Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

TEATR Z PROWINCJI?

Слово Просвіти, №45 за 2008 рік

Niestety, na Donbasie takie niepokojąco-twórcze chwile, w których uświęca się ukraińska dusza, są zjawiskiem rzadkim. Choć i w stolicy wielu artystów ignoruje język ukraiński, świadomie dopuszczając się dwujęzyczności w twórczości. Język Wiktorii Czekunowej to wyłącznie ukraiński, właśnie dlatego każde wypowiedziane przez nią ze sceny słowo nie tylko słyszysz, ale i czujesz. Zainteresowałam się kiedyś u Wiktorii: dlaczego ona, mając w repertuarze około dziesięciu programów literacko-koncertowych, wytrwale kontynuuje poszukiwania nowych opowiadań, nowel, wierszy. Aktorka odpowiedziała: „Stała praca nad wierszami jest dla mnie codzienną potrzebą. Osobliwość poetyckiego rytmu różnych utworów, połączonych wspólnym tematem, aktywizuje emocjonalność, urozmaica zabarwienie intonacji. A wiersz, który szczególnie przypada do serca, jest zdolny wpływać nawet na zachowanie na scenie”. W szczerości tych sądów utwierdzasz się, obserwując wyjście na scenę Wiktorii. Jej chód jest lekki, w postawie skupienie, w spojrzeniu — poczucie własnej godności. Tak zawsze rozpoczyna twórczo-psychologiczną komunikację ze słuchaczami aktorka-recytatorka Wiktoria Czekunowa. Słowem, jak pieśnią własnej duszy, tworzy w wyobraźni słuchaczy obrazy to po dziecięcemu naiwne, jak w programie „Mamina radość”, to po młodzieńczemu figlarne, jak w programach według utworów Łesi Ukrainki i Iwana Franki, to przepełnione dramatyzmem, jak w kompozycji literackiej „Gorzki posmak Czarnobyla”, gdzie obraz głównej bohaterki jest dość zmienny. Początkowo w wyobraźni słuchaczy pojawia się obraz młodej, delikatnie marzycielskiej, bezgranicznie szczęśliwej w życiu małżeńskim i w macierzyństwie kobiety. Ale czarnobylska noc niszczy jej szczęście. U recytatorki Wiktorii Czekunowej stopniowo wykrystalizowuje się własna maniera czytania artystycznego. Aktorka na scenie przypomina malarza przy sztaludze. Jest to obiecujące dla twórczego potwierdzenia mistrza czytania artystycznego. Artystka Wiktoria Czekunowa, młoda i zdolna, znajduje się dopiero na początku swojej, mam nadzieję, długiej i płodnej drogi życiowo-twórczej. Więc wdzięczni słuchacze czekają na nowe osiągnięcia i odkrycia artystki. Switłana OREŁ, m. Kirowohrad. Nie istniałby tak długo jakiś festiwal czy święto, gdyby zostało wymyślone gdzieś w głębi urzędniczych gabinetów i nie znajdowało poparcia oraz odzewu w społeczności teatralnej. Więc „Wrześniowe samocwity” to nie tylko przyjazd krytyków teatralnych, reżyserów, zespołów amatorskich na chutor Nadija — do rodowego gniazda Iwana Karpenki-Karego, to także nagradzanie zwycięzców „Teatralnej wiosny” — konkursu, który trwa kilka tygodni i wywołuje szeroką dyskusję w lokalnej prasie. W przyszłym roku obwód kirowohradzki będzie gościł pięćdziesiątą „Teatralną wiosnę”. Konkurs, nawiasem mówiąc, prowadzi się według tak zwanego zasady klastrowej — w poszczególnych rejonach, bo zaangażować wszystkie zespoły w jedno widowisko jest niemożliwe: żadne jury nie wytrzyma. Przecież w obwodzie 24 amatorskie zespoły teatralne mają tytuł ludowych, a jest jeszcze ponad 400 amatorskich teatrów, kółek, studiów. Wszystkie one przetrwały lata bezpieniężności, zimnych, a nawet na wpół zrujnowanych domów kultury. I przetrwały dzięki entuzjazmowi kierowników i uczestników — prostych ludzi z prowincji. Weteran ruchu teatralnego, były pracownik obwodowego domu twórczości ludowej Harij Wojczenko napisał wspomnienia o tym wieloletnim konkursie-festiwalu. Na otwarcie „Wrześniowych samocwitów” przyjeżdżają nie tylko uczestnicy amatorskich zespołów teatralnych. I jeśli wcześniej obwodowe zarząd kultury zamawiał kilka autobusów dla lokalnych urzędników, dziennikarzy, to w tym roku zostały wykorzystane marszrutki. Przyjemne jest też to, że wielu młodych ludzi odwiedziło rodowe gniazdo słynnej rodziny teatralnej. Dla niektórych kolektywów pracowniczych odwiedzenie święta stało się już tradycją. Ludzie interesują się historią posiadłości, odwiedzają wycieczki, które prowadzi Wałentyna Tobilewycz. Wielu pamięta wspaniałe improwizowane opowieści-wycieczki literaturoznawcy, doktora nauk filologicznych Łeonida Kucenki, który przedwcześnie odszedł z życia. Na szczęście zdążył je zapisać, a kirowohradzkie wydawnictwo w zeszłym roku wydało swoisty szkic-podróż „Ścieżkami chutoru Nadija”. Prawdopodobnie ta praca ma perspektywę jeszcze niejednego wznowienia. W zeszłym roku ustawiono tu pomnik gospodyni chutoru, żony dramaturga Sofii Tobilewycz (rzeźbiarz Wiktor Frenczko). Stało się to możliwe dzięki poprawie finansowania kultury w obwodzie kirowohradzkim, co również pozytywnie odbiło się na zagospodarowaniu terenu rezerwatu. Niestety, nie uzyskał on jeszcze statusu naukowo-praktycznego centrum badania historii dramaturgii i ukraińskiego teatru, jak o tym marzyło wielu teatralów. Kiedyś poruszano kwestię zwrotu na Ukrainę oryginałów sztuk ukraińskich autorów, które obecnie przechowywane są w Petersburgu, a miejsce ich jest właśnie w takim centrum. Tych sztuk jest tam dość dużo, bo każdy autor w swoim czasie zobowiązany był przesłać oryginał do Trzeciego Oddziału zarządu policji Imperium Rosyjskiego dla cenzury, gdzie je przechowywano. Rewolucyjni marynarze chcieli spalić niepotrzebne, jak na nich, papiery, ale nasz krajan Ołeksandr Polakow zwrócił się do Łunaczarskiego i tak rękopisy uratowano. One do dziś tam są przechowywane. Bez wątpienia wśród nich jest wiele takich, których w swoim czasie cenzura przepuścić nie mogła, a dzisiaj ozdobiłyby scenę. Ministerstwo Kultury i Turystyki zabiegało o to, aby zwrócić chutorowi Nadija choćby sztuki Iwana Karpenki-Karego. Jednakże… Przyjemne jest to, że już w dniu otwarcia „Wrześniowych samocwitów” na wszystkie spektakle był komplet widzów. Ten fakt niszczy stereotyp, że widzowi z prowincji potrzebne jest coś prostego, prymitywnego. Masowym, niestety, czasami nazywamy to, co w społeczeństwie, które się szanuje, po prostu wyrzucono by na śmietnik — bezczelną grafomanię, wtórność, wysławianie i wynoszenie nie najlepszych cech człowieka. Okazuje się, że my, Ukraińcy, cenimy profesjonalne, piękne, harmonijne, co porusza duszę. Nie na darmo ukraiński profesjonalny teatr realistyczny narodził się w naszej stepowej prowincji…

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn