Strona · s. 4strona oryginału ↗
PROŚWIECI SPOTKALI SIĘ Z KOMISARZEM OBWE
Слово Просвіти, №42 за 2011 рік
Mykoła TABORYT Zdjęcie autora. Spotkanie proświeci z wysokim komisarzem ds. mniejszości narodowych Knutem Vollebaekiem było próbą krótkiego poinformowania Europy o prawdziwym stanie języka państwowego i języków mniejszości narodowych, w szczególności rosyjskiego. Ponadto niedawno ukraińska opinia publiczna została ponownie zszokowana nowym antykonstytucyjnym projektem ustawy językowej „O zasadach państwowej polityki językowej”, którego autorami byli deputowani-regionalni Kołesniczenko i Kiwałow. Jak mówią Francuzi, wszystko poznaje się w porównaniu. Dlatego Ołeksandr Ponomariw, zastępca przewodniczącego Towarzystwa „Proświta”, w wspólnej rozmowie od razu uciekł się do porównania. „Jak wiadomo — zaznaczył — Czesi na pewnym etapie historycznym utracili swoją państwowość. Przez setki lat byli zależni od Niemców i ich kultury. Nawet w Pradze, odwiecznie słowiańskim mieście, nie słychać było języka czeskiego. Ale Czesi odrodzili swój ojczysty język, ponieważ nikt tam nie występował z takimi projektami, jak nasza piąta kolumna. Potem trzeba pamiętać, że Ukraina jest krajem postkolonialnym i języki mniejszości narodowych również nie są w jednakowym stanie. Bez wątpienia trzeba zadbać także o języki innych mniejszości, ale przede wszystkim chronić prawa Ukraińców. Jeśli chodzi o rosyjski, to nikt i nic u nas mu nie zagraża”. „Dzisiaj — powiedział Wołodymyr Wasyłenko, doktor nauk prawnych — jeśli mówić o krajobrazie językowym Ukrainy, to jest on bardzo skomplikowany i niejednoznaczny. Jego charakterystyczną cechą jest to, że język ukraiński formalnie ma status państwowego, zgodnie z zapisami ustawowymi Konstytucji. Musi być używany we wszystkich sferach życia publicznego na całym terytorium Ukrainy. W praktyce jednak do tego dotąd nie doszło. Urzędnicy niektórych regionów Ukrainy sztucznie powstrzymują używanie ukraińskiego jako państwowego. Są dwie przyczyny takiej sytuacji. Po pierwsze, wielu urzędników państwowych, od wyższych organów po władze lokalne, po prostu nie chce posługiwać się ukraińskim. Dlatego, aby zwolnić się ze znajomości i używania języka ukraińskiego, żądają dla rosyjskiego statusu drugiego języka państwowego. Przy czym przebiegle powołują się na to, że jego wprowadzenie zapewni przestrzeganie praw mniejszości rosyjskojęzycznej. Ale statystyki świadczą, że dla takich twierdzeń nie ma żadnych podstaw. Prawa Rosjan czy osób, które rozmawiają po rosyjsku, u nas były i są nieograniczone. A status języka ukraińskiego jako państwowego nie narusza praw przeciętnego obywatela. Mają oni prawo do samookreślenia językowego. Iwan JUSZCZUK, profesor, członek Zarządu Centralnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, przewodniczący Kijowskiego Związku Miejskiego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Ostatnio na Ukrainie na szczeblu państwowym prowadzone jest intensywne, celowe utrwalanie skutków 300-letniego panowania rosyjskiej administracji kolonialnej na Ukrainie, której cel działalności w planie humanitarnym polegał na tym, aby odrzucić naród ukraiński na margines historii, a Ukraińcom wpoić kompleks narodowej niższości. Te dążenia teraz przejawiają się w wielu kierunkach. 1. Całkowicie ignorowane są: a) artykuł 10 Konstytucji Ukrainy, część pierwsza: „Językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński. Państwo zapewnia wszechstronny rozwój i funkcjonowanie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy”; w gabinetach rządowych, w urzędach państwowych panuje przeważnie język rosyjski; b) artykuł 11 Konstytucji Ukrainy: „Państwo sprzyja konsolidacji i rozwojowi narodu ukraińskiego, jego świadomości historycznej, tradycji i kultury, a także rozwojowi etnicznej, kulturowej, językowej i religijnej odrębności wszystkich rdzennych narodów i mniejszości narodowych Ukrainy” (rdzennymi na Ukrainie są tylko dwa narody: ukraiński i krymskotatarski); dla realizacji tego zapisu państwo nic nie robi; c) oficjalna interpretacja artykułu 10 przez Sąd Konstytucyjny Ukrainy nr 10-rp/99 z dnia 14 grudnia 1999 roku: „Konstytucją Ukrainy status języka państwowego nadano językowi ukraińskiemu (część pierwsza artykułu 10). W pełni odpowiada to państwowotwórczej roli narodu ukraińskiego, który historycznie zamieszkuje terytorium Ukrainy. Po drugie, mamy kategorię ludzi, którzy aktywnie pracują na korzyść innego państwa. Piąta kolumna Moskwy na Ukrainie to nie wymysł! Doskonale rozumie ona, że wprowadzenie rosyjskiego jako państwowego oznaczać będzie śmierć dla języka ukraińskiego — podstawy etnicznej tożsamości. Resztę z naszą państwowością dokończy niewidzialna, ale straszna w swojej istocie agresja ideologiczna, medialna i kulturowa. Więc ci ludzie wykonują swoją niszczycielską robotę na zlecenie sąsiedniego państwa”. I projekt ustawy Kołesniczenki-Kiwałowa jest tego potwierdzeniem. Nowy-stary projekt ustawy to kalka projektu, który już rozpatrywały i skrytykowały zarówno OBWE, jak i Komisja Wenecka, nie mówiąc już o instytucjach naukowych na Ukrainie. Obłuda autorów jest oczywista: przykryć swoje destrukcyjne zamiary Europejską kartą języków regionalnych lub mniejszościowych, która w żaden sposób nie dotyczy „wielkiego i moguczjego”. W projekcie ustawy Kołesniczenki-Kiwałowa, właściwie, język regionalny jest zamiennikiem oficjalnego. Spowoduje to reakcję łańcuchową niszczenia naszej tożsamości na całym terytorium Ukrainy. I jako rezultat — utratę państwowości. Mając wystarczająco dużo ciekawej i treściwej informacji z życia ukraińskiej diaspory w Federacji Rosyjskiej, przewodniczący Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej Mychajło Ratusznyj przytoczył konkretne przykłady. W Rosji nie ma ani jednej ukraińskiej szkoły, brak prasy, radia, telewizji, prześladowany jest ukraiński kościół. Gdzieniegdzie na Kubaniu język ukraiński nauczany jest jako dialekt kubański! Nasza mniejszość jest pozbawiona wszystkiego. Jeśli porównywać to, co ma rosyjska mniejszość narodowa na Ukrainie, z tym, co ma ukraińska w Rosji, to polityka Moskwy nie wytrzymuje żadnej krytyki. Łarysa Masenko, doktor nauk filologicznych z Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, przypomniała, że w istocie w państwie trwa rosyjsko-sowiecka asymilacja Ukraińców. Różnica tylko w tym, że teraz próbują do tego przystosowywać nawet Kartę. I kiedy Kołesniczenko mówi o jakichś demokratycznych pozycjach ich projektu ustawy, i że niby uwzględnili uwagi Komisji Weneckiej, to jest to już nie tylko bluźnierstwo. Potwierdza to również sytuacja w terenie: w Odessie, gdzie przeważnie mieszkają Ukraińcy, mer miasta Ołeksij Kostusew zabronił składać mu dokumenty w języku ukraińskim. Współautor projektu ustawy, niesławny „główny prawnik” Kiwałow w tej sprawie ani mru mru.
Knut Vollebaek, Wysoki Komisarz OBWE ds. Mniejszości Narodowych, był małomówny i jako dyplomata ostrożny w wypowiedziach. Zapewnił obecnych, że komisja jeszcze dwa lata temu badała sytuację zarówno na Ukrainie, jak i w Rosji. Wyniki do tej pory nie zostały opublikowane, ale rekomendacje opracowano dla obu rządów. “Rozumiem wasze zaniepokojenie — powiedział. — Nie zapomnieliśmy o języku ukraińskim. I ta ocena, której dokonano w odniesieniu do poprzedniego projektu ustawy, to potwierdza. Po raz pierwszy w historii Wysoki Komisarz wydał rekomendacje, oświadczenie, ostrzegając przed tym, co dzieje się na Ukrainie z językiem państwowym. Ale to nie ja powinienem decydować, jaki język ma być w kraju, od tego jest władza. Bardzo chcielibyśmy, aby było zrównoważone podejście do języka, nasze stanowisko to wzmacniać, rozwijać język państwowy. Ale trzeba wspierać także języki mniejszości narodowych, zgodnie z ich życzeniami i potrzebami. Zgadzamy się, że wszyscy oni muszą znać język państwowy, ponieważ właśnie dzięki znajomości języka państwowego obywatele mogą brać aktywny udział w życiu publicznym kraju i być pełnoprawnymi członkami społeczeństwa”. Komisarz poinformował, że spotykał się z Kolesniczenką. Ten przekazał w angielskim tłumaczeniu projekt ustawy i rzekomo został on wysłany do Komisji Weneckiej. Zatem będzie on badany. OBWE prześle wnioski, swoje oceny, komentarze do niego. Zrobione to zostanie do końca listopada. Wysoki Komisarz zapewnił, że Europa podejdzie z całą powagą do przedłożenia Ukraińców: obowiązkowo zostanie dana ocena prawna i użyteczne rekomendacje. Na zakończenie Mykoła Nesterczuk, sekretarz odpowiedzialny Towarzystwa “Proświta” im. Tarasa Szewczenki, przekazał gościowi zbiór materiałów statystyczno-informacyjnych dotyczących stanu języka ukraińskiego, edukacji, mediów na Ukrainie, które przygotowano w każdej obwodowej organizacji towarzystwa (oprócz odeskiej). Taras Marusyk, przewodniczący Rady Koordynacyjnej ds. ochrony języka ukraińskiego przy Kijowskiej miejskiej organizacji towarzystwa “Memoriał” im. W. Stusa, wręczył panu Vollebaekowi opinię dotyczącą projektu ustawy deputowanych ludowych Ukrainy Kiwałowa i Kolesniczenki. Ten dokument, ze szczegółową oceną prawną, podpisało dwudziestu czterech przedstawicieli organizacji społecznych, w tym także przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa “Proświta” im. T. Szewczenki Pawło Mowczan. Również gościowi przekazano dwie książki, w których opisano próby Ukraińców obrony swoich praw do języka ojczystego w sądach. Uczestnicy spotkania: Ołeksandr Ponomariw, Łarysa Masenko, Knut Vollebaek, Wołodymyr Wasyłenko, Taras Marusyk
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
