Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Wasyl MAKUCH: „Spalę się w ofierze nie Wam, a naszemu narodowi”

Слово Просвіти, №45 за 2018 рік

50 lat temu, 5 listopada 1968 roku w Kijowie, na Chreszczatyku, obok budynku nr 27, jako żywa pochodnia zapłonął Wasyl Makuch. Akt samospalenia dokonał przeciwko zniewoleniu i rusyfikacji Ukrainy przez totalitarny system komunistyczny. 10 listopada 1968 roku zmarł w szpitalu z powodu oparzeń niekompatybilnych z życiem. Wasyl Omelianowycz Makuch urodził się 14 listopada 1927 roku we wsi Kariw (wówczas województwo lwowskie, Polska). Jak podaje Wikipedia, „jeszcze od młodych lat jego światopogląd jako ukraińskiego patrioty-nacjonalisty kształtował się pod wpływem pobożnych, świadomych narodowo, pracowitych rodziców i sąsiadów, uczestników walki narodowowyzwoleńczej — braci Mykoły i Petra Dużych. Jego światopogląd kształtował się także w czytelni towarzystwa „Proświta”, której przewodził Iwan Duży, gdzie młody Wasyl miał dostęp do literatury patriotycznej, oraz podczas kontaktów ze swoimi starszymi przyjaciółmi, członkami OUN, od których przejął praktyczne metody walki z okupantami. Pod koniec 1944 roku wstąpił w szeregi UPA, wielokrotnie wyróżniany podziękowaniami. Mianowano go do wywiadu wojskowego, w którym działał pod pseudonimem „Mykoła”. Jego bezpośrednim dowódcą był powstaniec „Zawirucha” (nazwisko nieustalone). Do połowy lutego 1946 r. trwał jego pojedynek z okupantami, „Mykoła” nie raz wdawał się w potyczki z enkawudzistami. Kilkakrotnie z walkami przekraczał granicę radziecko-polską w celu nawiązania łączności z powstańcami Zakerzonia. 14 lutego 1946 r. oddział „Zawiruchy” otrzymał rozkaz przekroczenia granicy. Podczas wykonywania zadania oddział zatrzymał się na chutorze Sosnyna (obok wsi Butyny) w rejonie wielkomostowskim. „Mykoła” wraz z powstańcem „Biłym” rozpoznawali okoliczną sytuację, aby ustalić miejsce dyslokacji oddziału MSW, jednak natknęli się na radziecko-polskich pograniczników, którzy wdali się z nimi w strzelaninę. Wasyl Makuch został ranny — jedna z kul spowodowała złamanie prawej nogi powyżej kolana. Nieprzytomny znalazł się 15 lutego 1946 r. w murach wielkomostowskiego rejonowego oddziału MSW, przeżył ciężkie śledztwo w lwowskim więzieniu nr 4 („Brygidki”), a 11 lipca 1946 r. przez Trybunał Wojskowy Garnizonu Lwowskiego na podstawie art. 54-1 „b” oraz 54-11 Kodeksu Karnego USRR skazany został na 10 lat ciężkich robót z ograniczeniem praw na 5 lat oraz konfiskatą mienia (sprawa karna P-27504). Karę pozbawienia wolności odbywał w Dubrowłagu (stacja Potma, Mordwińska ASRR) oraz w łagrach Syberii. 18 lipca 1955 r. został zwolniony z więzienia i wysłany na osiedlenie specjalne. Po ostatecznym zwolnieniu 6 kwietnia 1956 r. przeprowadził się do Dniepropetrowska. Powrócić na Zachodnią Ukrainę nie miał prawa. Ożenił się z Lidią Zaparą, w małżeństwie urodziło im się dwoje dzieci — córka Olha i syn Wołodymyr. W Dniepropetrowsku Wasyl pracował w wydziale materiałów ogniotrwałych (produkcja szkodliwa) zakładu „Promcynk”, później, ze względu na stan zdrowia, zatrudnił się jako ślusarz naprawiający sprzęt AGD, a Lidia pracowała jako kucharka. Pracując, Wasyl cały czas się uczył: ukończył dziewiątą i dziesiątą klasę szkoły wieczorowej i podjął próbę podjęcia nauki na Uniwersytecie Dniepropetrowskim. Jednak dowiedziawszy się o wyroku za artykuły polityczne, odmówiono mu przyjęcia. Nie akceptował władzy sowieckiej, boleśnie dotykała go rusyfikacja Ukrainy, poniżanie języka ukraińskiego, oburzał się z powodu niesprawiedliwości. Uderzało go również to, że kiedy syn Wołodymyr w szkole rozmawiał po ukraińsku, koledzy z klasy go poniżali. Nieustannie powtarzał: „Wszystko to minie, Lideczko! Kiedyś nadejdzie taki czas, że Ukraina będzie samodzielna”. Krajoznawca Mychajło Riabcew przesłał do redakcji „Słowa Proświty” list Wasyla Makucha do Pierwszego Sekretarza KC KPU P. J. Szełesta. Zgodnie z pieczątką na kopercie, wysłany 5.11.1968 r. z Poczty Głównej w Kijowie. W archiwum ten list odnaleźli M. Riabcew oraz przewodniczący stowarzyszenia społecznego więźniów politycznych i represjonowanych I. Je. Dremliuha. Drukujemy ten list z nieznacznymi poprawkami — interpunkcja i pisownia słów, ponieważ przy przepisywaniu kopii błędy mogła popełnić maszynistka. Kopia LISTU WASYLA MAKUCHA DO PETRA SZEŁESTA „Pierwszemu sekretarzowi KC KPU tow. P. J. Szełestowi. Bardzo proszę o nabranie cierpliwości i przeczytanie tych kilku sprawiedliwych słów do końca. Rozmyślając nad Pańskim wystąpieniem z okazji 50-lecia KPU, nasunęło mi się wiele pytań. Mówicie (gorąco), że „Ukraiński naród gorąco popierał inicjatywę Lenina o utworzeniu ZSRR, opartego na nienaruszalnych zasadach proletariackiego internacjonalizmu, dobrowolności i pełnej równouprawnienia wszystkich narodów”. Imperium Rosyjskie dożywało swoich dni. Czara goryczy zniewolonych narodów przelała się i skrzywdzone narody przystąpiły do zdecydowanej, śmiertelnej dla caratu walki. „Wielkoruscy patrioci” widzieli bieg historii i zawczasu przygotowali dla narodów zamianę białego imperium na czerwone. Stare formy kolonializmu zastąpili neokolonializmem. Uzbrojeni w hasła Marksa i innych rewolucjonistów, werbowali agentów z terytoriów rosyjskich kolonii, zsyłając tam swoich „oddanych”, którzy dobrze zawoalowanymi kłamstwami przyciągali niektórych Ukraińców na swoją stronę. Pierwsze dni Władzy Radzieckiej to potwierdziły, a fakt rusyfikacji mówi o tym dzisiaj. Choćby wziąć I zjazd KPU(b) w Moskwie. Nie patrząc na to, że ukraińska delegacja ogłaszała i nalegała na stworzenie federacji partii na równych prawach, Lenin ze swoją watahą podyktował swoje nierównoprawne prawa dla ukraińskiej partii, aby wchodziła w skład RKP(b) i całkowicie jej się podporządkowywała (wspaniała wyszła równość, a po naszemu — niewola). Oto i do dzisiaj KPU, jak ten piesek, wykonuje sumiennie wszystkie kaprysy moskiewskiego pana. A Wy, szanowny sekretarzu KC KPU, mówicie, że „jej utworzenie w składzie jednolitej RKP(b) znaczyło nowy etap w budownictwie naszej”. Tak, to był nowy etap wrogich podstępów po Perejasławiu, za co naród ukraiński zapłacił milionami swoich najlepszych ludzi. Że na Ukrainie działali agenci i wrogowie naszego narodu — rosyjscy, polscy i wszelcy inni najeźdźcy, o tym mówi historia. A i Pańskie wyliczenie tych, którzy oddawali bez wahania życie za Władzę Radziecką na Ukrainie: „Kosior, Kwiring, Siergiejew, Bubnow, Smirnow....” Kimże oni są — Ukraińcami!? A ten mały procent oszukanych Ukraińców to jeszcze nie cały naród. Że oszukani — to fakt, bo kiedy domagali się obiecanych praw od” Moskwy dla naszego narodu, tak otrzymali to, co najeźdźcy od wieków przygotowywali dla narodu ukraińskiego (a w czasie rewolucji ukrywali) — śmierć. Tak rozstrzelali Czubara, Kociubynskiego, Prymakowa. Skrypnyk to ich ofiara, i miliony innych. Dali im według zasług, żeby nie domagali się (wykonania) obietnic, ale i żeby młode pokolenie więcej nie wierzyło kłamstwom wroga. Proszę powiedzieć, dlaczego na Ukrainie wszystkie wyższe uczelnie, 95 procent miejskich szkół średnich i ośmiolatek, placówki dziecięce — wszystkie uczą i wykładają w języku rosyjskim!? Co to jest — równouprawnienie czy rusyfikacja!? Dlaczego na scenie, w telewizji przemilcza się wielkość ukraińskiej literatury, sztuki, a Ukraińcom Ukrainy kultywuje się tylko wszystko, co rosyjskie? A czy nie pora z ukraińskich podręczników szkolnych wymieść to śmiecie rusyfikacji? Wszędzie „kult wielkoruskiej przewagi”. Dlaczego, jak tylko ktoś z postępowych ludzi powie słowo narodowej prawdy, nie poliże lokajskich pięt Moskwy-Kremla, od razu jest on — nacjonalistą Ukrainy. I jak tylko nie poniżają godności człowieka? Oczywiście, wróg chce oczernić naszych sławnych przodków i dzisiejszych postępowych ludzi, wyrwać z naszego narodu piękny duch wolności i pod strachem zsyłek, więzień zmusić do niewolniczego pełzania. Ani razu nie czytałem w prasie, nie słuchałem wystąpień, żeby „chwalona wolna prasa” wystąpiła przeciwko przejawom rosyjskiego nacjonalizmu. Znaczy wy, Ukraińcu, służycie rosyjskiemu szowinizmowi, a mówicie o narodowej równości, uważacie się za naśladowcę Marksa!? Nawet kiedy występują rosyjscy Goebbelsowie — Agajewowie i im podobni (Russkoje jazykoznanije, 1962), żeby zakazać tego, co narodowe, a drukować, wykładać, rozmawiać tylko w języku rosyjskim — to też, według was, marksistowski internacjonalizm, a nie rosyjski nacjonalizm?! Tych Ukraińców, którzy występowali przeciwko carom, nazywacie zdrajcami wobec narodu ukraińskiego (Mazepę), a adwokaci białego i czerwonego kolonializmu krzyczą, że walczyli i wspierają wszystkich, którzy walczą przeciwko carom o swoją niepodległość. Lecz kiedy walczycie przeciwko rosyjskiemu carowi-katu o wyzwolenie swojego narodu — to zdrada. Oto gdzie marksistowska klasowa historiografia, gdzie kłamliwe hasła dla uśpienia narodów, oto kultura narodowa w formie — socjalistyczna w treści. A może, Wy powiecie, dlaczego fałszują, a to i wcale nie drukują „Historii Ukrainy”? Dlaczego nas nazywają „młodszymi braćmi”, wtedy kiedy państwo kijowskie (a my, Ukraińcy, jesteśmy jego spadkobiercami) istniało dwa wieki wcześniej niż moskiewskie!? Niedawno gazeta „Izwiestija” pisała, że Chińczycy wysłali do Tybetu 3 miliony zdemobilizowanych żołnierzy dla osiedlenia, żeby zasymilować Tybetańczyków. A jeszcze w Imperium Rosyjskim białym zaczęła się rusyfikacja — asymilacja, — no a czerwone imperium kontynuuje sprawę swojego poprzednika, prawda, że bardziej zamaskowanie, kryjąc się za frazami przeciwko imperializmowi. Czyżby Panu, szanowny tow. Szeleście, tego nie było widać? Wy sami piszecie, że co piąty żołnierz czerwonej armii na froncie to byli Ukraińcy, a sławę zbierają Rosjanie. I tak cały czas. Oni okradają nas w nauce i literaturze, sztuce. Nawet słowo „towarzysz” i to u nas ukradli. My wiemy, że często na Siczy Zaporoskiej używano słowa „Panowie towarzystwo”. Tak wielki naród, który nie ustępuje terytorialnie, ekonomicznie i pod względem liczby ludności jednemu z przodujących krajów świata — Francji, pozbawiony jest swojej państwowości. On cały czas znosi zniewagi. Czyżbyśmy my, Ukraińcy, byli mniej zdolni od Francuzów czy jakichś tam Murzynów, którym ewolucyjną drogą dają niepodległość? Wy możecie na wiele pytań odpowiadać znowuż pięknymi frazami, to jest: równość wszystkich nacji, wolność słowa, proletariacki internacjonalizm i inne. Zrozumcie jedno, że nie tylko narody ZSRR zrozumiały, że to kłamstwo, ale i większość narodów świata. Każdy syn swojego narodu powinien być prawdziwym patriotą, a nie renegatem. Ukraina powinna być niepodległa. Ukraińscy postępowi ludzie wiedzą, że ... to wroga kłamstwo dla rozbicia narodu, ale oni nigdy nie zgodzą się z Waszą wolnością, z niewolą Moskwy. Jeśli w Was choć krztyna została ukraińskiego ducha, godności oraz szacunku od naszego narodu, Wy powinniście zrobić wszystko dla poprawy losu narodu ukraińskiego. Korzystając z kłamstwa: „narodowe w formie — socjalistyczne w treści” (trzeba) wymagać, żeby dzisiejsi carowie Kremla przestrzegali gołosłownej deklaracji, albo demaskować ich przed naszym ludem, a faktów, że oni nie są internacjonalistami, a tylko wielkoruskimi szowinistami, jest więcej niż dosyć. Ja piszę do Was dlatego, żebyście znali opinię prawie 50% narodu ukraińskiego, prawie 90% emigrantów, całej zdrowomyślącej inteligencji ZSRR. Nasi sławni zaporożcy karali już Lachów za ich znęcanie się — przyjdzie czas, surowa kara spadnie i na Moskali. Ja porozmawiałbym z Wami, nie myślcie, że się boję (do Was dostać się na przyjęcie, jak do Papieża Rzymskiego) — nie. Protestując przeciwko krzywdom, wyrządzonym przez rosyjskich okupantów — pijcie jeszcze i moją krew — a spalę się w ofierze nie Wam, a naszemu narodowi, żeby młode pokolenie śmiało, odważnie kontynuowało świętą sprawę walki. Makuch W. z Dniepropietrowska”. Przesłał zgodnie z oryginałem kopii, otrzymanej z archiwum SBU, Mychajło RIABCEW 29.10.2018 r. m. Dniepr

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn