Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

DLA MŁODEJ DUSZY

Слово Просвіти, №41 за 2005 рік

PREZENTACJA Pewnego razu jeden z wykładowców opowiadał nam, studentom, zabawną historię. W młodości uczył w wiejskiej szkole. Pewnego dnia podczas lekcji nagle słyszy, jak w jego opowieść wtrąca się czyjś cieniutki głosik. Patrzy, a to chłopiec w ostatniej ławce, tuż przy samym piecyku, zamknął oczy i... śpiewa. Dopiero gdy nauczyciel go zawołał, ten się ocknął: „Oj, wybaczcie! Zapomniałem się!”. Widać rozmorzyło go od mrozu pod tym piecykiem. I dobrze tak: drwa sobie trzaskają, nauczyciel coś tam opowiada... A co robić, kiedy jest dobrze? CZYTANIE Ciekawa tendencja: najjaśniejsze postacie bajek dla dzieci tworzą pisarze krajów północnych — wspomnijmy choćby niezapomnianych bohaterów Hansa Christiana Andersena, Tove Jansson, Astrid Lindgren, braci Grimm, Lewisa Carrolla… Wydawałoby się, surowa przyroda, powściągliwe charaktery — a taki rozmach fantazji, taka potrzeba bajki! Bardzo wnikliwie zauważył ten fenomen G. K. Chesterton, rozmyślając o Lewisie Carrollu we wstępie do jego „Alicji w Krainie Czarów”: „Anglik-wiktoriańczyk kroczył po świecie w jasnym blasku słońca — symbol solidności i trwałości, ze swoim cylindrem i bokobrodami, ze swoim służbowym teczką i praktycznym parasolem. Ale nocami coś się z nim działo; jakiś nieziemski koszmarny wiatr wdzierał się w jego duszę i podświadomość, wyciągał go z łóżka i wyrzucał przez okno, w świat wiatru i księżycowego blasku — i leciał, oderwawszy się od ziemi; jego cylinder płynął wysoko nad kominami domów; parasol nadymał się niczym balon albo zrywał się w niebo jak miotła; a bokobrody unosiły się niczym skrzydła u ptaka”. Benny Andersen i Gösta Knutsson również należą do tej kohorty bajkopisarzy z Północy Europy — odpowiednio z Danii i Szwecji. Lekkością fantazji, wyrazistością, spójnością i trwałością obrazów swoich bohaterów w niewielkim stopniu ustępują znanym daleko poza granicami swoich krajów poprzednikom. Pewnie niejedną taką historię z wieloletniego nauczania na Czerkaszczyźnie mógłby opowiedzieć pisarz Dmytro Czerednyczenko. Swoją miłość do tego szczerego, czystego, wesołego i dociekliwego świata wcielił w powieści „Kamień-drzewo”, która ukazała się nakładem wydawnictwa „Zadruha” kilka lat temu. Nieprzypadkowe jest też imię redaktora książki: Hryhir Tiutiunnyk. Swego czasu wydanie tak i nie mogło ujrzeć światła dziennego, więc obecne jego pojawienie się jakby przedłużyło życie wielkiego artysty... A niedawno Dmytro Czerednyczenko jako przewodniczący stowarzyszenia literackiego „Radosyń” opracował almanach „Słoneczna Malwia (Radosyńcy — dzieciom)”. Pod jedną okładką pisarz zebrał około siedmiuset utworów stu piętnastu autorów. Bajki, opowiadania, wiersze, akrostychy, bajki zwierzęce, łamańce językowe, zagadki... Ciekawostką jest, że niektórzy z autorów sami są jeszcze dziećmi — jak choćby Jaryna Czerniak, Bohdana Sachno, Mychajło Trochym... Obok ich utworów zamieszczono dzieła znanych pisarzy — honorowych członków stowarzyszenia literackiego: Dmytra Biłousa (wiecznej pamięci), Wasyla Hołoborodki, Petra Zasenkiego, Hałyny Kyrpy, Natalki Pokład, Romana Skyby... Własny utwór — opowiadanie „Jeźdźcy” — Dmytro Czerednyczenko umieścił aż na samym końcu książki: porządek alfabetyczny! „Słoneczna Malwia” zaczyna się pięknymi rysunkami artystki Kateryny Miszczuk. Wprowadzają one czytelnika do miasta czy kraju, gdzie spełniają się najskrytsze marzenia. To świat dzieciństwa, nie dotknięty cywilizacją, świat żywej przyrody, gdzie wszystko wokół nie zapomniało jeszcze swojego języka. Tęsknota za tym światem wyprowadza duszę z „asfaltowego raju”, jak w wierszu młodej mamy Natalki Pozniak: Kwiaty w doniczkach, trawy gazonowe. Nimfy zakute w ściany betonowe. A gdzieś za mgłami błądzi źrebię — Czyjaś nieokiełznana młoda dusza... „Jestem właśnie od tych czytelników, dla których napisaliście książkę — opowiedziała podczas prezentacji książki w Domu Pisarzy zasłużona nauczycielka Antonina Mowczun. — I mogę powiedzieć z pewnością: ten almanach zostanie rozebrany na czytanki, trafi do szkoły, do naszych zniszczonych wiejskich bibliotek. Jest tu przecież wspaniały materiał metodyczny dla nauczyciela — na każdą porę roku, na każdy temat... Uderza różnorodność gatunków: wiersze, opowiadania, zagadki, łamańce językowe, przypowieści...” Dobrym prezentem dla nauczyciela będą także fragmenty powieści dokumentalnej „Daleka księżniczka” o Łesi Ukraince, którą napisała pracownik naukowy muzeum wielkiej poetki Ałła Dyba. Na prezentacji książki czytali swoje utwory radosyńcy Ołeksandr Radymyr, Roman Hołinej, Jarosława Szekera, Tetiana Narczynśka, występowali też honorowi autorzy „Słonecznej Malwii” — Petro Zasenko, Dmytro Onkowycz... Poetka Natalka Pokład podzieliła się doświadczeniem wychowania własnej wnuczki, zauważając, że współczesne dziecko bardzo się zmieniło: więcej wie, jest emocjonalnie bogatsze i wierszami o „słoneczku, kwiatuszkach, rzeczułce” nie tak łatwo je już zainteresować... TAKA CHWILA z boku, okiem postronnym, a dlatego czasem nie może zrozumieć złożoności i konwencji ludzkiego świata, i to tworzy mnóstwo zabawnych sytuacji — już sama nazwa postaci mówi o pewnej „nieadekwatności” jego postrzegania... „Niewsidomyk wszędzie tworzy wokół siebie atmosferę dobra. I kiedy czytelnik trafia do tej atmosfery, to jakby znajduje się w świecie, gdzie zmyślenie obraca się w prawdę, gdzie zmienia się świat dorosłych, ściślej, stają się oni niezwykli, bo zachowują się zupełnie nie tak, jak należy zachowywać się dorosłym. I wtedy czytelnik rozumie, że ci dorośli po prostu nie oduczyli się być dziećmi, że w swoim racjonalnym dorosłym świecie zachowali dziecięce postrzeganie rzeczywistości”, — pisze tłumaczka jego utworów Hałyna Kyrpa we wstępie do książki. Powieść napisana jest lekko i ciekawie, a wyborne słownictwo przekładu czyni Niewsidomyka prawdziwie ukraińską postacią. Swoją drogą, „Przygody Pelle Bezogona” Gösty

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn