Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Poetyckie słowo o dzieciach i dla dzieci. Przemyślenia na temat nowego zbioru Petra Szkrabjuka „Najkrótsze słowo” (Lwów: Misjonarz, 2017. — 64 s.)

Слово Просвіти, №45 за 2018 рік

Rodzina Syczyków (Wasyl, Kateryna, Iryna) Bohdan DIACZYSZYN, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, laureat nagrody im. Iwana Ohijenki, m. Lwów Cieszymy się z każdej książki w języku ukraińskim, bo to nasze, ojczyste. A kiedy książka jest poświęcona dzieciom, to podwójna radość. Uświadamiamy sobie, że książka była i pozostaje największym wrogiem sercowej skamieliny. Jej wpływ na człowieka do dziś nie został zgłębiony, bo sama w sobie jest najcudowniejszym wynalazkiem ludzkości. Słowo, język ojczysty, myśl, miłość do książki, do ojczystej ziemi... Miłość do Ukrainy to miłość do języka ojczystego, bo język to serce Ukrainy, nasze serce. A Najlepszym Słowem w naszym języku, jak podkreśla autor, jest Ukraina. Zatem dziecko musimy wychować w zrozumieniu tego, że u Ukraińców punktem odniesienia ich życia zawsze musi być: „Nie ma na świecie Ukrainy, / Nie ma drugiego Dniepru...” Aby dziecko miało takie zrozumienie, to jego (dorosłych również) trzeba nauczyć kochać i myśleć, — wszystko inne zdobywa się ciężką codzienną pracą. „Nie osiągniemy żadnego z innych celów, jeśli zapomnimy, że celem edukacji jest wzbogacanie rozumu i duszy żywych ludzi” (Ken Robinson i Lou Aronica. „Szkoła przyszłości...”). Dobra poetycka książka może i powinna być jednym z głównych pomocniczych narzędzi w tej niełatwej pracy. „Poezja operuje słowem, które jest zdolne wywołać zarówno dźwiękowe, jak i wzrokowe wyobrażenia i, co najważniejsze, jak wyraził się Iwan Franko w książce „Z sekretów poetyckiej twórczości”, zdolna jest przechodzić w dziedzinę umysłowej, intelektualnej pracy” (Mykoła Ilnycki. „Polifonia poetyckiego słowa”. W ks. „W ognisku odbić”). Bo dziecko, które nie jest nauczone myśleć, zamienia się w niewolnika cudzych myśli. Bez wychowania myślącej młodzieży nie podniesiemy Ukrainy do wymagań współczesnego intelektualno-technologicznego postępu. Mózg, według definicji akademika Ołeha Krysztala (dyrektora Instytutu Fizjologii im. Bohomolca), to najcudowniejsze, najbardziej skomplikowane urządzenie Wszechświata (jakie jest nam dostępne na dzień dzisiejszy) — i żeby go nie stracić, to to dzieło musi pracować zgodnie z przeznaczeniem. Mózg zabija lenistwo. Mózg jest elastyczny w każdym wieku, ale należy go ćwiczyć, trenować, wykorzystywać zgodnie z przeznaczeniem. Mózg stymuluje: czytanie, pisanie i wszystko, co skłania do rozmyślań. Dziecko rodzi się z gotowym do poznawania świata mózgiem. Od nas zależy, czym go napełnimy. Einsteina zapytano: — Co trzeba robić, żeby dzieci były mądre? — CZYTAJCIE im bajki! — Co trzeba robić, żeby dzieci były BARDZO mądre? — CZYTAJCIE IM WIĘCEJ BAJEK!!! Dzieci musimy nauczyć myśleć i żyć prawdą. „W języku każdego narodu zawarta jest i droga do Prawdy, i droga do Istoty” (Pawło Mowczan). Czytanie — to dotyk słowa życia, słowa prawdy. Przypomnijmy przekonanie Iwana Puluja o tym, że prawo zachowania i przemiany energii rozciąga się również na sferę duchową, wszak prawdy zniszczyć nie można: „Prawo, że siła nie przepada, ma ogólne znaczenie, bo ono rządzi nie tylko fizycznym, ale i intelektualnym światem” (Cyt. za: Iryna Farion. „Portret językowy Iwana Puluja”). I jeszcze takie określenie: „Prawo nieprzepadającej siły w świecie ludzkich relacji, kultury — to prawda. Prawda nie znika. Gdzie prawda — tam musi być zwycięstwo”. Pamiętajmy, że „siła i zbawienie leży w nas samych: w pracy nad edukacją i dobrobytem narodu” (tamże). Dokładajmy wysiłku, aby nie zagubić się w wieczności, aby być godnymi życia na ojczystej ziemi, darowanej nam przez Boga. Książka w języku ojczystym dodaje nam siły, zapału do pracy, pomaga w każdych okolicznościach pozostać człowiekiem, bo bez wiedzy nie ma poznania, a wiedza — jest w książce (libros lege, książki czytaj!) Poetyckie słowo Petra Szkrabjuka uczy dzieci myśleć: „Zimą góry podrosły, / Zimą góry zbielały” (s. 8). Dlaczego zimą góry podrosły? Bo „śniegi na góry siadły / zimować do wiosny”. Dalej czytamy: „Wstało słońce, zdmuchnęło ciemność — / Łzy otarło mu (deszczowi — B. D., s. 9). Jak mogło słońce otrzeć łzy deszczu? Dziecko należy nauczyć rozumieć metaforę… Człowiek urodzony jest do pracy i aby cieszyć się dziełami swoimi (według Księgi Koheleta): „Nasza jaskółeczka miła / Znów gniazdo w chlewie ulepiła — / I świergocze: rada temu, że wróciła do domu” (s. 12). Dzieci mają kochać wszystko, co żyje, co je otacza, być współczującymi, myśleć o konsekwencjach tego czy innego zdarzenia: „Spadł ptaszek z gniazda. / Ja pomyślałem — to bieda: / ... / Wziąłem wtedy drabinkę ja / I z powrotem włożyłem jaskółczątko” (s. 21). Poetyckie słowo autora uczy dzieci poznawać zjawiska przyrody: „Widzisz, — wnuczka zrozumiała od razu, — / tylko na wolności świetliki są piękne” (s. 29). Albo: „Srebrny deszczyku rzęsisty, / skąd ty się wziąłeś?” (s. 37). Jednocześnie Petro Szkrabjuk wzywa do miłości i jedności: „Kochajcie Ukrainę. I Boga Kochajcie — / I wieczni będziemy razem” (s. 33). Książka będzie przydatna dla pracowników przedszkoli i nauczycieli klas początkowych, bo w niej są pieśni z nutami, a także „Autorytatywny alfabet” — z wierszami na każdą literę alfabetu, w których każde słowo zaczyna się od tej samej litery… Książka — to nasze teraźniejszość i przyszłość! Czytajmy wieczorami na głos swoim dzieciom — to jednoczy rodzinę, pozbawia telefonowo-komputerowego i telewizyjnego uzależnienia. Czytajmy dzieciom to, co i nam jest ciekawe. Szukajmy dzieciom (i sobie!) potrzebnej książki, bądźmy mądrzy. Bo „...w cieniu mądrości — jak w cieniu srebra, lecz korzyść poznania w tym, że mądrość życia zachowuje temu, kto ma ją” (Księga Koheleta 7:12). Wiersze ze zbioru P. Szkrabjuka „Najlepsze słowo” Dobieraliśmy słowa Dobieraliśmy słowa (dzień to był cudowny): Murawa — darń, trawa; Las — to puszcza, bór, dąbrowa, A lasek — parów i gaj, Ścieżka — szlak… Bracia — to bracia. A fontanna — to wodotrysk, Watra — ognisko, ogień… Książkę tata wziął taką. Dziś my uczyliśmy znowu I pogodną, i dźwięczną, I na świat cały donośną Ukraińską ojczystą mowę. Najlepsze słowo Jest bez liku hojnych słów, Które naród nam zapowiedział. Te słowa: miłość, dobro, Mama, tata, step, Dniepr, Szkoła, pieśń, dzwon, strumień, Świat, ziemia, Karpaty, kraj… Jest bez liku drogich słów, Które Pan nam zapowiedział: Słońce, skowronek, młoda zmiana, A najlepsze — Ukraina. To Ukraina moja Słońce nad stepem sieje — To Ukraina moja. Góry bieleją z dala — To Ukraina moja. Morze i nurt strumienia — To Ukraina moja. Pieśń i trel słowika — To Ukraina moja. W sercu Pańskie imię — To Ukraina moja. Przyjaciele, rodzina, rodzina — To Ukraina moja. Spojrzę wokoło uważnie ja — Wszędzie Ukraina moja. Samocwity Dziewczynka maluje kwiaty, Chłopiec — gwiazdy błękitne… Nasze młode wojsko — dzieci, Ich obrazki-samocwity Z rodzicami idą w bój. Razem w bój idą rysunki — Oberegi dla wojaków. Te pierwotne podarunki, Te dziecięce zbroje Nie przebić wrogom. I modlitwa, i naboje. Chleb, który siostry i bracia W dal wiozą, gdzie huk broni… Nawet dzieci u nas bohaterowie, Nawet dzieci — no a ty?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn