Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Zapalamy własną świecę 9 listopada obwód sumski uroczyście otworzy XIX Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego imienia Petra Jacyka

Слово Просвіти, №45 за 2018 рік

Wołodymyr ZAHORIJ, prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów, doktor nauk farmaceutycznych, profesor, kierownik katedry farmacji przemysłowej, klinicznej i farmakologii klinicznej Narodowej Akademii Medycznej Kształcenia Podyplomowego im. P. L. Szupyka, przewodniczący Rady Nadzorczej firmy farmaceutycznej „Darnycia”: — Planując ten konkurs, postrzegaliśmy jego zadanie znacznie szerzej niż zwykłe testowanie uczniów i studentów ze znajomości języka ukraińskiego. Do tego służą olimpiady. Widzieliśmy w tym przedsięwzięciu, oprócz zwykłego sprawdzania biegłości językowej, wychowanie poczucia patriotyzmu. To przecież oczywiste. Patriotyzm zaczyna się przede wszystkim od szacunku do języka państwowego. Uważaliśmy również — i uważamy obecnie: konkurs będzie skłaniał młodych do bardziej odpowiedzialnego podejścia do nauki, do edukacji w ogóle. Będzie motywował ich w życiowych wyborach, będzie jeszcze jednym konkretnym przypomnieniem: jeśli chcesz w życiu coś osiągnąć — ucz się. W epoce informacyjnej niepomiernie rośnie cena intelektu i wiedzy. To dzisiaj szczególnie ważny kapitał. Czas wniósł poważne korekty w hierarchię wartości. Intelekt i wiedza zajęły miejsce wśród dzisiejszych priorytetów. Ważne, że wielu pedagogów i uczestników konkursu właśnie tak zrozumiało nasz zamysł. Mogę przytoczyć setki cennych szczegółów z przebiegu 18 językowych maratonów, które są wyraźnym potwierdzeniem tego. Czy to licealista z Odessy, który, otrzymawszy na scenie teatru im. I. Franki swoją nagrodę za zwycięstwo w konkursie, niespodziewanie dla wszystkich podchodzi do naszej flagi i, klękając, całuje ją. Czy wielu naszych uczestników na Majdanie podczas Pomarańczowej Rewolucji i Rewolucji Godności. To bardzo istotny szczegół: właśnie ci młodzieńcy i dziewczęta, których inteligentnymi twarzami zachwycaliśmy się, gdy pojawili się w świetle reflektorów na scenie stołecznego teatru, odbierając nagrody za zwycięstwo w prestiżowym turnieju językowym, poszli na Majdan z poczuciem głębokiego patriotyzmu w duszy. Rozpoczynając konkurs, podzieliliśmy na działy najważniejsze jego aspekty, rozpisaliśmy sumy wszystkich nagród pieniężnych, określiliśmy krąg wybitnych ludzi narodu, do których zwrócimy się o wsparcie naszego projektu i oni chętnie go poparli. Korzystając z tej okazji, z wdzięcznością wymienię te nazwiska: Pawło Zahrebelny, Dmytro Pawłyczko, Jurij Szczerbak, Jurij Muszketyk, Jarosław Jackiw, Mykoła Żułynski, Witalij Donczyk, Pawło Hrycenko, Iryna Farion, Wiktor Baraniw, Hryhorij Husejnow, Pawło Mowczan, Wiaczesław Briuchowecki, Iwan Korsak, Lubow Hołota… Wszyscy ci ludzie i nie tylko oni — bardzo pomogli nam zarówno w walce z antyukraińską biurokracją, która dusiła (i do dziś dusi oraz sabotuje!) nasz konkurs, jak i dzięki swojemu autorytetowi ludzie ci odczuwalnie podnieśli sam prestiż językowego maratonu. To bardzo ważne, że nasze społeczeństwo, przechodząc przez pasmo tak trudnych prób, niestety w wielu aspektach degradując, mimo wszystko nie straciło zaufania do tych ludzi, którzy pozostają moralnymi autorytetami narodu. Wydaje się, że tym nie może pochwalić się żaden nasz polityk (i w tym też jest odpowiedź na pytanie, dlaczego mamy tak nieudaną i nieefektywną politykę), ale właśnie działacze społeczni i kulturalni pozostają na wysokości zadania. Oczywiście, tak szeroko zakrojony projekt wymaga od organizatorów konkursu zarówno wysokiego napięcia duchowego, jak i codziennej kreatywności oraz nieustannego skupienia na wszystkim tym, co pojawia się w procesie konkursu. I wszystko to jest w dyrekcji wykonawczej Ligi Ukraińskich Mecenasów, kierowanej przez znanego pisarza