Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

PRACUJEMY NA PRESTIŻ PAŃSTWA

Слово Просвіти, №45 за 2008 рік

Mykoła SŁABOSZPYCKYJ, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów, współprzewodniczący rady koordynacyjnej konkursu im. P. Jacyka. Osiem konkursów – to, przyznajcie, niemało, zwłaszcza w naszych warunkach. I dystans został pokonany wbrew temu, co nam przepowiadano. Pesymiści nie tylko przewidują porażkę, ale i z niezrozumiałą masochistyczną przyjemnością szukają symptomów możliwej niepowodzenia. Dziś tych głosów nie słychać. Nie słychać też tych, których uwierały pieniądze przeznaczone na nagrody dla uczniów. To był przecież tak wdzięczny temat do oburzeń: „Pieniądze?! Dzieciom?! Za znajomość języka ukraińskiego?!”. Kwalifikowano to niemal jako przestępstwo. U niektórych wyraźnym podtekstem brzmiało: gdybyście dali te środki mnie na mój projekt, to byłoby słusznie, a dzieci i bez tego powinny znać język ukraiński, bo są Ukraińcami. I dopiero gdy mecenasi konkursu ostro zaakcentowali: pieniądze są nasze, więc to my mamy wszelkie podstawy decydować, komu, dokąd i na co je dawać – ten popularny temat jakoś zszedł na margines. Zniknęły też oskarżenia (a one, jakkolwiek dziwnie to brzmi, jednak były!), że organizatorzy tego konkursu pragną – ni mniej, ni więcej! – uśpić czujność społeczeństwa, ukołysać je: widzicie, problem językowy zaczyna się rozwiązywać. A naiwne społeczeństwo, uwierzywszy w to, nie będzie już podejmować działań na rzecz ratowania języka ukraińskiego. Dlatego, powiadają, taki konkurs to bardzo niebezpieczne i szkodliwe przedsięwzięcie. I wtedy trzeba było całkiem poważnie wyjaśniać: nie, mylicie się w takich twierdzeniach, bo konkursem chcemy nie odwrócić, a wręcz przeciwnie, przyciągnąć uwagę społeczeństwa do sytuacji językowej, zainicjować pospo- — Niektórym wydaje się, że organizatorzy konkursu walczą z językiem rosyjskim… — W niektórych rosyjskojęzycznych wydawnictwach pojawiły się nawet zirytowane artykuły w stylu „Za znajomość języka ukraińskiego dają pieniądze”. Kogoś poraziły sumy nagród dla zwycięzców. Na Ukrainie dzieci nie otrzymują takich nagród w żadnym konkursie, w żadnej olimpiadzie. W przeddzień pierwszego konkursu Ministerstwo Oświaty zgłosiło zastrzeżenia, a nawet protest przeciwko wysokim nagrodom. Mówiono, że to niepedagogiczne, że dzieci psują duże pieniądze! Ale, jak pokazało doświadczenie ośmiu konkursów, dzieci nie zepsuliśmy, ponieważ nagroda jest ekwiwalentem wielkiego wysiłku ucznia i studenta, a zatem musi być godna. Za wzór wzięto Igrzyska Olimpijskie. Na zwycięzców i ich nauczycieli za każdym razem czekają na święcie języka, którym staje się dzień oficjalnego zamknięcia konkursu i wręczenia jego najwyższych nagród, liczne miłe niespodzianki. Na przykład podczas kilku ceremonii wręczania nagród zdobywcy pierwszych miejsc turnieju losowali w loterii samochód osobowy dla nauczycielki, środki na który przekazał członek Ligi Iwan Kikta. Uczniom i pedagogom darowane są biblioteczki, konkursowe suweniry itp. Taka jest tradycja i scenariusza nie zamierzamy zmieniać. 9 listopada 2007 roku, w Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka, pojawił się Dekret Prezydenta W. Juszczenki „O Międzynarodowym konkursie języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka”, w którym zapisano: „Wesprzeć inicjatywę Ligi Ukraińskich Mecenasów oraz Narodowej Rady ds. Kultury i Duchowości w sprawie przeprowadzenia Międzynarodowego konkursu języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka jako corocznego ogólnonarodowego przedsięwzięcia dla podniesienia poziomu wiedzy z języka ukraińskiego, wychowania u młodego pokolenia miłości do języka swojego narodu, zapewnienia wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkich sferach życia społecznego”. W Dekrecie mowa jest także o corocznym przyznawaniu środków budżetowych na organizację i przeprowadzenie konkursu. 28 listopada 2007 roku wydano drugi Dekret Prezydenta „O niektórych środkach dotyczących podniesienia roli języka ukraińskiego”, gdzie w pkt 1 zaznaczono: „Ustanowić, począwszy od 2008 roku, 14 corocznych stypendiów Prezydenta Ukrainy dla zwycięzców Międzynarodowego konkursu języka ukraińskiego im. Petra Jacyka”. A w ostatnich dniach grudnia 2007 roku pojawiło się Postanowienie Gabinetu Ministrów Ukrainy, gdzie zapisano: „Stypendia Prezydenta Ukrainy dla zwycięzców Międzynarodowego konkursu języka ukraińskiego im. P. Jacyka wypłacane są w wysokości 4,375 minimalnego stypendium akademickiego studentów wyższych uczelni III—IV poziomu akredytacji”. — Prawda, w maju tego roku, nagradzając zwycięzców ósmego konkursu, Liga Ukraińskich Mecenasów znów wzięła wydatki na nagrody na siebie — państwo tego nie zrobiło… — Rzeczywiście, w maju zwycięzcy — uczniowie i studenci — otrzymywali nagrody z funduszu Ligi Ukraińskich Mecenasów, bo Gabinet Ministrów nie przelał na to pieniędzy. — Tegoroczne otwarcie dziewiątego Międzynarodowego konkursu odbędzie się 9 listopada, w Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka na Bukowinie, w Czerniowcach. Jakie ono będzie? — Start konkursu będzie, jak zawsze, uroczysty i świąteczny. Wiem, że w Czerniowcach przygotowują się do tego wydarzenia. Pojedzie tam delegacja edukatorów, działaczy społecznych, artystów, pisarzy, dziennikarzy, mecenasów. W ceremonii otwarcia będzie brało udział wielu uczniów i studentów z całej Ukrainy. W tym roku przerejestrowaliśmy regulamin naszego konkursu, bo przez osiem lat wiele się zmieniło. W szczególności organizatorzy konkursu. Teraz wśród założycieli nie ma Fundacji Oświatowej Petra Jacyka z Kanady, gdyż nie finansuje ona już projektu. Obecnie organizatorzy konkursu to Liga Ukraińskich Mecenasów oraz Narodowa Rada ds. języka państwowego. Długo brzmiały też pretensje do systemu testowania uczniów i studentów (to zadania tam za łatwe, to za trudne, i w ogóle nie takie, jak trzeba, a dlatego konkursu nie warto przeprowadzać), więc i tutaj trzeba było wyjaśniać: nie szukamy lingwistycznych geniuszy — do tego są coroczne olimpiady uczniów i studentów, a jeśli się znajdą, to oczywiście będziemy czuli się szczęśliwi; w ten sposób organizatorzy konkursu dążą do podnoszenia samego prestiżu języka państwowego w oczach uczniów i studentów. Wszystko to przypominam dzisiaj nie po to, aby poskarżyć się ogółowi: oto jak trzeba było rozwijać ten językowy maraton. Dostrzegam w tych perypetiach przykrą prawidłowość naszego życia: jeśli ktoś u nas zaczyna jakąś — w jego mniemaniu, ważną — sprawę, to z pomocnikami mu nie bardzo się wiedzie, a oto krytyków i oponentów od razu pojawia się niemal legion. I już brzmi chór: oto nieudolnie i nieudanie wszystko się robi… I poszło, i pojechało, mieszając grzeszne z prawym. Zbyt bardzo lubimy wywyższać się kosztem negowania tego, co robi sąsiad. Tutaj bezapelacyjności, krytycyzmu i patosu nam nie brakuje! Zamiast współczująco wesprzeć sprawę — rozniesiemy ją w pył. Oczywiście, nawet najbardziej oryginalny pomysł i najbardziej pełne poświęcenia wysiłki organizatorów językowego turnieju nie zapewniłyby mu takiego sukcesu, gdyby w społeczeństwie (w przeciwieństwie do struktur władzy) nie było takiego zainteresowania. Jego my od razu zauważyliśmy wśród pedagogów. Czasami nawet wydawało się: najbardziej świadomy segment społeczeństwa — to nauczyciele. To zainteresowanie my od razu zauważyliśmy i u rodziców uczniów. I wśród nich — nie tylko przedstawiciele Galicji, Wołynia czy Naddnieprza, jak to prognozowano w przeddzień konkursu. I na Doniecczyźnie, na Dniepropietrowszczyźnie, na Sumszczyźnie, na Krymie rodzice (bardzo często rosyjskojęzyczni) pragną, aby ich dzieci bezbłędnie władały językiem państwowym. U nich może być różna motywacja: u jednych — uświadomienie sobie tego, że bez znajomości ukraińskiego ich dziecko nie będzie mogło uczyć się w prestiżowej „Mohylance”, Akademii Ostrogskiej czy uniwersytecie imienia Tarasa Szewczenki, a zatem nie będzie miało szansy zrobić kariery zawodowej. U drugich brzmi motyw moralnej satysfakcji: mówiąc, komunistyczny reżim zabrał nam język ojczysty, który uważano za społecznie nieprestiżowy i który my przez to ignorowaliśmy, a nasze dzieci w naszym państwie niechybnie muszą powrócić do znieważanego przez nas języka. Trzeci, często nawet nie etniczni Ukraińcy, po prostu nie wyobrażają sobie, jak można żyć w państwie i nie znać języka państwowego. Oni widzą, że szeroka ukraińska społeczność razem ze światową ukraińską diasporą w ten sposób podnosi prestiż języka państwowego w Ukraińskim państwie. Dlatego nasz sukces — to przede wszystkim sukces ukraińskiego nauczyciela. Nauczyciel okazał się znacznie silniejszy, aniżeli wszyscy razem wzięci wróżbici-pesymiści. Jestem pewien: z sukcesem odbędzie się nasz dziewiąty językowy maraton. I dziesiąty! I dwudziesty… To całkowicie prawidłowy rozwój i pogłębienie treści ważnej sprawy. Firma farmaceutyczna „Darnycia” jest głównym mecenasem dwóch Międzynarodowych Konkursów Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka. Kiedy Fundacja Edukacyjna Piotra Jacyka, której przewodzi jego córka Nadia Jacyk, zrzekła się odpowiedzialności za los prestiżowego maratonu językowego i całkowicie odmówiła jakiegokolwiek wsparcia, pojawiło się zagrożenie, że konkurs się nie odbędzie. Wtedy dyrektor generalny firmy farmaceutycznej „Darnycia”, prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów Wołodymyr Zahorij oświadczył, że konkurs odbędzie się bez względu na każdą pogodę finansową, ponieważ nie powinien on zależeć od nastrojów czy kaprysów poszczególnych osób. Na pytania naszego korespondenta odpowiada prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów, dyrektor generalny SA „Firma farmaceutyczna „Darnycia” Wołodymyr Zahorij.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn