Strona · s. 15strona oryginału ↗
Sekrety szczęścia od Raisy Nedaśkiwskiej
Слово Просвіти, №40 за 2018 рік
Raisa Stepaniwna rozpoczęła swoją drogę twórczą jako 17-letnia uczennica, grając rolę Mawki w filmie reżysera Wiktora Iwchenki „Pieśń lasu”. Ukończyła wydział filmowy Kijowskiego Instytutu Sztuki Teatralnej im. I. K. Karpenki-Karego (pracownia W. Iwchenki). Pracowała w Studiu Filmowym im. Ołeksandra Dowżenki, w Kijowskim Teatrze Młodzieżowym (obecnie Młody Teatr). Przez 17 lat była kierownikiem artystycznym teatru „Pod gwieździstym niebem”, gdzie przygotowała spektakle „Na polu krwi” Łesi Ukrainki, „Nie pytajcie o swój los” według utworów Tarasa Szewczenki i inne. Piękne kobiece postacie, stworzone na scenie teatralnej i w kinie, przyniosły aktorce ogólnonarodowe uznanie i miłość milionów widzów. Wśród prac teatralnych najbardziej znaczącymi stały się jej role w spektaklach „Cante jondo”, „Ściana”, „Cyrano de Bergerac”. W filmografii aktorki jest ponad 60 ról, zagranych w filmach wielu reżyserów, stworzonych w różnych studiach byłego ZSRR. Praca aktorki w kinie została wyróżniona wieloma nagrodami, wśród których najwyższa w ZSRR nagroda kinematograficzna „Nika” za rolę Marii w filmie „Komisarz” (1989), trzy Grand Prix, które otrzymała na międzynarodowych festiwalach za najlepsze wykonanie ról kobiecych w filmach „A szczęście jest blisko” (1979), „Bujna” (1993) oraz „Głos trawy” (1994). Na Międzynarodowym Festiwalu „Złoty Rycerz” w 1998 roku aktorka została wyróżniona nagrodą im. S. Bondarczuka za wkład w sztukę filmową. Współpraca twórcza od dawna łączy Raisę Nedaśkiwską z Kijowskim Teatrem Opery i Baletu dla Dzieci i Młodzieży. Od 2001 roku na scenie teatru grany jest wystawiony dla niej przez Mykołę Merzlikina spektakl „Pieśń lasu” do muzyki M. Skorulskiego, w którym legendarna aktorka gra wszystkie postacie utworu Łesi Ukrainki. Podczas wieczoru autorskiego pani Raisa podzieliła się swoimi wspomnieniami o współczesnych, wykonała ulubione utwory literatury ukraińskiej i światowej. A prologiem do ekspozycji stały się słowa Iwana Dracza: Poezjo, słońce moje pomarańczowe! W każdej chwili jakiś chłopak Odkrywa cię dla siebie, Żeby stać się na wieki słonecznikiem. Szczęście — stan duszy, tak ulotny i niezgłębiony! Każdy ma swoje, niezależnie od majątku, a nawet okoliczności życia. Być szczęśliwym — to talent, a w pewnych okolicznościach — nawet heroizm. Przebywając w warunkach ciągłej presji politycznej i narodowej, szistdziesiatnyky inspirowali się poezją, pięknem rodzinnej ziemi, miłością do narodu. A także — żyli zwykłym ludzkim życiem: kochali, wychowywali dzieci, kontaktowali się z przyjaciółmi. Widzieć w człowieku to, co najlepsze, zawsze być gotowym przyjść z pomocą, absolutny brak akceptacji dla kłamstwa i zdrady, nigdy nie tracić optymizmu — oto to, czego możemy się od nich uczyć. Ich słońcem była Ukraina i oni, jak słoneczniki, zawsze byli zwróceni ku niej zarówno w codziennym życiu, jak i w miejscach uwięzienia oraz zesłania. To ich twórczość rozświetla nasze dni powszednie i ogrzewa nas ciepłem duszy, prologiem tego spotkania stały się poezje Łiny Kostenko „Na palcach wracam w tamte dni” oraz „I jak teraz cię zapomnieć”, w których opowiada się, czym jest szczęście. „Wasyl Wasylowycz Cwirkunow — inspirator Łiny Wasyliwny Kostenko. Jemu poświęcono tyle błyskotliwych wersów. I każdy z tych wierszy — to prawdziwe arcydzieło! Wasyl Wasylowycz walczył, był na pierwszej linii frontu. Potem został dyrektorem Studia Filmowego im. Ołeksandra Dowżenki i stworzył najlepsze filmy tego studia. A także stał się rycerzem Łiny Kostenko. A żeby być rycerzem takiej kobiety, trzeba w każdej minucie mieć kolosalną odpowiedzialność przed nią. Podczas jednego z naszych niedawnych spotkań z Łiną Kostenko opowiedziała, jak pojechała ze swoim synem Wasylem do wsi Chałepja, gdzie w noc Iwana Kupały witała wschód słońca. A w tym czasie Iwan Mykołajczuk razem ze swoim kolegą z roku Borysem Iwchenką zaczęli wybierać naturę do nowego filmu. W Chałepju hoteli nie było, dlatego przenocowali w jakiejś opuszczonej chacie. Wczesnym rankiem Iwan wstał i zaczął kosić trawę, a Łina Wasyliwna od razu zaczęła pisać wiersz. (Podczas wieczoru autorskiego R. Nedaśkiwska wykonała ten wiersz, który nazywa się „Niezrealizowany kadr niezagranej roli”). My z Łiną Kostenko marzymy o zrobieniu dwóch festiwali poświęconych Mykołajczukowi, jeden na Zachodniej, jeden na Wschodniej Ukrainie. Przecież rozsławił on zarówno zachodnią (filmy „Cienie zapomnianych przodków”, „Aniczka”, „Czarny ptak z białą oznaką”), jak i wschodnią („Sen”, „Zaginiona gramota”, „Babilon XX”) części naszego państwa… …Ja chcę się z Państwem podzielić swoim szczęściem. Otrzymałam rolę Mawki, kiedy miałam 17 lat. Wiktorowi Iłarionowyczowi Iwchence doradzono, żeby obejrzał mój występ w Pałacu Pionierów. Potem zaproszono mnie do studia filmowego. I kiedy Iwchenko powiedział, że chce spróbować mnie w roli Mawki, to odpowiedziałam, że nie pasuję do tej roli. „Dlaczego?” — zapytał Wiktor Iłarionowycz. „Mawka jest delikatna, poetycka, a ja jestem artystką innego planu”, — odpowiedziałam. „A jakiegoż planu?” — „Dramatyczno-heroicznego”. Reżyser zaśmiał się i powiedział, że jeśli będę grać rolę Mawki, to będę musiała być każdą. To było takie szczęście spać i budzić się z tym scenariuszem, w dzień i w nocy uczyć się tych tekstów. I od tamtej pory Mawka przechodzi przez całe moje życie. Łesia Ukrainka połączyła świat widzialny z niewidzialnym. Stworzyła obraz idealnego człowieka – Mawki. Kiedy Łukasz zdradził Mawkę i ona umiera, kiedy on, przemieniony w wilka, zapłacze nad fujarką i okaże skruchę, ta łza przejdzie przez wszystkie warstwy i oparzy czoło Mawce. Wtedy ona z tamtego świata powraca do swojego ukochanego. Oto o jakiej miłości mowa w tym błyskotliwym przykładzie światowej dramaturgii. Jestem wdzięczna swojemu nauczycielowi i 9 listopada znów będę grać na scenie tego teatru „Pieśń lasu” i ten spektakl poświęcę jemu… …„Komisarz” — słynny obraz utalentowanego reżysera Ołeksandra Askołdowa. Ten film dwadzieścia lat przeleżał na półce. A podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Moskwie wielu znanych reżyserów z całego świata wystąpiło w obronie taśmy. Z prośbą, aby obraz pokazano na festiwalu, do Gorbaczowa zwrócił się Gabriel Garcia Marquez. Po filmie była konferencja prasowa, która trwała trzy i pół godziny. Dyrektor festiwalu filmowego z San Francisco zaprosił nas do odwiedzenia tego miasta w przyszłym roku. Rok później polecieliśmy z Askołdowem i jego żoną na ten festiwal. Dziecięce lata Ołeksandra Askołdowa minęły na Ukrainie. Mieszkał na ulicy Olhynskiej obok teatru Franki, jego ojciec był dyrektorem zakładu „Bolszewik”. Ojca rozstrzelano na podstawie donosu robotnika, matkę również aresztowano, i wtedy przyszłego reżysera zabrała do siebie babcia. W zeszłym roku Askołdow przyjechał pożegnać się z Ukrainą. Ja wtedy zwróciłam się do Patriarchy Filareta i opowiedziałam mu o tym reżyserze. A 3 października Filaret wręczył mu order Chrystusa Zbawiciela. Bardzo szybko Askołdow zmarł i jeździłam do Szwecji na jego pogrzeb… …„Poemat o Cante jondo” Lorki odegrał znaczącą rolę w moim życiu. Główny reżyser teatru „Kinoaktor” Mykoła Merzlikin pomógł stworzyć mój wizerunek w spektaklu. A artystka Ludmyła Semykina stworzyła zdumiewający kostium, który bardzo pomagał grać. Także z Mykołą Merzlikinem wystawiliśmy w Teatrze Młodzieżowym spektakl „Ściana” o księżniczce Riepninej i Szewczence. Następną naszą wspólną pracą stała się „Pieśń lasu”, bardzo ją kocham…
…Szukamy szczęścia w miłości, sławie, pieniądzach. Wiemy, jak tragicznie kończy się sława. Pieniądze — spójrzcie, ile mamy na cmentarzach luksusowych grobów. Miłość — to chwila, trzeba się jej doczekać, zasłużyć na nią. Błyskawica, ognik, oto czym jest szczęście, mówiła Łesia Ukrainka” — opowiedziała jubilatka. Raisa Stepanivna podzieliła się również swoimi wspomnieniami o Jewhenii Mirosznyczenko, opowiedziała o zdjęciach do filmu „Carska narzeczona” w Ryskiej Wytwórni Filmowej, o tworzeniu wizerunku Kateryny Biłokur, pracy w wytwórni „Tadżykfilm”, wyrecytowała swój ulubiony wiersz Ołeny Telihy „Podróżny”. Harmonijnie w program wieczoru autorskiego, wyreżyserowanego przez główną reżyserkę teatru opery i baletu dla dzieci i młodzieży Oksanę Taranenko, wpisały się występy zasłużonych artystek Ukrainy Natalii Pelych i Tamary Chodakowej oraz laureatki międzynarodowego konkursu Wiktorii Osadczuk. W ich wykonaniu zabrzmiały romanse ukraińskich kompozytorów Bohdany Filc, Fedora Nadenenki i Łesi Dyczko, a także utwory muzyczne Hiszpana Ruperto Chapí i Argentyńczyka Alberto Ginastery. A finałowym akordem wieczoru stało się wykonanie przez jubilatkę legendy Łesi Ukrainki „Szczęście”. z I. Switłycznym świętowanie dnia urodzin (70-lecie, po 35 lat)”. Jedno z centralnych miejsc zajmują obrazy Hałyny Zubczenko „Młócenie” i „Autoportret z mężem”. Motywy karpackie przedstawili artyści Lubow Panczenko i Wołodymyr Kutkin. Tutaj także poezje Wasyla Symonenki, Iryny Żyłenko, Liny Kostenko oraz Wasyla Stusa. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO. Ludowa artystka Ukrainy, pełna kawaler orderu księżnej Olgi Raisa Nedakiwska zaprosiła wielbicieli swojej twórczości do Artystycznego Salonu Kijowskiego Miejskiego Akademickiego Teatru Opery i Baletu dla dzieci i młodzieży. Odbył się tu wieczór autorski „Szczęście”, poświęcony jubileuszowi artystki.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