Mychajła Słaboszpyckiego, który jeszcze ponad dwie dekady temu opracował koncepcję właśnie takiego patriotycznego maratonu. Jasna sprawa, nierzadko bywa tak, że rodzice tych dzieci, które nie zostały zwycięzcami, narzekają i utyskują: ot, powiadają, i to u was nie tak, i tamto. Słowem, życie jak życie, a ludzie jak ludzie. Jak wiadomo, czasami źdźbło w twoim oku przeszkadza ci zobaczyć cały horyzont. Takim narzekaczom i malkontentom poradzę, by nie czepiali się z egoistycznymi pretensjami do organizatorów konkursu. Po pierwsze, weźcie pod uwagę: wszystko to robią na zasadzie wolontariatu, po drugie, robią to nie za państwowe pieniądze, a za środki mecenasów. Po trzecie, jeśli jesteście pewni, że zrobilibyście to lepiej, chętnie damy wam taką możliwość — jesteśmy zainteresowani jakością i efektywnością tej sprawy, a nie laurami jej organizatorów. Jak wiadomo, na świecie zawsze tak jest: najwięcej krytyki i pretensji jest do tego, kto coś robi. Jeśli chcesz, aby nikt cię nie krytykował, nie miał do ciebie pretensji i nigdy ci nie zazdrościł, to nigdy nic nie rób i bądź absolutnie nikim. Masz wybór — wybieraj! My wybieramy działanie. Setny raz zacytuję tutaj sentencję wielkiego Konfucjusza, którą lubił powtarzać Petro Jacyk: zamiast narzekać na ciemność, zapal swoją świecę. My zapalamy ją. I radośnie jest słyszeć od masy ludzi, którzy — na przekór narzekaczom! — mówią nam: wykonujecie państwową, narodowo ważną pracę — i jesteśmy z wami! Razem, łącząc wysiłki i mobilizując wolę, „będziemy kruszyć tę skałę” — będziemy walczyć o podniesienie społecznego prestiżu języka ukraińskiego w państwie ukraińskim. Mychajło SŁABOSZPYCKI, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów, przewodniczący rady koordynacyjnej Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego imienia Petra Jacyka: — Język i książka. Najpierw — liczby. Każdy zwycięzca lub laureat etapu obwodowego i ogólnoukraińskiego maratonu językowego otrzymuje w nagrodę biblioteczki. W pakiecie, który wręcza się mu w uroczystej atmosferze, może znajdować się do dziesięciu ukraińskich wydawnictw. Jeśli w każdym obwodzie i w Kijowie nagradzamy 50—60 osób, to pomnóżmy, powiedzmy, 50 przez 10 — równa się 500. 500 pomnóżmy przez 25 (ponieważ obecnie na Krymie i w Sewastopolu z wiadomych przyczyn konkurs im. Jacyka się nie odbywa) to około 12 500 egzemplarzy. Do tego dodajemy około 80 (są to uczniowie szkół, studenci, uczniowie szkolnictwa zawodowego, przedstawiciele Sił Zbrojnych Ukrainy oraz nauczyciele), których nagradzamy już w finale konkursu na scenie stołecznego teatru im. I. Franki. Zatem jeszcze 800 książek. Nawiasem mówiąc, wszyscy „solenizanci” tego dnia otrzymują także nagrody pieniężne, ale pieniądze odbierają przed rozpoczęciem uroczystości, po wypełnieniu wszystkich stosownych dokumentów. Ja jednak wracam do książek. Jak widzimy, na jeden konkurs przypada minimum 13 000 książek. Wszystko to wydania z historii Ukrainy, historii kultury, etnografii, klasyka narodowa, a także utwory współczesnych pisarzy. Odbyło się już 18 turniejów językowych. Pomnóżmy 13 000 przez 18. Wychodzi 234 000. Zatem wszystkie poprzednie maratony językowe pochłonęły 234 000 egzemplarzy. Zwracali się do nas niektórzy wydawcy: „Zakupcie książki do nagrodzenia waszych konkursowiczów!”. Oczywiście, gdybyśmy mieli nadwyżkę środków, która przewyższałaby budżet nagród, chętnie zrobilibyśmy to, aby wesprzeć naszych wydawców, którym naprawdę trudno przetrwać w tej sytuacji. Jednak tej nadwyżki nie mamy. Mamy za każdym razem problemy z napełnieniem funduszu nagród. Książki do nagrodzenia uczniów — to wszystko wkład charytatywny wydawców. Przy każdej okazji, z każdej trybuny w imieniu organizatorów konkursu z głęboką wdzięcznością wymieniam te wydawnictwa i ich kierowników: „Znannia” (dyrektor Wołodymyr Karasiow), „A-Ba-Ba-Ha-Ła-Ma-Ha” (właściciel i redaktor naczelny Iwan Małkowycz), „Duliby” (dyrektor Maryna Hrymycz), „Pulsary” (dyrektor Łarysa Kopań), „Proświta” (dyrektor Wasyl Kliczaka), „Smołoskyp” (dyrektor Rostysław Semkiw), „Akademija” (dyrektor Wasyl Teremko), wydawnictwo Ołeha Żupanskiego (dyrektor Ołeh Żupanski). Nie wydawnictwo, a sama autorka Iryna Farion — przekazała na potrzeby konkursu swoją bezcenną monografię „Norma językowa: zniszczenie. Poszukiwanie. Odnowa”, za którą dziękują nam zarówno nauczyciele, jak i studenci. Znany poeta, tłumacz, literaturoznawca i leksykograf Dmytro Pyłypczuk podarował kilkadziesiąt woluminów pod tytułem „Bolą mnie zagubione słowa…”. Jest to jego uzupełnienie do „Słownika języka ukraińskiego” w 12 tomach, czyli jeszcze tysiące dodatkowych leksemów w towarzystwie ilustracji-cytatów z utworów literackich. Bezcenne wydanie! Nawiasem mówiąc, opublikował je D. Pyłypczuk na własny koszt. Wybitny poeta Ihor Kałyneć, który w ostatnich latach opracowywał i przygotowywał do druku dziesięciotomowe wydanie swojej zmarłej żony Iryny Kałyneć, przekazał dużą liczbę tych książek na potrzeby konkursu i rozeszły się one po całej Ukrainie. Tysiące wydań zapewniło dla naszych zwycięzców i laureatów wydawnictwo „Jarosławiw Wał”. Są tu utwory Jurija Muszketyka, Romana Iwanyczuka, Dmytra Pawłyczka, Jurija Szczerbaka, Pawła Mowczana, Lubow Hołoty, Iwana Korsaka, Wałerija Hużwy, Switłany Koronenko, Dmytra Iwanowa i dziesiątek innych współczesnych pisarzy. Zatem książka jest aktywną postacią naszego maratonu językowego. Jest to całkowicie logiczne i naturalne. Bo przecież trudno wyobrazić sobie język bez książki, a książkę bez języka. Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem konkursu, kiedy dopiero ogłoszono jego ideę, od pedagogów zaczęły płynąć życzenia: trzeba nagradzać dzieci książkami. Dyrekcja wykonawcza Ligi Ukraińskich Mecenasów zwróciła się z apelem do wydawców: pomóżcie, kto może! Komu nie jest obojętny los projektu, który ma na celu poprawę anomalnej sytuacji językowej w państwie poprzez podniesienie prestiżu społecznego języka państwowego. I tutaj cała grupa naszych wydawców (te nazwiska już wymieniłem wcześniej) wystąpiła w roli hojnych mecenasów. Te książki mogli sprzedać i otrzymać środki na swoje potrzeby, których, rzecz jasna, w tej trudnej sytuacji humanitarnej mają niemało, bo przecież niezwykle trudno jest przetrwać. Ale sumienie narodowe i szlachetne imperatywy ofiarności skłoniły ich do włączenia się w naszą sprawę. Widziałem, z jakim przejęciem dzieci wyjmują z pakietów, na których napisano „Kocham język ukraiński!”, podarunkowe wydania „A-Ba-Ba-Ha-Ła-Ma-Hy”, z jaką wdzięcznością przyjmują książki wydawnictwa „Znannia”. Są tu teksty przewidziane programem szkolnym oraz przekłady z literatur obcych. Jednym słowem, wszystko to, co bardzo trudno odnaleźć, powiedzmy, w centrum rejonowym czy na wsi i co będzie wielką pomocą dla nauczycieli i uczniów w procesie nauczania. Albo tomy z serii „Rozstrzelane Odrodzenie”, które od kilku lat publikuje „Smołoskyp”. Tutaj nauczyciele, studenci i licealiści mają utwory represjonowanych i zakazanych ukraińskich pisarzy. Teksty, których do dziś brakuje we wszystkich placówkach oświatowych. Wszystkiego tego po prostu nie da się przecenić. Święto języka, którym staje się oficjalne zamknięcie każdego konkursu w teatrze im. I. Franki, gdzie wręcza się najbardziej prestiżowe nagrody konkursu, staje się jednocześnie świętem książki. … Tak ciekawie i radośnie jest obserwować, jak dzieci, tylko zszedłszy ze sceny i zająwszy swoje miejsce na sali, z ciekawością zaglądają do swoich pakietów i wyjmują stamtąd książki z jaskrawymi okładkami. Czy trzeba dodawać, że w tej chwili ich radość ze wszystkiego, co dzieje się wokół i z nimi, oczywiście się powiększa. Jak tu raz po raz nie podziękować naszym wydawcom-mecenasom!?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn