczu, zakochanych Arturze Grotterze i Wandzie Monné, czytano wiersze Hryhorija Czubaja, śpiewano „Czerwoną Rutę” Wołodymyra Iwasiuka. „Wyjazd się udał. Po pierwsze, nasze doświadczenie trafiło w samo sedno, bardzo miło, że wynikami badania o młodym bibliotekarzu zainteresował się naukowo-metodyczny wydział Narodowej Biblioteki Ukrainy im. Jarosława Mądrego i zaprosił do publikacji w „Bibliotecznej planecie”. Po drugie, spotkaliśmy się prawie ze wszystkimi partnerami — wydawcami, pisarzami, czyli pracujemy systemowo. Omówiliśmy szczegóły rewizyty lwowian — teraz jest czym się zająć”, — podzieliła się wrażeniami dyrektorka Ługańskiej Obwodowej Biblioteki im. O. M. Gorkiego Switłana Moisiejewa. Centrum prasowe Lwowskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej im. O. M. Gorkiego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Wierzymy, że przewrócimy tę stronę

Roman RASEWYCZ, korespondent naukowy Instytutu Problemów Wychowania Narodowej Akademii Pedagogicznych Nauk Ukrainy, akademik Nasze unikalne, ćwierćwieczne doświadczenie sokolskie, które najpierw kształtowało się przez nas w szkołach Monastyryszczyzny, a potem w całym Tarnopolszczyźnie, ginie na naszych oczach nie dlatego, że nikomu nie jest potrzebne. Lecz dlatego, że w oświacie Ukrainy nie opracowano skutecznych mechanizmów wspierania szkół naukowych i ośrodków badawczych podobnych do naszego. Właśnie z powodu braku takiej bazy dochodzi do spekulacji wokół szkolnego Sokoła, bo chodzi tu o zanik naszego unikalnego doświadczenia sokolskiego, któremu nie ma analogii na Ukrainie. Najważniejsze jest to, że przez ostatnie trzy lata, od czasu likwidacji pierwotnego ogniwa wdrażania Sokolstwa w szkolnictwie Ukrainy, naszego naukowo-badawczego laboratorium, o czym wszyscy już wiedzą, ale nic dotąd nie osiągnięto, aby połączyć dwa ogniwa jednego systemu oświatowego: pierwotne (rejonowe), skąd pochodzi nasze szkolne Sokolstwo, bo tam ono zostało zapoczątkowane, oraz wyższe (ministerialne), gdzie należało wreszcie zadbać nie tylko o zachowanie naszego doświadczenia, ale także o jego wprowadzenie. Nie chodzi tu o jakąś oddzielną organizację dziecięcą, która może kogoś odpychać, a kogoś przyciągać; subiektywne podejście odrzucamy, chodzi natomiast o nowe zjawisko pedagogiczne w oświacie Ukrainy. Lecz dopiero rozpoczęliśmy tę pracę, dlatego trzeba ją kontynuować, choć sami idziemy tą drogą już ćwierć wieku. Mamy sporo opublikowanych materiałów na ten temat: w książkach i artykułach naukowych, w materiałach referatowych, ale wszystko to na razie leży martwym balastem. Także praktyka naszego wdrażania jest znaczna — 25 lat! I to na zasadzie bezpłatnej. Lecz to właśnie dzięki naszej koordynacji, a nie pod dyktatem rejonowych komitetów partii, jak było wcześniej, pracowały przez lata dziesiątki, a nawet setki szkół, które tworzyły Sokolskie Towarzystwo: dobrowolne, referencyjne zrzeszenie dzieci i dla dzieci, według miejsca ich zamieszkania, działalność którego nie powtarzała dawnych organizacji dziecięcych na wzór komsomołu i pionierii. Oczywiste, że o tym powinni byli zadbać razem z nami zarówno pedagodzy, jak i psycholodzy, i socjolodzy. Bo chodzi tu o nowe zjawisko w oświacie Ukrainy, które wymaga odpowiedniego naukowego uzasadnienia. A my je, to uzasadnienie, prowadziliśmy, dopóki nie odcięto nam tchu. Mieliśmy do tego bazę praktyczną, której obecnie jesteśmy pozbawieni. Ale czy ktoś miałby nas wspierać w tych procesach?! Przecież kto, jeśli nie Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy oraz Narodowa Akademia Nauk Pedagogicznych Ukrainy?! Choć przez cały ten czas z boku nie stały ani szkoła, ani społeczność, ani władza. Chociaż władza też była różna. Była ukraińska, i to niezupełnie. Inaczej jak wyjaśnić, że znaleźli się ci, którzy zniszczyli dziecięce Sokolstwo w szkołach kraju. Jeśli na poziomie niższym można to wytłumaczyć czysto tendencyjnym podejściem, bo komuś opłacało się zniszczyć Sokolstwo kraju, to nie chce się wierzyć, że na poziomie ogólnoukraińskim nas nie poprą. Zatem mamy problemy. Przede wszystkim trzeba gruntownie zmienić cały system wprowadzania innowacji do systemu oświaty Ukrainy. W końcu przecież mieliśmy znakomite wsparcie w tym zakresie ze strony Lilii Michajłiwny Hryniewycz. Teraz głos w naszej obronie zabrał Prezes Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy Wasyl Hryhorowycz Kremień. Może właśnie coś zmieni się na naszą korzyść już w najbliższym czasie, tym bardziej że powołano państwowy Fundusz Badań Narodowych. Nie wolno przecież marnować gotowego! Nasza autorska (sokolska) technologia wychowawcza mogłaby w pełni służyć Ukrainie. Może więc wreszcie uda się odblokować ten proces. Chcemy, aby to się stało już teraz. Bo każdego dnia piszemy nową kartę pedagogiczną, jakiej tak potrzebuje ukraińska szkoła. I głęboko wierzymy, że tę kartę przewrócimy na korzyść Ukraińskiego Szkolnego Sokolstwa (UShS).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

O „chronicznych chorobach” dziennikarstwa narodowego:

Mykoła TYMOSZYK, doktor nauk filologicznych, profesor, dziennikarz Dokładnie 70 lat temu, we wrześniu 1948 roku, w jednym z wydawnictw Niemiec Zachodnich ukazała się drukiem książka o wymownym tytule „Ukrainer uber sich seldst”, co w tłumaczeniu brzmi jako „Ukraina o sobie”. Tą książką wyrządzono Ukraińcom wielką krzywdę. Przy tym – zarówno w diasporze, jak i na ziemi ojczystej, w materiku Ukrainy. Przecież we wstępie do niej jasno stwierdzono, że Ukraińcy historycznie nie są zdolni do budowania życia państwowego, że ich zagadkowa słowiańska dusza spieszy wynosić z własnej chaty na bazar, na publiczne poniewieranie, wszystko to ze swojego życia, co u innych narodów zwykło się załatwiać w gabinetach, na zamkniętych naradach, pod klauzulą „do użytku służbowego”. Ktoś może zapytać: czy warto wyciągać ten fakt z własnej historii, która jeszcze nie została przez nas przemyślana; może nie warto ponownie posypywać popiołem naszych i tak już poruszonych głów. Lecz za tym, by to zrobić, przemawiają dwie istotne okoliczności. Pierwsza: materiał do tej książki pisali nie niemieccy dziennikarze; oni jedynie zebrali i uporządkowali to, co na łamach prasy zachodniej diaspory ukraińskiej o sobie samych drukowali sami Ukraińcy. Druga: przypadki lekceważenia i poniewierania tego, co ukraińskie, w kontekście narodowej historii, języka, tradycji obserwujemy również dziś, w prasie już naszej – formalnie ukraińskiej ze statusu, a faktycznie antyukraińskiej z treści. I tak dalej ukazuje się rodzaj „zabójczego” kompromatu na samych siebie – w poszczególnych wydawnictwach, programach telewizyjnych, w radiu. Znów poniewieramy samych siebie. Znów posypujemy popiołem swoje głowy. Znów płaczemy nad swoim nieszczęsnym losem. Znów szukamy winnych, ale nie działamy. A to wszystko czytają obcokrajowcy. Dlatego szczera rozmowa na ten bolesny temat jest na czasie. I to, sądzę, powinno być dla wielu z nas zimnym prysznicem, pobudką, by się opamiętać, zatrzymać, rozejrzeć i przemyśleć to, co działo się i dzieje się dziś na naszym skrajnie zaśmieconym i skrajnie niebezpiecznym – przede wszystkim z winy wczorajszych i dzisiejszych sterników państwa – ukraińskim polu informacyjnym. Ujawnienie „gorzkiej prawdy”: za i przeciw Faktycznie wychodziło na to, że na przewlekłe choroby ukraińskiej społeczności, które przeniosły się na łamy jej prasy, ukraińskich dziennikarzy i pisarzy na emigracji wskazali Niemcy. Przy uważnym przeglądzie roczników takich gazet, zwłaszcza po II wojnie światowej, obraz rzeczywiście miał smutny wygląd. Łamy drukowanych środków przekazu ukraińskiej diaspory tchnęły ostrymi konfliktami, straszliwymi oskarżeniami, sensacyjnymi demaskacjami, gorącym wyjaśnianiem stosunków. Najbardziej dotyczyło to tematów społeczno-politycznych. Nieporozumienia, które w zarodku miały najczęściej charakter osobisty, trafiając na łamy gazet, z czasem nabierały rozmiarów problemu ogólnonarodowego. Udostępniając miejsce do publicznego wyjaśniania podobnych konfliktów, taka prasa mimowolnie sprzyjała tworzeniu grupowości, partyjniactwa, kuluarowych porozumień. Podobnie działo się w ocenie dawnej i zupełnie świeżej w pamięci ówczesnych współczesnych historii Ukrainy. Zwolennicy różnych obozów politycznych, którzy znaleźli się na emigracji, zdawało się, rywalizowali w doborze treściwych epitetów, aby według własnych przekonań publicznie szkalować tę przeszłość: jedni bili hetmanszczyznę, inni petlurowszczyznę, jedni Mazepę, inni Chmielnickiego. Ze stron prasy w ostrej formie nadal wyjaśniali między sobą stosunki banderowcy i melnykowcy, prawosławni i katolicy, przedstawiciele starej i młodej emigracji. W rezultacie — zniekształcony, spaczony jeden z dramatycznych i heroicznych okresów walki Ukraińców o niepodległość i wolność; dobrowolnie oddane obcym i własnym przeciwnikom garście wyrwanego z kontekstu historycznego obfitego faktografu, który zaczął służyć jako materiał kompromitujący przeciwko Ukraińcom. Dlatego też nie dziwiło pojawienie się tej demaskatorskiej książki, którą wydali Niemcy. Po co? Wydaje mi się, że także po to, by sami Ukraińcy kiedyś ją przeczytali — na nowo, z chęcią zrozumienia siebie samych. I wreszcie — zmienić się. Przestać bez przerwy szukać wrogów poza sobą. Wydana przez obcych za sprawą Ukraińców gorzka prawda o nich samych świadczyła o tym, jak uważnie czytano w tamtym czasie ukraińską prasę w stolicach świata. Ujawnienie przez obcych takiej „gorzkiej prawdy” o ukraińskości, za sprawą jej samej, niosło trzy najważniejsze zagrożenia dla jeszcze niezorganizowanej, jeszcze niezbudowanej kilkusettysięcznej ukraińskiej społeczności, rozproszonej w różnych krajach zachodniego świata. Zagrożenie pierwsze. Podważano możliwość pozytywnego rozwiązania od dawna istniejącej, z punktu widzenia historycznego, „kwestii ukraińskiej” z pomocą rządów wiodących krajów Europy. Zagrożenie drugie. W warunkach bezwzględnej krytykanctwa i grupowych wojen o „buławy hetmańskie”, powszechnego wzajemnego fałszowania faktów nieuczciwymi metodami kształtowały się odpowiednie gusta czytelników, których świadomość nie była jeszcze ustabilizowana. Zagrożenie trzecie. Tworzona z trudem za koszty samych Ukraińców taka prasa nie kształtowała rdzenia twórczego narodu, lecz go rozchwiewała, kształtowała u czytelników nastroje, które nie sprzyjały zjednoczeniu i zgodzie. O „wojnach prasowych” między swoimi. Kluczem do odtworzenia i zbadania zjawiska wyjaśniania stosunków międzyosobowych, międzygrupowych i międzypartyjnych, które wylało się na łamy prasy i później otrzymało nazwę „wojen prasowych”, posłuży szereg publikacji w obfitej prasie naszej emigracji, zwłaszcza londyńskiej „Ukraińskiej Dumki”, paryskiego „Ukraińskiego Słowa”, kanadyjskiego „Ukraińskiego Głosu”. Na ich podstawie wyodrębnię główne cechy tak zwanych wojen prasowych: — niepisana zasada dla publicysty, który porusza tematy społeczno-polityczne: koniecznie kogoś „uderzyć”; — nie wykształcony politycznie ogół ukraiński bardzo szybko nabrał smaku do „popieprzonej” lektury gazetowej i broszurowej, chętnie ją konsumował; — jeśli w numerze gazety nie było jakiejś pikanterii, gazeta uchodziła za jałową, bezzębną i nudną; — każdy z korespondentów, nawet jeśli był początkującym, dążył do bycia ostrym pamflecistą, a każda druga wiadomość prasowa z miejsc, jeśli nie była pochwalnym hymnem, to paszkwilem; — jeden obóz mobilizuje najzdolniejsze pióra, aby udowodnić, że obóz przeciwnika na nic nie jest zdolny; — skutek takiej nieprzejednanej międzyobozowości: w oczach obcego cudzoziemca skompromitowani są jedni i drudzy, a najbardziej — Ukraina; — w świecie kultury już tak się przyjęło, że niektóre konfliktowe sprawy międzypartyjne czy międzyosobowe załatwia się bez publicznego zgiełku; — nie każda sprawa nadaje się do tego, by wstrząsać nią w prasie. Analiza publikacji demaskatorskich z minionego okresu, a także teraźniejszości, daje podstawy do przytoczenia wielu przykładów tego, jak nieprzemyślana z góry publiczna dyskusja może rzucić cień na całe życie ukraińskie, które odbija się w prasie. Weźmy, dla przykładu, serię publikacji Iwana Bahrianego z nowoulmskiej gazety „Ukraińskie Wiadomości”, które dotyczyły problemu kadr przyszłego budownictwa państwowego i które miały niejednoznaczną ocenę w prasie ukraińskiej i obcej. U podstaw tego znanego działacza-patrioty leżała słuszność w swoich przecież „druzgocących” argumentach. Tylko, jak mi się wydaje, pominął on rzecz główną: tak delikatnej i złożonej kwestii, jak zdolność (czy niezdolność) Ukraińców, po wiekach życia w poddaństwie, do wzięcia na siebie odpowiedzialności za tworzenie państwa, nie należało rozstrzygać publicznie. Nie należało jej nawet, ze względu na dobro sprawy, poruszać w prasie. Reakcja zaś licznych przeciwników ukraińskiego odrodzenia wykazała, że Ukraińcy, niestety, nie byli gotowi do publicznych dyskusji w najważniejszych kwestiach naszego życia. Ostro krytyczny i prawdziwy artykuł londyńskiej „Ukraińskiej Dumki” na ten temat, zatytułowany „Nadużywanie prasy”, wywołał żywy oddźwięk nie tylko w Anglii. Przedrukowały go „Chrześcijański Głos” i „Ukraińskie Słowo” w Niemczech, solidaryzując się w ten sposób z „Ukraińską Dumką”. Aktualny wówczas temat odpowiedzialności ukraińskiego dziennikarza i dziennikarstwa miał ciąg dalszy. Wkrótce artykuł Jurija Koszelniaka „Prasa a obywatelstwo: emigracyjna prasa, artykuły „z pieprzem” i „łyżka dziegciu” skłonił czytelników „Ukraińskiej Dumki” do szerszego spojrzenia na poruszony problem. Przytoczywszy przykłady tzw. nadużywania słowa drukowanego przez niemal wszystkie redakcje czasopism i czołowych publicystów, autor proponuje wreszcie położyć kres drobnostkowej skłócie naszej emigracji, poniżającemu chutorianstwu i zbyt dużemu nadmiarowi zjadliwego dziegciu w naszych publikacjach prasowych. Jesteśmy za krytyką, za dyskusją, podkreśla się w artykule, ale kompetentną, wolną od „przeciągania liny”. Z drobiazgowej analizy publikacji tej problematyki na łamach prasy diaspory wyraźnie wynika jedna z przyczyn tego zjawiska: po wielu latach przymusowego milczenia pod reżimami okupacyjnymi prasa ukraińska, otrzymawszy wolne warunki rozwoju na terenach demokratycznej Europy, nie zdołała w pełni skorzystać z tej demokracji, uległa ustępstwom wobec poszczególnych grup, które wykorzystywały siłę słowa drukowanego w interesownych celach. Takie nadużywanie słowa drukowanego dla celów partyjnych stwarza idealną okazję do rozczarowania i krytykowania Ukraińców przez cudzoziemców. Credo ukraińskiego dziennikarstwa na emigracji Analiza roczników wiodących ukraińskich gazet ukraińskiej diaspory zagranicznej dowodzi, że szereg redakcji niezmiennie dbało o swoją reputację obiektywnego, ponadpartyjnego organu ogólnonarodowej myśli ukraińskiej. Dotyczy to zwłaszcza londyńskiej „Ukraińskiej Myśli”. Za każdym razem, gdy w życiu społecznym Ukraińców od czasu do czasu pojawiały się konflikty i kryzysy, redakcja uważała za konieczne raz po raz zapewniać swoich czytelników o niezmienności swoich programowych zasad. Tak było również w trudnym okresie końca lat 40. XX wieku. Zwróćmy uwagę na artykuł redakcyjny „Słowo do naszych czytelników: Kilka uwag o pozycji i zadaniach „Ukraińskiej Myśli”. W warunkach kolejnego wybuchu wewnętrznych konfliktów w środowisku ukraińskiej emigracji redakcja podkreśla wierność deklarowanej od początku założenia podwójnej misji: 1. być przekonującym dowodem istnienia zorganizowania ukraińskiej wspólnoty; 2. być wizytówką i reprezentantem tej wspólnoty wobec całego świata. Artykuł jest cenny tym, że zawiera swoiste credo ukraińskiego dziennikarza, adresowane do kolegów po piórze z innych podobnych wydawnictw oraz do czytelników, z nadzieją, że swoimi tekstami poprą oni trzy najważniejsze zasady ich dziennikarstwa. Istota tych zasad koncentrowała się na niezmiennym przestrzeganiu wymogów „Trzech P”: Przyzwoitości, Profesjonalizmu, Patriotyzmu. Zważywszy na zadziwiającą zbieżność i ostrą aktualność przedstawionych tu myśli dla współczesnych ukraińskich dziennikarzy, ten fragment artykułu warto przytoczyć bez skrótów: „Nowoczesny kryzys duchowy, który przyniósł całemu światu straszliwe nieszczęścia, powstał z tego, że w życiu publicznym narodów zapanowała wszechwładnie fraza. Fraza zastąpiła myśl. Fraza to produkt, który powstał z kompromisu prawdy z kłamstwem. Fraza to główne narzędzie propagandy. A jak wiadomo, głównym celem propagandy jest okłamywanie narodu i odzwyczajanie ludzi od myślenia. My chcemy dawać myśl. To znaczy — każde zjawisko z ukraińskiego czy obcego świata oceniać z punktu widzenia ukraińskiej myśli i ukraińskich interesów. To znaczy być organem ukraińskiej opinii publicznej. A z tego wynika nasz obowiązek — tworzyć tę opinię i ją popierać, bo opinia publiczna jest niezbędnym warunkiem tego, aby naród był naprawdę narodem. Jak człowiek, któremu zniszczono sumienie, przestaje być człowiekiem, tak naród bez opinii publicznej zamienia się w tłum, masę. Opinia publiczna to głos sumienia narodu, to ów niewidoczny, lecz niezbędny przewodnik, bez którego naród prędzej wpadnie w przepaść. Lecz aby istniała opinia publiczna, musi istnieć niezależna prasa. Gazeta, która w jakiś sposób przestaje być rzecznikiem ogólnonarodowych interesów, staje się megafonem życzeń i poglądów tego czynnika, staje się prasą partyjną. Jedynym kryterium, które kieruje redakcją, powinno być sumienie redaktorów, ich poczucie odpowiedzialności, ich oddanie narodowym interesom narodu, z którego się wywodzą”. Tekst głęboki, przekonujący, prawdziwy, patriotyczny, który nawet dziś nie może pozostawić obojętnym każdego, kto go przeczyta. Co więcej, tekst ten jest szczególnie aktualny dla dzisiejszych realiów ukraińskiego dziennikarstwa narodowego. Zwłaszcza tej jego części, wiodącej pod względem zasięgu wpływu na czytelnika (słuchacza, widza), której kierownictwu istota ukraińskiej myśli, ukraińskie interesy, ich dominująca rola w dziennikarskich tematach są obce, nieprzyjazne, dalekie od priorytetów. Przez ostatnie dziesięciolecia bowiem tacy kierownicy są oddani nie „narodowym interesom narodu, z którego się wywodzą”, lecz klanowym oligarchicznym grupom, które przez wszystkie lata niepodległości Ukrainy nie tylko ją grabią, ale także wypłukują z jej duszy to, co narodowe, ludowe, rodzime. Najważniejsze zadania prasy. W wyżej wspomnianym apelu do czytelników sprecyzowano zadania czasopisma. Przedstawiając je

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Na nie z niepokojem wskazuje prasa diaspory ukraińskiej

w kolejnych numerach redakcja dawała swoiste wskazówki swoim stałym autorom i nowym korespondentom: na jakie tematy należy pisać i jakich kryteriów warto przestrzegać w pisaniu. Oto te zadania. 1. Być rzecznikiem poniewolonej Ojczyzny i mówić światu to, co chciałby powiedzieć naród ukraiński, gdyby mógł swobodnie wyrażać swoje pragnienia i myśli. 2. Być duchowym pomostem między emigracją a Rodzinnym Krajem. 3. Opowiadanie się za ideą obywatelskiego zgody narodowej i konieczność zjednoczenia wszystkich sił narodowych. 4. Popierać w równej mierze obydwa Kościoły narodu ukraińskiego. 5. W sprawach ukraińskich na arenie międzynarodowej — soborowość Ukrainy. 6. W sprawach ukraińskich oraz na terenie Wielkiej Brytanii głosić konieczność zachowania jedności organizacji społecznej. Jak te deklarowane zadania były realizowane w dalszym czasie? Jedną z najskuteczniejszych form stały się otwarte apele redakcji o konieczności wypracowania jednolitego podejścia do rozwiązywania ważnych spraw społecznych. Tak było w przypadku utworzenia i umocnienia po zakończeniu Drugiej wojny światowej jednolitego narodowo-państwowego centrum Ukraińców w świecie zachodnim — Ukraińskiej Rady Narodowej (UNRady). W szczególności w numerze z 6 marca 1948 roku „Ukraińska Dumka” wzywała całe społeczeństwo do poparcia UNRady. „To nasza troska o dalszą konsolidację Ukraińców za granicą, przeciw próbom wrogów rozbicia sił ukraińskich — podkreśla się w apelu. — Nie dopuszcza się, by krytyka UNRady stała się przyczyną niszczenia rzeczywistych osiągnięć ukraińskiej konsolidacji”. Jeszcze jeden przykład. W styczniu 1966 roku mijało pięć lat od chwili, gdy z polecenia Moskwy w stolicy radzieckiej Ukrainy, Kijowie, utworzono Towarzystwo Więzi Kulturalnych z Ukraińcami za granicą. I te pięć lat było potrzebne, aby ukraińska wspólnota na emigracji mogła ostatecznie uświadomić sobie, że celem tego towarzystwa, działającego pod opieką i według wskazań kremlowskiego KGB, była organizacja działalności podrywającej, czy jak mówi się w diasporze, rozkładowej w środowisku Ukraińców na emigracji. Nie przypadkowo właśnie formy, metody i skutki takiej działalności stały się przedmiotem gorącej dyskusji na Pierwszym kongresie ukraińskich dziennikarzy Stanów Zjednoczonych i Kanady, który odbył się pod koniec 1966 roku. W obszernej korespondencji o tym wydarzeniu autor Bradowicz podkreśla, że zadania wyzwoleńcze ukraińskiej prasy na obczyźnie są wspólne i identyczne; pozostaje pytanie, jak je wykonać, aby przynieść wspólnocie największą korzyść. Krótko jeszcze o jednej formie realizacji zadań postawionych przed prasą. Chodzi o listy otwarte, które zamieszczano przeważnie na pierwszych stronach. Zazwyczaj pojawiały się w związku z problemowymi kwestiami o charakterze ogólnonarodowym (politycznym, społecznym, kulturalnym), wokół których w prasie tworzyły się niezdrowe tendencje. Pod tym względem znamienny jest publiczny apel do ukraińskich dziennikarzy na emigracji, którego autorami byli autorytatywni mistrzowie pióra, członkowie prezydium SUŻu: Dmytro Andrijewski, Wołodymyr Stachiw, Myktoła Woskobijnyk, Wołodymyr Lenyk. Warto przytoczyć fragment tego listu, aby odczuć ostrość chwili, a zarazem wyważenie, argumentowanie, tolerancyjność, twarde nastawienie autorów na ostateczny pozytyw. Aktualność wyrażonych tu myśli i zaleceń nie straciła swojej ostrości także dla dzisiejszych realiów ukraińskiego dziennikarstwa. „Pozwolimy sobie przypomnieć o niektórych zasadach dziennikarstwa, których naruszenie wywołuje niesmak czytelnika, oburzenie zainteresowanych, gorliwą aprobatę pokrzywdzonych, a w konsekwencji ogólne zgorzknienie. Zasada obiektywności powinna być przestrzegana przez dziennikarzy ze względu na społeczną rolę ich działalności. Autorzy powinni trzymać się faktów i stosować przy ocenach kryteria dobra wspólnego, kryterium racji narodowo-państwowej… Dyskusja, a nawet polemika w sprawach obywatelskich i politycznych są pożyteczne, gdy sprzyjają wyjaśnieniu zasadniczych stanowisk. Jednak autorzy nie powinni wnosić w sprawy ogólne momentów osobistych ani wykorzystywać publicznych wystąpień do prywatnych rozrachunków. Niestety, mamy wiele wystąpień przepełnionych złością. Dyskutantom nie wolno używać obraźliwych wyrażeń, posługiwać się insynuacjami, poniżać swoich przeciwników. Podobne metody są niedopuszczalne w poważnych czasopismach”. Zwracając się do wszystkich dziennikarzy ukraińskich, szczególnie liczymy na poczucie odpowiedzialności panów redaktorów, którzy decydują o zamieszczeniu lub niezamieszczeniu nadesłanego materiału. Prosimy ich uprzejmie, aby uważnie potraktowali poruszone przez nas kwestie”. Nawiasem mówiąc, ten otwarty list został rozesłany do wszystkich ukraińskich periodyków w Europie z prośbą o publikację i tym samym podanie do wiadomości większej liczby dziennikarzy i współpracowników. O zapomnianych zasadach dawnego dziennikarstwa ukraińskiego Jak w każdej profesjonalnej dziedzinie, w dziennikarstwie i wydawnictwie od dawna stopniowo wykształcały się pewne zasady etyczne, reguły i zalecenia, których aktualność przetrwała próbę czasu. Nie wolno ich było łamać w tych redakcjach, gdzie dziennikarze i redaktorzy-wydawcy pełnili wysoką misję nie tylko oświatowców i nauczycieli, lecz także budzicieli i autorytetów narodu. Martyrologia naszych pisarzy i krytyków dostarcza nam wielu przykładów, gdy za zdrową krytykę i ideową postawę autorzy płacili życiem. Nasza dawna literatura i krytyka odznaczały się czystością ideową i prawdomównością. O tym wszystkim przypominała swoim czytelnikom prasa ukraińskiej diaspory, publikując od połowy lat 60. ubiegłego stulecia szereg materiałów, które służyły swoistym zbiorem zaleceń z etyki dziennikarskiej. Początkiem otwartej rozmowy z czytelnikiem był artykuł „O konieczności etyki w dziennikarstwie” („Українська Думка” Londyn). Spróbujmy wyodrębnić z szeregu publikacji poszczególne tezy i, dla lepszego zrozumienia, pogrupować je według następujących aktualnych działów. O zasadzie obiektywności i prawdomówności Naszym dziennikarzom brakuje szerszego światopoglądu i obiektywizmu. Zapominają oni, że ich myśli mogą być przez innych brane pod uwagę i kształtować opinię publiczną. Zasadę obiektywności muszą szanować dziennikarze, krytycy i autorzy publikacji ze względu na społeczną rolę swojej pracy. Dlatego nie mogą wnosić do wspólnej pracy osobistych motywów. Nieobiektywne artykuły, w których brak prawdziwej oceny, tworzą pole do popisu dla tych, którym brakuje talentu, a niekiedy i honoru. Krytyk, recenzent i autor publikacji muszą zachowywać bezstronność i ostrożność. Ważne jest trzymanie się faktów. O krytyce i samokrytyce Często można zaobserwować brak kryteriów w ocenie utworów literackich, a jeszcze bardziej w ocenie wydarzeń artystycznych: koncertów, przedstawień i innych imprez, kiedy te imprezy stoją na bardzo niskim poziomie i kompromitują nas wobec obcych. Stało się już regułą, że w recenzjach i relacjach z wydarzeń nie nazywa się rzeczy po imieniu. Planując dyskusję, warto zastanowić się, czy jest ona pożyteczna dla sprawy ogólnej. Korespondentom naszych gazet brakuje samokrytyki. O samokrytyce profesor Jewhen Onacki pisał jako o uznaniu własnych błędów. Czasem Ukraińcy tracą poczucie miary i bezkrytycznie wychwalają wszystko, co ukraińskie. O anonimowych publikacjach Wiele artykułów jest niepodpisanych albo autorzy kryją się za kryptonimami. Tak nie powinno być, zwłaszcza gdy treść artykułu ma charakter krytyczny. Jest wielu tych, którzy wykonują brudną robotę i tym kompromitują zawód dziennikarza. Jeszcze gorzej, gdy taki nieuczciwy korespondent oddaje to do obcej gazety. O dowodzeniu swojej racji Nasi ludzie lubią za wszelką cenę udowodnić swoją rację. W imię tego często niszczą sąsiada wszędzie tam, gdzie by nie był i czegokolwiek by nie zrobił. Jeszcze gorzej, gdy swoją rację starają się udowodnić członkowie towarzystw i organizacji. Wtedy nie wybierają środków i swoim dowodzeniem zabijają wszystko. Zamiast wniosków Problematyka związana z powołaniem, zadaniem i moralnymi podstawami ukraińskiej inteligencji w ogóle, a ukraińskiej publicystyki w szczególności, zaostrzyła się ostatnio, kiedy ukraińskie dziennikarstwo przeżywa przedłużający się kryzys. Przyczyną tego kryzysu jest nieznajomość lekcji historii ukraińskiej publicystyki, wieloletnie celowe i uporczywe wyjaławianie jej z narodowego rdzenia. Dzisiejsi kierownicy mediów, podobnie jak badacze i naukowcy, nie chcąc wydobyć takiej publicystyki z bagna małowartościowości, z zapałem wpychają ją obecnie w to samo bagno kosmopolitycznej epoki „komunikacyjno-kanalizacyjnej”. Doświadczenie prasy ukraińskiej emigracji, która przeżywała podobny kryzys na etapie swojego kształtowania się i burzliwego rozwoju po II wojnie światowej, jest nieocenione pod warunkiem jego wnikliwego studiowania i wyciągania należytych wniosków. Po wieloletnim przymusowym milczeniu pod reżimami okupacyjnymi prasa ukraińska, otrzymawszy wolne warunki rozwoju na terenach demokratycznej Europy, nie zdołała w pełni skorzystać z tej demokracji, uległa ustępstwom wobec poszczególnych grup, które wykorzystywały siłę drukowanego słowa w egoistycznych celach. Takie nadużywanie drukowanego słowa dla celów partyjnych tworzy idealną okazję do rozczarowania i krytyki Ukraińców przez obcych. Kredo ukraińskiej publicystyki we wszystkich okresach jej rozwoju opierało się na dwóch niezmiennych postulatach: być przekonującym dowodem istnienia zorganizowania ukraińskiej wspólnoty oraz być wizytówką i reprezentantem tej wspólnoty wobec całego świata. Najważniejsze zadania ukraińskiej prasy w różnych okresach historycznych pozostawały niezmienne: obrona idei zgody obywatelskiej i konieczność zjednoczenia wszystkich sił narodowych; jednakowe wspieranie obu cerkwi narodu ukraińskiego — prawosławnej i greckokatolickiej; w sprawach ukraińskich na arenie międzynarodowej — soborowość Ukrainy; w sprawach ukraińskich na obczyźnie głoszenie konieczności zachowania jedności narodowej wspólnoty. Moralne podstawy działalności współczesnego dziennikarstwa narodowego i jego twórców powinny koncentrować się wokół patriotyzmu, profesjonalizmu, tolerancji tradycji narodowego dziennikarstwa; obiektywizmu i prawdomówności; samokrytyczności; otwartości; argumentowania. Kierując się tym, nie pozwolimy obcym myśleć o nas źle. Kijów—Monachium—Londyn—Kijów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Świątynia wielkiego twórcy

Mykoła CYMBALIUK zdjęcia Heorhija LUK’JANCZUKA Tutaj na drugą Przeczystą, święto Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, na trzy dni przed swoimi 90. urodzinami zebrał swoich ziomków i gości — delegację z Kijowa: swoich uczniów, artystów, aktorów, dziennikarzy. I witał nas Mykoła Andrijowycz w — język nie chce przejść przez gardło, by powiedzieć: wiejskim — muzeum, które w ciągu zaledwie kilku miesięcy stworzyli wdzięczni współmieszkańcy, władze lokalne i jego uczniowie. Mykoła Horbenko, przewodniczący Konotopskiej Rejonowej Administracji Państwowej, rozpoczynając uroczystości z okazji otwarcia kompleksu memorialnego, zaznaczył, że mieszkańcy Wjaziwki są dumni z tego, że w ich wsi urodził się i wychował artysta światowego formatu. Ludzie już nie pierwszy rok, jeszcze przed 2015 rokiem, kiedy Mykoła Storożenko odszedł w zaświaty, wypowiadali się za otwarciem takiego muzeum. Inicjatywę współmieszkańców, deputowanych Wjaziwskiej Rady Wiejskiej poparły także władze rejonowe. W ubiegłym roku zwrócili się do Ministerstwa Kultury Ukrainy oraz kierownictwa Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury. Przygotowania projektu podjął się Ołeksandr Cuhorka, uczeń, a obecnie współkierownik pracowni malarstwa i kultury sakralnej, którą jeszcze w 1994 roku otworzył i do ostatnich dni życia prowadził Mykoła Andrijowycz. W niewiarygodnie krótkim czasie O. Cuhorka opracował projekt i do 10 lipca gotowa była już makieta przyszłego muzeum. Rada wiejska (przewodnicząca Ludmyła Sirenko) wydzieliła pomieszczenie — drugie piętro dość przestronnego budynku rady wiejskiej. Pracę budowlańców, zakup materiałów, witryn, opłatę usług poligraficznych — drukowanie banerów opłaciły lokalne przedsiębiorstwa: DP „Konotopskie Gospodarstwo Leśne”, przedsiębiorstwa rolne PSP AF „Kozacka”, PAT „Miżrajahropostacz”, STOW „Czerwonyj jar”, TOW „Ahoropolis”, rolnicy W. O. Łuhowyj, M. I. Synjawśkyj, A. M. Zenczenko. Wszystkim, którzy brali udział w przygotowaniu tego prawdziwie ludowego święta, podziękował Andrij Czebykin, rektor Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury, rodzina artysty: żona Mykoły Andrijowycza Raisa Ołeksandriwna, syn Maksym i młodszy brat artysty Wasyl Andrijowycz. Kłaniając się nisko mieszkańcom Wjaziwki za to, co robią dla zachowania jasnej pamięci Wielkiego artysty i sieją dobro, piękno, pani Raisa zaśpiewała ukraińską pieśń ludową „Szły krowy iz dibrowy, a oweczky z pola”. Tę pieśń Mykoła Andrijowycz lubił wykonywać w duecie z żoną… I ukraińska pieśń, i tradycje ludowe, i historia, i pełne czci podejście do kobiety-matki, i miłość do rodzinnej ziemi, do sztuki i literatury inspirowały Mykołę Storożenkę, stając się dla twórczości potężnym i niewyczerpanym źródłem tematów, filozoficznego pogłębienia jego prac monumentalnych, malarstwa sztalugowego, grafiki książkowej. Znakomicie znał się na sztuce światowej: Holandii, Francji, Włoch, Niemiec, USA, Kanady. Cenił i wspierał nieustanne poszukiwania młodych. Wszystkie jego dzieła: zarówno wczesne, jak i z późniejszego okresu, na których spoczywa palec Wielkiego Twórcy, są niezwykle utalentowane, metaforyczne i jednocześnie nowoczesne. „Czym jest sztuka współczesna? — pytał w jednym ze swoich artykułów Mykoła Storożenko. — Przepaścią między sztuką współczesną a przeszłą, czy całką? Moim zdaniem, współczesność i przeszłość to jeden łańcuch w obiegu kultury”. Ten obieg zobaczyliśmy od razu, gdy tylko przekroczyliśmy próg muzeum Mykoły Storożenki. Wchodzimy wąskimi marmurowymi schodami. Na ścianach — malowidła jego jeszcze młodych naśladowców, studentów (wtedy jeszcze piątego roku) A. i W. Kowaliwów, Ch. Chmil, D. Faks, A. Łuhowśkoji, na tylnej ścianie — witraż Ju. Kyryczenki. Przy wejściu do dużej sali ekspozycyjnej — portret w kolorze sepii autorstwa Ihora Petruka „Pamięć. Mykoła Storożenko”. A dalej — całe jego życie i twórczość w fotografiach, dokumentach, rzeczach osobistych, nagrodach. I dziełach: od szkiców, książek z jego ilustracjami, fragmentów znanych prac monumentalnych (mozaiki „Ukraina scytyjska — Hellada stepowa” z budynku administracyjnego pensjonatu „Hileja”, m. Łazurne, obwód chersoński; „Akademia Kijowsko-Mohylańska XVII—XVIII w.” — wnętrza Instytutu Fizyki Teoretycznej; malowidła kopuły kijowskiej cerkwi Mykoły Prytyska: Archaniołowie Gabriel, Michał, Uriel, Rafał; przestrzeni podkopułowej budynku administracyjnego Instytutu Fizyki i in.) po malarstwo sztalugowe — portrety i grafikę. Szczególne, bodaj największe miejsce zajmują ilustracje do jego ostatniej wielkiej pracy filozoficzno-artystycznej, nad którą pracował niemal całe swoje twórcze życie — „Mój Szewczenko”… W pewnej chwili w muzeum wyłączono światło i wszystko utonęło w ciemności. Ale tylko na chwilę, bo po kilku sekundach zwiedzający (akurat były to dzieci), włączając telefony komórkowe, rozproszyli mrok. I wszystko ukazało się przed nami w nieziemskim pięknie prac Storożenki, tak, jakby to nie było muzeum Wielkiego Artysty, a świątynia Wiecznego Twórcy. Ta świątynia — kompleks muzealny Mykoły Storożenki, ludowego artysty Ukrainy, laureata Nagrody Szewczenkowskiej, którego podarowała Ukrainie konotopska ziemia, zbudowany został przez jego ziomków. On, podobnie jak zabytkowa cerkiew (zbudowana w 1859 r.), gdzie chrzczono niejedno pokolenie Storożenków, i szkoła ogólnokształcąca I-III stopnia w budynku dawnej szkoły parafialnej, gdzie uczył się przyszły artysta, oraz posadzona przez uczestników otwarcia muzeum aleja dębowo-lipowa będą nadal tworzyć cud. Cud tworzenia świadomego Ukraińca poprzez piękno, niestrudzoną pracę i miłość do tego, co swoje, rodzinne. Mykoła Storożenko w jednym z listów do rodaczki, wspominając dawną podróż w rodzinne strony, pisał: „Kiedy jechaliśmy z bratem i Ołeną Dmytriwną samochodem do Wjaziwki, to przed wsią poprosiłem, żeby zatrzymali samochód. I wyszedłem, uklęknąłem i całowałem rodzinną ziemię. Szedłem przez wieś i do mnie tulił się każdy liść, witałem się z ludźmi, do mnie garnęła się rodzinna ziemia i w oczach pojawiały się wielkie łzy”. Podczas kolejnego przyjazdu odwiedził pole słynnej bitwy pod Konotopem. Objechał sąsiednie wsie Szapowaliwkę i Sosniwkę, w pobliżu których wojsko kozackie przy wsparciu Tatarów krymskich w 1659 r. doszczętnie rozbiło moskiewskie. Mykoła Andrijowycz marzył o wzniesieniu w tym miejscu muzeum sławy ukraińskiego ducha. Myślał i żył przyszłością, codziennie tworząc ją swoją niestrudzoną pracą artysty. To teraz mogą widzieć w jego muzeum, słyszeć, czuć i uczyć się wdzięczni potomni. W Kiptiach z trasy Kijów—Czernihów skręcamy w prawo. Krajobraz monotonnie ogołoconych pól słonecznikowo-kukurydzianych urozmaicają jeszcze zielone dębowo-brzozowe zagajniki. W przydrożnych wsiach rzadko rzucają się w oczy osierocone drewniane chaty z szczelnie zamkniętymi okiennicami. A w Konotopie — z wybitymi oknami, łuszczącą się cegłą na ścianach i porośnięte drzewami dachy koszar jednostki wojskowej. Lecz wkrótce obrazy nabierają weselszych tonów: autobus powoli wjeżdża do Wjaziwki — wsi, gdzie urodził się i zrobił swoje pierwsze kroki w wspinaczce na artystyczny Olimp Mykoła Storożenko.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

twórczości literackiej. „Chciałabym — pisała Lesia — aby po mojej śmierci recenzenci (jeśli tacy się znajdą) napisali o mnie, że nie wymyślałam fabuł do swoich utworów, że tematami moich opowiadań były wydarzenia z życia i przeżycia ludzi, że nie grałam na nerwach czytelników, malując drastyczne, a nawet patologiczne obrazy; że miałam ukraiński chrześcijański światopogląd, że byłam wierząca. W sprawach politycznych nie ulegałam niczyim wpływom, miałam własne, choćby skromne, zdanie. Moich poglądów i przekonań nikt mi nie narzucał. Bardzo nie lubię smutku, a jednak ciągnął się za mną długie lata. W ostatnich latach smutek mnie pokonał… Pisząc, starałam się zawsze dawać czytelnikom odrobinę jasności, nadziei, spojrzenia na coś lepszego niż codzienna szarzyzna. Wierzyłam, że zatruć komuś duszę pesymizmem to taka sama zbrodnia, jak uczynić kogoś kaleką. Fizyczne kalectwa często goją się bez śladu, a duchowe — nie…. Nie umiałam być dwulicowa, czy, jak mówią, „dyplomatką”. Mówiłam i pisałam szczerze to, co myślę. Chciałabym, żeby ktoś napisał, że byłam zakochana w Pięknie — z wielkiej litery. Szukałam piękna wszędzie, zwłaszcza w przyrodzie i w tradycjach naszego narodu. Dlaczego pisałam? To był mój pokłon, mój wyraz wdzięczności dla mojej rodzinnej Ziemi Halickiej. To była moja świętość, moja miłość. Nawet gdy pisałam o teraźniejszości, widziałam ją przez pryzmat rodzinnego”. Biograficzną trylogią nazwał Mychajło Loza powieść-kronikę „Chata w lesie” oraz dwie inne powieści „Ścieżka do domu” i „Zamek na ulicy Mein”; w nich zawarta jest niemal cała życiowa droga Lesi Łysak-Tywoniuk (z domu Rudej). Utwory autorki drukowano w nakładach 700—1000 egzemplarzy. Do Ukrainy te książki zaczęto wysyłać z diaspory już w latach 90., gdy proklamowano niepodległe państwo. Taki księgozbiór podarowali rodacy i Muzeum „Bitwa pod Zborowem”. Tak więc w bibliotece tej placówki można zobaczyć książki Lesi Łysak-Tywoniuk „Zamek na ulicy Mein” i „Chata w lesie”. Byłoby bardzo dobrze, gdyby tymi utworami zainteresowały się współczesne wydawnictwa i nadały im nowe ciało. Jasne, mądre, szczere słowo pisarki warte jest takiego zmartwychwstania. Życie jest krótkie, a na obczyźnie, daleko od rodzinnej ziemi, staje się jeszcze krótsze. Czy nie jest naszym obowiązkiem przedłużyć w wieczności życie twórczego ducha sławnej zborowianki? Ironia, spostrzegawczość, miłość do Bożego świata — to słowa wypowiadane przez bohaterów utworów Lesi Łysak-Tywoniuk, a więc i przez nią samą: „Kocham ludzi, szanuję ludzką pracę. Nie znoszę tylko jednego: nierobów, którzy lekceważą swoje obowiązki. Bo każdy z nas powinien wypełniać to, czego od niego w danym czasie wymaga życie”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Duchowe wyspy wśród potopu światowego

Lesia BILYK, m. Zborów Zakończenie. Początek w nr 39 z 2018 r. II. Literaturoznawcy nazwali Lesię Łysak-Tywoniuk władczynią żywego słowa. Kiedy w 1983 roku w gabinecie kierownika Zborowskiego Rejonowego Wydziału Oświaty radzono, czyje imię nadać gimnazjum miejskiemu, zostały tylko dwie propozycje: Romana Zawadowicza i Lesi Łysak-Tywoniuk, i w końcu zagłosowano za pierwszym wariantem. Gimnazjum w Zborowie nosi dziś imię Romana Zawadowicza, Księcia literatury dziecięcej, rodem ze wsi Sławna na Zborowszczyźnie. On także pochodził z rodziny nauczycielskiej. Co na to Lesia? Nie obraziła się na wieki, tylko wyrozumiale się uśmiechnęła i przypomniała słowa swojej babci Kateryny z Rozgadowa: „Chłopakowi łatwiej żyć na świecie. Chłopak wszystko sobie poradzi, a dziewczyna zależy od ludzi”. Zwracając się do wyimaginowanej przyjaciółki Reni (czyli do samej siebie) w powieści „Ścieżka do domu”, Lesia z przekorną goryczą przyznaje: „Nie jestem feministką, Reniu, ale myślę, że babunia miała rację. Chociaż w moim przypadku”. Kobieta, która miała talent pisarki i aktorki, swoje utwory podpisywała nazwiskami mężczyzn (Łysak-Tywoniuk), bo panieńskie brzmiało by — Ruda. Lesia urodziła się 14 kwietnia 1921 roku we wsi Wirlów w rodzinie nauczycielskiej. Ojciec — Iwan Rudyj — pochodził z Krasnopuszczy, a matka, Anna Kolisnyk, z Rozgadowa. W Wirlowie była szkoła w chacie, w której uczyła matka, a ojciec pracował w podobnej szkole we wsi Chrabuzna. „Wiejska szkoła na rozstaju dróg. Przez drogę biegają uczniowie, bo podwórka nie ma. Czworokąt ziemi przy szkole ogrodzony jest płotem. Furtka musi być zamknięta, żeby gęsi znad rzeki nie wlazły do ogródka. A przed szkołą klomb. Na nim pachną ostro nagietki. Pod oknami w letnie noce marzy lewkonia. Każdego ranka tatuś idzie do Chrabuzny uczyć dzieci, a mama uczy w Wirlowie. Reńka zostaje sama w małym pokoiku-kuchni” (z książki „Ścieżka do domu”). Później Iwana Rudego mianowano dyrektorem szkoły we wsi Biłohłowy, co ze strony polskich władz było raczej wyjątkiem niż regułą, gdyż takie stanowiska rzadko obejmowali Ukraińcy ze względu na szowinistyczną politykę ówczesnych władz. Być może rodzice najpierw sami uczyli córkę, że tak powiem, prywatnie. Albo dziewczynka chodziła do tej szkoły podstawowej, w której pracowali. Lesia wspomina o nauce dopiero w klasach 5—6 polskiej szkoły podstawowej w Zaliźcach, potem o polskim gimnazjum w Złoczowie. „Jednoroczny pobyt w polskim gimnazjum… nie uważam za zmarnowany. Wręcz przeciwnie. Ponieważ nazywano mnie „Rusinką”, bardzo jaskrawo odczułam swoją ukraińską odrębność. To, co nazywa się uczuciem patriotyzmu, — zahartowało się. Niebezpieczeństwo asymilacji już mi nie groziło. …Antybiotykiem przeciwko chorobie spolszczenia było w moim przypadku właśnie polskie gimnazjum” (tamże). Tak trwałą odporność na asymilację zaszczepiła Lesi ukraińska cerkiew, którą dziewczyna chętnie odwiedzała. „Ta co niedzielna pieśń-modlitwa w cerkwi świętego Mikołaja była cementem, który spajał cegły świadomości narodowej” (tamże). Umocnieniu narodowej samotożsamości młodzieży sprzyjały również przedstawienia ukraińskiego teatru „Zahrawa”, który gościł także w Złoczowie. W biograficznym utworze „Ścieżka do domu” Lesia wspomina o inscenizacji „Ziemia” (wg utworów Wasyla Stefanyka): „Wszystko, co słyszała i widziała, nie mieści się w jej dziecięcym sercu, w jej myślach. Reńka wie tylko jedno: ona, tak jak stary Maksym, jest dzieckiem tej rodzinnej ziemi, jest z nią związana mocnymi nićmi na całe życie, i tych nici nikt i nic nie zdoła zerwać”. Następnie Lesia Ruda zdobywała wykształcenie w gimnazjum w Przemyślanach, a w 1939 roku zdała egzaminy maturalne w Żeńskim Liceum Ukraińskiego Instytutu Dziewcząt. Miała zamiar studiować dziennikarstwo, ale wybuchła II wojna światowa. Na rodzinną ziemię Lesi przyszli krwawi stalinowscy oprawcy. W ich tępym, bezlitosnym okrucieństwie, ciemnocie i nienawiści do Ukraińców dziewczyna miała smutną sposobność przekonać się w tym krótkim czasie, gdy pracowała jako nauczycielka we wsiach Zborowszczyzny, takich jak Moniłówka i Czystopady. Okupanci bolszewiccy wyrywali z korzeniem wszystko, co narodowe. Szczególnie wiele przykrości zaznała Lesia od kierownika rejonowego wydziału oświaty ludowej — byłego enkawudzisty. Mimo to dziewczyna odważyła się doskonalić kwalifikacje pedagogiczne na kursach zaocznych w instytucie pedagogicznym w Krzemieńcu. Lesia znajdowała się pod damoklesowym mieczem czerwonego reżimu, lecz wojna przesunęła się na wschód. Na miejsce jednych zaborców przyszli inni. Jednak za niemieckiej okupacji Lesia Ruda nie zaznała takiego ucisku jak za władzy radzieckiej. Postanowiła spełnić choć jedno ze swoich marzeń i wstąpiła do Szkoły Teatralnej we Lwowie. Studia artystyczne przerwała znów wojna. I ta, która tak kochała rodzinną ziemię, musiała wyemigrować, bo drugiej bolszewickiej okupacji już by nie przetrwała. W kraju pozostał tylko ojciec, a Lesia wraz z matką ruszyły na zachód. Wojna się skończyła, lecz ich tułaczka dopiero się zaczynała. Jednak Ukraińcy nawet w ruinach układali sobie życie i pielęgnowali kulturę. Nie tylko dlatego, że żywy o żywym myśli, lecz przede wszystkim dla zaspokojenia potrzeb duchowych, urzeczywistnienia własnej twórczej natury. Lesia Ruda kontynuowała naukę aktorstwa w Studiach Teatralnych Josypa Hirniaka i jego żony Olimpii Dobrowolskiej. Ta szkoła teatralna działała najpierw na terenie Austrii, potem w Niemczech. O surowości takiego artystycznego szkolenia w niepewnych warunkach obozów DP (osób przemieszczonych) opowiada autorka устами swojej bliźniaczki — bohaterki utworu „Chata w lesie” Blanki: „Wystawiono teatr w nędznych obozowych warunkach. Trafiłam tam wśród profesjonalnych aktorów i solistów. Przydałam się jako chórzystka, bo miałam słuch i głos. …Szkolenie było prawie koszarowe. …Szkolili nas od rana do nocy. Metoda przypominała cyrkowe tresowanie. Powiedziano nam, że niezbędną na scenie giętkość ciała musimy zdobyć za pomocą akrobatyki. Pilnie ćwiczyłam „rundaty” (akrobatyczne „koło”). Pewnego razu nie poszło mi szczęśliwie. Scena była bardzo wąska. Kierownicy po zakończeniu rewii wystawili mi surową naganę za to, że „mogłam uszkodzić własność teatralną — swoje ciało”. …Los chciał, żebym się poślizgnęła i skręciła nogę w kostce. Kierownicy strasznie mnie zbeształi. Ze łzami obiecałam, że będę tańczyć tak, jakby noga nie bolała. Słowa dotrzymałam, i widzowie nie zauważyli, że ktoś na scenie, tańcząc, uśmiecha się mimo wielkiego bólu”. Przedstawienia odbywały się po obozach osób przemieszczonych. W obozie, w którym była Lesia, inscenizacje robiono „w sali, żywcem przerobionej z końskiej stajni. W stajni wciąż stały cementowe koryta. „Sala” była wypełniona po brzegi. Nędzni, wygłodniali na rzadkiej obozowej zupie ludzie, bez przyszłości, byli spragnieni strawy duchowej, może bardziej niż chleba. Dręczyła ich niepewność, czy sowieccy łowcy ludzi nie wdrą się do obozu. Beztroska rewia pozwalała na dwie godziny zapomnieć o koszmarze”. W 1950 roku w życiu Lesi Rudej zaszły zmiany. Ledwie udało się uniknąć groźby deportacji na ojczyznę opanowaną przez stalinistów, gdzie czekało ją zesłanie lub więzienie. Już zamężna z Michałem Łysakiem (pobrali się w Niemczech tuż przed wyjazdem), przepłynęła ocean i przybyła do miasta Buffalo (USA). Ale wkrótce ich małżeństwo się rozpadło. Przez długie lata Lesia mieszkała razem z matką, pracowała ponad dwadzieścia lat w firmach handlowych, pisała utwory, czytała je na pamięć, często występowała na różnych imprezach przed społecznością w miejscach osiedlenia Ukraińców. Pewnego razu Lesię Łysak zaprosili dawni ukraińscy żołnierze, do których pisarka była bardzo przychylna. Tam, w Kanadzie, poznała Wołodymyra Tywoniuka, dawniej starszynę artylerii. Odważył się pokazać tej sympatycznej blondynce osadę „Howerla” — osiedle w lesie (40 mil na północ od Toronto), gdzie ekskombatanci zbudowali kaplicę, domy mieszkalne i założyli swoją społeczność. Na przewodniczącego wybrano Wołodymyra Tywoniuka. On także postawił sobie drewniany dom, który później został opisany przez Lesię w powieści „Chata w lesie”. A potem życie zgniótł śmierć. W 1976 roku zmarła matka Lesi — Anna Ruda, z domu Kolisnyk. Zapisała w testamencie, by Lesia i Wołodymyr wreszcie się pobrali. Zdecydowali się to zrobić rok później, w lipcową sobotę 1977 roku. Ślub udzielono im w wiejskiej cerkwi niedaleko osady „Howerla”. Cerkiew była przyozdobiona kwiatami. „Sobotni poranek był piękny. Świeży, wykąpany wczorajszym deszczem. Radośnie śmiało się słońce. …Przyjechali nowiutkim autem świadkowie. Włączono nagranie magnetofonowe, które grało ukraińskie pieśni. Do fortepianu zasiadła żona księdza w długiej białej sukni. Popłynęły dźwięki marsza weselnego. …Złoto słońca spadło na dwie obrączki ślubne” (z książki „Chata w lesie”). A dwa dni później, 18 lipca 1977 roku, Wołodymyr Tywoniuk zmarł na zawał serca we własnym domu w „Howerli”. Dla kruchej Lesi, która tak długo czekała na rycerza Włodka, był to straszliwy cios. Przez pięć lat jeździła z amerykańskiego Buffalo do osady „Howerla” w Kanadzie, za każdym razem przekraczając granicę swojego niepohamowanego bólu. Jednak 8 sierpnia 1981 roku w miejscowości Mount Albert, niedaleko Toronto i ukraińskiej letniej osady „Howerla”, przerwało się życie jasnej osoby, czarującej Ukrainki, pisarki Lesi Łysak-Tywoniuk. Opiekowała się domem, zbudowanym rękami jej ukochanego męża Wołodymyra Tywoniuka. Jechała własnym autem w sznurze pojazdów pod górę. Naprzeciw wyłoniła się ciężarówka. Czy była niesprawna, czy z kierowcą w niej nie było wszystko w porządku. Pierwszy kierowca w kolumnie to zrozumiał i szybko zjechał na pobocze. Cały impet uderzenia przypadł na samochód Lesi. Pożegnano Lesię Łysak-Tywoniuk w cerkwi św. Mikołaja w Buffalo, a pochowano ją na cmentarzu Świętego Krzyża w sąsiedniej miejscowości Lackawanna, obok grobów najdroższych jej osób — matki Anny Rudej (Kolisnyk) i męża Wołodymyra Tywoniuka. O tej sławnej rodaczce napisali wspomnienia Michał Łoza i ojciec J. Trościanecki w zbiorze „Zborowszczyzna. Nad brzegami Seretu, Strypy i Złotej Lipy” (tom XXXVIII. Wydanie Komitetów Zborowszczyzny. 1985. Toronto—Nowy Jork—Paryż—Sydney). „Słowo o Lesi” — tak nazwał swoją przedmowę do utworu Lesi „Chata w lesie” Ihor Czmoła. Lesia poprosiła go, by został wykonawcą jej ostatniej woli. Matki Ihora i Lesi wspólnie pracowały w jednym z buffalowskich szpitali. „Łączyła nas — pisze Ihor Czmoła — także mocna wiara, że „tylko broń rodzi wolność”. Jako młody chłopak wstąpiłem w szeregi Dywizji Strzeleckiej „Galicja”. Jako młoda dziewczyna Lesia żegnała chłopców, którzy szli jako ochotnicy „podnosić czerwoną kalinę”, korespondowała z nimi, gdy byli na szkoleniach, w bojach i w niewoli w Rimini”. Ihor Czmoła w tej przedmowie nie tylko przedstawił ciekawe fakty biograficzne o autorce, ale też przygotował nas do odbioru utworu: „Teraz przekazujemy naszym czytelnikom łabędzią pieśń Lesi Łysak „Chatę w lesie”. Jest smutna, jak smutne było życie Lesi. Znajdziecie w niej to, czym żyła Lesia i co było jej drogie. Miłość do naszej Ojczyzny, miłość do jej obyczajów, cześć dla naszych chłopców, którzy chwycili za broń, by „podnieść czerwoną kalinę”, pragnienie zachowania (ocalenia) daleko od rodzinnych ziem wszystkiego, co uczyniło nas różnymi od naszych sąsiadów, oraz głęboka wiara w to, że pewnego dnia na naszych ziemiach radośnie zadzwonią niedzielne dzwony”. Lesia Łysak-Tywoniuk pozostawiła bezcenne dziedzictwo — utwory prozą: „Gorzkie wonie” (Wydawnictwo „Swoboda”, Johnson City. — 1969), „Srebrna Madonna” (Wydawnictwo „Echo Ukrainy”, Toronto. — 1973), „Zamek na ulicy Main” (Wydawnictwo „Echo Ukrainy”, Toronto. — 1976), „Ścieżka do domu” (Wydanie autorki, Toronto. — 1978), „Trzy bukiety ziela”, „Przyjdzie wiosna” (obie — w Wydawnictwie Bractwa byłych Żołnierzy 1 Dywizji UNA, Toronto. — 1983), „Chata w lesie” (Drukarnia „TRYZUB”, Buffalo, Nowy Jork. 1986). Są to przeważnie nowele biograficzne, eseje, szkice, zebrane pod symboliczną nazwą. Sama pisarka nie określała konkretnego gatunku swoich utworów, mówiła po prostu: „moja książka” i sama pisała przedmowy. Tak na przykład „Zamek na ulicy Main” ma słowo od autora „Trzy zamki” i trzydzieści trzy opowiadania — każde pod nagłówkiem, jak osobny utwór. „Chata w lesie” składa się z ponumerowanych w spisie treści czterdziestu pięciu opowiadań, wśród nich — ciekawa legenda o kowalu królu Danile. Choć te historie zbudowane są na wydarzeniach z życia samej autorki, nie są to wspomnienia. Kompozycyjnie są to oryginalne

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ihor FEDIRKO: „Teatr lalek dla dorosłych jest większości nieznany”

W Kijowskim Akademickim Teatrze Lalek odbyła się premiera spektaklu „Rodzina Kajdaszów”, który wyreżyserował Ihor Fedirko. Dzisiaj pan Ihor jest gościem „Słowa Proświty”. — Jakie miejsce w repertuarze Państwa teatru zajmuje klasyka ukraińska? — Jedno z wiodących. Od wielu lat prezentowany jest tu spektakl na podstawie sztuki Mychajła Staryckiego „Za dwoma zającami”. W minionym sezonie odbyły się dwie premiery oparte na klasyce ukraińskiej: „Jak zginął Huśka” Mykoły Kulisza oraz „Rodzina Kajdaszów” Iwana Neczuja-Lewickiego. Mamy plany dotyczące realizacji znanych i mniej znanych wątków klasyki narodowej (literatury, dramaturgii, prozy) na scenie naszego teatru. Pragniemy pomóc każdemu widzowi zrozumieć klasykę narodową. Ale zaczynamy od tego, że chcemy, aby widz zapragnął usłyszeć ukraińskie słowo, rozkoszować się nim. — Nowy spektakl to już nie pierwsza Pańska praca w teatrze? — Moją pierwszą pracą reżyserską w tym teatrze był spektakl uliczny „Legenda o Kijowie”. To taki uliczny performance pod gołym niebem z gigantycznymi lalkami. Stworzenie tego projektu zainicjowała administracja teatru w celu prezentacji podczas ceremonii otwarcia I Kijowskiego Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Lalek „Puppet.UP” (30 września—4 października 2017 roku, miejsce przeprowadzenia — Plac Pocztowy). Była to taka poetycka instalacja, performance o narodzinach Kijowa w szczególności i narodu ukraińskiego w ogóle. Fabuła spektaklu została stworzona na motywach ukraińskiej bajki ludowej o Kotyhoroszku. Oksana KOZAK, nauczycielka muzyki Lwowskiej Szkoły Muzycznej nr 5. W Lwowskiej Szkole Muzycznej nr 5 odbył się „Wieczór jesiennego tanga”. W koncercie brali udział zarówno nauczyciele szkoły, jak i uczniowie. Nauczycielka O. W. Kozak opowiedziała o koryfeuszach ukraińskiej estrady, zwłaszcza tanga, takich jak Bohdan Weselowski, Jarosław Barnycz, Wasyl Bezkorowajny, Anatolij Kos-Anatolski. Życie muzyczne Lwowa tamtych lat było bardzo bogate i różnorodne. Swoje koncerty organizuje śpiewaczka Odarka Bendriwska (bratanica Sołomii Kruszelnickiej), akompaniują jej znani pianiści — Sofija Liosa, Natalja Kliszczykowycz oraz Halja Łewyćka. Halja Łewyćka gra w znanym w tamtym czasie trio ze skrzypkiem Romanem Krysztalskim oraz wiolonczelistą P. Pszenyczką. Jeżdżą oni z koncertami po całej Galicji. W 1936 r. Odarka Bendriwska wraz z H. Łewyćką urządzają wieczór najnowszych pieśni. Znany pianista, krytyk i kompozytor Antin Rudnycki wraz z żoną — śpiewaczką Mariją Sokil prowadzą w Radiu Lwowskim program edukacyjny „Czterdzieści minut dla dzieci”. W 1939 r. założono Lwowskie Konserwatorium im. M. Łysenki, pracują tu znani lwowscy muzycy — skrzypaczka Łesia Derkacz, baryton światowej sławy, solista Opery Wiedeńskiej Roman Prokopowycz-Orłenko. We Lwowie występują takie sławy jak O. Myszyra, M. Menczynski. Śpiewają oni przy akompaniamencie samego S. P. Łudkewycza. Na scenie Opery Lwowskiej brzmią głosy M. Wołynskiego, M. Menczynskiego, O. Lubycz-Parachoniak. Z koncertami po Galicji i w Wiedniu goś- Kolejną inscenizacją był baśniowy musical dla całej rodziny „Piękna i Bestia”, który zaprezentowano podczas świąt noworoczno-bożonarodzeniowych. Trzeci spektakl to przedstawienie-zabawa dla całkiem młodych teatralnych widzów i ich rodziców, stworzone na podstawie szlagieru radzieckiej dramaturgii „Gąska”, ale postanowiliśmy podejść do niego zupełnie nowatorsko. Z werwą. „Rodzina Kajdaszów” to moja czwarta praca w tym roku w teatrze. Długo pracowałem nad sztuką. Razem z artystą Mykołą Dańkiem opracowywaliśmy rozwiązanie scenograficzne. Po tym była żmudna praca nad repertuarem pieśni. Szukałem nieznanych przykładów ukraińskiego folkloru. Aktorzy przez ponad rok uczyli się pieśni pod kierunkiem koncertmistrzyni Ołeny Jackułyneć. Być może dlatego, że jest to jeden z pierwszych spektakli, gdzie wokal jest podstawą atmosfery przedstawienia, staraliśmy się poświęcić jak najwięcej uwagi próbom wokalnym. Do spektaklu wykonano 56 lalek, 6 z nich to główne postacie. — Początek spektaklu różni się od tego, co pisał Iwan Neczuj-Łewycki. — Ekspozycja spektaklu to narodziny rodziny. Dążenie do pokazania, jakby w tej rodzinie wszystko było. Dzieci, ziemia, pieśń, kultura, miłość i błogosławieństwo są, i anioły nad nimi. A potem egoizm i indywidualizm niszczą rodzinę. Chciałem pokazać, że mamy bardzo wiele w życiu, ale nie umiemy tego docenić. A po śmierci Kajdasza pokazano rozmyślania o śmierci. A tekst starodawnej pieśni „Pomyślcie”, która brzmi w tym czasie, daje odpowiedzi na wiele pytań. W spektaklu brzmi 10 kompozycji. Pogrzebowa — „Pomyślcie człowiecze”, finałowa — „Zbierzmy się, rodzie”, a także: „Wiesnianka”, „Ja ptaszyna niewielka”, „Oj w polu gruszeczka”, „Pod jabłoneczką”. Starałem się dobrać pieśni, które są nieznane współczesnemu widzowi, bardziej autentyczne w melodyce i wykonaniu. Początkowo pieśni było znacznie więcej. Sprawdzałem u aktorów, czy ktoś zna te utwory. Jeśli pieśni były znane, to od razu je odrzucałem. Dążyłem do dobrania pieśni, które terytorialnie odpowiadają środkowej Ukrainie. — Na jakiego widza obliczony jest spektakl? — Na dorosłego. Wszak głównym tematem są relacje w rodzinie. Ale „Rodzina Kajdaszów” jest w programie szkolnym, dlatego na spektakl przychodzą uczniowie starszych klas. Być może i oni znajdą tu dla siebie coś pożytecznego. — W nowym spektaklu postanowił Pan postawić na młodzież? — Nie tylko, są tu też doświadczeni aktorzy. Ale przeważają młodzi wykonawcy. W spektaklu są cztery partie wokalu, marionetki, plastyka i wszystko to w przestrzeni. Wśród aktorów chciałbym wyróżnić Wiktorię Ohorodnią — Baba Pałazka, Anioł, Diabeł; Julię Szapował — Kajdaszycha, Jurija Druha — Kajdasz, Rusłana Drapaluka — Ławrin, Wałentynę Korsunską-Marczenko — Mełaszka, Romana Mołodija — Karpo. Chciałbym również podziękować trenerce od plastyki Tetianie Czehliuk, od wokalu — Ołenie Jackułyneć, głównemu artyście teatru Mykole Dańkowi. — Czy jest Pan zadowolony z pierwszych pokazów spektaklu? — Zaczynałem swoją drogę od aktorstwa. A aktorowi trudno patrzeć na swoje prace. Wydaje się, że teraz trwa okres wypełniania spektaklu. Pierwsze pokazy były emocjonalne i ta emocjonalność przykrywała niektóre niedociągnięcia. Teraz trzeba „nabrać mięśni” spektaklu, aby osiągnąć zespołowość. Spektakl trwa dwie godziny, marionetki zabierają dużo sił, plus wokal. To trudne. — Dlaczego na ten spektakl przychodzi mało widzów, skoro „Rodzina Kajdaszów” to bardzo popularny utwór? — Teatr lalek dla dorosłych — dla większości to coś nieznanego. I zderzam się z tym już nie po raz pierwszy. Wcześniej grałem w spektaklu „Oskar”, który szedł na scenie Kijowskiego Miejskiego Akademickiego Teatru Lalek na Lewym Brzegu Dniepru. Za tę inscenizację zdobyliśmy „Kijowską Pektoral” w nominacjach „Najlepszy spektakl dramatyczny” (choć to teatr lalek) i „Najlepsza reżyseria” 2015 roku. Ale widzowie i tak mało na niego chodzili. Tak trwało 2 lata. Potem sytuacja zaczęła zmieniać się na lepsze. Na spektakl „Jak zginęła Gąska” widzów też przychodzi niewielu. Ale trzeba mieć cierpliwość i pracować, robić nowe spektakle i szukać swojego widza. Będziemy rozszerzać repertuar spektakli dla dorosłych. Następna premiera ma odbyć się na początku lata. Dziś spektakle dla dorosłych odbywają się raz w tygodniu i przeważnie w dni robocze. Pracujemy nad tym, aby już od listopada pokazywać je dwa razy, być może także w sobotę lub niedzielę. — Czy planuje Pan ze spektaklem „Rodzina Kajdaszów” brać udział w festiwalach teatralnych? — Myślę o tym. Ale spektakl potrzebuje pewnego czasu, aby ożyć. Większość zaangażowanych autorów studiuje na piątym roku Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. I. K. Karpenki-Karego, muszą zdobyć pewne doświadczenie, nauczyć się wyczuwać widza, pracować zespołowo, aby stali się pewniejsi. Na to potrzeba czasu i cierpliwości każdego. — A co z planami twórczymi? — Następnym moim spektaklem dla dorosłych będzie „Psie serce” według Michaiła Bułhakowa. Pracujemy nad ukraińskim przekładem. Wydarzenia będą działy się nie w Moskwie, a w innym miejscu i w innym czasie. Ale temat pozostaje ten sam. Dla najmłodszych w teatrze wystawiają spektakl „Krap-La”, na Nowy Rok — musical „Karzeł Nos” i „Rękawiczka”. Staramy się zadziwiać małego widza czymś nowym i współczesnym. Planuję zrobić spektakl na motywach znanej historii o Petryku Piatoczkinie ukraińskiej pisarki Natalii Huziejewej, która obecnie mieszka w Niemczech. Ukraińskich bohaterów nie ma tak wielu, dlaczego by nie dać nowego życia Petrykowi właśnie w teatrze lalek. A obecnie współpracuję z Mikołajowskim Obwodowym Teatrem Lalek, gdzie wystawiam spektakl dla dzieci „Buratino”. Rozmawiał Eduard Owczarenko, przemilczana była jego twórczość w Radzieckiej Ukrainie i jak znanym oraz utalentowanym był on kompozytorem, dyrygentem, twórcą pierwszych ukraińskich operetek w Ameryce. Tango J. Barnycza „O, słowiku” wykonała wykładowczyni I. Spodaryk, a tango „Hucułkę Ksenię” mistrzowsko zagrała na fortepianie Anastasija Iwanyszyn (wykładowczyni H. W. Taczak). Wykonano „Tango miłości” i „Tango karpackie” A. J. Kos-Anatolskiego. Wykonawcy — Iryna Leskiw oraz uczeń Wołodymyr Stańczak (wykł. Roman Fehcak). „Tango Stefy” Wasyla Bezkorowajnego błyskotliwie zagrały wykładowczynie szkoły, siostry Mariana i Sofija Hasjoszyn. Lektorka opowiedziała o współczesnym ukraińskim tangu, Anastasija Karkulowśka oraz Sofija Noha wykonały utwór W. Kamińskiego „Tango niespodziewanej miłości”. „Złocista mgła” — tango Leopolda Jaszczenki wykonał starszy zespół wokalny „Feeria” — kierownik I. Leskiw. Sofija i Mariana Hasjoszyn wykonały dwa utwory współczesnego ukraińskiego kompozytora z Chersońszczyzny O. Hołobolina, są to „Tango ognia” oraz „Tango złego psa”. Koncert zakończył się utworem „Jesienne tango” autorstwa Soni Kozak, które bardzo mistrzowsko wykonały wykładowczynie Iryna Leskiw oraz Żanna Irza. Zatem, jak zaznaczyła lektorka, tango zostało przedstawione w różnych odsłonach — od lirycznego i komicznego po filozoficzno-dramatyczne. Osobno należy wspomnieć o akompaniatorach — O. F. Samusenko, N. P. Romanyszyn oraz Oksanie Krupie, którzy przyczynili się do sukcesu koncertu. Jak zaznaczył dyrektor szkoły A. Leskiw, takie wykłady-koncerty są bardzo potrzebne w szkołach, gdyż musimy więcej wiedzieć o tych, którzy w ciężkich warunkach przedwojennego i powojennego Lwowa tworzyli naszą ukraińską kulturę, oraz o tych, którzy tworzą ją w naszych czasach.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ukraińskie tango

Zgodnie z tradycją w szkołach muzycznych Lwowa odbywają się koncerty poświęcone wybitnym kompozytorom, muzykom i działaczom kultury. Uczniowie pod kierunkiem swoich nauczycieli przygotowują się do występów, poznają twórczość ukraińskich i światowych śpiewaków, wykonawców i muzyków. Każdy koncert poświęcony jest określonemu tematowi, nad którym pracują uczniowie i nauczyciele. Akompaniują wiolonczelista B. Bereżnicki i pianistka D. Hordynska-Karanowycz. Wielki rezonans wywołują solowe występy sławnej Solomii Krušelnyćkiej, która występuje wspólnie z pianistą i kompozytorem Nestorem Nyżankiwskim. N. Nyżankiwski prowadzi wielką działalność oświatową. Wraz ze śpiewaczką M. Sabat-Swirśką organizuje koncert pieśni staro­galickich. Chóry „Surma” i „Bandurysta” występują we Lwowie i jeżdżą z koncertami po Galicji. W Operze zabłysnęła gwiazda młodej baleriny – Romy Pryjmy, która w latach 30.–40. była ozdobą lwowskiego baletu. Po emigracji do Wiednia występowała w Operze Wiedeńskiej jako solistka baletu, była solistką baletu w Innsbrucku, a następnie w Royal Ballet w Winnipegu. Łączyła taniec z ukraińskim folklorem. Lwowska publiczność przywykła do wysokiej jakości imprez muzyczno-teatralnych, wysoko ceniła występy ukraińskich artystów, dlatego pojawienie się „Jabćodżazu” wywołało niezwykłe zainteresowanie. Z opowieści prowadzącej koncert dorośli i dzieci z zainteresowaniem dowiedzieli się o muzyce

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Sekrety szczęścia od Raisy Nedaśkiwskiej

Raisa Stepaniwna rozpoczęła swoją drogę twórczą jako 17-letnia uczennica, grając rolę Mawki w filmie reżysera Wiktora Iwchenki „Pieśń lasu”. Ukończyła wydział filmowy Kijowskiego Instytutu Sztuki Teatralnej im. I. K. Karpenki-Karego (pracownia W. Iwchenki). Pracowała w Studiu Filmowym im. Ołeksandra Dowżenki, w Kijowskim Teatrze Młodzieżowym (obecnie Młody Teatr). Przez 17 lat była kierownikiem artystycznym teatru „Pod gwieździstym niebem”, gdzie przygotowała spektakle „Na polu krwi” Łesi Ukrainki, „Nie pytajcie o swój los” według utworów Tarasa Szewczenki i inne. Piękne kobiece postacie, stworzone na scenie teatralnej i w kinie, przyniosły aktorce ogólnonarodowe uznanie i miłość milionów widzów. Wśród prac teatralnych najbardziej znaczącymi stały się jej role w spektaklach „Cante jondo”, „Ściana”, „Cyrano de Bergerac”. W filmografii aktorki jest ponad 60 ról, zagranych w filmach wielu reżyserów, stworzonych w różnych studiach byłego ZSRR. Praca aktorki w kinie została wyróżniona wieloma nagrodami, wśród których najwyższa w ZSRR nagroda kinematograficzna „Nika” za rolę Marii w filmie „Komisarz” (1989), trzy Grand Prix, które otrzymała na międzynarodowych festiwalach za najlepsze wykonanie ról kobiecych w filmach „A szczęście jest blisko” (1979), „Bujna” (1993) oraz „Głos trawy” (1994). Na Międzynarodowym Festiwalu „Złoty Rycerz” w 1998 roku aktorka została wyróżniona nagrodą im. S. Bondarczuka za wkład w sztukę filmową. Współpraca twórcza od dawna łączy Raisę Nedaśkiwską z Kijowskim Teatrem Opery i Baletu dla Dzieci i Młodzieży. Od 2001 roku na scenie teatru grany jest wystawiony dla niej przez Mykołę Merzlikina spektakl „Pieśń lasu” do muzyki M. Skorulskiego, w którym legendarna aktorka gra wszystkie postacie utworu Łesi Ukrainki. Podczas wieczoru autorskiego pani Raisa podzieliła się swoimi wspomnieniami o współczesnych, wykonała ulubione utwory literatury ukraińskiej i światowej. A prologiem do ekspozycji stały się słowa Iwana Dracza: Poezjo, słońce moje pomarańczowe! W każdej chwili jakiś chłopak Odkrywa cię dla siebie, Żeby stać się na wieki słonecznikiem. Szczęście — stan duszy, tak ulotny i niezgłębiony! Każdy ma swoje, niezależnie od majątku, a nawet okoliczności życia. Być szczęśliwym — to talent, a w pewnych okolicznościach — nawet heroizm. Przebywając w warunkach ciągłej presji politycznej i narodowej, szistdziesiatnyky inspirowali się poezją, pięknem rodzinnej ziemi, miłością do narodu. A także — żyli zwykłym ludzkim życiem: kochali, wychowywali dzieci, kontaktowali się z przyjaciółmi. Widzieć w człowieku to, co najlepsze, zawsze być gotowym przyjść z pomocą, absolutny brak akceptacji dla kłamstwa i zdrady, nigdy nie tracić optymizmu — oto to, czego możemy się od nich uczyć. Ich słońcem była Ukraina i oni, jak słoneczniki, zawsze byli zwróceni ku niej zarówno w codziennym życiu, jak i w miejscach uwięzienia oraz zesłania. To ich twórczość rozświetla nasze dni powszednie i ogrzewa nas ciepłem duszy, prologiem tego spotkania stały się poezje Łiny Kostenko „Na palcach wracam w tamte dni” oraz „I jak teraz cię zapomnieć”, w których opowiada się, czym jest szczęście. „Wasyl Wasylowycz Cwirkunow — inspirator Łiny Wasyliwny Kostenko. Jemu poświęcono tyle błyskotliwych wersów. I każdy z tych wierszy — to prawdziwe arcydzieło! Wasyl Wasylowycz walczył, był na pierwszej linii frontu. Potem został dyrektorem Studia Filmowego im. Ołeksandra Dowżenki i stworzył najlepsze filmy tego studia. A także stał się rycerzem Łiny Kostenko. A żeby być rycerzem takiej kobiety, trzeba w każdej minucie mieć kolosalną odpowiedzialność przed nią. Podczas jednego z naszych niedawnych spotkań z Łiną Kostenko opowiedziała, jak pojechała ze swoim synem Wasylem do wsi Chałepja, gdzie w noc Iwana Kupały witała wschód słońca. A w tym czasie Iwan Mykołajczuk razem ze swoim kolegą z roku Borysem Iwchenką zaczęli wybierać naturę do nowego filmu. W Chałepju hoteli nie było, dlatego przenocowali w jakiejś opuszczonej chacie. Wczesnym rankiem Iwan wstał i zaczął kosić trawę, a Łina Wasyliwna od razu zaczęła pisać wiersz. (Podczas wieczoru autorskiego R. Nedaśkiwska wykonała ten wiersz, który nazywa się „Niezrealizowany kadr niezagranej roli”). My z Łiną Kostenko marzymy o zrobieniu dwóch festiwali poświęconych Mykołajczukowi, jeden na Zachodniej, jeden na Wschodniej Ukrainie. Przecież rozsławił on zarówno zachodnią (filmy „Cienie zapomnianych przodków”, „Aniczka”, „Czarny ptak z białą oznaką”), jak i wschodnią („Sen”, „Zaginiona gramota”, „Babilon XX”) części naszego państwa… …Ja chcę się z Państwem podzielić swoim szczęściem. Otrzymałam rolę Mawki, kiedy miałam 17 lat. Wiktorowi Iłarionowyczowi Iwchence doradzono, żeby obejrzał mój występ w Pałacu Pionierów. Potem zaproszono mnie do studia filmowego. I kiedy Iwchenko powiedział, że chce spróbować mnie w roli Mawki, to odpowiedziałam, że nie pasuję do tej roli. „Dlaczego?” — zapytał Wiktor Iłarionowycz. „Mawka jest delikatna, poetycka, a ja jestem artystką innego planu”, — odpowiedziałam. „A jakiegoż planu?” — „Dramatyczno-heroicznego”. Reżyser zaśmiał się i powiedział, że jeśli będę grać rolę Mawki, to będę musiała być każdą. To było takie szczęście spać i budzić się z tym scenariuszem, w dzień i w nocy uczyć się tych tekstów. I od tamtej pory Mawka przechodzi przez całe moje życie. Łesia Ukrainka połączyła świat widzialny z niewidzialnym. Stworzyła obraz idealnego człowieka – Mawki. Kiedy Łukasz zdradził Mawkę i ona umiera, kiedy on, przemieniony w wilka, zapłacze nad fujarką i okaże skruchę, ta łza przejdzie przez wszystkie warstwy i oparzy czoło Mawce. Wtedy ona z tamtego świata powraca do swojego ukochanego. Oto o jakiej miłości mowa w tym błyskotliwym przykładzie światowej dramaturgii. Jestem wdzięczna swojemu nauczycielowi i 9 listopada znów będę grać na scenie tego teatru „Pieśń lasu” i ten spektakl poświęcę jemu… …„Komisarz” — słynny obraz utalentowanego reżysera Ołeksandra Askołdowa. Ten film dwadzieścia lat przeleżał na półce. A podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Moskwie wielu znanych reżyserów z całego świata wystąpiło w obronie taśmy. Z prośbą, aby obraz pokazano na festiwalu, do Gorbaczowa zwrócił się Gabriel Garcia Marquez. Po filmie była konferencja prasowa, która trwała trzy i pół godziny. Dyrektor festiwalu filmowego z San Francisco zaprosił nas do odwiedzenia tego miasta w przyszłym roku. Rok później polecieliśmy z Askołdowem i jego żoną na ten festiwal. Dziecięce lata Ołeksandra Askołdowa minęły na Ukrainie. Mieszkał na ulicy Olhynskiej obok teatru Franki, jego ojciec był dyrektorem zakładu „Bolszewik”. Ojca rozstrzelano na podstawie donosu robotnika, matkę również aresztowano, i wtedy przyszłego reżysera zabrała do siebie babcia. W zeszłym roku Askołdow przyjechał pożegnać się z Ukrainą. Ja wtedy zwróciłam się do Patriarchy Filareta i opowiedziałam mu o tym reżyserze. A 3 października Filaret wręczył mu order Chrystusa Zbawiciela. Bardzo szybko Askołdow zmarł i jeździłam do Szwecji na jego pogrzeb… …„Poemat o Cante jondo” Lorki odegrał znaczącą rolę w moim życiu. Główny reżyser teatru „Kinoaktor” Mykoła Merzlikin pomógł stworzyć mój wizerunek w spektaklu. A artystka Ludmyła Semykina stworzyła zdumiewający kostium, który bardzo pomagał grać. Także z Mykołą Merzlikinem wystawiliśmy w Teatrze Młodzieżowym spektakl „Ściana” o księżniczce Riepninej i Szewczence. Następną naszą wspólną pracą stała się „Pieśń lasu”, bardzo ją kocham… …Szukamy szczęścia w miłości, sławie, pieniądzach. Wiemy, jak tragicznie kończy się sława. Pieniądze — spójrzcie, ile mamy na cmentarzach luksusowych grobów. Miłość — to chwila, trzeba się jej doczekać, zasłużyć na nią. Błyskawica, ognik, oto czym jest szczęście, mówiła Łesia Ukrainka” — opowiedziała jubilatka. Raisa Stepanivna podzieliła się również swoimi wspomnieniami o Jewhenii Mirosznyczenko, opowiedziała o zdjęciach do filmu „Carska narzeczona” w Ryskiej Wytwórni Filmowej, o tworzeniu wizerunku Kateryny Biłokur, pracy w wytwórni „Tadżykfilm”, wyrecytowała swój ulubiony wiersz Ołeny Telihy „Podróżny”. Harmonijnie w program wieczoru autorskiego, wyreżyserowanego przez główną reżyserkę teatru opery i baletu dla dzieci i młodzieży Oksanę Taranenko, wpisały się występy zasłużonych artystek Ukrainy Natalii Pelych i Tamary Chodakowej oraz laureatki międzynarodowego konkursu Wiktorii Osadczuk. W ich wykonaniu zabrzmiały romanse ukraińskich kompozytorów Bohdany Filc, Fedora Nadenenki i Łesi Dyczko, a także utwory muzyczne Hiszpana Ruperto Chapí i Argentyńczyka Alberto Ginastery. A finałowym akordem wieczoru stało się wykonanie przez jubilatkę legendy Łesi Ukrainki „Szczęście”. z I. Switłycznym świętowanie dnia urodzin (70-lecie, po 35 lat)”. Jedno z centralnych miejsc zajmują obrazy Hałyny Zubczenko „Młócenie” i „Autoportret z mężem”. Motywy karpackie przedstawili artyści Lubow Panczenko i Wołodymyr Kutkin. Tutaj także poezje Wasyla Symonenki, Iryny Żyłenko, Liny Kostenko oraz Wasyla Stusa. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO. Ludowa artystka Ukrainy, pełna kawaler orderu księżnej Olgi Raisa Nedakiwska zaprosiła wielbicieli swojej twórczości do Artystycznego Salonu Kijowskiego Miejskiego Akademickiego Teatru Opery i Baletu dla dzieci i młodzieży. Odbył się tu wieczór autorski „Szczęście”, poświęcony jubileuszowi artystki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ich słońcem była Ukraina

Zdjęcie autora — twierdzą organizatorzy wystawy. W ekspozycji zaprezentowano rzadkie fotografie jasnych momentów życia członków Klubu Twórczej Młodzieży, wykwintne miniatury stworzone w warunkach uwięzienia, zabawki dziecięce i pocztówki z lat 60. XX wieku, niewielki wybór poezji, dzieła malarstwa i grafiki. Uwagę zwiedzających przyciągają fotografie Ałły Horskiej, Mykoły Kulczynskiego, Iwana Switłycznego, Nadiji Switłycznej, Iwana Dracza, Niny Matwijenko z lat 50. i 60. Na innych zdjęciach można zobaczyć obok siebie Ihora i Irynę Kałynciw, Iwana i Leonidę Switłycznych, Ołhę i Mychajła Horyniw, Marharytę i Borysa Dowhaniw; ślub Wasyla Stusa i Wałentyny Popełuch. Zaprezentowano również zdjęcia wykonane na początku nowego tysiąclecia, na nich Bohdan i Oksana Horyni, Nadija Switłyczna i Jewhen Koncewycz, Hałyna Sewruk, Wałentyna Andrijiwśka, Ludmyła Semykina. Obok zaproszenie, które Ałła Horska wykonała na „Wspólne”. W Muzeum Szistdesiatnyctwa trwa wystawa „Słoneczniki”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Blask „Pieśni leśnej” Łesi

Wołyńska ziemia znów wypełniła się poezją, pieśniami, wspomnieniami. Rozmyślaniami o sławnej rodaczce tego cudownego zakątka, genialnej Łesi Ukraince. Na XVII festiwal literacko-artystyczny „Pieśń leśna” przybyło wielu honorowych gości, pisarzy z Ukrainy, Białorusi, Bułgarii, Polski, aby pokłonić się tym sławnym miejscom, które są związane z powstaniem tego utworu. Maria LUDKEWYCZ, laureatka nagrody literackiej imienia Łesi Ukrainki, uczestniczka festiwalu. Po raz pierwszy festiwal rozpoczął się w Łucku i nie w sierpniu, a we wrześniu, aby młodzież studencka i uczniowska mogła dołączyć do tego wydarzenia. Poeci i wszyscy chętni mogli zobaczyć spektakl „Pieśń leśna” w Wołyńskim Akademickim Teatrze Lalek. Następnego dnia odbyło się uroczyste otwarcie festiwalu przy pomniku Łesi Ukrainki w centrum Łucka. Z przemówieniami powitalnymi wystąpili urzędnicy miejscy, przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Mychajło Sydorzewski, pisarze z różnych obwodów Ukrainy i zagranicy, przewodnicząca Wołyńskiej organizacji NSPU Olha Laszniuk, która wspaniale zorganizowała ten festiwal wraz z Radą Miejską Łucka, Wołyńską Obwodową Administracją Państwową oraz fundacją „Tylko razem”. Atrakcją wydarzenia była wycieczka po rejonie kowelskim, do wsi Kołodieżno, gdzie goście mogli odwiedzić literacko-pamięciowe muzeum Łesi Ukrainki, przebywać w białym i szarym domku Kosaczów, zobaczyć gruszę i dwa krzewy derenia, które jeszcze pamiętają Łesię Ukrainkę. W Neczymnym odbyła się wycieczka po uroczysku. Zobaczyliśmy tajemniczy czarujący las, dąb Łesi, miejsce, gdzie stała chatka wujka Łwa i jezioro, które niestety już zarosło ziołami, ale kiedyś poetka zobaczyła je takim, jak opisała w dramacie-baśni „Pieśń leśna”. Poetka w 1884 roku po raz pierwszy latem przebywała tutaj u wujka Łwa Skułyńskiego z matką Ołeną Pcziłką, bratem Mychajłykiem i siostrą Ołhą. O tych odwiedzinach pozostawiła wspomnienia młodsza siostra i biografka Łesi Ukrainki Ołha Kosacz-Krywyniuk: „U wujka Łwa w Neczymnym była chata i szopa na siano z trzema ścianami i dachem, z czwartej strony szopa była otwarta właśnie w stronę jeziora. W tej szopie na sianie nocowaliśmy, wtedy były właśnie księżycowe noce i Łesia nawet w nocy miała przed oczami ten krajobraz z „Pieśni leśnej”, który byłby najdokładniejszą dekoracją do niej”. Łesia była poruszona tajemniczością przyrody, legendami zakątka, które opowiadał wujek Łw. Potem jeszcze długo rusałki, wodniki, leszy, wierzby i brzoza przychodziły w jej sny. Minęło wiele lat i w 1911 roku, zatęskniwszy za rodzinną ziemią, Łesia Ukrainka w Kutaisi pisze swoją „Pieśń leśną” jako wysławienie szczerej miłości na przekór okrutnej prawdzie życia. W Domu Kultury wsi Kołodieżno na święcie rozbrzmiewały pieśni lokalnych zespołów folklorystycznych, poruszały duszę pieśni w autorskim wykonaniu poety Ołeksandra Smyka. Brzmiały wiersze laureatki nagrody literackiej imienia Łesi Ukrainki Nadiji Humeniuk, tłumaczki z bułgarskiego Anny Bahrianej, Białorusina Serhija Omelczuka, kijowianina Olesia Gordona, odesitki Iryny Tomy, chmielniczanina Artura Zakordoncia oraz innych poetów. Poetka Maria Ludkewycz na spotkaniu autorskim z dziećmi w obwodowej bibliotece dla dzieci. Uczestnicy festiwalu „Pieśń leśna” przy pomniku Łesi Ukrainki w Łucku. W Neczymnym. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2018 PRENUMERATA—2018 Obecnie trwa prenumerata na 2018 rok Obecnie trwa prenumerata na 2018 rok

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Nataliia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Katalogiem wydawnictw Ukrainy «Prasa pocztą». Katalogiem wydawnictw Ukrainy «Prasa pocztą». Nasz kod pocztowy — 30617.

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO Dział korekty Tetyana SZCZERBAK Iryna STELMACH Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN Redaktor internetowy 279-39-55 Redaktor dyżurny Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. «Mega-Poligraf», 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14. Ogólny nakład w październiku — 12 700

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn