Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

WRZESIEŃ W CENTRUM KULTURY UKRAINY

Слово Просвіти, №41 за 2005 рік

Z PIERWSZYCH UST Wrzesień w Centrum Kultury był szczególnie intensywny. Odwiedzający mogli zapoznać się z wystawami książek, w szczególności z okazji 160. rocznicy urodzin I. K. Karpenki-Karego, prezentowano dla nich programy wideo, wśród których znalazły się filmy dokumentalne „Ukraińska sztuka. Światowe wielkości” z Dmytrem Horbaczowem oraz „Konsonans” o śpiewie chóralnym Ukraińców (autorzy Ihor Żuk i Wałentyn Marczenko). Odbyła się prezentacja „Rozmówek ukraińsko-angielsko-japońskich” (Lwów, 2005; autor — profesor Andrij Medwediew). Zapadł w pamięć kolejny Ukraiński Salon Muzyczny. Poruszający był wieczór pamięci protestu Wasyla Stusa, Wiaczesława Czornowoła, Iwana Dziuby przeciwko fali aresztowań ukraińskiej inteligencji w 1965 roku. Zaprosiliśmy do siebie doktora nauk historycznych Heorhija Kasianowa oraz byłego więźnia politycznego, obrońcę praw człowieka Wasyla Owsijenkę, który półtora roku przebywał w więzieniu razem z Wasylem Stusem. Mowa była także o współczesnym pielgrzymowaniu Ukraińców do Sandarmochu i na Sołowki: obecnie w Centrum Kultury otwarta jest wystawa fotograficzna „Pielgrzymka do Golgoty Ukraińców. Rok 2005”, przygotowana przez aktywistów ukraińskiej diaspory w Moskwie Tarasa Dudkę, Chrystynę Kaszubę, Witalija Laszuka. Na początku września Centrum Kultury wzięło aktywny udział w przygotowaniu ukraińskiego segmentu XVIII Moskiewskich Międzynarodowych Targów Książki. Centrum miało na nich osobne stoisko, na którym wystawiono kilka naszych książek wydanych w języku ukraińskim w Moskwie, w szczególności „Flaga Ukrainy na Arbacie” oraz „Mychajło Hruszewski: „Osiadłem w Moskwie, Arbat, 55”. Wyróżnię dwa dni pracy Centrum pod koniec miesiąca. 28 września rano w Sali Pamięci poświęconej Tarasowi Szewczence i Mychajłowi Hruszewskiemu (otwartej u nas w kwietniu tego roku z udziałem prezesa Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, akademika Wasyla Kremenia) odbyła się lekcja szewczenkowska z ukraińską klasą Moskiewskiego Liceum Lingwistycznego nr 1555. Dzieci po raz pierwszy dowiedziały się, że poeta wielokrotnie bywał w rejonie Arbatu, błądził po jego „zakręconych uliczkach”. W kwietniu 1861 roku, kiedy prochy Szewczenki przewożono z Petersburga na Ukrainę, trumna z ciałem poety została ustawiona w cerkwi Tichona Amafunckiego na Placu Arbackim, niedaleko którego znajduje się teraz Centrum Kultury. Wieczorem w ramach wielkiego projektu „Prezentacja” Stanisław Łazebnyk przedstawił napisaną przez siebie wraz z Ołhą Hawurą książkę o Ukraińcach Kanady „Rozmyślania na moście z ruchem dwukierunkowym” (Kijów: Etnos, 2004). A zasłużony dziennikarz Ukrainy Ołeh Husiew zaprezentował „Przemienienie na Pomarańczowym Majdanie” — pierwszą na świecie książkę poświęconą Pomarańczowej rewolucji, która została wydrukowana już pod koniec 2004 roku. 29 września, w dniu urodzin Mychajła Hruszewskiego, pracownicy Centrum Kultury oraz Ambasady Ukrainy złożyli kwiaty pod tablicą pamiątkową Hruszewskiego przy ul. Pohodińskiej 2/3, gdzie Mychajło Serhijowycz mieszkał na początku lat 30. ubiegłego wieku. „Oto już 4. rok żyję zniewolony w Moskwie, oderwany od Kijowa” — pisał uczony w gorzkim i pełnym rozpaczy liście do Wiaczesława Mołotowa na krótko przed śmiercią. Wtedy Hruszewski w jednym zdaniu podsumował najważniejszy wniosek swojego życia: „Całe swoje życie poświęciłem badaniu historii Ukrainy”. Tego dnia Centrum Kultury po raz pierwszy zorganizowało panichidę za Mychajła Hruszewskiego w cerkwi św. Archanioła Michała, która znajduje się obok domu, w którym mieszkał wielki Ukrainiec. Centrum zaprezentowało wystawę indywidualną gobelinów ludowej artystki Ukrainy, akademika Akademii Architektury Ukrainy Ludmyły Żohol, która zgromadziła zainteresowanych Ukraińców, moskiewską elitę twórczą w dziedzinie sztuki dekoracyjnej. Wszystkie dzieła złotych rąk mistrzyni oddychają Ukrainą, przekazują jej oryginalne i niepowtarzalne życiowe barwy. Przed gobelinami Żohol wypływają w pamięci słowa Wasyla Symonenki: „Ukraino, ty dla mnie cud...”. Ludmyła Jewhenijiwna obiecała utkać gobelin specjalnie dla Ukraińskiego Domu w Moskwie. Podczas otwarcia wystawy Ludmyły Żohol odbyła się prezentacja unikalnego albumu-katalogu Zoi Czehusowej „Sztuka dekoracyjna Ukrainy końca XX wieku”, który ukazuje fascynujący obraz twórczości czołowych artystów profesjonalnej sztuki dekoracyjnej. Wtedy też w Centrum Kultury odbył się „okrągły stół” „Poezja rosyjska na Ukrainie” w ramach czwartego Moskiewskiego Międzynarodowego Festiwalu-Biennale Poetów, w którym wzięli udział poeci z Dniepru, Charkowa, Odessy, Iwano-Frankiwska, Symferopola. We wrześniu odwiedzili nas z wizytą służbową przewodniczący Komitetu Telewizji i Radiofonii Ukrainy Iwan Czyż oraz pierwszy zastępca kierownika Zarządu Spraw Prezydenta Ukrainy Jurij Łuzan. 23 września minister spraw zagranicznych Ukrainy Borys Tarasiuk przeprowadził w Centrum spotkanie z aktywem ukraińskiej diaspory w Rosji, podkreślając aktywną i owocną pracę zespołu naszego centrum w dziedzinie propagowania ukraińskiej kultury i duchowości. Szef Administracji Prezydenta Ukrainy Ołeh Rybaczuk, który uważnie zapoznał się z pracą Centrum, zapisał w księdze honorowych gości: „Kulturalnemu forpocztowi europejskiego kraju ze szczerym zachwytem nad tym, co robicie, nad waszym duchem, entuzjazmem i profesjonalizmem!”. Zgodzicie się, że Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie żyje ciekawie i różnorodnie. Wołodymyr MELNYCZENKO, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych PREMIERA RUBRYKI: UKRAINA, ARBAT, 9 Lubow HOŁOTA: Wołodymyrze Juchymowyczu, proszę opowiedzieć proświtianom, co tutaj dzieje się na Arbacie 9, pod ukraińską flagą w sercu Moskwy? Wołodymyr MELNYCZENKO: Centrum Kultury to unikalna, póki co jedyna za granicą ukraińska instytucja państwowa tego rodzaju. Jego zadaniem jest wszechstronne wspieranie utrwalania i wzmacniania międzynarodowego autorytetu Ukrainy. Konkretniej — propaganda ukraińskiej kultury i duchowości w Rosji, zaznajamianie zagranicznej opinii publicznej z historią, kulturą, polityką wewnętrzną i zagraniczną Ukrainy, jej osiągnięciami w życiu społecznym i kulturalnym. To udział w realizacji programów międzynarodowej współpracy w dziedzinie rozwoju więzi humanitarnych, naukowo-technicznych i informacyjnych. Szczególnie ważnym kierunkiem pracy jest praca z ukraińską diasporą w Federacji Rosyjskiej, współpraca z ukraińskimi autonomiami narodowo-kulturalnymi i organizacjami, realizacja programów edukacyjnych. L. H.: Wołodymyrze Juchymowyczu, właśnie przeczytałam Pana rękopis „Taras Szewczenko: „Zaczęliśmy Moskwę oglądać”. Wkrótce stanie się on książką, która niewątpliwie doda nowe akcenty do kilku pobytów Tarasa Hryhorowycza w Moskwie, jego ostatniej, śmiertelnej drogi na Ukrainę przez Moskwę. W jakim kontekście prowadził Pan swoje badania? W. M.: Nie podważając nowoczesnych i postmodernistycznych technologii w szewczenkoznawstwie, ani trochę nie negując badania życia i osobowości Szewczenki przez pryzmat psychoanalizy i wprowadzania dyskursu etnopsychologicznego w badania twórczości poety itd., odczuwałem potrzebę kontynuacji W Centrum występują Ukraińcy Baszkortostanu tradycyjnych badań historycznych. Można powiedzieć, że znajdowałem się w nurcie przygotowanej przez Instytut Literatury im. T. H. Szewczenki czterotomowej Encyklopedii Szewczenkowskiej oraz syntetycznej biografii naukowej Kobziarza. Moim zdaniem, w perspektywie należy również stworzyć wielotomową kronikę biograficzną Szewczenki. L. H.: A jakie moskiewskie kroniki, które dotąd nie były wykorzystywane, stały się źródłami Pańskich badań? W. M.: Podstawowym źródłem są, bez wątpienia, dzienniki i listy samego Tarasa Hryhorowycza, w których opowiada on o swoim pobycie w Moskwie, jego utwory, w szczególności napisane w tym mieście lub pod wpływem moskiewskiego pobytu. Autorzy książki „Szewczenko w Moskwie” (I. Karabutenko, O. Marusycz, M. Nowochatskyj) twierdzili nawet: „Bez przesady można powiedzieć, że Moskwę on (Szewczenko) wspomina niemal na każdej stronie „Dziennika””. W rzeczywistości to przesada, chociaż Moskwa jest wspominana przez poetę często (ponad 30 razy), a w listach — ponad 40 razy. Za tymi bezcennymi dokumentami Szewczenki idą wspomnienia, dzienniki, listy i inne materiały znajomych poety, którzy spotykali się z nim w Moskwie, lub ludzi, którzy posiadali pewne informacje o jego wizytach w mieście. Wielkie znaczenie mają dokumenty, które pozwoliły ustalić konkretne adresy pobytu Szewczenki w Moskwie. Są to materiały archiwalne, różnorodne przewodniki po Moskwie i informatory („Księga adresów mieszkańców Moskwy”, „Adres-kalendarz mieszkańców Moskwy”, „Cała Moskwa”, inne książki adresowe mieszkańców Moskwy, w tym urzędników i pracowników); plany miasta z połowy XIX wieku; mało znany „Indeks alfabetyczny” do planów wszystkich dzielnic administracyjnych. Od dawna mam zamiar opowiedzieć na łamach „Słowa Proświty” o jedynym poza granicami naszego państwa Centrum Kultury Ukrainy, którego adres jest bardziej niż wymowny: Moskwa, Arbat 9. Centrum zaczęło działać jeszcze w listopadzie 1998 roku, jest własnością Ukrainy, podlega administracji Prezydenta. Stale reprezentując kulturę narodową i duchowość, Centrum prowadzi statystykę swojej działalności: odwiedzających i korzystających z usług Centrum — ponad sto tysięcy, wydarzeń — około tysiąca. Ta reprezentacyjna placówka w istocie powinna być sercem ukraińskiej diaspory w Rosji, kulturalnym przedstawicielstwem naszej ojczyzny w Moskwie. Mój zamysł nie tylko dojrzał, ale miał też potężny impuls — tegoroczny Dzień Niepodległości spędziłam właśnie tam — w „forpoczcie ukraińskiej duchowości na moskiewskiej ziemi”. Usłyszałam i zobaczyłam wiele, więc proponuję czytelnikom nową rubrykę dla cyklu materiałów: „Ukraina, Arbat 9”. Na premierę rubryki wybieram pierwsze spotkanie. Mam nadzieję, że postać doktora nauk historycznych Wołodymyra Melnyczenki, dyrektora generalnego Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, naukowca, dziennikarza, autora wielu książek i publikacji, naszych czytelników bardzo zainteresuje. Znaczna część jego książek — „Ukraina na Arbacie 9”, „Flaga Ukrainy na Arbacie”, „Mychajło Hruszewski: osiedliłem się w Moskwie, Arbat 55” powstała właśnie tutaj, na Starym Arbacie, począwszy od 2001 roku, kiedy Wołodymyr Juchymowycz stanął na czele zespołu centrum kultury. Dyrektor generalny W. J. Melnyczenko jest dzisiaj naszym gościem. I oprócz jego opowieści o codziennej działalności Centrum we wrześniu, nasza rozmowa dotyczyła bodaj najważniejszego ideologicznego kierunku pracy Centrum — jego projektu szewczenkowskiego.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn