Strona · s. 2strona oryginału ↗
MOSKIEWSKIE PODŁOŻE UKRAIŃSKIEGO DRAMATU POLITYCZNEGO
Слово Просвіти, №41 за 2005 рік
SPOJRZENIE Ciekawostką jest, że jak zapewniają socjologowie, znacznie wzrósł wskaźnik zaufania do środków masowego przekazu (+20%), czego nie było w przeszłości. Najwyraźniej należy to przypisać prowadzeniu konsekwentnej polityki Prezydenta, ukierunkowanej na utrwalenie realnej wolności słowa. Nie brakuje prognoz socjologicznych także co do możliwych wyników głosowania na przyszły parlament. Tak oto 20,9% ankietowanych przez służbę socjologiczną „Ukraiński barometr” jest gotowych zagłosować na partię „Ludowy Związek »Nasza Ukraina«”, jeśli listę partyjną poprowadzi Wiktor Juszczenko. Blok partii Julii Tymoszenko jest na trzecim miejscu z wynikiem 16,8% po Partii Regionów pod wodzą Wiktora Janukowycza, na którą gotowych jest zagłosować 19,8% ankietowanych. Komuniści i socjaliści będą mogli zdobyć odpowiednio 6,8% oraz 6,7%, a nowo utworzony blok Wołodymyra Łytwyna — 5,1% głosów. Do wyników badań socjologicznych na Ukrainie należy odnosić się dość ostrożnie: można tak ułożyć kwestionariusz, aby naprowadzić respondentów na pożądaną przez określone siły odpowiedź — niestety, takie skandaliczne przypadki były odnotowywane w przeszłości. Lecz mimo to zarówno obecne wyniki, jak i fakty z realnego życia odzwierciedlają te nastroje społeczne i ten poziom świadomości społecznej, które rzeczywiście panują w społeczeństwie. Wszystko sprowadza się do następujących tendencji: 1) gorzkie rozczarowanie tym, że nie sprawdziły się ideały i nadzieje Majdanu — w pełnym zakresie i natychmiast; 2) rozłam w pomarańczowym obozie wyrządził szkodę obu blokom i w następnych wyborach żaden z nich nie będzie mógł uzyskać decydującej przewagi i znowu Rada Najwyższa będzie „barwna” w sensie politycznym, co może przekształcić ją w klub dyskusyjny, podobny do obecnego. 3) ten rozłam dotknął nie tylko bloków Juszczenki i Tymoszenko, ale także ich najbliższych sojuszników oraz elektoratu w ogóle. Rozłam w polityce można prześledzić na przykładzie dwóch partii — Ukraińskiej Republikańskiej „Sobór” oraz „Reformy i Porządek” (PRP). Grupa parlamentarna pierwszej z nich, wchodząca w skład frakcji bloku Julii Tymoszenko, poszła wbrew linii programu partyjnego: nie głosując za kandydaturą na stanowisko premiera Jechanurowa, znalazła się w jednym obozie z komunistami i esdekami. Lider partii Anatolij Matwijenko ocenił tę pozycję jako działającą na niekorzyść ukraińskich interesów i będącą ich zdradą. Deputowani, którzy niemal wszyscy wchodzą w skład kierownictwa partii, korzystając z emocjonalnego oświadczenia Matwijenki o tym, że w geście protestu składa obowiązki przewodniczącego i występuje z partii, pospieszyli je zadowolić. Na posiedzeniu Rady Centralnej — najwyższego organu partyjnego między zjazdami — próbowali usunąć Matwijenkę z kierownictwa, mimo wycofania przez niego swojego pospiesznego oświadczenia. Przyczyna tkwi w tym, że Matwijenko jest zwolennikiem stworzenia wraz z innymi partiami narodowo-demokratycznymi prawicowego bloku wyborczego, a republikanie-deputowani, którzy marzą o zachowaniu swoich mandatów poselskich, przedkładają przyłączenie się do bloku Julii Tymoszenko na prawach satelity. Wyraźnie wykazały to debaty na posiedzeniu RC, a jego uczestnicy zdecydowaną większością głosów pozostawili Matwijenkę na stanowisku przewodniczącego. Ale deputowani-soborowcy nie zgodzili się z decyzją Rady Centralnej i rozpoczęli w prasie ataki na Matwijenkę. Takie działania wprowadzają zamęt w szeregi partyjne i już rozpoczął się rozłam w organizacjach obwodowych. Partia „Reformy i Porządek” również jest gotowa na podobny przebieg wydarzeń: część jej liderów wspiera Juszczenkę, jej przewodniczący Wiktor Pynzenyk przyjął propozycję objęcia Ministerstwa Finansów, a inna część śladem byłego premiera Mykoły Tomenki ciągnie do bloku BJuT. Opinie rozeszły się na niedawnym nadzwyczajnym zjeździe, lecz zwolennicy jednoczenia się z BJuT zdołali zapisać w decyzji postanowienie o rozpoczęciu negocjacji z Julią Tymoszenko. Jednak nie jest wykluczone, że ostateczną decyzję podejmie następny zjazd partii, który odbędzie się bliżej wyborów. Tym rozłamom towarzyszy obliczona na agitację wyborczą retoryka. Zwolennicy różnych ugrupowań zamiast przedstawić elektoratowi pozytywy swojego bloku i swojego lidera, próbują szkalować swoich byłych sojuszników, a teraz — oponentów. Najbardziej w atakach na Juszczenkę ćwiczą się zwolennicy Julii Tymoszenko. Wyjaśnia się to dwoma powodami: 1) dawną niedemokratyczną tradycją stawiania na tak zwany kompromat — oczernianiem rywali naznaczone były poprzednie wyścigi zarówno parlamentarne, jak i prezydenckie; 2) ideologia obu obozów jest taka sama — to ideologia Pomarańczowej Rewolucji; żaden obóz nie zaproponował niczego nowego, więc wymieniają się oskarżeniami o odstępstwo od ideałów Majdanu. Oczywiście Wiktor Juszczenko popełnił niemało błędów. Polegają one na tym, że początkowo nie udało mu się dotrzymać ogłoszonych zasad: oddzielić biznesu od polityki i liderów politycznych od udziału w rządzie. Ale podczas kryzysu wykonał zdecydowany krok w kierunku naprawienia tego błędu i stara się doprowadzić rozpoczęte dzieło do logicznego końca. Sprawiedliwe są także zarzuty wobec Prezydenta o tak zwane kumoterstwo w polityce kadrowej, o zaniedbania w wychowaniu starszego syna, fakty z hulaszczego życia którego stały się, nie bez wysiłku mass mediów, znane ogółowi społeczeństwa. Można krytykować Juszczenkę także za podpisanie uchwalonej przez Radę Najwyższą Ustawy o przywróceniu immunitetu deputowanych rad lokalnych wbrew obietnicy w ostatnim wywiadzie, że nie podpisze tego dokumentu. Można, przy odrobinie chęci, znaleźć jeszcze niemało „grzechów głównych” Prezydenta. Ale u nikogo nie budzi wątpliwości, że wiele z tego, co obiecano na Majdanie, zostało wcielone i jest wcielane w życie. W szczególności Ukraina coraz pewniej staje się państwem demokratycznym, prasa jest obecnie rzeczywiście wolna, nie wywiera się na nią nacisku centralnych struktur władzy i dla dziennikarzy nie ma tematów zakazanych. Tak samo, jak nie budzi wątpliwości to, że Juszczenko pragnie naprawić błędy, nieuniknione w danej sytuacji i przy tym skomplikowanym dziedzictwie, które pozostało po dawnym reżimie (on Kuczma, kiedy szedł na drugą kadencję, oświadczał, że przez poprzednie pięć lat uczył się na prezydenta, chociaż i podczas drugiej kadencji okazał się takim samym marnym uczniem). I jeśli położyć na szali błędy i dobre uczynki Prezydenta, to te drugie wyraźnie przeważają. W końcu Juszczenko ma to, co najważniejsze — ukraińską duszę, orientację na obronę ukraińskich interesów w każdej sprawie — czy to polityki wewnętrznej, czy zewnętrznej. Julia Tymoszenko, niestety, na rzecz merkantylnego dążenia do zwycięstwa w wyborach parlamentarnych, aby dojść do władzy, wygląda na to, że jest gotowa poświęcić interesy ogólnonarodowe. Dlatego też nie gardzi żadnymi środkami. Powiedzmy, jej poglądy na reformę polityczną zmieniły się dokładnie na przeciwne. Swego czasu jej frakcja była jedyną w Radzie Najwyższej, która nie poparła projektu ustawy o reformie w pakiecie z innymi ustawami. Obecnie zaś była premier nie tylko popiera tę samą reformę, ale i pragnie wcielić ją w życie jak najszybciej. Zmieniły się jej poglądy także na integrację europejską Ukrainy. Unia Europejska teraz jej nie przyciąga, bo, na SĄD I DZIAŁANIE
Kryzys polityczny, który rozegrał się po sensacyjnych wystąpieniach telewizyjnych byłego sekretarza stanu Zinczenki, byłego wicepremiera Tomenki oraz byłej premier Julii Tymoszenko, zakończył się odsunięciem z otoczenia prezydenta jego najbardziej odrażających przedstawicieli, dymisją rządu i sformowaniem nowego. Obóz pomarańczowych podzielił się na pół — na zwolenników bloku Wiktora Juszczenki oraz zwolenników bloku Julii Tymoszenko. Ostra wojna informacyjna na kompromaty, która rozpoczęła się wraz z tym, obecnie przeszła w początkową fazę wyścigu parlamentarnego na długo przed jego oficjalnym ogłoszeniem. Przy tym w oczach społeczeństwa stracili liderzy obu stron. Służba socjologiczna „Ukraiński barometr” odnotowała, że poziom zaufania do Juszczenki w ciągu dwóch tygodni września obniżył się o 8%, a bilans zaufania spadł do minus 5,2%; natomiast poziom zaufania do byłej premier w tym samym czasie spadł o 9% (bilans zaufania — minus 18%).
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
