Strona · s. 5strona oryginału ↗
Ciąg dalszy artykułu «Symbolika małej świecy», s. 1
Symbolika maleńkiej świecy
Слово Просвіти, №46–47 за 2021 рік
weszli we wspólnotę innych narodów, wzbogacając świat swoim doświadczeniem, swoim duchowym bogactwem.
Czytelnik ukraiński zna i szanuje Jamesa Mace'a przede wszystkim jako historyka Hołodomoru 1932–33 lat, jako dyrektora wykonawczego Komisji Kongresu i Prezydenta USA do zbadania Wielkiego Głodu na Ukrainie, tego, który na arenie międzynarodowej i w krajowej przestrzeni informacyjnej uparcie bronił koncepcji Hołodomoru jako sztucznego, umyślnego, skierowanego przeciwko Ukrainie jako państwu i Ukraińcom jako narodowi, nosząc wyraźne znamiona celowego ludobójstwa we wszystkiej jego przerażającej rzeczywistości. Nazywano go adwokatem Ukrainy, Amerykaninem z ukraińskim sercem, większym Ukraińcem niż sami Ukraińcy. W pewnym sensie rzeczywiście taki był, bo sam przyznawał, że nasi zmarli go wezwali. I był świadom tej misji.
Przedstawiwszy i uzasadniwszy koncepcję społeczeństwa ukraińskiego jako posttotalitarnego, postgenocydalnego, wyraźnie i argumentacyjnie nakreślił drogi wyjścia z tego impasu: „Nie sposób jednym uderzeniem rozplątać splot nagromadzonych sprzeczności. Tam, gdzie społeczeństwem włada idea radykalnej przebudowy życia, istnieje realna możliwość stworzenia „końca świata w jednym, osobno wziętym kraju”. Nie wolno o tym zapominać, tym bardziej że Ukraina nadal jest krajem o totalitarnym schemacie władzy. Stare struktury zarządzania, prymat gospodarki państwowej, sama psychologia obywateli w połączeniu z kryzysem gospodarczym – wszystko to może być zdumiewająco podatne na idee kolejnej doktrynizacji społeczeństwa. Jakkolwiek dziwnie to brzmi, każda ideologia, która jest skierowana ku „świetlanej przyszłości” i stawia sobie za cel radykalne przewychowanie człowieka, zmierza nie ku przyszłości, lecz ku epoce jaskiniowej. Nie niesie ona ludziom żadnej przyszłości. Tradycyjne autorytarne formy rządów państw zachodnich powstawały na gruncie powrotu do własnej historii, kultury, duchowości. To jest żywa podstawa, na której wyrastały zachodnie demokracje. Dlatego, moim zdaniem, rację mają ci politycy, którzy na pierwszy plan wysuwają problemy odrodzenia duchowości, tradycji. To droga samoorganizacji społeczeństwa, być może nie tak radykalna, za to bardziej sprawdzona i skuteczna”.
Przeprowadziwszy się w 1993 roku na Ukrainę i mieszkając wśród nas przez niemal półtora dziesięciolecia, przyglądając się ukraińskim realiom, on z przenikliwą jasnością zrozumiał, że totalitarna przeszłość nadal trzyma naród ukraiński w swoich mocnych sieciach i że właśnie w tym tkwi przyczyna niemal wszystkich naszych kłopotów w polityce, gospodarce i kulturze. Przerwać zamknięte koło, wyjść z historycznego ślepego zaułka można tylko w jeden sposób: przeanalizować, co się z nami stało. Wyjaśnić, jakie są przyczyny niepowodzeń ukraińskiej państwowości w XX wieku, uświadomić sobie, dlaczego „martwa ręka przeszłości zawisa jak klątwa nad czołem żywych”. James raz po raz powracał do trzech Hołodomorów, które przeżyła Ukraina: 1922–1923, 1946–1947 i oczywiście do najstraszniejszego – 1932–1933, kiedy złamano kręgosłup narodu ukraińskiego, wymordowano jego podstawę – chłopstwo. O tym James pisał w artykule „Opowieść o dwóch
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
