Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

„Szanujmy siebie — będą szanować Ukrainę”

Слово Просвіти, №46 за 2018 рік

Prywatne teatry coraz częściej sięgają po ukraińską klasykę. W repertuarze Kijowskiego Teatru Dramatycznego „Brawo” w minionym sezonie teatralnym wystawiono spektakl „Wiedźma o imieniu Mawka” na podstawie „Leśnej pieśni” Łesi Ukrainki. Niedawno aktor i reżyser Jurij Potapenko wystawił w tym teatrze „Sto tysięcy” na podstawie komedii Iwana Karpenki-Karego. Dziś gościem „SP” jest pan Jurij. — Czy ukraińska klasyka weszła w Pana życie już dawno? — W latach 90. grałem w wielu filmach powstałych na podstawie utworów ukraińskich pisarzy. Najlepszym z tych filmów jest „Kajdaszowa rodzina”. Tam grałem pisarza. To postać, która ma związek z rodzinami przedstawionymi w noweli. Potem był film „Kozacy idą”, w którym mojego bohatera zabierają z wesela na wojnę z Lachami. Grałem też w serialu Ołeha Bijmy „Wyspa miłości”, gdzie wcielałem się w reportera szukającego lekkiej miłości. W „Ogrodzie Getsemańskim” stworzyłem postać funkcjonariusza NKWD. Musiałem grać ze złamaną nogą, w takim stanie jeszcze tańczyłem. Lubię grać negatywne postacie, te role są ciekawsze. Ale spektakle reżyseruję o pozytywnych bohaterach. Od prawie 30 lat służę w Kijowskim Akademickim Młodym Teatrze. W tym czasie zagrałem wiele różnych ról. Najbardziej jednak leżą mi w sercu role kapitana Skworcowa w „Szelmence-denszczyku” Hryhorija Kwitki-Osnowjanenki oraz Cokula w „Służącej” Iwana Karpenki-Karego. Uważam, że to najlepsze, co stworzyłem w tym teatrze. — Dlaczego zdecydowali się Państwo wystawić „Sto tysięcy”? — Z taką propozycją zwróciły się do nas organizacje, które rozprowadzają bilety. To zbiegło się z naszymi zainteresowaniami. Od dawna rozmawialiśmy o ukrain- Przed pokazem spektakli odbyło się spotkanie chersońskich gości z przedstawicielami mediów. „Latem z gościnnymi występami w naszym mieście gościł Teatr im. Iwana Franki. Podczas tych występów umówiliśmy się, że wkrótce przyjedziemy do Kijowa. Dziś prezentujemy młodą ukraińską i białoruską dramaturgię. Autorką sztuki „Kajdasz & Sons” jest dramatopisarka Natalia Blok. Pracuje ona w naszym teatrze, stworzyła studio „18+”, do którego zaprosiła z mediów społecznościowych chętnych do pisania sztuk. Spektakl „Rodzina Kajdaszów” był w repertuarze Chersońskiego Teatru przez 19 lat i przez cały ten czas cieszył się niezmiennym powodzeniem. Postanowiliśmy wrócić z nim na scenę. Główny reżyser naszego teatru Serhij Pawluk zaproponował postawienie nie klasycznego, lecz współczesnego spektaklu. Współpraca z Natalią Blok okazała się bardzo owocna. Spodobała nam się jej sztuka i postawiliśmy ją. Tym spektaklem otworzyliśmy nowy sezon teatralny, widzom się podobał. Mamy nadzieję, że przypadnie do gustu także stołecznym miłośnikom teatru. Druga sztuka to „Baba Prisia, czyli Na początku i pod koniec czasów” wg dramatu Pawła Arjé, który jest także reżyserem. Paweł zobaczył w naszym teatrze Narodową Artystkę Ukrainy Olenę Gall-Sawalską i powiedział, że chce dla niej postawić spektakl. Ten spektakl jest w naszym repertuarze już od roku. Z nim jeździliśmy na gościnne występy do Portugalii. Oprócz tego prezentujemy spektakl wg sztuki białoruskiego pisarza Andrija Kurejczyka na motywach ukraińskiej klasyki. Zastanawialiśmy się, czy to będzie „Martin Boruła”, czy „Sto tysięcy”, czy jakiś inny utwór. Ale mnie bliżej właśnie do „Stu tysięcy”. Są tu dwie dość silne równoległe warstwy – pieniądze i miłość. Pomysł poparła kierowniczka artystyczna teatru „Bravo” Ljubow Tytarenko, która przyczyniła się do urzeczywistnienia tego twórczego zamysłu. Tekst spektaklu jest znany każdemu. Lecz większość prawie nic nie wie o didaskaliach (tekstach, które Iwan Karpenko-Karyj pisał w nawiasach). Właśnie według didaskaliów postawiłem ten spektakl. Na pierwszy plan wysunąłem Romana i Motrię (tę bohaterkę czasem w ogóle wycinano z tekstu), gdyż dla mnie bardzo ważny jest właśnie temat miłości. Utwór nie jest mniej aktualny niż sto lat temu. Kałytka – to człowiek, który stara się zagarnąć jak najwięcej, choć sam nie potrafi wyjaśnić, po co to robi. Dziś można zobaczyć mnóstwo takich Kałytek wśród naszych wysokich urzędników i polityków”. – Kiedy rozpoczęły się próby? – Od końca sierpnia. Brakowało czasu na próby. Ale aktorzy są gotowi. Pracują dla widza. Oczywiście są pewne niedoróbki, ale spektakl trzeba sprawdzić na widzu. Czasem wydaje się, że wychodzi dobre przedstawienie, a widz go nie przyjmuje. A tutaj widzowie nie wyszli z teatru po pierwszym akcie, zostali, by dooglądać spektakl, interesuje ich to. Dziś w teatrze i kinie jest wiele szarowarszczyzny. Pod tym pojęciem rozumiem lekceważący stosunek do Ukraińca. Tego nie ma w spektaklu „Sto tysięcy”. Jesteśmy bardzo rozsądnym narodem, trudno nas oszukać. Swoją inscenizację tworzyłem właśnie z pozycji głębokiego szacunku dla narodu ukraińskiego. Aktorzy w spektaklu są bardzo różni, każdy ma własną szkołę. Wśród starszego pokolenia wspaniali aktorzy to Walerij Antoniuk i Andrij Kolesnyk. Ci wykonawcy mogą się ze mną nie zgadzać, ale kiedy wyjdą na scenę, zrobią wszystko, co im proponuję. Młodzi są zachwyceni tym, co robią, pragną uczyć się od tych aktorów. Imieniu to przyjemne. – Kilka słów o scenografii. – Na scenie można zobaczyć wielkie wstęgi, na których odbiły się wszystkie kolory tęczy. To jakby Ukraina w wstęgach. Chciałem tym pokazać pokojowe nastawienie naszego narodu. Każdy kolor ma określone znaczenie symboliczne. Na pierwszym planie mam czerwony i żółty. Czerwony, jak wiadomo, to miłość, a żółty – rozłąka. I przez cały czas one się łączą. Skróciłem tekst i zastąpiłem go pieśniami. Niektórych z nich większość naszych współczesnych nigdy nie słyszała. Brzmią autentyczne ludowe pieśni w pierwotnym wykonaniu. Kostiumy są stylizowane na koniec XIX wieku, każdy z nich odzwierciedla epokę, w której rozgrywały się wydarzenia sztuki. — Zapraszacie na przedstawienie uczniów szkół ogólnokształcących? — Ten utwór znajduje się w szkolnym programie nauczania, a sceniczna interpretacja pomoże go lepiej zrozumieć. Ponadto w ten sposób zapoznajemy dzieci z ojczystą kulturą. Ale w przyszłości będą to spektakle wieczorne. Dlatego że przedstawienie jest przeznaczone dla dorosłych i będzie zrozumialsze właśnie dla widza starszego. Nie planuję niczego zmieniać w nowym przedstawieniu, ale są pewne kwestie techniczne, które nie sprzyjają grze aktorów. Oprawa scenograficzna przedstawienia jest dość prosta, ale działa dzięki światłu. A sprzętu do tego nie mamy. I to problem nie tylko teatru „Bravo”, ale wszystkich ukraińskich teatrów. Państwo zamiast pomagać, wręcz przeszkadza. Teatr kupuje sprzęt, a do tego płaci 50% podatku. Na przykład potrzebne nam są dwie lampy, każda z których kosztuje półtora tysiąca umownych jednostek; jeśli dodać podatki, wychodzi okrągła suma, która jest teatrowi nie do udźwignięcia. I takie pytania pojawiają się stale. nas (Litwa). W szczególności na pierwszym festiwalu teatralnym „Światogląd” w Siewierodoniecku przedstawienie „Leśna pieśń” zdobyło zwycięstwo w nominacji „Najlepsza oprawa muzyczna”. A na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym „Atspindys”, który odbył się na Litwie, monospektakl „Juda” na podstawie utworu Lesi Ukrainki otrzymał Grand Prix. Wkrótce chersończycy wyruszą na Międzynarodowy Festiwal Współczesnego Dramatu do miasta Braszów (Rumunia), gdzie pokażą spektakl Kostiantyna Kejanu „Granica”, w reżyserii Radu Hilasza. W weekendy na przedstawienia teatru przyjeżdża wielu widzów z sąsiednich z Chersoniem rejonów. A w planach trupy jest wystąpienie z przedstawieniami w najbardziej odległych zakątkach obwodu chersońskiego. Temu ma sprzyjać niedawno rozpoczęty projekt „Abonament teatralny w bibliotece”. Pierwszym przedstawieniem, które chersończycy zaprezentowali na wiodącej dramatycznej scenie kraju, był spektakl „Kajdasz & Sons” na motywach powieści Iwana Newuja-Lewyckiego „Kajdaszowa rodzina”. Następnie pokazali komediową tragedię „Baba Prisia, czyli Na początku i pod koniec czasów”. We wrześniu na festiwalu teatralnym „Moloko”, który odbywał się w Odessie, „Baba Prisia...” zajęła pierwsze miejsce. A wykonawczyni głównej roli, ludowa artystka — Niektórzy nazywają ludzi, którzy wystawiają ukraińską klasykę, nacjonalistami. Jak Pan/Pani do tego podchodzi? — Nie widzę w tym nic złego. Trzeba tylko nie mylić nacjonalizmu z nazizmem. Nazizm to bowiem wyniosłość, a nacjonalizm to szacunek dla własnego narodu. Jeśli ludzie nie rozumieją różnicy między tymi pojęciami i nazywają nacjonalizm nazizmem, to są ograniczeni. — Czy zamierza Pan/Pani dalej pracować nad inscenizacjami ukraińskiej klasyki? — Oczywiście. Być może będzie to „Martyn Borulja” Iwana Karpenki-Karego. Podobnie jak wielu reżyserów, marzę o sięgnięciu do słowa Szewczenki. Oczywiście jest to zadanie niełatwe, bo Kobzarza trzeba umieć i czytać, i wystawiać, trzeba go rozumieć. A ponadto chciałbym sięgnąć do twórczości Borysa Antonenki-Dawydowycza, którego utworów jeszcze nikt nie wystawiał. Zdjęcie: Ołeksandr Kocziewski Na Ukrainie Olena Gall-Sawalska zdobyła zwycięstwo w nominacji „Najlepsza aktorka”. Zakończyło się gościnne tournée tragifarsy „Obrażeni. Rosja”, która jest rozpaczliwymi monologami osób o różnym pochodzeniu społecznym, narodowości i upodobaniach. Każdy z tych siedmiu monologów to krzyk duszy, pragnienie przetrwania za wszelką cenę w kraju „pełnej demokracji”. Według decyzji reżysera los każdego z bohaterów kończy się równie tragicznie. A w kraju „demokracji” wciąż rozbrzmiewają fałszywe hasła. „Obrażeni. Rosja” to pierwsza i jak dotąd jedyna na Ukrainie inscenizacja sztuki o tym samym tytule autorstwa Andrija Kurejczyka. Jak powiedział autor: „Taki tekst można wystawić tylko u was”. Premiera odbyła się w maju tego roku, podczas XX Międzynarodowego Festiwalu „Melpomena Tawrii”. A już we wrześniu spektakl wziął udział w festiwalu „Kołomyjskie Przedstawienia”. Równolegle z gościnnymi występami po raz drugi odbyło się spotkanie aktorów teatru ze studentami Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki. Dla studentów stołecznej uczelni goście z Chersonia pokazali monospektakle „Monolog aktorki”, który wykonała zasłużona artystka Ukrainy Ołeksandra Tarnowska, oraz „Maria” w wykonaniu Wiktorii Korolko. Reżyserem obu spektakli jest Serhij Pawluk. Zdjęcia dostarczył teatr Materiały przygotował Eduard OWCZARENKO

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn