Strona · s. 3strona oryginału ↗
JAK DOKONAĆ WYJŚCIA Z
Слово Просвіти, №45 за 2008 рік
„Panowie się biją, a u chłopów czuby pękają”. To ukraińskie przysłowie przychodzi na myśl, gdy widzi się zamach na elementarne prawa socjalne ludzi. Obecnie władza motywuje go jeszcze tak zwanym światowym kryzysem gospodarczym. Będą się teraz na niego powoływać nieustannie — czy przepaliła się żarówka na klatce schodowej, czy cieknie kran. Czym jest ten kryzys, skąd i dlaczego — to rozmowa na osobny temat, a szczerego dialogu z narodem władza nie prowadziła i prowadzić nie będzie. A póki co — kryzysowe „dokręcanie śruby”. O nowym skoku taryf komunalnych już pisaliśmy. W ślad za nim — kolejne uderzenie cenowe, co szczególnie przykre w na wpół chorym społeczeństwie — chodzi o podrożenie leków. Gniewna deklaracja władzy, by „w ciągu trzech dni przywrócić ceny leków”, oczywiście, póki co pozostała tylko słowami. Rząd, co prawda, wprowadził limit marży handlowej na leki. I wszyscy ze zdziwieniem dowiedzieli się, że, okazuje się, marże te sięgały 80—90 procent. Marża handlowa — to najzwyklejszy „zysk”, który otrzymują na towarze liczni pośrednicy. Czyli tak zwani dealerzy, kupując u producenta leki za 100 hrywien, sprzedają nam je za 180. Jednak czyż trzeba uważać za wielką zasługę władzy ograniczenie tych szalonych marż do 15 procent — do poziomu, który i tak powinien być nie wyższy nie tylko na leki, ale i na inne towary? Ale dealerstwo-killerstwo, zdaje się, stało się u nas podstawą gospodarki. I wreszcie, ogłoszona od 1 grudnia gwałtowna podwyżka taryf na gaz — od razu o 35 procent, mimo że 1 września już była podwyżka o 14 procent. Dlatego w rzeczywistości taryfa w ciągu jakichś trzech miesięcy rośnie nie o 14 plus 35 procent, nowa podwyżka nakłada się na już podwyższoną taryfę. Jeśli rodzina płaciła do września powiedzmy 100 hrywien, od września — 114, to o 35 procent wzrośnie właśnie taryfa 114 hrywien. W sumie mamy 154 hrywny. Wybaczcie małą lekcję suchej matematyki, ale to jest to, co uderzy i już uderza w miliony ludzi, na których barki władza przerzuca swoje czy to ekonomiczne, czy to polityczne kryzysy. Wszystko to dzieje się na tle politycznego zamieszania, które ma za zadanie zakamuflować to, co dzieje się w naszym „socjalnym” (artykuł 1 Konstytucji Ukrainy) państwie. Dzieje się przy milczeniu partii politycznych (właśnie zarejestrowano 154.) i społeczeństwa. A co z naszymi dzielnymi związkami zawodowymi, najważniejszym „amuletem”, obrońcą ludzi pracy? Tutaj, jak i w polityce, niezgoda i swary. Ale czasami nieśmiały głos związków zawodowych jednak się przebija. Przykładem była niedawna konferencja prasowa jednego z takich zjednoczeń — Narodowego Forum Związków Zawodowych Ukrainy. To z tych struktur związkowych, które nie są zbyt rozpieszczone i próbują powiedzieć władzy prawdę. Przed dziennikarzami wystąpili kierownicy zjednoczenia. Nie będziemy męczyć czytelnika szczegółową statystyką, którą opublikował związek zawodowy. Krótko: już wiele lat, niezależnie od zmian na Bankowej, w naszym „socjalnym” państwie prowadzą politykę daleką od socjalnej. Pod wieloma wskaźnikami ochrony socjalnej ludności, jej poziomu życia nie należy się spodziewać, że wraz z rozwiązaniem parlamentu i wybraniem nowego o tym dziwnym projekcie ustawy zapomną. Realia ustawodawcze są takie, że parlament nowej kadencji musi brać do rozpatrzenia w drugim czytaniu to, co poprzedni uchwalił w pierwszym. A ponieważ nasze parlamenty nazywa się nie inaczej jak klubem kilkuset milionerów, to nie ma co liczyć, że zapomną o tym projekcie ustawy. Charakterystyczny jest już skład grupy autorskiej projektu ustawy: złożyli go trzej deputowani z Partii Regionów — jeden z najbardziej nieprzejednanych jastrzębi frakcji, który rozdaje komentarze telewizji, Jarosław Suchyj; przewodniczący profilowej komisji, były funkcjonariusz związkowy Wasyl Chara; Ołeksandr Stojan, były szef głównych związków zawodowych Ukrainy, były numer dwa listy wyborczej „Naszej Ukrainy” z 2002 roku, który szybko przeszedł do regionalnych. Zdaniem tej szanownej trójki, nowy Kodeks pracy pomoże nam szybciej przenieść gospodarkę na europejskie tory i, oczywiście, łatwiej przezwyciężyć światowy kryzys gospodarczy (jakże bez tego straszaka). Swoistą motywacją stało się też to, że lepszy taki kodeks niż bezprawie, które zapanowało od niedawna w sferze pracy. Nie jest tajemnicą, że pod maską ryn- Ukraina wśród 46 krajów Europy — w piątej dziesiątce. Kilkoma cyframi warto to jednak zilustrować. W krajach rozwiniętych nie istnieje takie dziwne pojęcie jak „minimum egzystencji”. Tam ustalono granicę ubóstwa — nie mniej niż połowa średniomiesięcznego dochodu obywateli. Ukraina zaś jest unikalna już w tym, że u nas minimum egzystencji ustalono wyższe od płacy minimalnej. Konkretniej: 1 października br. minimum egzystencji wynosiło 625 hrywien, a płaca minimalna — 545 hrywien, czyli oficjalnie i ustawowo nam postanowiono, że za płacę minimalną człowiek nie może „minimalnie przeżyć”. I to nie jest minimum przeżycia, a minimum przetrwania, bo wstyd nawet przytaczać listę owego „minimum”, zaczynając od żywności — „żeby nie umrzeć”, i do odzieży — „żeby nie chodzić nagim”. I drugi aspekt, który wymaga choćby kilku cyfr. Chodzi bowiem o najistotniejsze — zarobki. Przeliczmy naszą płacę minimalną na walutę euro: to 76 euro. Oto nasi dawni towarzysze z obozu socjalistycznego: Litwa — 174 euro, Polska — 246, Słowenia — 522. I wszędzie, oprócz Ukrainy, ta nawet minimalna płaca jest o wiele wyższa od ustalonej tam granicy ubóstwa. To żeby przeżyć. A żeby normalnie żyć? Średnia płaca na Ukrainie wynosi 240 euro. W trzech wymienionych krajach odpowiednio 442—637—1213 euro. Celowo nie wymieniam płac minimalnych i średnich w bogatszych krajach Europy Zachodniej, żeby czytelnikom nie było tak smutno. Ktoś zapyta: a ceny? Przecież płace trzeba zestawiać właśnie z nimi. My, oczywiście, jeszcze nie wyszliśmy z cenami na poziom, na przykład Francji (tam średnia płaca 2600 euro). Ale, okazuje się, już wyszliśmy na poziom jednego ze średnio zamożnych krajów europejskich — Hiszpanii. Dlatego tutaj trzeba wymienić ich płace: minimalna — 666 euro, średnia — 1900. Dodajmy, że i pod względem taryf, przede wszystkim mieszkaniowo-komunalnych, nie tylko gwałtownie zbliżamy się do europejskich, ale słyszymy od władzy, że właśnie na nie trzeba wychodzić. Dlatego na wspomnianej konferencji prasowej padła teza o ludobójstwie socjalnym. W warunkach oligarchokracji walczyć z nim trudno. Nie dziwi, że zyski przedsiębiorstw przez 6 lat wzrosły o 21 procent, a płaca zasadnicza stanowi tylko 6 procent w koszcie własnym produkcji, co jest haniebnie mało jak na Europę. Trudno z tym walczyć jeszcze przez niemoc i rozproszenie związków zawodowych. Najpotężniejsze zjednoczenie — dawne ra-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
