Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

KREMLOWSKI SCENARIUSZ GŁODOMORU

Слово Просвіти, №45 за 2008 рік

Petro PANCZENKO, doktor nauk historycznych, profesor, akademik Międzynarodowej Akademii Słowiańskiej, wiceprezes Ukraińskiej Akademii Nauk Historycznych, akademik Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, Kijów. Zakończenie. Pocz. w nr 43, 44 za 2008 r. Najwyższy punkt Hołodomor osiągnął w kwietniu—czerwcu 1933 r. Ziemia pokryła się zielenią i pachnącymi kwiatami, a głód siał i siał trupy. Śmierć już śmiało przekraczała progi rolniczych domostw. Ludzie puchli z głodu i umierali. Konali w rodzinnych obejściach i na polnych miedzach, w stepowych parowach i na zaśmieconych, obojętnych na ich cierpienie stołecznych prospektach i ulicach. Wsie oniemiały. Jedynie smutny jęk i turkot wozów naruszały ciszę. Chłopski ród wymierał. Dzieci zapomniały, jak pachnie chleb. Zastępowano go plewami i liśćmi, ziemniaki — wytłokami i zacierem; mięso — padliną; cukier — melasą i innymi odpadami przemysłu spożywczego. Niejeden głodujący, mimo kategorycznego zakazu wyjeżdżania poza granice republiki, szedł na stacje kolejowe, mając nadzieję dotrzeć do Rosji, gdzie tak strasznego głodu, jak na Ukrainie, nie było, ale wydostać się za “żelazny pierścień”, który ustanowiła wokół Ukrainy uchwała KC WKP(b) z 23 stycznia 1933 r., im się nie udawało. Głód kaleczył człowieka jako osobowość. Wyczerpana fizycznie do ostatka, osoba szybko degradowała psychicznie i moralnie, zmieniając się w podдатliwego i posłusznego nieuka, któremu obojętne, co dzieje się wokół, — jak nim kręcą, wszystko zabierają z domu i podwórza, dokąd wywożą jego, a nierzadko i całą rodzinę. R. Conquest, przebywając na Ukrainie, kiedy przeżywała niewiarygodnie ciężkie czasy, zaznaczał, że ludzie przed śmiercią często wpadali w obłęd. Niektórzy z nich “umierali w samotności, powoli, strasznie, bezsensownie. Zagoniono ich w kąt i zostawiono, by zdychali z głodu, każdego w swoim domu. Polityczną decyzją, którą podjęli w dalekiej stolicy przy okrągłym stole narad i bankietów, nie zostawili im nawet pociechy nieuniknionej potrzeby tego, co się dzieje, aby zmniejszyć grozę. Najstraszniejszy wygląd miały małe dzieci z kończynami jak u szkieletu, które wyrastały z opuchniętych jak kule brzuchów. Głód zgonił z ich twarzy wszelkie ślady dzieciństwa. Wszędzie widzieliśmy mężczyzn i kobiety, którzy leżeli twarzą do ziemi, z opuchniętymi twarzami, rozdętymi brzuchami i pustymi, pozbawionymi jakiegokolwiek wyrazu oczami”. Ludzie ginęli nie tylko z głodu, ale i od jego następstw: ostrych chorób zakaźnych, zakażeń, zatruć itp. Głód wniósł istotne zmiany w życie i byt Ukraińców. Spustoszone wsie podupadły. Niemal w co drugiej chacie okna i drzwi były na krzyż zabite deskami. Niedawno schludne podwórza zarastały łobodą, płoty pochyliły się. Zapominano o ludowych rzemiosłach — snycerstwie, tkactwie, hafciarstwie, szyciu złotem. Chłopi porzucali rolnictwo i szli pracować na nowe budowy, kolej, cukrownie, do leśnictw. Ziemia traciła rzetelnych gospodarzy, dawała marne plony. Wyhodowane plony marnowały się, rozkradano je, przepadały, wywożono do różnych funduszy, dniówka robocza traciła na wartości. Jednak próby J. Stalina i jego popleczników, by tak zatrzeć ślady swojej zgubnej polityki, zrównać mogiły, które pozostały pomnikami dla przyszłych pokoleń, zatrzeć czarne plamy, okazały się mało efektywne. Ofiary Hołodomoru spoczywają wiecznym snem w ziemi, a ich cienie jeszcze długo będą prześladować żywych, bo w tych mogiłach zastygła niewinna krew, zamarł jęk skrzywdzonych, nieopłakanych. Nitkę, która łączyła dzieci z rodzinnym gniazdem, przerwał Hołodomór, zostawiając naród bez korzeni, potomków — bez rodowodu. Stalinowskie kierownictwo, nie uznając faktu głodu, rozpatrywało ogólnoludzką biedę jako swoisty sabotaż generalnego kursu partii na industrializację, co spowodowało zamaskowaną wojnę domową, która stała się polowaniem totalitarnego państwa na “wrogów ludu”. To była prawdziwa wojna, bo liczba ofiar w niej mierzona była milionami. W odniesieniu do tego angielski dziennikarz M. Muggeridge zaznaczał: “Przebywając niedawno na Północnym Kaukazie oraz na Ukrainie, widziałem coś podobnego do bitwy między rządem a chłopami. Pole tej bitwy doznaje takich samych zniszczeń i spustoszeń, jak na każdej wojnie, i rozszerza się, obejmując już znaczną część Rosji. Po jednej stronie linii frontu — miliony głodnych chłopów, opuchniętych z głodu, a po drugiej — żołnierze wojsk GPU, wykonujący wskazówki dyktatury proletariatu. Zapanowali nad całym krajem jak chmara szarańczy i zabrali wszystko, co jadalne. Rozstrzelali lub zesłali tysiące chłopów, czasem całe wsie, zamienili najżyźniejsze na świecie ziemie w smutną pustynię”. Krwawy terror, rozpętany na Ukrainie, przybrał przerażające rozmiary. Niewinnych ludzi oskarżano o nacjonalizm, udział w buntach. Razem z opublikowanymi dokumentami i tymi, które przechowywano w archiwach, bardzo ważne dla rekonstrukcji procesów historycznych, zwłaszcza z niedalekiej przeszłości, mają (przy całej ich subiektywności) źródła ustnego pochodzenia — wspomnienia współczesnych i uczestników wydarzeń, które do niedawna albo ignorowano, albo tendencyjnie przesiewali ideologiczni cenzorzy partii. Tymczasem tempa zbierania i publikacji takich źródeł historycznych z obiektywnych przyczyn (brak badaczy, utajnienie dokumentów, trudności poligraficzne itp.) pozostają lojalne. I bardzo przykro, że odchodzi pokolenie naszych rodaków, które przeżyło głód i może przekazać potomnym unikalną informację o jednej z największych tragedii narodu ukraińskiego. W latach 1993—2007 w regionach Ukrainy licealiści i studenci, liczni działacze społeczni przepytywali ludzi starszego pokolenia, w szczególności mieszkańców wsi — przede wszystkim krewnych, sąsiadów, współmieszkańców. W rezultacie zapisano wiele świadectw i wspomnień. Jednak należy pamiętać, że przeważająca większość respondentów w okresie Hołodomoru miała od 5 do 15—17 lat, więc po prostu nie mogli wielu rzeczy zrozumieć, odtworzyć w pamięci z dokładną precyzją. Ale dziecięce wrażenia są najjaśniejsze, najbardziej wyryte w pamięci. Słusznie mówi się: prawda i prawość z ludzkiej pamięci nigdy nie znikają, nie są w stanie pogrążyć się w niebyt. O tym, w szczególności, świadczą przytoczone w książce wspomnienia, pełne bólu duszy, żalu za stan ówczesnej wsi, tragiczny los ukraińskich rolników, wszystkich tych, z którymi na zawsze rozłączyła ich głodowa śmierć, terror i deportacje początku lat 30. Znaczne obciążenie informacyjne w wydaniu niosą fotoilustracje z Państwowego Archiwum Dokumentów Filmowych, Fotograficznych i Fonograficznych, lokalnych archiwów państwowych, wydań regionalnych, archiwów ukraińskiej diaspory. Zebrane materiały pomogą każdemu wyciągnąć własne wnioski o tragicznych wydarzeniach początku lat 30. Ale niezaprzeczalne jest to, że Hołodomór na Ukrainie przeprowadzano na podstawie państwowych praw, postanowień, dokumentów, instrukcji, metodyk, które celowo kierowano przede wszystkim na chłopstwo. Niecywilizowane, niemoralne, zbrodnicze działania bolszewickiej władzy na wszystkich szczeblach stały się regułą, normą zachowania, sposobem życia i działania. Przerażające aberracje lat 1932—1933 wpisały czarną i haniebną “sławę” totalitarnego państwa w życie narodu ukraińskiego na wieki. Pamięć o tym wyryła się w świadomości naszych rodaków na zawsze, bólem przenika serca, ona jest naprawdę nieśmiertelna i będzie przekazywana z pokolenia na pokolenie nowym generacjom. Totalitarno-uzurpatorskie aberracje wobec Ukrainy i jej ludności przejawiły się w wielu aspektach. Jeszcze w drugiej połowie lat 20. XX wieku w Związku, zgodnie z decyzją Biura Politycznego KC WKP(b) oraz rządu ZSRR, stworzono system zasobów państwowych jako zamknięty model. Obejmował on struktury razem z ogniwem obwodowym. W dokumencie odnotowano, że w szczególności zasoby żywnościowe, które przechowywano zgodnie z normowanymi terminami (zboże, mąka, konserwy, mięso i przetwory mięsne itp.), należy wykorzystywać w szczególnych okolicznościach: na wypadek wojny, klęski żywiołowej itp. Takie zasoby państwo wykorzystywało w dotkniętych głodem regionach w 1932 i 1933 roku. Ukrainie zaś taką pomoc udzielono tylko w drugiej połowie, czyli w Grafika Walentyny Czornomorczenko z końca 1933 roku, wtedy, gdy ona już własnymi zasobami pokonywała palącą niedolę. W 1933 r. stalinowska klika głęboko podcięła genetyczny korzeń narodu ukraińskiego, co doprowadziło do gwałtownego wyludnienia ziemi. Do wymarłych wsi przywożono mieszkańców z różnych regionów RFSRR, Białorusi. Według nowych danych, na dzień 28 grudnia 1933 r. na Ukrainę przywieziono 329 eszelonów ludności z Rosji i Białorusi — zadanie wykonano w 104,8 %. Od niedawna silnie forsowana jest kwestia nieprawomierności stosowania w naukowych uogólnieniach terminu „ludobójstwo” w odniesieniu do głodu. Taka pozycja, z naszego punktu widzenia, nie może być usprawiedliwiona. Przecież Organizacja Narodów Zjednoczonych jeszcze w 1948 r. przyjęła Konwencję w sprawie ludobójstwa, którą zaproponowała specjalna Międzynarodowa komisja prawników ds. zbadania głodu na Ukrainie w latach 1932—1933, opublikowaną w Kijowie w jej końcowym raporcie w 1992 r. Konwencja ustanowiła ludobójstwo zbrodnią i została zatwierdzona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 9 grudnia 1948 r. Ustalono, że ludobójstwo jako zbrodnia to umyślne narzucanie części ludności stworzonych przez władzę takich warunków życia, które powodują jej całkowite lub częściowe fizyczne zniszczenie. Głód w latach 1932—1933 na Ukrainie był zjawiskiem o jawnie ludobójczym charakterze. Hołodomor to zjawisko pochodne, zawiera leksem, który tworzy symbiotyczną terminologiczną formułę językową: spowodowanie drogą głodu wymierania w danym przypadku wielkich mas ludności wiejskiej. Zatem terminy „ludobójstwo” i „Hołodomor” są bliskie, ale nie całkowicie tożsame. Mechanizm ludobójstwa rodzi skrajnie negatywny skutek — Hołodomor, wyniszczenie ludności wiejskiej Ukrainy. dawali kawałeczek chleba wielkości pudełka od zapałek, dawali jeszcze polewkę do tego chleba. I to na cały dzień. Polina ten chleb wkładała do ust po kawałeczku i nie jadła, a ssała, nóżki były spuchnięte, popękała skóra i ciekła żółto-brązowa ciecz… Ludzie we wsi masowo umierali, trupy walały się na pastwisku, po chatach. Mój wujek Mychajło, który mnie ratował, sam zmarł i nie było komu pochować. U martwych brzuchy się powzdęły, skóra pękała i wyciekała ciecz. Po wsiach zaczynało się ludożerstwo. Była u nas kobieta Ksenka Pasternak, miała dwoje dzieci. Gdzie te dzieci się podziały — niewiadomo. Ludzie we wsi podejrzewali, że ona je zjadła. Ksenka i sama wkrótce zmarła. Władza zmuszała silniejszych do kopania dołów-grobów, tam zrzucali trupy i zasypywali ziemią, żeby nawet śladu nie było. Wiosną biegaliśmy na staw, łowiliśmy żaby i tuż obok jedliśmy. Zrywaliśmy lipinę, trzcinę, pączki z drzew, ale było to, kiedy przyszło ciepło. Słoneczko ratowało ludzi. Tak oto stalinowscy bolszewicy-pachołki budowali socjalizm na wsi. A symonenki, hołuby, witrenki jeszcze do dziś nie uznają za ludobójstwo Hołodomoru lat 1932—1933. Ależ wy tracicie wszystko co ludzkie i żyjecie kłamstwem! Ja teraz mieszkam we Lwowie, na ul. Miszugi Ol., nr 5, nazwisko moje teraz Łuckowa Antonina Fiedotiwna, uczestniczka Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, działań bojowych, inwalida wojenna. Co roku jadę do wsi Pryłuka uczcić pamięć ofiar Hołodomoru 1933 roku. Zapisał nauczyciel-emeryt Josyp CHOCHLICZ 21 lutego 2008 roku

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn