Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №47 за 2024 рік

16 s. · 30 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Szewczenko wyruszy do Antarktydy

Wszechwiedząca statystyka twierdzi, że genialnemu ukraińskiemu poecie Tarasowi Szewczence wzniesiono pomniki na pięciu z sześciu kontynentów Ziemi, a ich liczba zbliża się do półtora tysiąca. Pod tym względem znacznie wyprzedza on wielkich i wybitnych pisarzy świata. Na tych monumentach, wykonanych z brązu, odlewanego i naturalnego kamienia, drewna, nowoczesnych kompozytów i innych materiałów, przedstawiono go w różnym wieku i stroju, o różnym wzroście, w różnych pozach, z różnymi gestami itd. Od czasu do czasu pojawiają się informacje o odsłonięciu nowych pomników narodowemu prorokowi, bo tak chcą Ukraińcy. Po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości Wielka Brytania przekazała naszemu państwu swoją stację naukową na odległym lodowym szóstym kontynencie – Antarktydzie – krainie pingwinów, gdzie znajduje się biegun południowy Ziemi. Teraz ukraińską stację nazwano imieniem wybitnego ukraińskiego uczonego, współzałożyciela i pierwszego prezesa Wszechukraińskiej Akademii Nauk, założyciela pierwszej naukowej biblioteki na Ukrainie, która nosi jego imię, autora teorii noosfery jako jakościowo nowego stanu rozwoju biosfery, Władimira Wernadskiego (1863–1945). Ponieważ autor tej publikacji, członek rady drohobyckiej Proświty itd., od dawna i z powodzeniem zajmuje się kwestiami monumentalnego upamiętniania imion wybitnych ukraińskich działaczy w pomnikach, pamiątkowych i memorialnych tablicach, znakach pamiątkowych, pojawiła się idea odsłonięcia choćby skromnego, jeśli na więcej nie ma co liczyć, pomnika Wielkiego Kobzarza w Antarktydzie, na stacji im. W. Wernadskiego. Dlaczego nie? Wtedy imię poety, jeśli pod względem liczby pomników jeszcze nie zostało wpisane do światowej Księgi rekordów Guinnessa i Księgi rekordów Ukrainy, powinno tam zająć zasłużone miejsce. Skontaktowano się z dyrektorem Narodowego Antarktycznego Centrum Naukowego w Kijowie Jewhenem Dykim, rzeczniczką prasową Oleną Maruszewską, otrzymano „zielone światło” i zabrano się do pracy. Inicjator i organizator zaangażował drohobyckiego artystę malarza i rzeźbiarza Iwana Możaka oraz drohobyckiego sponsora, przedsiębiorcę, założyciela i kierownika Towarzystwa „Ukraińscy miodosytnicy” Romana Wojtkiwa. Przy okazji, jako pierwszy na Ukrainie i w świecie opanował produkcję niepowtarzalnego w smaku miodowego balsamu „Medak”, a także miodu pitnego „Medówka” i miodowej wódki, popyt na które zrostaje. A szczе cioho dobrochynnyka znajut ne lyshe w Drohobyczi jak aktywnoho sponsora na potrebyj ZSU, bahatoch inshych korysnych sprav. I oś tryvala w czasi sprawa dobihła kincia. 22 lystopada 2024 r. pam'jatnyk-biust poeta dla wstanowlennia w zakrytomu prymishczeniu na stanciji im. W. Wernadśkoho widpraweno z mista narodżennia pershoho ukrajinśkoho seredniowiczneho doktora nauk Juriia Drohobycza i wodnoczas Frankowoji junosti na adresu Kyjiwśkoho nacjonalnoho antarktycznoho naukowoho centru. Zwidty joho czekaje wełyka mandrujwka do mistsia pryznaczennia. Skromnyj za rozmiramy monument składe czest ne lyshe prycznym do joho pojawy, ale j Drohobyczu ta wsij Ukrajini. Roman PASTUCH, członek NSPU OKSANA PRYCHODŻKO PEREDPŁATA—2025 Tyżnewyk "Słowo Proświty" (indeks 30617) można peredpłatyty u widdiłenniach "Ukrpoczty" za dopomohoju "Katalohu wydań Ukrajiny" na 2025 rik.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Historyk wojskowości Wasyl Pawłow: „Dopóki istnieje FR, będzie ona dla nas egzystencjalnym zagrożeniem”

Tak już historycznie się złożyło, że ludzie pamiętają „ostatnią krew” – najbliższą im w czasie wojnę. Taką do wydarzeń z 2014 roku, a potem z 2022 roku, dla wielu z nas była II wojna światowa. Teraz zaś zbiorowa pamięć Ukraińców buduje wspaniałą kanwę obrazów i symboli, wydarzeń i zjawisk, bohaterów i antybohaterów, które stały się decydujące w ukraińskim oporze wobec rosyjskiej agresji i ukształtują obraz „ostatniej krwi”, „ostatniej wojny” dla przyszłych pokoleń. Wojna rosyjsko-ukraińska i, chce się wierzyć, przekonujące Zwycięstwo w niej na długo pozostaną osią pamięci narodowej Ukraińców. O tym, jak historycy badają wojnę już dzisiaj, o oczekiwaniach i lękach społeczeństwa w trzecim roku pełnoskalowej wojny, czego spodziewać się dalej, zważając na doświadczenia historyczne, rozmawialiśmy z historykiem wojskowości, przewodniczącym organizacji społecznej „Centrum Historii Militarnej” Wasylem Pawłowem. – Wojna rosyjsko-ukraińska trwa już 10 lat i 9 miesięcy, ponad ćwierć tego czasu to faza pełnoskalowa. Proszę opowiedzieć, jak historycy badają teraz doświadczenia tej wojny, jak je periodyzują… – Ta wojna ze wszystkich wojen Ukrainy, które prowadziła w ciągu swojej historii, jest najbardziej zinformatyzowana. W związku z tym mamy wielką liczbę materiałów, informacji, świadectw, które mają absolutnie różne pochodzenie. Są to oficjalne dokumenty i nieoficjalne nagrania w sieciach Facebook, TikTok, Youtube itd. Są to badania naukowe, publicystyczne, artykuły w zasobach informacyjnych, filmy dokumentalne, materiały w wiadomościach. Wszystko to tworzy ogromny zasób informacji, który rzeczywiście należy usystematyzować. Ponieważ znajdujemy się w nowym społeczeństwie informacyjnym, gdzie wydarzenia rozwijają się szybciej, są szybciej analizowane, nawet historia pisze się szybciej, to i zwykli ludzie, i zasoby informacyjne, a nawet naukowcy potrzebują znacznie szybszej periodyzacji. My de facto periodyzujemy tę wojnę według lat lub kampanii: kampania 22 roku, kampania 23 roku, kampania 24 roku. Tak, kampanię 2024 roku umownie można dzielić, jak robi się to tradycyjnie, na zimowo-wiosenną, wiosenno-letnią, letnio-jesienną i teraz już wkroczyliśmy w kampanię jesienno-zimową. Każdy z tych okresów ma swoje osobliwości i cechy charakterystyczne, związane z klimatem, z terytorium, z przyrodą, ale jednocześnie mają one osobliwości związane, na przykład, z prowadzeniem kampanii mobilizacyjnej u nas, zakończeniem czy otwarciem ukrytej mobilizacji w Rosji. Pokrywają się one z udzieleniem lub nieudzieleniem nam pomocy wojskowo-technicznej. Czyli jest bardzo wiele czynników, które mogą wpłynąć na tę czy inną periodyzację, jaka by ona nie była – czy będzie kalendarzowa, czy wydarzeniowa, czy znakowa, czyli będzie opierać się na jakichś osobnych, znaczących wydarzeniach, od których będziemy odliczać. Znakowa była, na przykład, periodyzacja 2022 roku. Faktycznie cała ona bazowała nie tyle na kalendarzu, co na znaczących wydarzeniach, które można było odnotować (bitwa o Kijów, ucieczka okupantów z Wyspy Węży, charkowska i chersońska operacje ofensywne. – Aut.). Ale taka periodyzacja jest możliwa tylko przy aktywnej fazie prowadzenia działań bojowych, kiedy obaj przeciwnicy są aktywni. W tym momencie jesteśmy zmuszeni przez szereg czynników odpowiadać na działania Rosji. Jeśli mówić o kampanii 2024 roku, to tutaj pojawia się pytanie każdej wojny: jak piszemy jej historię? Piszemy historię przez nasze działania, czy piszemy historię przez działania przeciwnika? Chcę to wyjaśnić. Opis każdej wojny polega na tym, że można go zrobić na różne sposoby: jak działał przeciwnik i jak my mu przeciwdziałaliśmy, albo jak działaliśmy my, a przeciwnik odpowiadał na nasze działania. I w tym jest istotna różnica. Polega ona na tym, kto wyznacza inicjatywę, kto opisuje i jak opisuje. Mówią, że historię piszą zwycięzcy (a w danej wojnie, mam nadzieję, zwyciężymy my), ale sytuacja wymaga, żeby historię tej wojny pisano już teraz, przed jej zakończeniem. I to robimy my, ale robią to też Rosjanie. – Wydaje mi się, że najbardziej znaczącą w tym roku była operacja kurska Sił Zbrojnych Ukrainy, która rozpoczęła się 6 sierpnia. – Operacja kurska to rzeczywiście absolutnie nowa karta, nowy element. To nie wyzwolenie okupowanych terytoriów, a przeniesienie działań bojowych na oficjalne terytorium wroga, które jest uznane przez międzynarodowe granice. Ale, jak i w przypadku z nami, żadna organizacja międzynarodowa nie była w stanie wpłynąć na te działania. Ukraina, szczerze mówiąc, dokonała aktu agresji. Nie ma w tym nic złego. Dokonaliśmy aktu agresji w odpowiedzi na akt agresji. Ale rzeczywiście zrobiliśmy to, co bardzo trudno zrobić w wojnach obronnych – przenieśliśmy działania bojowe na terytorium przeciwnika. W ten sposób, jak lubią mówić, przewróciliśmy planszę. Czyli zmieniliśmy zasady gry, zmieniliśmy podejście do nich. I tym samym bardzo wiele planów Rosjan na kampanię letnio-jesienną, na drugą część lub na koniec lata, zostało radykalnie pokrzyżowanych. Przecież zmuszeni byli na to odpowiadać, przy czym odpowiadać, być może, nie tyle... Kontynuacja na str. 2

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Historyk wojskowości Wasyl Pawłow: „Dopóki istnieje FR, będzie ona dla nas egzystencjalnym zagrożeniem”», s. 1

Historyk wojskowości Wasyl Pawłow: „Dopóki istnieje FR, będzie ona dla nas zagrożeniem egzystencjalnym”

Zakończenie. Początek na str. 1 na samej linii frontu, co w płaszczyźnie informacyjnej, dla swoich obywateli. Mogą oni posuwać się na terytorium Ukrainy, ile tylko chcą, ale do tej pory nie mogą pozbyć się faktu, że na terytorium samej Rosji znajdują się ukraińskie wojska. To terytorium jest całkiem niemałe. I co zrobić z tymi wojskami, Rosja w danym momencie nie wymyśliła. – Aby przeciwstawić się wrogowi, którego zasoby ludzkie są znacznie większe od naszych, jaką drogę mobilizacji powinna wybrać Ukraina? Czy warto obniżyć wiek mobilizacyjny, powoływać kobiety czy wprowadzać inne mechanizmy, które działają na świecie? – Jeśli mówić o mobilizacji, to nie znajdziemy żadnych innych recept na skuteczne przeciwstawienie się agresorowi. Pytanie polega jedynie na tym, że ukraińskie społeczeństwo do 2014 roku w ogóle znajdowało się w pewnym „letargicznym” stanie, nikt do wojny się nie przygotowywał. Od 2014 do 2021 roku ukraińskim władzom, ukraińskiemu państwu udało się zminimalizować wpływ wojny na społeczeństwo, co doprowadziło do tego, że wojna i jej odczuwanie kończyły się na granicach administracyjnych prowadzenia operacji antyterrorystycznej czy operacji połączonych sił, a inna część kraju tego nie odczuwała. A kiedy pojawiło się pytanie o mobilizację, okazało się, że ludność jest absolutnie niegotowa do udziału w wojnie. Nie wiem, jak to ocenić. Czy to bardzo źle, czy nie. U nas lubią mawiać – „nie urodziłem się dla wojny”. Tak, nikt nie urodził się dla wojny, nikt nie urodził się dla zabijania. Najprawdopodobniej ludzie urodzeni są po to, aby realizować wyższe, piękniejsze cele. Ale życie układa się tak, jak się układa. I jeśli mówić o mobilizacji, to prędzej czy później Ukraina przejdzie wszystkie te etapy, które przechodziły państwa, znajdujące się w stanie totalnej wojny. My obecnie znajdujemy się w stanie totalnej wojny, to znaczy, że odbywa się ona na całym terytorium naszego państwa, niezależnie od tego, czy trwają działania bojowe na ziemi, czy ataki rakietowe, czy nocne ataki „szahedami”, czy istnieje zagrożenie działań grup dywersyjno-rozpoznawczych. To znaczy, że mamy teraz sytuację, w której cała ludność państwa jest tak czy inaczej dotknięta wojną. Ale pewna część społeczeństwa nie uważa, że to jest jej wojna. I tutaj przyczyną jest to, że przez 30 lat nie prowadzono normalnie polityki wychowania młodzieży, nie prowadzono polityki wychowania społeczeństwa, państwo nie przygotowywało się do wojny. Ciągle wspominaliśmy o tym, że Ukrainie nie zaszkodziłoby stać się Izraelem, no i w końcu Izraelem się staliśmy. Ale wtedy musimy przyjąć wszystkie te normy, które są w tym samym Izraelu. To i pewien wiek mobilizacyjny, to i mobilizacja kobiet, to udział wszystkich warstw i grup ludności w wojnie. Dlatego mam nadzieję, że tak samo jak ukraińskie społeczeństwo pokonało bardzo wiele problemów swojego wzrostu od 1991 roku, pokonamy także problem mobilizacji. Prędzej czy później wszystko się wyrówna, ponieważ w stanie wojny, i to muszą rozumieć wszyscy, przyjdzie nam żyć jeszcze bardzo, bardzo długo. I znowuż tutaj pytanie będzie polegać na tym, że państwo musi zająć proaktywną pozycję w aspekcie formowania zasobów mobilizacyjnych. Często drwimy z Rosjan, że próbują coś robić od przedszkola. Ale musimy rozumieć bardzo prostą rzecz: oni przygotowują się do wojny przez kilka pokoleń. I o tym Rosjanie, nie ukrywając, mówili jeszcze od 2015 roku. Że mają zasoby mobilizacyjne do prowadzenia wojny przez jedno-dwa pokolenia, czyli przez 25–50 lat. To znaczy, że Rosjanie absolutnie świadomie przeszli do wojny na wyczerpanie, do wojny długotrwałej. Tak samo i nam trzeba się do tego przygotowywać: przygotowywać społeczeństwo fizycznie, technologicznie i przygotowywać mentalnie. – Czego oczekiwać od okupacji – doświadczenie historyczne i prognoza. Co będzie, jeśli na przykład do Kijowa wejdą Rosjanie? – Mamy co najmniej tuzin historycznych przykładów, jeśli można tak się wyrazić, okupacji Kijowa czy to przez Rosjan, czy to przez wojska radzieckie. Ale, niestety, całe to doświadczenie jest absolutnie jednakowe. Sprowadza się ono do tego, że po zajęciu miasta dochodzi do masowych represji, zarówno przeciwko tej części ludności, która była gotowa stawiać opór, która stawiała opór, jak i przeciwko tej ludności, która w opinii okupantów była niedostatecznie lojalna. Dlatego tutaj chce się przypomnieć wszystkim, przede wszystkim zwrócić się do tak zwanych „żdunów”, aby nie mieli żadnych złudzeń co do tego, jak będą zachowywać się Rosjanie. Będą zachowywać się tak samo, jak zachowywali się w 1169, 1659, 1918, 1919 roku. Takich przykładów mamy bardzo wiele. Będzie to najpierw absolutnie świadome niszczenie ludzi, którzy zajmują proukraińską pozycję, a potem zajmą się wszystkimi innymi po to, żeby po prostu wyrównać krajobraz i zmienić go, zasiedlając miasto absolutnie lojalną własną ludnością. Dlatego nikt nie powinien mieć złudzeń co do tego, że okupacja będzie pokojowa, że wejdzie tu „wielka rosyjska kultura”, humaniści w postaci Lwa Tołstoja i innych. Nie, tego nie będzie. Absolutnie pokojowa okupacja nie istnieje. Będą represje, będą tortury, będą egzekucje, będzie morze krwi. I Kijów już to przeżywał wiele razy. Mam nadzieję, że tego więcej nie będzie. Do tego gwarancją są dla nas Siły Zbrojne Ukrainy i, mam nadzieję, świadomość naszej ludności. – Czy stanie się na przykład Sudża czy jakaś okupowana część Ukrainy nowym frontem wojny koreańskiej? Czy inny kraj, na przykład Korea Południowa, przystąpi do wojny po stronie Ukrainy? – Na początku listopada wszyscy uznali, że północnokoreańscy wojskowi przebywają na terytorium Federacji Rosyjskiej i nawet już, być może, brali udział w działaniach bojowych. Mieliśmy początkowo bardzo ostrożne oceny, potem mieliśmy oceny twierdzące. Teraz będziemy je otrzymywać dozowane, ponieważ ta informacja na razie ma wielką wagę polityczną, dyplomatyczną i informacyjną. Dlatego nie będzie się pojawiać szybko. Jedni będą próbowali ją ukryć, my zaś będziemy starali się otrzymać ją jak najszybciej, jak najszybciej ją wykorzystać. Obecnie pytanie będzie polegać na tym, czy międzynarodowe instytucje są gotowe coś z tym zrobić. Na ile widzimy po ostatniej reakcji większości organizacji międzynarodowych, niestety, nie są one gotowe podejmować działań zgodnie nawet ze swoimi własnymi statutami. To znaczy, tak jak powinny zareagować na rosyjską agresję, jak powinny zareagować na działania Iranu, jak powinny zareagować na działania Korei Północnej, nikt nie reaguje. Dlatego teraz czynnik Korei Północnej najprawdopodobniej będzie katalizatorem tego, że istniejący porządek światowy, te organizacje międzyrządowe, które istnieją, będą zmuszone zmieniać swoje podejście do wydarzeń i do swojej działalności. Jeśli chodzi o reakcję innych krajów, w szczególności Korei Południowej, tutaj trzeba znać ich doktrynę wojenną, jak ma reagować na pośrednią agresję Korei Północnej przeciwko innemu państwu. Ale już widzimy „pierwsze jaskółki”, które przejawiają się w przestrzeni międzynarodowej. Wiemy, że Korea Północna tak samo będzie żądać udziału rosyjskiego kontyngentu w ewentualnej wojnie przeciwko Korei Południowej. Nie sądzę, żeby Korea Południowa była w wielkim zachwycie z takiej perspektywy. Przecież armia rosyjska jest absolutnie różna. Są jednostki, którymi gardzimy, ale są i jednostki, które stwarzają nam ogromną ilość problemów. I tak samo bardzo dobrze rozumieją to i Korea Południowa, i Stany Zjednoczone Ameryki, i NATO. Zatem aktywność innych krajów będzie zależeć od tego, na ile ich dokumenty doktrynalne odpowiadają istniejącej sytuacji, z jednej strony, a z drugiej strony, na ile kierownictwo wojskowo-polityczne innych krajów jest gotowe zareagować na sytuację, która się kształtuje. – Pana zdaniem, jakie są najbardziej skuteczne metody propagandy? Może powinniśmy przejmować doświadczenia radzieckie, może jakieś bardziej nowoczesne metodyki? – U nas nie lubią wspominać ani o doświadczeniach radzieckich, ani o doświadczeniach innych państw totalitarnych. Ale w rzeczywistości propaganda działa zawsze tak samo. Działała tak samo w Starożytnym Rzymie, w państwach europejskich, kiedy przygotowywano wyprawy krzyżowe. Działała tak w Europie podczas wojny trzydziestoletniej. Tak działała podczas pierwszej i drugiej wojny światowej. Obecnie pewne kręgi demokratyczne uważają, że używanie propagandy jest niedopuszczalne, chociaż widzimy, że używać propagandy nie wstydzi się żadne państwo świata. Różnica polega tylko na tym, że teraz słowo „propaganda” zastąpiono konstruktem „komunikacja strategiczna”. Ale od tego istota i metody nie zmieniły się. Możemy nazywać je jak chcemy, ale te zasady są absolutnie niezmienne, działały tak samo zawsze. I nie sądzę, żeby Ukraina powinna z tego rezygnować, po prostu w końcu musimy przyzwyczaić się do tego, że zło trzeba nazywać złem, a nie sformułowaniem „nie wszystko jest takie jednoznaczne”. Dobro trzeba nazywać dobrem, walkę trzeba nazywać walką, iść trzeba właśnie do Zwycięstwa. I wtedy propaganda przekształca się po prostu w narzędzie. Nie jest ona niczym dobrym ani niczym złym. Jest to po prostu narzędzie do pracy ze świadomością ludzką. Tak samo komuś może nie podobać się skalpel. Ale skalpela podczas operacji nie zastąpisz niczym innym. Tak samo w pracy ze świadomością niczym innym nie zastąpisz propagandy. – W wyborach w USA zwyciężył Donald Trump. Jak Pan uważa, czy to dobrze dla Ukrainy, czy źle? W ogóle, jakie różnice w polityce światowej nastąpią po tym, jak obejmie on swoje stanowisko? – Komentowanie wyborów w innym państwie jest dość trudne. Z jednego powodu: trzeba być obywatelem tego państwa, być zanurzonym w całą problematykę tego, co dzieje się w tym państwie codziennie. Kiedy taki kraj jak USA pokazuje wyniki wyborów, które zobaczyliśmy, oznacza to, że USA są państwem ze stałą demokracją. USA są państwem, gdzie fałszerstwo wyborów jest niedopuszczalne. To znaczy, musimy zaznaczyć, i zaznaczyli to wszyscy, że wybory odbyły się maksymalnie uczciwie. W związku z tym ludność USA zagłosowała tak, jak zagłosowała. Czy podoba nam się Donald Trump, czy nie – musimy stwierdzić fakt, że hasła jego kampanii wyborczej znalazły oddźwięk w sercach, duszach, umysłach Amerykanów. I oni swoją opinię wyrazili przy urnach wyborczych. Ludność każdego państwa ma prawo głosować tak, jak uważa za stosowne. Dawanie jakichś wskazówek czy ocenianie wyboru narodu amerykańskiego – to przekształcenie się w małą Rosję. Jaki to będzie miało wpływ na wydarzenia na Ukrainie? Odpowiedzieć na to pytanie jest dość łatwo. Nie wiadomo, jaki to będzie miało wpływ na wydarzenia na Ukrainie. Dlaczego? Dlatego, że widzimy to nie tylko na przykładzie USA, widzimy to na przykładzie każdego państwa. Kiedy odbywa się kampania wyborcza – jest retoryka przedwyborcza, a kiedy potem do sprawy włącza się realna polityka – działania mogą różnić się od haseł przedwyborczych. Należy absolutnie wyraźnie rozróżniać to, co człowiek mówi podczas kampanii wyborczej, od tego, jak człowiek będzie działał. Należy także wyraźnie rozumieć, że USA to tak zwany „deep state”, czyli państwo głębokie, które jest zakorzenione na bardzo wielu poziomach w bardzo wielu kierunkach. I po to, żeby podjąć taką czy inną decyzję, którą Prezydent może ogłosić, żeby wcielić ją w życie, potrzeba czasu. To będzie realizacja zasady, że demokracja to przede wszystkim procedura. I właśnie w USA bardzo dobrze to zobaczymy, i widzieliśmy to już nie raz, niestety, na własnym doświadczeniu, że na przykład dostarczanie broni przez jedno państwo demokratyczne innemu państwu demokratycznemu do walki z państwem totalitarnym – to przede wszystkim procedura, której nikt nie może obejść. Dlatego, że 200 lat temu została przyjęta Konstytucja i zgodnie z Konstytucją władze USA muszą działać właśnie tak. Tak samo w takich widełkach problemów znajdzie się Donald Trump i jego republikańska administracja. Będą zmuszeni działać wyłącznie zgodnie z prawem. A prawo w USA to jeden ze „świętych filarów”, świętych murów, którego nikt nie będzie mógł, a nawet nie będzie myślał o tym, jak go obejść. Dlatego myślę, że na straży demokracji na Ukrainie stoi właśnie amerykańska demokracja. W bezpośrednim rozumieniu tego słowa – demokracja jako instytucja. – Czy uratuje nas rozejm i integracja euroatlantycka bez okupowanych terytoriów? – W danej sytuacji uratujemy się tylko my sami. Nie uratuje nas ani integracja euroatlantycka, ani nawet odzyskanie terytoriów. Musimy wyraźnie rozumieć, że dopóki istnieje Federacja Rosyjska, będzie ona dla nas zagrożeniem egzystencjalnym. I w związku z tym nie zniknie ona nawet w przypadku zawarcia rozejmu. Nie mówię „zakończenie działań bojowych”, ponieważ mało prawdopodobne, że będzie to traktat pokojowy, będzie to rozejm. Rozejm, wszyscy powinni rozumieć, ma charakter tymczasowy i może zostać złamany zarówno z obiektywnych, jak i subiektywnych przyczyn, w każdej chwili. Tutaj trzeba rozumieć i od razu przygotowywać się do tego, jak i po co wykorzystamy ten rozejm, przecież musimy wyraźnie rozumieć, że każdy rozejm kończy się następną wojną. Dlatego w danej sytuacji ukraińska ludność, ukraiński polityk, społeczność światowa musi rozumieć, że czas, który pojawi się u nas po zawarciu rozejmu, musi zostać wykorzystany po to, aby Siły Zbrojne Ukrainy, kompleks wojskowo-przemysłowy Ukrainy stał się jeszcze potężniejszy. Ponieważ tylko to jest gwarancją uniknięcia możliwej przyszłej agresji Federacji Rosyjskiej. Od razu trzeba mówić o tym, że przyszła agresja FR, albo chociaż próba agresji, to faktycznie wariant 100%. I Rosjanie nawet nie będą tego ukrywać. Powiedzą, że wykonali cele SWO-1, a potem u nich zacznie się SWO-2. Widzieliśmy to już na przykładzie operacji antyterrorystycznej, która została zakończona porozumieniami mińskimi. Wiemy to, bo Rosjanie nigdy nie dotrzymują słowa i szczycą się tym. O tym wiedzą na świecie wszyscy dyplomaci. O tym piszą we wszystkich podręcznikach historycznych i dyplomatycznych, uczą się tego wszyscy, ale nikt nie wyciąga żadnych wniosków. – Plan Zwycięstwa Ukrainy – to próba postawienia ultimatum Rosji? – Plan Zwycięstwa – to żądania Prezydenta Ukrainy, które są żądaniami Państwa Ukraińskiego i są żądaniami narodu ukraińskiego. W tych żądaniach nie ma nic dziwnego. Po prostu żądamy zwrotu tego, co nasze. Pytanie w tym, jak nam się to uda, jak nam w tym pomoże społeczność światowa. Plan Zwycięstwa najprawdopodobniej nie jest próbą postawienia ultimatum, a działaniami po to, aby sprawa Ukrainy nie znikała z porządku dziennego, po to, aby stale znajdowała się w kręgu zainteresowań i w sferze interesów wiodących państw świata, po to, abyśmy mogli kontynuować swój opór. Nie więcej i nie mniej. Rozmawiał Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Czy „będzie prawda między ludźmi…”

Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy Co roku w czwartą sobotę listopada Ukraina i świat czczą pamięć ofiar Hołodomoru-ludobójstwa lat 1932–1933 oraz masowych sztucznych głodów lat 1921–1923 i 1946–1947, spowodowanych przez ludożerczą Moskowię. W przeddzień tej bolesnej daty pamięci narodowej na Uniwersytecie im. M. Drahomanowa odbyła się Międzynarodowa konferencja naukowa „Prawda o ludobójstwie Ukraińców: gwarancja zwycięstwa demokratycznego świata”. Hołodomor-ludobójstwo Narodu Ukraińskiego lat 1932–1933. Uosobienie strasznych klęsk sztucznie zaplanowanych przez moskali wielkoskalowych głodów Ukraińców w latach 1921–23, 1932–33, 1946–47. Lekcje tragedii, godności i wiary w niezwyciężoność Narodu, który zdołał przetrwać, kontynuując walkę z ludożerczym ordyńcem o prawo do życia. Wspomina się list z 1932 roku (CDAWO Ukrainy, f. 3563) do Olhy Kobylańskiej od ukraińskiego działacza społecznego z Rumunii D. Herodota (D. Iwaszyn), w którym zaznaczono: „Z Ukrainy przychodzą bardzo smutne wieści. Wszędzie panuje głód… Wymarły całe wsie… Zapomniano jak wygląda mąka. Oto do jakiej nędzy doprowadziła grabieżcza polityka czerwonej Moskwy Ukrainę, która nie tylko nigdy nie znała głodu, ale i karmiła zarówno Rosję, jak i część Europy”. Jeszcze nie nastał apogeum grozy 33-go roku, a we wszystkich zakątkach Europy szerzyły się wśród ludzi straszne fakty zbrodniczego ludobójstwa Ukraińców, zorganizowanego przez stalinowską moskowszczyznę. Wrażliwie, obnażonymi i obolałymi nerwami ukraiński Naród odbiera te czarne piętna swojej historii w 11. roku zaborczej wojny esefesji przeciwko Ukrainie, uświadamiając sobie, że ludobójstwo trwa. Ponad tysiąc dni pełnoskalowej napaści raszystów, którzy realizują swoje dawne zbrodniczo-ludobójcze „marzenie” – zniszczyć Ukrainę i Ukraińców jako Naród. Dlatego jedynym antidotum na tę egzystencjalną rzeczywistość jest potwierdzenie i realizacja świętego testamentu ukraiństwa – „Precz z Moskwą!” ze wszystkich sfer życia Narodu i Państwa. Moskowilstwo, moskowszczyznę z ich „głębinową” kulturą i „potężnym językiem”, sfałszowaną historią, ukradzionym kościołem, szowinistyczno-nazistowską ideologią musimy wspólnymi siłami wyrzucić na śmietnik ludzkiej cywilizacji. Nie wybaczając i pamiętając Słowo Szewczenki: „Kim my jesteśmy? Czyimi synami? Jakich ojców?...”. W pamięci wypływają prawdziwe słowa człowieka czystego sumienia, badacza Hołodomoru-ludobójstwa na Ukrainie Jamesa Mace’a o wiecznej zasadzie życia – aby wiedzieć, dokąd iść, trzeba pamiętać, skąd przychodzimy. Pamiętamy… Przede mną „Zarys historii Ukrainy” (autorzy: A. Żukowski, O. Subtelny) wydany ponownie w 1992 roku, rekomendowany przez Ministerstwo Oświaty Ukrainy jako podręcznik dla szkolnictwa średniego i wyższego, który demonstrowałem na konferencji. Wtedy, w pierwszym roku nauki w dopiero co odrodzonej niepodległej Ukrainie, stał się on jednym z podstawowych podręczników do nauki ojczystej historii, uzupełniając wydania D. Doroszenki, I. Krypjakewycza, M. Brajczewskiego, M. Hruszewskiego, N. Połonśkiej-Wasylenko i wielu innych ukraińskich historyków. Wiele faktów, wydarzeń, sądów światopoglądowych po raz pierwszy stało się przedmiotem uwagi społecznej, rozumiejąc byt narodowy w europejskim, światowym kontekście. W przedmowie do wspomnianego podręcznika mój rodak, wielki encyklopedysta i oświeceniowiec Arkadij Żukowski tak opisywał ówczesną sytuację: „Historia Ukrainy jest dziś jedną z najbardziej zaniedbanych dyscyplin ukrainoznawczych w naszej Ojczyźnie”, wspominając słowa O. Dowżenki o Ukraińcach pozbawionych swojej historii, jak i ten przygnębiający stan narodu, któremu odebrano prawdę o przeszłości, a zatem nadzieję na przyszłość. Jednak demonstracja tej książki na konferencji miała również inny ważny cel – naświetlić te aspekty, które bezpośrednio i pośrednio dotyczyły tematu Hołodomoru-ludobójstwa na Ukrainie, szczególnie wrażliwego problemu dotyczącego „statystyki śmierci” ukraińskiego narodu, którą niektórzy domorośli „nowocześni” badacze wraz ze swoimi „politykami” i zleceniodawcami-grantodawcami już od dłuższego czasu próbują sprowadzić do stalinowskiego poziomu (3,5–3,9 mln ofiar). Przypomnę, że nawet na początku lat 90. ubiegłego wieku takiego zorganizowanego „zboczenia”, etycznej niedbałości wobec pamięci milionów niewinnie zabitych Ukraińców nie obserwowano. Zazwyczaj ludziom, uczniom i studentom przekazywano oceny, dane liczbowe, które zupełnie różniły się od tych, które tak zuchwale i bezwstydnie próbują już któryś rok „wepchnąć” społeczeństwu nowo objawieni (opłacani przez państwo!) „badacze” pamięci narodowej, albo „syci rewizjoniści” (według określenia pewnej profesor, której wnuka-bohatera czczono minutą ciszy). Z jakiegoś powodu w dziwnych okolicznościach ich „naukowe” dane zbiegają się zazwyczaj ze stalinowsko-putinowskimi, a także ze stronniczymi założeniami zainteresowanych zagranicznych organizacji. Przy tym nie gardzą absolutnie niemoralnymi metodami walki z tymi naukowcami, działaczami społecznymi, którzy mają inny (uzasadniony) punkt widzenia na tragedię stulecia (tysiąclecia!). Przecież we wspomnianym zarysie historycznym Arkadija Żukowskiego stwierdza się, że tylko „po wsiach i małych miastach Ukrainy wymarło do 8 milionów ludzi” i że „ta największa katastrofa, zbrodnia za bolszewickiej okupacji dokonane przez Moskwę w celu złamania woli ukraińskiego narodu”, aby przede wszystkim „tradycyjna ukraińska wieś ze swoimi zwyczajami przestała istnieć”. Dlatego pamiętajmy: zabijano Ukraińców nie tylko na Ukrainie i nie za to, co zrobiłeś, a niszczono wszędzie, powszechnie tylko dlatego, że jesteśmy Ukraińcami. Kulami, głodem, represjami, wykorzenieniem, wywózkami na Sybir… „W 1926 r. – pisze Robert Conquest w „Żniwach boleści” – na Północnym Kaukazie mieszkało 3 mln 107 tys. Ukraińców, z nich na Kubaniu – 1 mln 412 276. Edukacja była tam wtedy jeszcze ukraińska. W Krasnodarze działał ukraiński uniwersytet pedagogiczny, a w stanicy Połtawskiej – technikum pedagogiczne”. Jednak sztuczny głód, represje zniszczyły ukraiński świat. Ci, którzy przeżyli, świadczyli: „Tutaj, na Kubaniu, taki głód, że zmarłych już nie ma gdzie chować”. Wśród pierwszych (jeszcze w 1933 r.), którzy napisali o Hołodomorze-ludobójstwie, był Ułas Samczuk. Jego powieść „Maria” poświęcona jest ukraińskim Matkom, które zginęły wraz ze swoimi dziećmi śmiercią głodową na Ukrainie w latach 1932–1933. To pierwsze dzieło literackie wydano jeszcze w 1934 roku we Lwowie, ale trafić na Ukrainę mogło dopiero po odzyskaniu Niepodległości. 20 lat później (1953 r.) „ojciec” Konwencji o ludobójstwie, doktor Rafał Lemkin powie, że właśnie „wyniszczenie ukraińskiego narodu” – to jest „klasyczny przykład ludobójstwa”. Jednak świat, zarówno wtedy, jak i obecnie, był podzielony, spowity kłamstwem, półprawdą, znieczulicą. O. Oles, czując tę straszną katastrofę narodu, pisał w 1931 roku („Pamiętaj”): Gdy Ukraina krwawe żniwa, Zebrała dla kata, sama umierała I z głodu nawet zgubiła słowa, Europa milczała. Choć dla poszczególnych europejskich dyplomatów, którzy pracowali wtedy w Moskwie, ta uniwersalna tragedia była oczywista. Niemiecki attaché O. Schiller twierdził, że „skala wymierania sięgnęła 30%, a liczba 10 mln ofiar głodu nie jest przesadą”. Konsul Włoch w Charkowie S. Gradenigo już w maju 1933 roku oświadczył jeszcze bardziej przekonująco, podkreślając, że polityka rządu radzieckiego to „w ciągu kilku miesięcy zlikwidować problem ukraiński, poświęcając 10 lub 15 milionów dusz”. Wtedy też precyzuje: „w środowisku uniwersyteckim mówi się o 40-50% populacji Ukrainy (straty ludzkie), dlatego uważam liczbę 15-16 milionów za dokładniejszą”. Ale „wielka” polityka milczała, udobruchując agresora, jakby nie zauważając ludobójstwa, zbrodni na Ukraińcach, za to nawiązując stosunki dyplomatyczne z moskiewskimi dyktatorami. W rzeczywistości, wtedy 29 września 1933 roku z 14 państw na posiedzeniu Ligi Narodów tylko 4 kraje głosowały za pomocą dla umierających Ukraińców, uważając, że głód jest ich „sprawą wewnętrzną”. Ale zawsze dzieje się tak, że ignorując Prawdę, zapewniając bezkarność dla Zbrodni, świat będzie raz za razem otrzymywał szansę zetknięcia się z moskiewskim ludożerstwem. Przecież podobne nieszczęścia powtórzyły się już w powojennych latach czterdziestych, dotykając skrzydłem śmierci setki tysięcy innych ukraińskich rodzin, wygładzając głodem, odczłowieczając, wykorzeniając, rozkułaczając, denarodowizując… Jakkolwiek nie nazywałaby się ta tragika życia pod moskiewską władzą, ale w każdym wymiarze wszystkie te nieszczęścia były swoistymi przejawami akcji ludobójczych. Dziś, rozszerzywszy geografię i czas, można dostrzec nowe zbrodnie moskali na poziomie planetarnym. Oto takie są gorzkie lekcje, których obecnie w warunkach nowej wojny ludobójczej przeciwko Ukraińcom nie można zapominać, powtarzać, wybaczać. Dziwne i przykre, że do tej pory nikt z znanych światowych polityków nie zdobył się na stwierdzenie, że i obecna wojna moskali przeciwko Ukrainie jest ludobójstwem, poprawniej – jego kontynuacją, które czynili przez wieki, a w latach 30. rosyjskich organizacji, międzynarodowa organizacja pozarządowa „Światowy Kongres Ukraińców” oraz wierni. Modlitwę wspierali śpiewem seminarzyści Kijowskiego Trójświętego Seminarium Duchownego. Po Panachidzie ogłoszono ogólnonarodową minutę ciszy. O 16:00 czasu kijowskiego rozpoczęła się ogólnonarodowa akcja „Zapal świecę”. Błogosławiony Światosław wraz ze wszystkimi obecnymi zapalili świece przy pomniku „Gorzka pamięć dzieciństwa”. Rano tego dnia w Soborze Zaśnięcia Matki Bożej Ławry Peczerskiej z udziałem wojskowo-politycznego kierownictwa kraju oraz liderami religijnymi odbyła się międzywyznaniowa modlitwa. Departament Informacji UKGK minionego stulecia, osiągając swoje apogeum w postaci niesłychanego ludobójstwa, zabrał życie milionów. I chociaż wśród historyków i polityków, wśród narodów i państw nie ma jednomyślności co do tego, czy można uważać ukraiński Hołodomor za ludobójstwo zgodnie z Konwencją ONZ z 1948 r. w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, a także jaka w rzeczywistości była liczba ofiar, nie sprowadzając jej do ustalonej „sowieckiej normy” – 3,9 mln, to jednak warto mieć nadzieję na triumf wiary Szewczenki, że jednak „będzie prawda między ludźmi”. Najstraszniejsze, co się działo (i dzieje), to świadome dzieciobójstwo. Los dzieci poraża niesłychaną tragedią, która zniszczyła nawet świadomość, kiedy same dzieci już postrzegały grozę jako oczywistą daność. Chociaż rosyjscy bolszewicy, NKWD tę otwartą wojnę i okrucieństwa wobec dzieci nazywali, oczywiście, nie zbrodnią ludobójstwa, a „historyczną potrzebą”. Jednak świat milczał, flirtował, zawierał stosunki dyplomatyczne z okrutną tyranią, nie reagując nawet wtedy, gdy 7 kwietnia 1935 roku (rzekomo z powodu niemożności rozwiązania problemu bezdomności i przestępczości) wszedł w życie stalinowski dekret o zezwoleniu na karanie śmiercią dzieci w wieku od 12 lat, uznając, że mają już ukształtowaną „świadomość klasową”. Zabijali głodne dzieci… Często zdarzało się tak, że na początku 1934 roku w wiejskich szkołach nie było kogo uczyć. W roku szkolnym 1940/41 do pierwszej klasy w wielu wsiach nie zapisano ani jednego dziecka. Demograf-dysydent M. Maksudow jeszcze w latach 70. twierdził, że „nie mniej niż trzy miliony dzieci urodzonych między 1932–34 rokiem zmarło z głodu”. Do tego dochodziła śmiertelność dzieci w obozach i z powodu chorób – nie mniej niż 1 milion. Dlatego dzisiaj bardzo nieprzekonujące i niewyraźne jest błądzenie wielu „ukraińskich” i zagranicznych badaczy między liczbami śmierci – 3,5–3,9 mln ofiar. Warto, aby przewrotni ludzie pamiętali słowa badacza mordu na Ukraińcach Jamesa Mace’a: „Wasi zmarli wybrali mnie...”. Więc mówmy do nich Prawdą. W przeciwnym razie te miliony Ukraińców (ofiary Hołodomoru-ludobójstwa) dokonają sprawiedliwego sądu moralnego nad tymi „naszymi” i nie naszymi faryzeuszami-badaczami oraz politykierami, którzy gorliwie nie chcą wiedzieć o milionach zabitych, uważając, jakoby ich w ogóle nie było na tym świecie... Ta postawa to diabelska przysługa nieukaranemu uniwersalnemu złu, które kontynuuje agonię nowymi wojnami-ludobójstwami, znowu i znowu przychodząc na naszą ziemię. Co to jest? Zamówienie, choroba „zamoskowienia”, wewnętrzne przekonanie zakorzenione przez kremlowskie narracje czy całkowite nieprzyjęcie, nieuznawanie (zgodnie z szablonami „ruskiego miru”) Hołodomoru-ludobójstwa Ukraińców. Bo jeśli oprzeć się na spisie z 1926 r. (31,2 mln), to liczebność Ukraińców w 1939 r. powinna wynosić nie 27,5 mln osób, a przynajmniej 38 mln. Deficyt – 10,5 mln! (R. Conquest). Wiedzmy, że cudza „prawda” truje, zabija. Musimy mieć swoją. Znakomite wydanie z 2014 roku książki „Ludobójstwo na Ukrainie 1932–33” na podstawie materiałów śledztwa SBU w sprawie karnej nr 475 stało się swoistym przypomnieniem o tym, że nieukarane zło jest jednak zdolne do powrotu. W tym zbiorze dokumentów zaznaczono, że „z uwzględnieniem strat kumulatywnych w wyniku Hołodomoru na Ukrainie utracono 10 063 000 osób”. A zgodnie z kompleksową sądową ekspertyzą statystyczno-kryminalistyczną z 3 grudnia 2020 roku nr 957, ukraińskie ofiary stanowią 9 mln 108 tys. 500 Ukraińców na Ukrainie oraz 1 mln 391 tys. 500 poza jej granicami, łącznie ponad 10 mln 500 tys. Ten przenośnik śmierci, dawno uruchomiony przez moskiewskich ordyńców, nieustannie „pracuje” do dziś. Ukraina i Świat muszą zatrzymać tego molocha zła. Czym? Tylko Prawdą i Siłą! Bo powiedziano w Piśmie Świętym: „Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości...”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Panichida za ofiarami Hołodomoru-ludobójstwa

23 listopada na Ukrainie upamiętniono 91. rocznicę Hołodomoru 1932–1933, uznanego za ludobójstwo. Z tej okazji Zwierzchnik UKGK Błogosławiony Swiatosław przewodniczył panichidzie na terenie Narodowego Muzeum Hołodomoru-ludobójstwa w Kijowie. Wraz ze Zwierzchnikiem UKGK modlili się arcybiskup Prawosławnego Kościoła Ukrainy Ahapit Humeniuk, biskupi pomocniczy Archieparchii Kijowskiej UKGK Josyf Milian i Andrij Chimiak oraz kapłani Archieparchii Kijowskiej UKGK, poinformował Departament Informacji UKGK. W modlitwie żałobnej wzięli także udział trzeci Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko, przedstawiciele różnych wspólnot-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Niezapomniana rana pamięci narodowej

Olesia MAZURKOWA 23 listopada na Ukrainie czczona jest 91. rocznica pamięci ofiar Hołodomoru-ludobójstwa lat 1932–1933 oraz masowych sztucznych głodów lat 1921–1923 i 1946–1947. 19 listopada w Ukraińskim Państwowym Uniwersytecie imienia M. Drahomanowa odbyła się Międzynarodowa konferencja naukowa „Prawda o ludobójstwie Ukraińców: gwarancja zwycięstwa demokratycznego świata”, podczas której działacze państwowi i społeczni, przedstawiciele ukraińskiej diaspory, naukowcy, eksperci i badacze czcili pamięć 15,5 miliona Ukraińców, zgładzonych przez komunistyczny reżim totalitarny. W trakcie konferencji naukowcy zaprezentowali 15 książek z najnowszymi badaniami. W swoim wystąpieniu Pawło Hrycenko, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy, zaznaczył, że w najnowszych wydaniach ukraińskiemu społeczeństwu oraz społeczności międzynarodowej przedstawiono niezaprzeczalne dowody popełnienia zbrodni przez reżim totalitarny przeciwko narodowi ukraińskiemu w XX wieku. I takie materiały odgrywają ważną rolę w procesie rozpatrywania kwestii ludobójstwa Ukraińców na szczeblu międzynarodowym, w tym w międzynarodowych trybunałach. Podsumowując, profesor Hrycenko podkreślił: „Wybór cywilizacyjny Ukrainy kosztuje nas bardzo drogo – obecnie dochodzi do powtórzenia ludobójstwa przeciwko narodowi ukraińskiemu. Niszczenie języka, kultury, pamięci historycznej, wszystkiego, co stanowi treść ukraińskości – to wszystko jest kompleksowe ludobójstwo, które rasiści stosują do dziś. Właśnie my musimy obronić swoje państwo, ziemię, historię, nie czekając na pomoc od innych. Dlatego musimy znaleźć w sobie siły i zasoby, i z pomo- Uczestnicy międzynarodowej konferencji badaczy „Prawda o ludobójstwie Ukraińców: gwarancja zwycięstwa demokratycznego świata”, wywodzący się spośród działaczy państwowych i społecznych, przedstawicieli ukraińskiej diaspory, naukowców, ekspertów i badaczy, oddają hołd pamięci 15,5 miliona Ukraińców zgładzonych przez komunistyczny reżim totalitarny w latach 1921–1923, 1932–1933 oraz 1946–1947. W trakcie konferencji naukowcy zaprezentowali 15 książek z najnowszymi badaniami, które ujawniają zbrodnie Kremla, mechanizmy niszczenia Ukraińców oraz ich skutki dla narodu ukraińskiego. Ludowy artysta Ukrainy Wałerij Franczuk podczas wydarzenia przedstawił swój album artystyczny „Rozkołysane dzwony pamięci”, który zawiera ponad 300 obrazów ukazujących ból i cierpienie Ukraińców w latach ludobójstwa. Znany artysta Wołodymyr Rebrow, mający w swoim dorobku trzy albumy artystyczne, w których ukazał siłę ducha i niezłomność ukraińskiego wojska, podarował organizatorom konferencji swój obraz o tematyce Hołodomoru. Uczestnicy międzynarodowej konferencji potępili Kreml oraz „piątą kolumnę” w Ukrainie, której działalność zagraża bezpieczeństwu i istnieniu państwa. Biorąc pod uwagę wyzwania i zagrożenia, naukowcy zwrócili się do ukraińskiego społeczeństwa z apelem o czujność oraz o to, by nie reagować na rosyjskie narracje w sferze humanitarnej, lecz je potępiać. Uczestnicy konferencji wezwali naszych sojuszników do obrony swojego kraju. I tylko wtedy zło zostanie ukarane na zawsze”. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło Mowczan zauważył, że instytucje państwowe faktycznie odsunęły się od czczenia pamięci ofiar ludobójstwa. „Udają, że rzekomo wszystko jest już w przeszłości, lecz ta historia będzie trwać tak długo, dopóki nie zostanie zburzone rosyjskie imperium i zniszczone rosyjskie narracje w Ukrainie. Właśnie dlatego tak ważne jest czczenie pamięci 15,5 mln zamordowanych Ukraińców – ofiar ludobójstwa. I dopóki w Ukrainie politykę humanitarną będą określać „drobowycze” i jemu podobni, którzy kontynuują narzucanie rosyjskiej propagandy, zapoczątkowanej przez Kulczyckiego i Kurasa, wróg zawsze będzie miał przewagę”. Przewodniczący Kongresu Ukraińskiej Inteligencji Heorhij Filipczuk jest przekonany, że dzisiaj słynne hasło Chwylowego „Precz od Moskwy!” to za mało. Moskowię trzeba wygnać ze wszystkich sfer życia państwa: wojskowej, naukowej, duchowej, ekonomicznej, społecznej, intelektualnej – ze wszystkich poziomów. Naród musi zjednoczyć się wokół jednego, dźwięczącego jak dzwon zawołania: „Precz z Moskwą wszędzie!”. Kontynuując swoje wystąpienie, akademik zaznaczył: „To wojna o zniszczenie pamięci narodowej Ukrainy! Ukraińcy są praktycznie pozbawieni historii na swojej ziemi: jak tylko zaczęła stawać na nogi, znów próbują ją zniszczyć, ukryć lub zignorować. A nasza historia to nasza wolność, wola, tożsamość i perspektywa”. Ołesia Stasiuk, przewodnicząca Narodowego Stowarzyszenia Badaczy Hołodomoru-Ludobójstwa Ukraińców, opowiedziała, że Kreml bardzo skutecznie narzucił Ukrainie swoje warunki, w ramach których teoretycznie można wspominać o „głodzie”, jednak w przyszłości ukraińskie społeczeństwo nie będzie już pamiętać historycznej prawdy o zbrodni Moskwy. Tylko jednym słowem „głód” faktycznie neguje się fakt ludobójstwa: morderstw, tortur, rozstrzeliwań, grabieży, deportacji, niszczenia języka, kultury, nauki, tradycji, edukacji, czyli niszczenia narodu. Na polecenie z Kremla badania naukowe zawężano dosłownie do faktu „głodowania”. I to wszystko pod kontrolą kilku niezmiennych cenzorów w Ukrainie w ciągu ostatnich 33 lat. Właśnie taki narzucony i kontrolowany przez Kreml wariant badań odbił się także w ustawodawstwie Ukrainy dotyczącym Hołodomoru oraz w komponencie komemoratywnym naszego państwa. W podsumowaniu doktor nauk historycznych O. Stasiuk zaznaczyła: „Dzisiaj, jak nigdy dotąd, dla ukraińskiego społeczeństwa i społeczności światowej ważne jest, aby wiedzieć, że Kreml przy wsparciu swoich cenzorów i „piątej kolumny” w sferze humanitarnej próbuje zniwelować prawdę o zbrodni ludobójstwa i liczbie ofiar. Na to pytanie w swoim czasie odpowiedział przedstawiciel Szwecji w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy Göran Lindblad, późniejszy przewodniczący Europejskiej Platformy Pamięci i Sumienia, który zaznaczył, że tylko w latach 1921–1923 zgładzono do 5 mln Ukraińców, i podniósł kwestię otwarcia rosyjskich archiwów”. Ludowy artysta Ukrainy Wałerij Franczuk podczas wydarzenia przedstawił swój album artystyczny „Rozkołysane dzwony pamięci”, który zawiera ponad 300 obrazów ukazujących ból i cierpienie Ukraińców w latach ludobójstwa, i oświadczył, że przez 30 lat niepodległości Ukrainy prorosyjscy urzędnicy blokowali wydanie albumu artystycznego o tematyce Hołodomoru. Świadczy to o całkowitej porażce państwowej polityki humanitarnej, co doprowadziło do tej strasznej wojny. Współczesny znany artysta Wołodymyr Rebrow, który stworzył projekt „Wojna oczami ukraińskiego artysty”, ma w swoim dorobku znaczną liczbę obrazów, które ujawniają heroizm narodu ukraińskiego i siłę ducha ukraińskiego żołnierza. Podczas wydarzenia artysta podarował uniwersytetowi reprodukcję swojego pierwszego obrazu o tematyce Hołodomoru-ludobójstwa Ukraińców. Uczeni, prawnicy i badacze stwierdzili konieczność przeprowadzenia lustracji w nauce historycznej, opracowania mechanizmów ustawodawczych, które nie dopuszczą kremlowskiej propagandy i rosyjskich narracji w sferze kulturalnej, edukacyjnej i naukowej. Zwrócili się do ukraińskich władz z żądaniem przywrócenia działalności Instytutu Badania Hołodomoru, który został zniszczony przez ukrainofobów – byłego ministra O. Tkaczenkę, przewodniczącego Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej A. Drobowycza oraz dyrektorkę Muzeum Hołodomoru L. Hasydżak. W trakcie wydarzenia uczestnicy konferencji uczcili pamięć poległych ukraińskich żołnierzy oraz bohatersko poległego w boju Illi Czernilewskiego – poety, piosenkarza, kompozytora, wnuka znanej badaczki ludobójstwa Ukraińców, członka korespondenta Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, etnologa Wałentyny Borysenko. od zbrodni totalitarnych reżimów komunistycznych i jednoznacznie je potępić. 5. Zwrócić się do Prezydenta Ukrainy, Rady Najwyższej Ukrainy oraz Gabinetu Ministrów Ukrainy o zapewnienie nieuchronnego wykonania Rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 15 grudnia 2022 r., w której Parlament Europejski wezwał kraje Unii Europejskiej, instytucje państwowe i prywatne oraz całe społeczeństwo obywatelskie do aktywnego potępiania i obalania wszelkich prób zniekształcania faktów historycznych lub manipulowania opinią publiczną w Europie poprzez fałszywe narracje historyczne, które są fabrykowane i rozpowszechniane w celu wspierania ideologii i przetrwania zbrodniczych reżimów totalitarnych. Wezwać do zdecydowanego potępienia wszelkich form totalitaryzmu, zbrodni komunistycznego reżimu totalitarnego oraz nadania im nowej oceny historycznej i prawnej. 6. Zwrócić się do Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy, Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, Ministerstwa Kultury i Komunikacji Strategicznej, Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii Ukrainy z propozycją opracowania wspólnie ze społeczeństwem programu, którego celem jest całkowite zniszczenie rosyjskich narracji oraz informowanie społeczności światowej o zbrodni ludobójstwa Ukraińców, dokonanej przez Kreml, oraz jej skutkach. Ze strony internetowej wydawnictwa „Ukraina Mołoda”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Apel Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Prawda o ludobójstwie Ukraińców: gwarancja zwycięstwa demokratycznego świata”

wzywali ukraińskie władze do zdecydowanej walki z „piątą kolumną”, z „historycznymi” cenzorami, którzy manipulują opinią publiczną i pamięcią historyczną, stwierdzając, że już 33 lata ukraińskie władze nie zdołały uchwalić ustawy o odpowiedzialności karnej za negowanie zbrodni ludobójstwa Ukraińców, co daje Kremlowi i „piątej kolumnie” możliwość rozpowszechniania wrogiej propagandy i ukrywania zbrodni przeciwko narodowi ukraińskiemu. Zwracają się również do ukraińskiego społeczeństwa i społeczności międzynarodowej o połączenie wysiłków w imię zwycięstwa nad dyktatorskim rosyjskim reżimem i stwierdzają: — Kreml dokonał masowych mordów Ukraińców w celu likwidacji ruchu narodowo-wyzwoleńczego, zniszczenia narodu ukraińskiego i uniemożliwienia odrodzenia Państwa Ukraińskiego; — współczesne badania naukowe oraz przeprowadzone ekspertyzy sądowe ustaliły, że w latach 1932–1933 komunistyczny reżim zgładził 10,5 mln Ukraińców, w tym 4 mln dzieci. Ukraińskie społeczeństwo i społeczność międzynarodowa powinny także pamiętać o zagładzie 3,5 mln Ukraińców podczas masowego sztucznego głodu w latach 1921–1923 oraz 1,5 mln Ukraińców podczas masowego sztucznego głodu w latach 1946–1947. Uczestnicy stwierdzili, że ukrywanie szczególnie ciężkiej zbrodni ludobójstwa przeciwko Ukraińcom, rozpowszechnianie rosyjskich narracji na Ukrainie i w świecie, brak potępienia zbrodni reżimu totalitarnego doprowadziły do kolejnej rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie i ludobójstwa Ukraińców. Ogłosiwszy „denazyfikację” i zniszczenie Państwa Ukraińskiego, Putin wydał rosyjsko-okupacyjnej armii rozkaz niszczenia narodu ukraińskiego, infrastruktury, miast i wsi Ukrainy, popełniania zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i ludobójstwa; — 13 października 2022 roku Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy na podstawie wyników pilnej debaty na temat „Dalsza eskalacja agresji Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie” przyjęło rezolucję, uznającą reżim putinowski za terrorystyczny, oraz zaproponowało utworzenie Międzynarodowego trybunału do ścigania zbrodni agresji Rosji przeciwko Ukrainie; — 21 listopada 2022 r. Zgromadzenie Parlamentarne NATO również uznało Rosję za państwo terrorystyczne; — 15 grudnia 2022 roku Parlament Europejski przyjął rezolucję z okazji 90. rocznicy Hołodomoru 1932–1933, w której uznał Hołodomor za ludobójstwo narodu ukraińskiego; — 13 października 2023 roku Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy przyjęło historyczną rezolucję, którego rosyjskiego prezydenta Putina uznano za dyktatora, a jego reżim – za dyktatorski. Uczestnicy Międzynarodowej Konferencji Naukowej podjęli następujące decyzje: 1. Wezwać społeczeństwo ukraińskie i międzynarodową wspólnotę do uczczenia pamięci Ukraińców, których zgładził komunistyczny totalitarny reżim podczas Hołodomoru-ludobójstwa 1932–1933 oraz masowych sztucznych głodów w latach 1921–1923 i 1946–1947. 2. Zwrócić się do Prezydenta Ukrainy oraz Wierchownej Rady Ukrainy w sprawie uchwalenia ustawy o odpowiedzialności karnej za zaprzeczanie zbrodni Hołodomoru-ludobójstwa Ukraińców w latach 1932–1933. 3. Zwrócić się do Prezydenta Ukrainy oraz Gabinetu Ministrów Ukrainy w sprawie wznowienia działalności Instytutu Badań nad Hołodomorem z powrotem wiodących naukowców, którzy zajmują się ujawnianiem zbrodni kremla. 4. Zwrócić się do Prezydenta Ukrainy, Wierchownej Rady Ukrainy oraz Gabinetu Ministrów Ukrainy w sprawie zapewnienia bezwzględnego wykonywania Rezolucji 1481 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy „Konieczność międzynarodowego potępienia zbrodni totalitarnych reżimów komunistycznych” z 25 stycznia 2006 roku, w której wezwano do nowej oceny historii komunizmu, wyraźnego odcięcia się od

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Album rodzinny: historia godności i bólu

Halyna Daciuk, dziennikarka, Kijów. Kiedy 23 listopada przyłączyłam się do minuty ciszy i zapaliłam świecę ku pamięci ofiar Hołodomoru-ludobójstwa 1932–1933 lat, przypomniałam sobie inżyniera-chemika, Austriaka Alexandra Wienerbergera, który w 1933 roku mieszkał i pracował w Ukrainie i stał się świadkiem tragedii całego narodu. Nie był ofiarą, ale właśnie dzięki jego ludzkiemu czynowi świat teraz dowiaduje się o ofiarach ludobójstwa. Pracując w fabryce w Charkowie, Alex widział, jak wprost na placu, pod budynkami, na bazarze, obok świątyni, leżą i giną z głodu setki ludzi – starszych, młodych i małych dzieci. I odważył się na zdecydowany i odważny krok – zaczął fotografować i zapisywać. Nie wiedział jeszcze, w jaki sposób przekaże te dokumenty za granicę. Zdawał sobie sprawę, że robi niebezpieczną rzecz, za którą może zapłacić nie tylko pracą, ale i życiem. Jednak postanowił, że musi zachować straszne świadectwa prawdy, bo zło musi zostać ukarane. Pewnego razu podszedł do niego mężczyzna, zapytał: “Pan jest obcokrajowcem? Pan widzi, co się u nas dzieje? Pan musi o tym opowiedzieć światu”. Alex zrobił 600 zdjęć i przekazał je pocztą dyplomatyczną do Austrii, dokąd wkrótce wyjechał z rodziną. Po wielu latach prawnuczka Alexa, fotografka Samara Pearce, już w Wielkiej Brytanii, gdzie mieszkała rodzina, odnajdzie wśród rodzinnych pamiątek aparat Leica II – “leikę” i album fotograficzny w bordowej oprawie ze zdjęciami pradziadka, około 100 – jedyne na dziś dokumentalne świadectwa o ludobójstwie-Hołodomorze w ukraińskim Charkowie. I to znalezisko zmieni jej życie. Samara postanowi, że musi kontynuować historię Alexa i rozpowszechnić tę gorzką prawdę po świecie. W 2022 roku w Kijowie w Muzeum Hołodomoru po raz pierwszy pokażą aparat Alexandra Wienerbergera i trochę jego unikalnych fotografii z głodnego Charkowa 1933 roku. Wystawę zobaczy reżyserka Maryna Tkaczuk i z przyspieszonym biciem serca zrozumie, że to fabuła dla jej filmu dokumentalnego. I wkrótce przy wsparciu Ukraińskiej Fundacji Kulturalnej w partnerstwie z Muzeum Hołodomoru jej zespół twórczy wraz z producentem Andrijem Kornijenkiem zacznie kręcić film dokumentalny “Album rodzinny”. W 2023 roku – w drugim roku pełnoskalowej wojny Rosji przeciwko Ukrainie, Samara Pearce przyjedzie z Brytanii na wyzwolone terytoria obwodu charkowskiego, aby zrobić najnowsze zdjęcia z miejsc, które uwiecznił na fotografiach 90 lat temu pradziadek. Zobaczone i sfotografowane rzeczy ją poruszą, i Samara zrozumie, że Rosja kontynuuje niszczenie narodu ukraińskiego, tak jak wiele lat temu. Tysiące zabitych ludzi i zniszczonych domów, spalone pola i zniszczone zboże. Współczesne fotografie Samary Pearce i fotografie jej pradziadka – to świadectwa jednej linii – linii wojny totalitarnego systemu na wyniszczenie Ukrainy. Obecność której na mapie świata z wartościami wolności i godności – jako najwyższymi wartościami bytu narodu i poszczególnej jednostki – dla Rosji jest śmiertelną cykutą. W 2024 roku wszystkie fotografie, kadry, historie z 90 lat – staną się gęstym materiałem wideo z podkładem głosowym jako jeszcze jedno świadectwo o zbrodniach państwa imperialnego. Kiedyś pradziadek Samary zanotował słowa swojego kolegi: “Stalin chce zrobić z ludzkich czaszek piramidę Cheopsa”. “Putin mało czym różni się od Stalina”, – taki wniosek wyciągnęła Samara. 21 listopada, w Dniu Wolności i Godności, na specjalnym pokazie w kinie “Żowteń” dokumentalny “Album rodzinny” stanął przed widzami jako przejmująca historia z koncentratem bólu i natchnienia jednocześnie. Bo utalentowany film – nie jest tylko o ofiarach. Jak powiedziała reżyserka Maryna Tkaczuk: “Nasz film jest o naszej godności, o tym, że nie poddawaliśmy się w żadnych okolicznościach, stawialiśmy opór, nie milczeliśmy, ale siły były nierówne. Dlatego nasza walka trwa i dzisiaj musimy zrobić wszystko, aby zło się nie powtórzyło”. Prawie 80 kin Ukrainy już otworzyło sprzedaż biletów na ten dramat dokumentalny. Równolegle z ukraińskimi film “Album rodzinny” będą oglądać widzowie z ponad tuzina krajów świata: Niemcy, Francja, Hiszpania, Polska, Portugalia, Cypr, Wielka Brytania, Czarnogóra, Rumunia. Film pokażą, zobaczy go i zrozumie, że Ukraina dzisiaj – to kraj wielkiej bitwy o wolność. Dlatego po jej stronie muszą stać ramię w ramię wszystkie jasne siły Świata. Widzę jeszcze jedną historyczną paralelę, o której dziennikarka i reżyserka Maryna Tkaczuk nakręciła błyskotliwy film “Trzej Iwanowie”, od którego właściwie zaczęła się nasza znajomość. W filmie mowa o przymusowym wysiedleniu do Kazachstanu w 1947 roku ludności niepokornego zachodu Ukrainy, w liczbie której moja Wołyń – ponad 100 tysięcy w jedną noc! Za co? Za pomoc banderowcom. A tak naprawdę, żeby zagłuszyć narodowy opór, jakikolwiek przejaw tego, że jesteś Ukraińcem czy Ukrainką i masz prawo być sobą. Film Maryny – o rodzinach uczestników i uczestniczek narodowo-wyzwoleńczych zmagań, których enkawudziści wyrzucili z wagonów towarowych w zamarznięty kazachski step i zmusili kopać ziemianki. Ludzie nie mieli żadnych narzędzi, oprócz własnych rąk i aluminiowych łyżek. Nimi właśnie kopali. I zbudowali się, i zaczęli żyć, i zaśpiewali, i nie zapomnieli języka, i trzymali się rodzinnych świąt i zwyczajów, i tęsknili za Ukrainą aż do samej śmierci. Pozostając niepokonanymi i niezłomnymi. Taka oto paralela o naszej walce o wolność, która trwa nie tysiąc dni, a tysiąc lat. I musi zakończyć się zwycięstwem światła. Wyboru innego nie ma. w szczególności w Malezji, Egipcie, Indonezji, Jordanii, Ghanie, RPA, Republice Botswany, Algierii i wielu innych krajach – w naszych ambasadach, kinach, centrach kultury, w ramach Dni Kina Ukraińskiego. A także w Radzie Europy i Parlamencie Europejskim – z udziałem zagranicznych misji dyplomatycznych. Gratuluję wspaniałemu zespołowi i dziękuję. Dziękuję niesamowitej Samarze, która pokochała i poczuła Ukrainę na tyle, że zrobiła sobie na ramieniu autorski tatuaż z naszym tryzubem i ukraińskim wojownikiem. Bolesne odczucia, powiem wam. Ale to wybór człowieka z kohorty odważnych, którzy nie milczeli, lecz krzyczeli do świata prawdę o ludobójstwie lat 32-33 na Ukrainie, jakkolwiek boleśnie by to dla nich nie było! Gareth Jones, James Mace. Teraz oto Samara Pierce sygnalizuje światu zagrożenie, które może przenieść się poza granice Ukrainy. Bo naturą zła jest niezatrzymywanie się. I dzisiaj aparat fotograficzny pradziadka oraz rodzinny album, który Samara przywiozła na Ukrainę, stoją jak tarcza za naszą prawdą. Na pokazie filmu w Polsce podniosła się jedna ręka, która wymamrotała: “nie widzę paraleli”. Jeszcze czego! Wy niczego nie widzicie, bo jesteście niewolnikami, których do raju nie wpuszczają. Wasze paralele są w piekle. Droga Maryno, nasza gwiazdeczko, jak powiedziała dziennikarka Wałentyna Kłymenko, gratuluję pani niezwykle poważnej i arcyważnej pracy. Wierzę, że świat ale zapominać o poprzednim nie można”, – podkreślił krajoznawca. Zastępca dyrektora – naczelnik wydziału informacji i wykorzystania dokumentów Państwowego Archiwum Obwodu Połtawskiego Taras Pustowit opowiedział o zdalnych możliwościach Połtawskiego Archiwum Państwowego, z których mogą skorzystać nauczyciele i dzieci do prac naukowych, badań MAN, pisania artykułów, gdyż dokumenty DAPO są szybko digitalizowane przy pomocy amerykańskich partnerów, a Połtawskie Archiwum Państwowe jest jednym z liderów na Ukrainie pod względem digitalizacji materiałów. Pan Taras podkreślił również gruntowność książki “Narodowa księga pamięci ofiar Hołodomoru 1932–1933 lat na Ukrainie. Obwód połtawski”, w przygotowaniu której brał udział. “W książce są setki stron z nazwiskami ludzi, którzy zginęli z głodu na Połtawszczyźnie. Ale nawet dzisiaj otrzymuję listy od obywateli w sprawie uzupełnienia tego tomu nowymi nazwiskami”, – podzielił się krajoznawca i wyraził nadzieję, że z czasem książka zostanie uzupełniona. Nauczyciel historii Komunalnej Placówki “Połtawskie Miejskie Liceum Wieloprofilowe nr 1 im.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Zbrodnie Rosji przeciwko Ukrainie

krajoznawców, – maksymalnie rozpowszechniać prawdę historyczną”. Podczas „okrągłego stołu” „Zbrodnie Rosji przeciwko Ukrainie: stulecia hołodomorów, wojen, represji” padło niemało słusznych przemyśleń. O drodze, którą przeszli Ukraińcy do uświadomienia sobie ludobójczego charakteru Hołodomoru, przypomniał obecnym przedstawiciel Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UIPN) w obwodzie połtawskim (pracownik Zarządu Zapewnienia Realizacji Polityki Pamięci Narodowej w Regionach i Podległych Instytucjach) Ołeh Pustowhar: „Musimy mówić młodzieży, że w 2006 roku zaledwie 47% Ukraińców uważało Hołodomor za ludobójstwo (taka była siła wpływu totalitarnej ideologii), a już w 2024 roku – 97%”. Pustowhar wyraził również opinię, że Ukraińcy w XX wieku doświadczyli strasznych prób ze strony Moskwy zabicia narodu ukraińskiego poprzez hołodomory, wojny i represje, ale trzeba rozpatrywać XX wiek także jako stulecie nieprzerwanej walki i zwycięstw. Dotyczy to również XXI wieku. Jedno z haseł UIPN brzmi: „Hołodomor nie złamał”, gdyż warto opowiadać prawdę o tych, którzy przeżyli i zdołali stworzyć szereg ważnych sensów w historii i kulturze – Ołesiu Honczarze, Wasylu Barce i innych. Zaprezentowano 20-minutowy materiał wideo „Dlaczego hołodomor stał się możliwy”, który powstał w ramach wideoprojektu UIPN „Wideohistoria” (jest to cykl wideowykładów UIPN o wydarzeniach z historii Ukrainy w XX wieku). O swoich badaniach naukowych nad Hołodomorem 1932–1933 lat na Połtawszczyźnie opowiedział kierownik „Naukowo-redakcyjnego oddziału-centrum badań nad historią Połtawszczyzny” Rady Obwodowej w Połtawie Ołeksandr Biłousko. Przedstawił swój wkład w badanie tego tematu na przykładzie podręcznika „Historia Połtawszczyzny” dla klasy 10 oraz unikalnej książki – „Narodowa księga pamięci ofiar Hołodomoru 1932–1933 lat w Ukrainie. Obwód połtawski”. Podzielił się wspomnieniami swojej rodziny o Hołodomorze-ludobójstwie 1932–1933, który pochłonął 10,5 mln istnień. „Obecnie przeżywamy kolejne ludobójstwo, I. P. Kotlarewskiego Rady Miejskiej w Połtawie obwodu połtawskiego” Eduard Fisun zaktualizował temat ludobójstwa 1932–1933 lat, porównując go ze współczesnymi praktykami ludobójczymi, które Rosja stosuje wobec dzieci na okupowanych terytoriach, naruszając normy międzynarodowego prawa humanitarnego. Pan Eduard uważa: właśnie przykłady tego, co stało się z ich rówieśnikami, pomagają jego uczniom i uczennicom zrozumieć ludobójczy charakter działań Federacji Rosyjskiej. Do dyskusji dołączył wykładowca historii Fachowego Kolegium Zarządzania, Ekonomii i Prawa, kandydat nauk historycznych Dmytro Stacenko, wyrażając przemyślenia na temat metodyki nauczania dzieci o wydarzeniach XX wieku na Połtawszczyźnie. Moderował wydarzenie dyrektor PANO im. M. W. Ostrogradskiego Witalij Zeliuk. Podkreślił, że akademia pracuje z nauczycielami, ale w centrum jej działalności znajdują się uczniowie. Ważne, aby pamięć narodowa pozostawała w świadomości młodego pokolenia, któremu przyjdzie budować przyszły kraj-zwycięzcę – Ukrainę. Na podstawie materiałów ze stron internetowych Obwodowej Administracji Wojskowej i PANO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Terror i cierpienie w obliczu kremlowskiego Molocha O czym świadczą despotyczne ślady „czerwonej zarazy”

Taras HOŁOWKO Zakończenie. Początek w nr 46 z 2024 r. Autor, korzystając z obszernej bazy źródłowej, wybiera z niej udokumentowane fakty zbrodni oficerów NKWD, które stały się znane po ich egzekucji na podstawie sfałszowanych oskarżeń w 1937 roku. W książce czytelnik jest naprowadzany na myśl: jakkolwiek partyjna wierchuszka partii bolszewickiej na czele z Józefem Stalinem nie ukrywałaby masowej eksterminacji ludności cywilnej w najstraszniejszych latach 30., prawda o tamtych apokaliptycznych czasach prędzej czy później i tak stawała się własnością opinii publicznej. Wspomniana jest, w szczególności, książka A. Tremboweckiego „Zbrodnia w Winnicy”, napisana po wojnie na emigracji pod wrażeniem tego, co autor zobaczył na okupowanej przez Niemców Winniczyźnie w 1943 roku. Wówczas administracja okupacyjna odkryła miejsca masowych pochówków ludzi na terenie centrum obwodowego. Po utworzeniu międzynarodowej komisji, w skład której weszło jedenastu przedstawicieli krajów europejskich, oraz przeprowadzeniu ekshumacji zwłok i ekspertyzy rzeczy, stało się jasne, że morderstwa ludzi dokonało winnickie NKWD w przededniu wojny. W książce przytoczono niemało faktów współpracy przedstawicieli twórczej inteligencji z NKWD USRR, zwerbowanych w latach 20. i 30. do prowadzenia pracy operacyjnej. Informacje zebrane przez tajnych współpracowników (w narodzie nazywano ich pogardliwie „seksotami”) tego śledczo-śledczego, a zarazem represyjnego organu państwowego, trafiały do akt osobowych osób podejrzanych o nielojalność wobec władzy radzieckiej, a po ich aresztowaniu i torturach podczas śledztwa w celu uzyskania dodatkowych zeznań, zapadał wyrok – albo długi termin więzienia, albo najwyższy wymiar kary – rozstrzelanie. Na podstawie odtajnionych archiwów NKWD USRR autor ujawnia haniebną praktykę donosów tajnych informatorów, w szczególności pisarza Jurija Smołycza na jego kolegę Ołeksandra Dowżenkę, dyrektora wydawnictwa „Ruch” i przewodniczącego zarządu Ukraińskiej Encyklopedii Radzieckiej A. Biłeckiego-Berezyńskiego oraz uczonego-filozofa W. Juryncia, zamieszanych w aresztowanie i śmierć M. Kulisza, H. Epika, J. Baczynskiego, O. Slisarenki. Metoda werbunku i system pisemnych raportów seksotów, dopracowana w najstraszniejszych latach stalinowskich represji, funkcjonowała przez cały okres istnienia ZSRR. Wraz z upadkiem Związku Radzieckiego w 1991 roku najcenniejsza kartoteka NKWD-MGB-KGB USRR – sieć tajnych agentów służb specjalnych – została wywieziona do Moskwy przez jej byłych kierowników w jednym celu: wykorzystania w przyszłości do obalenia ukraińskiej państwowości. Jak tylko Ukraina po raz kolejny znalazła się pod butem Moskwy w latach 20. ubiegłego wieku, oprócz ludzkiego ludobójstwa, o którym już była mowa, tworzono tu także ludobójstwo kulturowe, które podważało duchowe fundamenty narodu ukraińskiego przez siedem dziesięcioleci. W książce O. Bondarenki zebrano krzyczące fakty dotyczące nielegalnego wywożenia z ukraińskich instytucji muzealnych różnorodnych dóbr kultury, świadomego niszczenia dawnych budowli architektonicznych, niszczenia unikalnych księgozbiorów. Skradzione eksponaty muzealne, które faktycznie były narodowym dziedzictwem niejednego pokolenia Ukraińców, z czasem trafiały do Galerii Trietiakowskiej lub na polecenie władz centralnych były za bezcen przekazywane zagranicznym kolekcjonerom. W odrażających tradycjach włodzimiersko-suzdalskiego księcia Andrzeja Bogolubskiego, który jeszcze w 1155 roku ukradł ikonę Matki Boskiej Wyszogrodzkiej ze spalonego przez siebie Kijowa, tak samo jego potomkowie – moskale-stalinowcy w bezczelny sposób okradali ukraińskie muzea przez cały czas bolszewickiego samowolstwa, a kto im przeszkadzał – tych fizycznie niszczyli. Jak, powiedzmy, kolekcjonera-antykwariusza Pawła Potockiego (znalezionego zakatowanego przy bramie więzienia Łukianowskiego latem 1938 roku), którego tragiczna historia została opisana przez autora w jednym z rozdziałów książki. Charakterystyczną cechą autorskiej opowieści jest to, że Ołeksandr Bondarenko stara się gruntownie analizować konkretne wydarzenia historyczne, które doprowadziły do globalnych zmian nie tylko na kontynencie europejskim, ale i na całym świecie pod koniec lat 30. i na początku lat 40., te fatalne decyzje przywódców poszczególnych państw o totalitarnej formie rządów, które przerodziły się w zagarnianie cudzych terytoriów i rozpoczęcie II wojny światowej. Szczegółowo badana jest współpraca, wydawałoby się, dwóch antagonistycznych reżimów – stalinowskiego Związku Radzieckiego i hitlerowskich Niemiec – które, według wniosku autora, świadomie unikały istniejących różnic ideologicznych w imię rozszerzenia swoich wpływów na sąsiednie kraje z ich późniejszą okupacją. Tak właśnie stało się z Polską i innymi państwami europejskimi po podpisaniu niesławnego paktu Mołotow-Ribbentrop w sierpniu 1939 roku z odpowiednimi dla nich konsekwencjami, które okazały się przerażające, zwłaszcza dla Żydów, którzy choć kontrolowali w tamtym czasie światowy system finansowy, jednak nie zdołali zapobiec nadciągającej katastrofie. Budując chronologię historyczną, Ołeksandr Bondarenko stara się nie pominąć w opowieści najistotniejszych faktów, które demaskują zbrodniczą istotę zarówno stalinowców, jak i nazistów, winnych śmierci milionów ludzi, niezależnie od ich obywatelstwa i pochodzenia etnicznego. Dwa wymowne i do tego mało znane fakty to tajna umowa między NKWD a Gestapo, podpisana przez ich szefów – Berię i Müllera, a także tajne spotkanie Stalina i Hitlera we Lwowie w październiku 1939 roku. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku autor publikuje w książce wiarygodne dokumenty, które poświadczają wspólnotę interesów Kremla i Trzeciej Rzeszy w podziale świata, wzajemnym wspieraniu się w fizycznej eksterminacji zarówno przeciwników ideologicznych, jak i obywateli innej narodowości, ustanawianiu dyktatorskich form rządów na zajętych terytoriach, wymianie strategicznie ważnych informacji, dostarczaniu surowców i technologii wojskowych... Autor skłania się ku tezie, że mimo tej zewnętrznie pozornej idylli w stosunkach międzypaństwowych ZSRR i Niemiec na przełomie lat 30. i 40., między Stalinem a Hitlerem nie istniało zaufanie, dlatego jeden wydał rozkaz potajemnego składowania na zachodnich granicach różnorodnego uzbrojenia wojskowego do działań ofensywnych, a drugi polecił generałom opracowanie planu Barbarossa. Niestety, Ukraina, jak i w minionych wiekach, znów znalazła się między młotem a kowadłem, naiwnie mając nadzieję, że możni tego świata pozostawią jej miejsce pod słońcem. Autor bardzo argumentowanie, wykorzystując udokumentowane fakty, opowiada o terrorze Moskwy wobec narodu ukraińskiego w warunkach II wojny światowej oraz głodu, który powstał na Ukrainie po jej zakończeniu. Do niezliczonej liczby zbrodni Stalina, bezpośrednio popełnionych przez niego w czasie sprawowania władzy w państwie komunistycznym, Ołeksandr Bondarenko zalicza także niepodpisanie przez Związek Radziecki Konwencji Genewskiej, przyjętej w lipcu 1929 roku przez większość krajów europejskich, tym samym skazując radzieckich jeńców wojennych na nieludzkie traktowanie przez niemieckich nazistów, a w konsekwencji – na ich masową śmierć w niewoli. To był dopiero początek sztucznie stworzonej apokalipsy przez system leninowsko-stalinowski, który zakładał antyhumanitarne podejście do ludzi. Przecież stalinowcy – bezpośredni potomkowie moskali, których mentalność rodziła się w mrocznych czasach moskiewskiego despotycznego carstwa, nie zmieniała się przez wieki, a wręcz przeciwnie, nabierała coraz bardziej odrażających przejawów w czasach wielkich wstrząsów. To właśnie wojna, niczym papierek lakmusowy, ujawniła jeszcze bardziej zwierzęcą istotę stalinizmu, niezdolnego w ekstremalnych okolicznościach do podejmowania adekwatnych decyzji. Mowa o pierwszych miesiącach wojny niemiecko-radzieckiej, które towarzyszyły ogromnym stratom ludzkim na froncie, kiedy przez niekompetentne kierownictwo wyższego dowództwa wojskowego Armii Czerwonej i błędne decyzje Stalina jako głównodowodzącego, całe armie wpadały w okrążenie i ginęły w nim dziesiątki tysięcy żołnierzy tylko dlatego, że nie nadchodził rozkaz o odwrocie. W książce wspomniano o tragicznym losie dowódcy Frontu Południowo-Zachodniego, generała-pułkownika Michaiła Kirponosa, który faktycznie stał się ofiarą samowolnego pragnienia Stalina, by kosztem kolosalnych strat ludzkich zatrzymać ofensywę przeciwnika. Śmierć Kirponosa i innych dowódców armii w pierwszych miesiącach wojny w całości leży na sumieniu tego, kto w państwie radzieckim jednoosobowo podejmował decyzje. Wypracowana przez dziesięciolecia ustanowionej władzy radzieckiej antyludzka metoda rządów państwowych, której towarzyszyły represje, szybko rozprzestrzeniła się także w warunkach wojny. Nośnikiem takiej metody władzy był Żukow, o którym autor zdołał odnaleźć w archiwach niezwykle ważne wspomnienia współczesnych tego odznaczonego orderami marszałka. Ten zwyrodnialec odznaczał się wyjątkową ukrainofobią, której wcale nie ukrywał. Jego towarzysz służby, generał Jeriomienko, na którego powołuje się autor książki, w swoich wspomnieniach lekceważąco wypowiadał się o Żukowie, którego za plecami w armii pogardliwie nazywano „rzeźnikiem”. Przecież to jemu przypisywano ideę tak zwanych „mięsnych szturmów”, szeroko stosowanych w latach II wojny światowej, kiedy masą ludzką po prostu zasypywano wrogie pozycje ogniowe, nie licząc się z liczbą poległych. Podobnie dzieje się dzisiaj na wschodzie, w szczególności w Donbasie, bo spadkobiercy Żukowa – raszyści, tak samo jak on, do dziś nie liczą się z ludzkim życiem, masowo ścieląc trupami ukraińską ziemię. Niesłychane okrucieństwa czynili żołnierze Armii Czerwonej wobec kobiet na terytorium hitlerowskich Niemiec, wykazując przy tym niepohamowaną furię. Świadkami tych zbrodni byli Aleksandr Sołżenicyn i jego kolega z branży literackiej, pisarz i artysta Leonid Rabiczew, których dokumentalne wspomnienia opublikowano w książce. Aby zachować pewną obiektywność w naświetlaniu oskarżycielskich faktów, autor zwraca się do źródeł zagranicznych, w szczególności do prac amerykańskiego historyka Williama Luthera Pierce’a. Przeprowadzone przez niego śledztwa, związane ze zbrodniami radzieckich wojskowych, popełnionymi wśród niemieckiej ludności cywilnej w latach wojny, ukraiński czytelnik poznał z publikacji „Moskale – sadyści” w gazecie „Ukraina Mołoda” w kwietniu 2017 roku. „Kiedy jednostki wojskowe Rosji Radzieckiej zajmowały miejscowości we Wschodnich Prusach, rozpoczynały taką zwierzęcą orgię tortur, gwałtów i morderstw, że niemożliwe jest opisanie wszystkiego w pełnym zakresie – opowiada Pierce. – Czasami rosyjscy wojskowi kastrowali mężczyzn i chłopców, zanim ich zabili. Czasami wyłupiali im oczy lub palili ich żywcem. Niektóre kobiety, po zbiorowym gwałcie, krzyżowano, przybijając je jeszcze żywe do drzwi stodół, a potem używano ich jako tarczy strzelniczej”. Zapoznając się z tymi śledztwami, dochodzi się do wniosku: radzieckich żołnierzy, winnych morderstw i tortur niemieckiej ludności w 1945 roku, bez żadnych wątpliwości i wahań można zrównać z niemieckimi nazistami, którzy tak samo zwierzęco zabijali Oleksandr Bondarenko ludzi i palili całe wsie podczas okupacji Ukrainy. Między nimi, jak dowodzi historia, można śmiało stawiać znak równości. Oleksandr Bondarenko w swojej książce niejednokrotnie dowodzi, że Moskwa jako centrum radzieckiego imperium przez wszystkie dziesięciolecia swojego istnienia stale podejmowała decyzje, które były sprzeczne z interesami rdzennej ludności republik narodowych, nie zapobiegała, a wręcz przeciwnie, sprzyjała znacznemu pogorszeniu poziomu życia, w szczególności Ukraińców, faktycznie ich stopniowemu wymieraniu, co w katastrofalny sposób odbijało się na sytuacji demograficznej w USRR. Przekonująco dowodzą tego dramatyczne wydarzenia, które rozegrały się na Ukrainie w latach powojennych, kiedy w latach 1946-1947 w republice wybuchł głód. Niepodważalnymi faktami autor potwierdza, że Kreml, w którym wciąż gospodarował Stalin, mógł zapobiec masowemu głodowi w zniszczonych wojną ukraińskich miastach i wsiach. Mógł, ale nie chciał. Bo jak wyjaśnić to, że na polecenie z Moskwy z niezrozumiałych przyczyn znacząco zwiększono normy dostaw zboża, wieś obłożono nadmiernymi podatkami, a przymusowo wprowadzone obligacje pożyczki państwowej zabierały ostatnie pieniądze ludności, skazując rodziny na brak chleba. Przytacza porażające statystyki śmiertelności wśród dzieci w 1947 roku, kiedy w miastach zmarło 57 601 dzieci, a na wsiach – 81 515. Pomimo katastrofalnej sytuacji z zaopatrzeniem ludności w żywność, na polecenie wyższego kierownictwa partyjnego z Moskwy przez porty regionu południowego: Mikołajów, Odessę, Chersoń, Oczaków transportowano zboże za granicę, w szczególności do Bułgarii (otrzymała 30 tysięcy ton kukurydzy, 20 tysięcy ton pszenicy, dodatkowo jeszcze 40 tysięcy ton zboża), Polski (900 tysięcy ton zboża), Czechosłowacji (600 tysięcy ton), Francji (500 tysięcy ton zboża). Jak podsumowuje autor, ogółem eksport zboża z ZSRR w latach głodu w 1946 roku wynosił 1 milion 646 tysięcy ton, w 1947 – 1 milion 800 tysięcy ton. Z przytoczonej statystyki można wyciągnąć tylko jeden bezbłędny wniosek – Rosja, jako kolonizator Ukrainy na przestrzeni poprzednich stuleci, w żaden sposób nie liczyła się z interesami narodu, który od wieków zamieszkiwał to terytorium. Świadomie urządzając różnorodne ludobójstwa na ukraińskich ziemiach, Moskwa zawsze była zainteresowana zmniejszeniem populacji, która w przeważającej mierze składała się z rdzennych Ukraińców, planowo zastępowała ją przesiedleńcami-Rosjanami, dążąc tym samym do zmiany składu etnicznego Ukrainy. Autor swoją historyczno-publicystyczną analizą bardzo przekonująco i argumentowanie ujawnił zbrodniczą istotę stalinowskiego reżimu, winnego masowej eksterminacji Ukraińców w latach 20., 30. i 40. ubiegłego wieku. W istocie jest to całościowa książka-oskarżenie polityki Kremla, która w przyszłości może zostać wykorzystana jako cenny dokument przez międzynarodowy trybunał, który prędzej czy później się odbędzie, ponieważ pamięć o milionach poległych nieustannie puka do serc żywych, domagając się sprawiedliwej kary dla spadkobierców stalinistów – obecnych raszystów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Czy Ukraina będzie miała przyszłość nuklearną?

Walerij Szweć, doktor nauk fizyczno-matematycznych, profesor, akademik Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy Dlaczego Związek Radziecki się rozpadł i dlaczego Federacja Rosyjska wyszła z niego jako pierwsza? Moja odpowiedź jest taka. Związek był imperium, a imperia istnieją tylko dzięki silnemu centrum. Socjalizm jako model ekonomiczny społeczeństwa poniósł w ZSRR całkowite bankructwo i centrum znacząco osłabło. Po 74 latach błądzenia ekonomicznymi manowcami należało powrócić do normalnego modelu społeczeństwa, opartego na wolności obywateli i konkurencyjności podmiotów działalności gospodarczej, czyli na kapitalistycznej podstawie ekonomicznej i politycznej. Powrót w nurt światowej cywilizacji musiał być bardzo bolesny, proszę przypomnieć sobie lata dziewięćdziesiąte. Analitycy rosyjskich służb specjalnych najwyraźniej to przewidzieli. Związek mógł rozpaść się w sposób niekontrolowany podczas tego przejścia. Konflikty zbrojne między poszczególnymi podmiotami i wzajemne urazy mogły pogrzebać na zawsze samą ideę odrodzenia „wielkiego imperium”. Jedno z praw kontroli procesów społecznych przez służby specjalne polega na tym, aby przejąć kierownictwo nad niepożądanymi procesami politycznymi, jeśli nie można ich odwołać. Dlatego Federacja Rosyjska wyszła ze Związku jako pierwsza. I zrobiła to po to, aby wkrótce wziąć rewanż za utraconą dawną imperialną potęgę. I zaczęła konsekwentnie się do tego przygotowywać. W czasie, gdy nowe niepodległe państwa zaczęły aktywnie się rozbrajać, redukując swoje armie i niszcząc całe klasy własnej broni, FR przeciwnie, mimo podobnych do wszystkich nowych państw trudności ekonomicznych, wykupywała od nich ich uzbrojenie. Gdzie podziało się potężne lotnictwo strategiczne Ukrainy, którego nam teraz tak brakuje? Sprzedali do FR. Gdzie podziały się potężne i w dużej liczbie rakiety balistyczne Ukrainy, których nam teraz tak brakuje? Sprzedali do FR, a szyby wysadzili. Gdzie podziały się kolosalne zapasy min przeciwpiechotnych, które teraz są nam tak potrzebne? Zniszczyli. Gdzie podział się ogromny park pancerny Ukrainy, którego nam teraz brakuje? Pocięli na złom, na szczęście nie cały. Nie chcieli wydawać pieniędzy na własne uzbrojenie – teraz płacimy życiem Ukraińców. Na dopełnienie zniszczenia naszej armii i służb specjalnych w czasach ulubieńca czerni, prezydenta Janukowycza, Ministerstwo Obrony i SBU objęli obywatele FR. Ale pozostawał jeden komponent naszego bezpieczeństwa – to broń jądrowa. Ukrainę należało pozbawić jej ostatniej ochrony. Samodzielnie FR nie mogła tego zrobić. Ile by FR nie wykupywała od nas ładunków jądrowych, a było ich u nas bardzo dużo, nawet niewielka ich ilość, która pozostała, wystarczyłaby do zadania w razie wojny niepowetowanej szkody, a nawet biologicznego istnienia byłej metropolii. Tutaj potrzebne było wsparcie zewnętrzne i takie wsparcie udzieliły USA oraz Wielka Brytania. Tak pojawiło się Memorandum Budapeszteńskie. Memorandum Budapeszteńskie to dokument podpisany 5 grudnia 1994 roku w ramach spotkania w Budapeszcie. Zawiera on gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy w zamian za jej rezygnację z broni jądrowej. Sygnatariuszami memorandum zostali: Ukraina, Rosja, USA, Wielka Brytania. Te trzy ostatnie kraje zobowiązały się zapewnić w szczególności przestrzeganie takiej zasady – powstrzymywania się od groźby użycia siły lub jej użycia przeciwko integralności terytorialnej lub niezależności politycznej Ukrainy. 20 lat – to termin niezbędny do przygotowania wielkiej wojny. Druga wojna światowa zaczęła się, jak to przewidywano w 1919 roku, 20 lat po Pierwszej. FR również wystarczyło 20 lat na przygotowanie wielkiej wojny. Zachód stworzył sprzyjające warunki ekonomiczne dla odrodzenia jej gospodarki i potęgi militarnej. Przez te 20 lat FR zarobiła biliony dolarów na sprzedaży surowców energetycznych: ropy i gazu. Równo 20 lat po podpisaniu Memorandum Budapeszteńskiego (proszę przypomnieć sobie traktat wersalski) w 2014 roku Rosja naruszyła integralność terytorialną Ukrainy w ramach wojny hybrydowej, a w 2022 roku rozpoczęła pełnoskalową inwazję na terytorium Ukrainy. Obecnie okupuje około 20% terytorium Ukrainy. Czyli FR rażąco naruszyła fundamentalny punkt Memorandum Budapeszteńskiego. Rosją łatwo kierować. Po I wojnie światowej Zachód zbudował w Związku Radzieckim tysiące przedsiębiorstw, co pozwoliło stworzyć tyle uzbrojenia, które wielokrotnie przewyższało uzbrojenie reszty świata, włącznie z Niemcami. I Związek rozpoczął II wojnę światową razem z Niemcami, napadając na Polskę. Teraz następczyni Związku – FR dano pieniądze, dokładniej dano zarobić szalone pieniądze na sprzedaży ropy i gazu. Zatem daj jej broń, a ona zaatakuje. A co z innymi sygnatariuszami memorandum – USA i Wielką Brytanią? Oni realnie pomagają. Bez ich wsparcia Ukraina już dawno byłaby okupowana przez Moskali. Pomagają, ale jak? Jeśli na początku pełnoskalowej wojny na dziesięć rosyjskich strzałów artyleryjskich mogliśmy odpowiedzieć jednym, to prawie po trzech latach wojny, hura, tylko na trzy rosyjskie strzały jednym. Przez wszystkie lata wojny rosyjsko-ukraińskiej zderzaliśmy się z absolutną przewagą Moskali w powietrzu. Dopiero w ostatnich miesiącach w końcu pojawiły się u nas nowoczesne amerykańskie samoloty F-16, ale wciąż bez uzbrojenia rakietowego. Swoimi rakietami balistycznymi nasi sojusznicy zabraniają uderzać w terytorium wroga, a własne dopiero co stworzyliśmy i jeszcze nie uruchomiliśmy w serii. Ze wszystkiego widać, że walczymy ze związanymi rękami i tylko heroizm naszych żołnierzy, niewspółmierny do zdolności wojskowej rosyjskiego bydła, pozwala utrzymać parytet na polu bitwy. I jak długo będzie trwać ta dziwna wojna? To pytanie nie do Rosji. Jej naród cofnął się od ukraińskiego w swoim rozwoju cywilizacyjnym o sześć tysięcy lat. Jak wszystkie prymitywne cywilizacje, rozumieją oni tylko język siły. Mając tylko 1,5% światowego PKB, FR wciąż jest pewna swojej zdolności do zajęcia Ukrainy. Właśnie słabość pomocy cywilizowanego świata dla Ukrainy wzmacnia tę pewność... Mam podejrzenie, że wojna będzie trwać do ostatniego Ukraińca zdolnego trzymać broń w rękach. Dopiero wtedy Zachód zrozumie, że to nie tylko nasza wojna... Zatem wszyscy sygnatariusze Memorandum Budapeszteńskiego, poza Ukrainą, albo rażąco naruszyli wszystkie jego punkty, albo niewłaściwie je wykonują. Czy celowe jest dla Ukrainy pozostawanie jedynym krajem, który przestrzega wszystkich warunków memorandum? Może i my musimy pójść śladem innych sygnatariuszy i wycofać swoją zgodę na bezjądrowy status Ukrainy? FR rozumie tylko język siły, a broń jądrowa to bardzo autorytatywna siła dla państwa z prymitywnym myśleniem geostrategicznym. Musimy stworzyć broń jądrową i środki jej przenoszenia szybciej, niż skończą się nasi żołnierze. Jakie mamy warunki startowe dla takiego ambitnego projektu? Ukraina posiada 15 bloków energetycznych w czterech elektrowniach jądrowych: Zaporoska EJ – 6 bloków WWER-1000 (terytorium stacji tymczasowo okupowane przez Rosję), Południowoukraińska EJ – 3 bloki WWER-1000, Rówieńska EJ – 4 bloki WWER-440 oraz WWER-1000, Chmielnicka EJ – 2 bloki WWER-1000. Łącznie produkują one około 50% elektryczności kraju. Dla porównania: USA mają 93 reaktory jądrowe, a Rosja – 38. Ukraina posiada znaczne zapasy własnej rudy uranowej – 170 tysięcy ton. Dla porównania Australia ma takich zapasów 1,7 mln ton. Ukraińska ruda jest dość uboga i zawiera uranu tylko 0,03–0,15%. Na większości złóż świata ta koncentracja wynosi 0,1–1%. Z tej ilości uranu tylko 0,7% stanowi izotop uranu-235, który jest wykorzystywany jako paliwo jądrowe. Elektrownie jądrowe Ukrainy zużywają rocznie około 2400 ton ukraińskiej rudy. Na dzień dzisiejszy technologia zużycia rudy u nas jest dość prymitywna. Do pełnoskalowej wojny z FR wywoziliśmy rudę do Rosji, gdzie wydzielano z niej izotopy uranu, mieszanka izotopów była wzbogacana kosztem izotopu uranu-235 i z niej produkowano elementy paliwowe (TVEL). Te TVEL-e po jednorazowym użyciu wracały do Rosji w celu dalszego składowania. Jeśli wziąć pod uwagę, że przy użyciu TVEL-i z 3% uranu-235 wypala się tylko 2%, czyli tylko 2% zapasu energii TVEL-i, a reszta była po prostu darowana sąsiedniemu państwu. A czy można wykorzystać 100% uranu w energetyce jądrowej? Okazuje się, że można. Z zużytych TVEL-i oddziela się 3% wysoce aktywnych elementów, 1% pozostałości uranu-235 i 1% plutonu-239, który powstał w reaktorze przy napromieniowaniu uranu-238 szybkimi neutronami, które przy jakichkolwiek mechanizmach spowalniania neutronów zawsze są obecne w reaktorze. Przy podziale jądra uranu-235 średnio wydziela się 2,5 neutronu. 1 neutron idzie na podtrzymanie reakcji łańcuchowej, a reszta jest pochłaniana przez uran-238, który przekształca się w izotop uranu-239, a po jego rozpadzie w pluton-239. W rzeczywistości plutonu powstaje znacznie więcej niż 1%, ale reszta jego wraz z uranem-235 ulega rozszczepieniu, zwiększając wydzielanie energii cieplnej przez reaktor o około 30%. Z otrzymanych czystych komponentów poprzez mieszanie ich w odpowiednich proporcjach ponownie wytwarzane są nowe pręty paliwowe (TVEL) i zachodzi nowy cykl wykorzystania uranu. Jeśli zastosować taki zamknięty cykl, to naszych zapasów rudy uranu wystarczy już na 3500 lat! A gdzież tu ukraińska bomba jądrowa? Jest ona w zużytych prętach paliwowych. Roczne zużycie uranu-235 na Ukrainie wynosi około 17 ton. Ilość plutonu-239, wytworzona w 15 reaktorach jądrowych, wynosi około 4,7 tony. Bomba, która zniszczyła Nagasaki, zawierała 6 kg plutonu-239 i miała moc 21 tysięcy ton w ekwiwalencie trotylowym. Jest to średnio statystyczna bomba jądrowa, która znajduje się na uzbrojeniu państw jądrowych świata. Z plutonu, otrzymanego ze zużytego w ciągu roku paliwa jądrowego Ukrainy, można zrobić około 800 takich bomb. Więc w czym problem? Problem tkwi w stanie świadomości masowej Ukraińców i woli politycznej sterników Ukrainy. Droga do ukraińskiej bomby jądrowej jest taka: 1. Stworzenie składowisk dla zużytego paliwa jądrowego i wysokoaktywnych izotopów. Żaden gram zużytego paliwa nie może być wywożony poza granice Ukrainy. (O ile wiem, taki krok został już zrobiony i w strefie czarnobylskiej w 2021 roku oddano do eksploatacji składowisko zużytego paliwa jądrowego). 2. Opanowanie technologii wzbogacania uranu naturalnego jego izotopem uranem-235 i wytwarzanie na tej podstawie własnych prętów paliwowych. Wirówki, które są do tego wykorzystywane, nie są obecnie czymś unikalnym. 3. Opanowanie technologii przeróbki zużytego paliwa jądrowego pod kątem wydzielenia z niego wszystkich jego głównych komponentów: wysokoaktywnych odpadów, uranu-238, uranu-235, plutonu-239. Do tego trzeba wyprowadzić na nowoczesny poziom nasz przemysł chemiczny i naukę chemiczną. 4. Ponowne wykorzystanie odpowiednich komponentów do tworzenia nowych prętów paliwowych. Ta technologia obecnie również nie jest czymś unikalnym. 5. Wykorzystanie części wyprodukowanego plutonu-239 do stworzenia własnej broni jądrowej. Problemów technicznych jest tu wystarczająco dużo, ale żaden z nich nie ma charakteru zasadniczego. 6. Rozpoczęcie własnych badań nad tworzeniem reaktorów na prędkich neutronach. Doprowadzenie bazy eksperymentalnej wiodących uczelni Ukrainy i branżowych instytutów naukowych do poziomu współczesnych wymagań. 7. Rozpoczęcie szeroko zakrojonych badań nad kontrolowaną syntezą termojądrową w celu stworzenia w przyszłości na tej podstawie energetyki termojądrowej i własnej broni termojądrowej. Tutaj potrzebny jest rozwój wszystkich głównych kierunków nauk ścisłych i stosowanych. Jak widzimy, stworzenie bomby jądrowej nie wymaga żadnych dodatkowych technologii poza tymi, które już są wykorzystywane na świecie do tworzenia zamkniętego cyklu paliwowego i mogą być użyte dla ukraińskich elektrowni atomowych. Wszystkie te technologie są szeroko opisane w literaturze naukowej otwartego dostępu. Decyzje trzeba podejmować szybko, póki jeszcze jest komu z bronią w ręku bronić naszej ziemi. Ale należy przekonać naszych sojuszników o konieczności i nieuchronności takiego kroku. Pierwsze pięć z wymienionych wyżej punktów to nasza najbliższa perspektywa. Dla zrozumienia dalszej perspektywy musimy wychodzić z nieuchronności nowej wojny z Rosją lub tym nowym tworem państwowym, w skład którego wejdzie jej terytorium. Co było, to i będzie – takiego światopoglądowego narratywu musimy się trzymać. Aby jak najbardziej oddalić tę wojnę, musimy radykalnie zmienić styl naszego życia. Zaczynać warto od edukacji dzieci. Trzeba ponownie odrodzić wysoki status nauk ścisłych w szkole i społeczeństwie. Nie można godzić się z dzisiejszymi realiami, kiedy większość studentów uczelni technicznych nie jest w stanie opanować wyższej matematyki. Jej podstawowych operacji różniczkowania i całkowania po prostu nie mogą pojąć przez niskie przygotowanie matematyczne w szkole średniej. W większości jest ono na poziomie nieukończonej edukacji podstawowej. Rozwój rodzimej nauki musi stać się priorytetem działalności państwa ukraińskiego. W 2022 roku w USA po raz pierwszy na świecie udało się zrealizować syntezę termojądrową, przy której energia, która wydzieliła się podczas reakcji termojądrowej, półtora raza przewyższyła energię impulsu 192 laserów, zogniskowanych na pastylce z mieszanki deuteru i trytu. Ta instalacja kosztowała kraj 3,5 mld dolarów. I jest to tylko jeden z ogromnej liczby kierunków naukowych wspieranych przez państwo. Dlatego nie dziwi, że modlimy się do amerykańskich czołgów, samolotów, rakiet itp. Nie grosze wydzielać na rozwój nauki na Ukrainie w zamian za mnóstwo papierów napisanych przez naukowców, zamiast realnych wyników ich badań, dla których po prostu nie mają nowoczesnej bazy eksperymentalnej, a realne pieniądze dla osiągnięcia znaczących wyników naukowych. Wtedy będziemy mieli i zamknięty cykl paliwowy w energetyce atomowej, i własną broń jądrową, i własne środki jej przenoszenia. Wszystkie nasze kolejne pokojowe projekty muszą być oceniane z punktu widzenia ich użyteczności w przyszłej wojnie. Na przykładzie obecnej wojny rosyjsko-ukraińskiej widzimy, że za wszystkie strategiczne błędy w planowaniu perspektyw Ukrainy trzeba płacić krwią jej najlepszych synów. Jestem pewien, że przyszłej wojny można uniknąć, jedynie posiadając przewagę militarną i ekonomiczną nad naszym potencjalnym wrogiem. Więc bądźmy silni. Długa droga zaczyna się od pierwszego kroku. A jest nim zmiana stosunku do Memorandum Budapeszteńskiego w świadomości masowej i w świadomości przywódców państwa. Autor wyraża szczere podziękowania profesorowi Mychajle Borysowyczowi Krawczence za owocne dyskusje na poruszone w artykule tematy. Kilka dni temu odszedł. Jasnej pamięci o nim poświęcony jest ten artykuł.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Jubileusz wybitnej kompozytorki-szestdziesiatniczki

“Wśród plejady ukraińskich kompozytorów-szestdziesiatników jasno jaśnieje twórczość Łesi Dyczko. Świat artystyczny jej muzyki wyłania się jako niepowtarzalna sfera poruszających duchowych olśnień i poszukiwań artystycznych. Liryczna w swojej naturze, muzyka Łesi Dyczko czaruje subtelnym wyczuciem przyrody i emocjonalną siłą przeżyć, tęsknota niedoli graniczy tu z obrazami heroicznej walki, żywioł żarliwego tanecznego ruchu – z błogą filozoficzną zadumą…” W tym roku świętuje dostojny jubileusz – 85-lecie – znana ukraińska kompozytorka Łesia Dyczko. Twórczość Dyczko przypadła na ten odcinek czasowy w annałach współczesnej sztuki, który umownie oznaczono jako “złoty okres” ewolucji ukraińskiej muzyki. Jewhen Stankowycz, Myrosław Skoryk, Wałentyn Sylwestrow, Łeonid Hrabowśkyj, Witalij Hubarenko, Wałentyn Bibik, Jurij Iszczenko, Hennadij Łaszenko, Iwan Karabyć, Ołeh Kiwa. Do tej samej kohorty znamienitych autorów, która uformowała się i efektownie wybuchła w latach 1960–1970, należy także Łesia Dyczko. Jubilatka i jej rówieśnicy, koledzy-kompozytorzy, swoją działalnością zmienili trajektorię drogi ukraińskiej muzyki drugiej połowy XX wieku, stworzyli i zapisali współczesny obraz wyobrażenia o świecie sztuki… Muzyczna twórczość Łesi Dyczko i jej kolegów-rówieśników – to narodowy skarb kultury muzycznej. Łesia Dyczko urodziła się w 1939 roku w inteligenckiej rodzinie. Muzyką zajmowała się od dzieciństwa. Od 1958 roku Łesia Dyczko studiowała na wydziale kompozycji Kijowskiego Państwowego Konserwatorium (obecnie Narodowa Akademia Muzyczna Ukrainy) początkowo u Kostiantyna Dankewycza, później u Borysa Latoszynśkiego, następnie – na studiach doktoranckich w konserwatoriach w Kijowie i Moskwie. Po ukończeniu studiów wykładała historię muzyki, dyscypliny teoretyczne oraz kompozycję w Kijowskim Instytucie Artystycznym oraz w Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy, w której pracuje do dziś na stanowisku profesora. Dorobek twórczy kompozytorki jest bardzo obszerny i różnorodny pod względem gatunków i upodobań stylowych, chociaż liniami przewodnimi pozostają historia narodowa i obrzędy folklorystyczne, a także zamiłowanie do wielkich form i pisania chóralnego. Wczesne utwory Łesi Dyczko utrzymane są w stylistyce nowej fali folklorystycznej. Jest to charakterystyczne dla kantat – “Czerwona kalina”, “Karpacka”, “Pory roku” do słów ukraińskich dawnych pieśni, fortepianowe “Ukraińskie pisanki”. Z czasem folklorystyczna podstawa zyskuje monumentalną alegoryczną interpretację w oratorium “I nazwali imię Kijów” na chór, solistów i orkiestrę oraz kantacie na chór męski “W Kijowie gwiazdy”, operach-widowiskach “Złotosłów” i “Szopka”. Kolorystyczno-impresjonistyczne barwy znaczą “wędrowne” koncerty chóralne, którym Dyczko nadaje nazwę “freski” – “Hiszpańskie”, “Francuskie”, “Szwajcarskie”. Symbolika tanecznej plastyki ujawnia się w baletach “Metamorfozy”, “Świtowe ognie” oraz “Kateryna Biłokur”. Ważne miejsce w jej dorobku zajmują utwory dla dziecięcych zespołów chóralnych (kantaty “Cztery pory roku” do słów ludowych, “Słoneczne koło”, “Wiosna”). Utwory Łesi Dyczko wykonują najlepsze zespoły chóralne Ukrainy, stale brzmią na festiwalach, uroczystościach państwowych, w programach akademii muzycznych i filharmonii. Twórcza natura Dyczko – jest żywiołowo naturalna, czerwoną nicią twórczości jest jej bardzo potężne dążenie do folkloru, jego głębokich warstw i pradawnej autentyki, pasja do starożytności i folklorystycznej archaiki oraz rodzinnego Kijowa. To także opera chóralna “Złotosłów”, i kantaty “Czerwona kalina”, “Pory roku”, “Karpacka”, oratorium “I nazwali imię Kijów”, wariacje na orkiestrę symfoniczną “Wiosenki” oraz inne opusy. Praktycznie nie ma utworu, w którym w takim czy innym stopniu nie wybrzmiałaby folklorystyczna melodyka, przesiąknięta autentycznym kolorytem. “Uważam, że rozwinięta wyobraźnia – to moja najsilniejsza cecha… Dla mnie ważna jest nie tylko intonacja, ale i jej kolorystyczne zabarwienie”, – podkreśla Łesia Dyczko. Dla kompozytorki architektura – to materia dźwiękowa, a muzyka w wymiarze fantazji może nabrać konturów jakiegoś zespołu architektonicznego, wszak, według słów niemieckiego poety i pisarza Johanna Wolfganga von Goethego, “architektura – to muzyka, która zastygła w kamieniu”. Filozofia Skoworody i stosunek Skoworody do życia przejawia się także w twórczości kompozytorki, która zawsze bardzo dużo pisała – od początków aż do teraz “cierpi” na pracoholizm. W rezultacie – niemała lista utworów, przy czym wśród nich wiele wielkoformatowych. Jest to, nawiasem mówiąc, znamienna “słabość” większości artystów jej pokolenia. “Życie jest piękne, choć jest w nim też wiele zła – na świecie stale toczy się walka ciemnych i jasnych sił, ale z czasem dobro mimo wszystko zwycięża zło, bo inaczej świat po prostu by nie istniał”, – rozważa kompozytorka Łesia Dyczko w czasie ciężkich prób narodu ukraińskiego. W Narodowym Domu Muzyki oraz Narodowej Filharmonii Ukrainy odbyły się koncerty jubileuszowe, podczas których brzmiały zarówno romanse, jak i wielkoformatowe oratoria w wykonaniu Liatoshynskyi Capella (dyrygent Bohdan Plisz, Iryna Chareczko – organy, Nazarij Pyłatiuk – skrzypce, Mariana Bodnar – sopran). Przygotowała program-powitanie, składający się z jasnych utworów Łesi Wasyliwny, także rodzinna Narodowa Akademia Muzyczna Ukrainy. W wykonaniu zespołów i solistów akademii zabrzmiały folklorystyczne utwory, których melodyka przesiąknięta jest autentycznym kolorytem, wśród nich także słynna kantata “Czerwona kalina”. Koncerty jubileuszowe stały się prawdziwym świętem ukraińskiej muzyki, jasnym świadectwem bezgranicznej twórczej siły kompozytorki Łesi Dyczko, a jej muzyka, przesiąknięta głębokimi emocjami i wykwintnym pięknem, zniewoliła serca słuchaczy. Przygotował Heorhij ŁUKIANCZUK Zdjęcia z wydarzeń poświęconych jubileuszowi Łesi Dyczko

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Przesiedleńcom – o „kompozytorze bez nut” „Szczedryk” inspiruje „Chanel”

Halyna Szot, koordynatorka projektu „Znani rodacy”, wykładowczyni Tarnopolskiego Kolegium Zawodowego TNTU im. I. Puluja, działaczka Proświty. Zdjęcie Mychajła Wyhinnoho. „Kompozytor o tragicznym losie” – pod takim tytułem w ramach projektu „Znani rodacy” tarnopolskiej Proświty oraz fundacji charytatywnej „Caritas” odbyło się spotkanie kulturalno-oświatowe dla osób wewnętrznie przesiedlonych. Jego uczestnicy dowiedzieli się więcej o ukraińskim kompozytorze, pedagogu, dyrygencie, pianiście, wybitnym działaczu ukraińskiej kultury muzycznej XX wieku Wasylu Barwińskim. Wiemy, że urodził się w Tarnopolu 20 lutego 1888 roku. Na początku 1948 roku komunistyczny reżim pozbawił wielkiego Ukraińca wolności na dziesięć lat. Co więcej, czekiści siłą zmusili go do podpisania dokumentu, w którym kompozytor zezwala na zniszczenie wszystkich swoich rękopisów. Z czasem Barwiński nazwie siebie kompozytorem bez nut. Właściwie ciekawe informacje biograficzne, wspomnienia działaczy ukraińskiej kultury o Wasylu Barwińskim szczerze i przejmująco przygotowali oraz przedstawili uczestnikom spotkania przyszli menedżerowie – studenci grupy M-208 Tarnopolskiego Kolegium Zawodowego TNTU im. Iwana Puluja. Opowieść wzbogacono prezentacją wideo o kompozytorze. Szczególnie poruszył obecnych materiał wideo o małżeństwie Barwińskich, któremu Sowieci pozwolili tylko na jedno spotkanie w ciągu dziesięciu lat w łagrach. Wasyla i jego żonę Natalię zmuszono wtedy do rozmawiania wyłącznie w języku rosyjskim. Oni wcale tego nie chcieli, więc siedzieli i milczeli. Poruszająco brzmiała w sali muzyka Wasyla Barwińskiego. W szczególności studentka Tarnopolskiego Artystycznego Kolegium Zawodowego im. Salomei Kruszelnickiej Bohdana Kaspruk wykonała „Ukraiński taniec” kompozytora, a Jana Szerszin, która również uczy się w tej placówce, zagrała „Preludium fis-dur na fortepian”. Przewodnicząca tarnopolskiej miejskiej Proświty Natalia Czorna podziękowała organizatorom i uczestnikom, zaznaczając, że projekt „Znani rodacy” jest bardzo potrzebny wszystkim Ukraińcom, gdyż dowiadują się oni więcej o wybitnych osobistościach, które tworzyły chwałę Ukrainy, naszej kultury i sztuki, umacniały tożsamość narodową i inspirują nas do niezłomności obecnie, w czasie wielkiej wojny. Po wydarzeniu obecni jeszcze długo nie rozchodzili się, dzielili się własnymi wrażeniami, wymieniali informacjami, interesowali się dodatkowymi faktami. „Dziękujemy Proświcie, wszystkim uczestnikom projektu „Znani rodacy” za ciekawe, pouczające, wychowawcze spotkanie. Ukłon dla nich za pracę. Bożej opieki i błogosławieństwa” – podzieliła się własnymi przemyśleniami o spotkaniu przesiedlenka Nadija Herus. Ukraiński klasyk „Szczedryk” (Carol of the Bells), który został napisany przez Mykołę Łeontowycza ponad sto lat temu, stał się oprawą muzyczną nowej świątecznej kampanii znanego francuskiego domu mody Chanel. Melodia, która zdobyła popularność na całym świecie, stała się teraz częścią świątecznej prezentacji nowej kolekcji kosmetyków marki. Wideo, poświęcone świątecznej kolekcji kosmetyków, zostało zaprezentowane przed świętami i już przyciągnęło uwagę koneserów marki na całym świecie. Główną gwiazdą reklamy została włoska supermodelka Vittoria Ceretti, znana jako „anioł” Victoria’s Secret. W wideo pokazano świąteczną atmosferę, która harmonijnie podkreślana jest muzyką Łeontowycza. Jego „Szczedryk” dawno stał się symbolem Bożego Narodzenia i ulubioną melodią w różnych krajach. Włączenie „Szczedryka” do kampanii Chanel stało się kolejnym przykładem integracji ukraińskiej kultury w światowe projekty marek, podaje Nenka.info. Od lewej do prawej: studentka Tarnopolskiego Artystycznego Kolegium Zawodowego im. S. Kruszelnickiej Jana Szerszin i działaczka Proświty Halyna Szot.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Gorlowskiemu Instytutowi Języków Obcych – 75 lat

Jesień dla Gorlowskiego Instytutu Języków Obcych to okres wytężonej pracy, walki o prawo do bycia w gronie najlepszych uczelni wyższych Ukrainy, podsumowania pracy za 75 lat i planowania swojej przyszłości. Instytut, na przykładzie którego historia sprawdzała wytrzymałość szkolnictwa wyższego, instytut – dwukrotny przesiedleniec w ostatniej dekadzie, a jeśli zajrzeć w jego historię – trzykrotny. Jesienią dalekiego 1949 roku na bazie Białocerkiewskiej Szkoły Pedagogicznej utworzono nauczycielski instytut języków obcych. Po pięciu latach instytut przeniesiono z miasta Biała Cerkiew w obwodzie kijowskim do miasta Gorłówka w obwodzie stalińskim (obecnie donieckim) i nazwano: Gorlowski Pedagogiczny Instytut Języków Obcych. Przeprowadzka odbyła się w pierwszej połowie września 1954 roku. W tamtym roku w instytucie było siedem katedr, na których pracowało 46 wykładowców. Instytut Języków Obcych był pierwszą uczelnią wyższą w mieście, gorłowczanie radośnie powitali wykładowców i studentów. Uczelni od razu przekazano na bilans czteropiętrowy budynek do zajęć. Zaczynając od dwóch wydziałów (języka angielskiego i francuskiego) w 1955 roku, instytut nabrał mocy i w 2014 roku proces edukacyjny realizowany był na ośmiu wydziałach, gdzie zdobywało wykształcenie prawie 3500 studentów. Studiujący mieli możliwość korzystania z ogromnego księgozbioru bibliotecznego oraz zasobów centrów języka angielskiego, francuskiego i niemieckiego. W 2012 roku w wyniku reorganizacji Gorlowskiego Państwowego Instytutu Pedagogicznego Języków Obcych oraz Słowiańskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego utworzono Państwową Uczelnię Wyższą „Donbaski Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny”. Chwalebna historia instytutu okresu gorlowskiego zmieniła się okresem potężnej walki o swoje istnienie po przeprowadzce do Bachmutu w 2014 roku. W tamtym czasie instytutem kierował W. M. Dokaszenko, doktor nauk historycznych, profesor. W Gorłówce zespół podzielił się na dwie części: ktoś został, a niegodzący się z sytuacją (na czele z dyrektorem) wyjechali z rodzinnego miasta. Tak, wraz z dwudziestoma uczelniami wyższymi obwodów donieckiego i ługańskiego, nasza uczelnia otrzymała status przemieszczonej placówki edukacyjnej. Rozpoczął się nowy etap Gorlowskiego Instytutu Języków Obcych w Bachmucie. Pierwsza rada naukowa w zaniedbanym, pozbawionym ogrzewania i mebli pomieszczeniu, zapadła w pamięć każdemu pracownikowi instytutu, który miał odwagę wykonać ten krok – wybrać Ukrainę. Zespół dokonał, jak się wydawało, rzeczy niemożliwej: w 2015 roku wydał dyplomy absolwentom i przyjął na studia studentów pierwszego roku, zachował swoją jedność i zaczął budować bazę materialną dzięki niesamowitej pracowitości i poświęceniu każdego, międzynarodowym projektom, grantom i pomocy naszych przyjaciół o podobnych poglądach, zdobył międzynarodowe uznanie. Na zasadach kontynuacji instytutem pokierowała kandydatka nauk filologicznych, docent Je. M. Biłycka, która w Gorłówce zajmowała stanowisko prorektora. Społeczność bachmucka otrzymała potężne wsparcie w osobie instytutu. Żadne wydarzenie w mieście nie odbywało się bez udziału „iniazowców”: zawody sportowe, wydarzenia młodzieżowe, a co najważniejsze – kształtowanie świadomości narodowej, nauka języka ukraińskiego, literatury, kultury i historii. Katedra historii ojczystej i zagranicznej we współpracy z Bachmuckim Muzeum Krajoznawczym zainicjowała konferencję naukowo-praktyczną „Bachmucka starożytność: badania krajoznawcze – 2017”. Odbywają się posiedzenia klubu intelektualnego „Iniaz zbiera przyjaciół”. Wśród gości – pałace kultury i twórczości dziecięcej, muzea Bachmutu i Czasiw Jaru, warsztaty ludowe, biblioteki, literaci i wydawcy, organizacje społeczne, środki masowego przekazu, placówki edukacyjne. Studenci i wykładowcy organizują „Ukraińskie posiedzenia”, dzień kaliny, kiermasze charytatywne dla domów dziecka, dni kozactwa, fora samorządu studenckiego, biorą udział w dniach wyszywanki, odradzają gazetę instytutową „Nota Bene”, rozpoczyna pracę klub literacko-artystyczny „LITERA”. Biblioteka i centra zasobów instytutu są uzupełniane niezbędną literaturą w językach ukraińskim, angielskim, francuskim, niemieckim i hiszpańskim. Otwarto sale sportowe w akademiku studenckim nr 1 oraz budynku dydaktycznym przy ul. Sadowej 78-a. W 2022 roku instytut posiadał dwa nowocześnie wyposażone budynki i przygotowywał do otwarcia drugi, już w pełni wyposażony w meble i sprzęt AGD, akademik… 6 kwietnia 2022 roku Gorlowski Instytut Języków Obcych przeniósł się do Dniepru. Dnieprowski Narodowy Uniwersytet imienia Olesia Honczara gościnnie przyjął go, udostępnił pomieszczenia do pracy i zamieszkania członkom zespołu oraz ich rodzinom. I znowu – ustalanie rytmu pracy, koordynacja pracy działów, nowe projekty międzynarodowe i granty, nieprzerwany proces edukacyjny, działalność naukowa i oświatowa, odkrywanie zdolności i rozwijanie talentów studentów oraz ciągła troska o każdego członka zespołu i studiującego mimo wszystko, mimo odległości i wojny. A także – palący ból po stratach i wieczna wdzięczność naszym bohaterom-absolwentom, których imiona na zawsze wpisane są w historię uczelni. Wydaje się, że oderwani od rodzinnych domów, niektórzy – od bliskich osób, powinni byli załamać ręce przez te dziesięć ciężkich lat. Ale zespół Gorlowskiego Instytutu Języków Obcych śmiało patrzy przed siebie, nabiera nowego tempa i rozpoczyna swój 76. rok życia, pracy i walki o prawo do bycia jednym z najpotężniejszych centrów lingwistycznych na Ukrainie. Tysiące historii sukcesu naszych absolwentów dają nam do tego prawo. Wykładowcy Gorlowskiego Instytutu Języków Obcych w Dnieprze, 2024 r. Przygotowała Natalia KOWALSKA, wykładowczyni Gorlowskiego Instytutu Języków Obcych, m. Dniepr beauty experiment”) wzbudziła znaczne zainteresowanie młodzieży i pedagogów: telemost oglądało ponad 150 osób. W trakcie wykładu dowiedzieli się oni wielu ciekawych rzeczy o CERN w roku jego 70-lecia, a także o tym, jak tworzono detektor dla jednego z czterech głównych eksperymentów CERN w Wielkim Zderzaczu Hadronów – LHCb. Osobno należy zaznaczyć, że pomimo wojny i istnienia wielu żywotnie ważnych dla obwodu mikołajowskiego zadań, Centrum oraz inne placówki oświatowe Mikołajowszczyzny otrzymują stałą pomoc ze strony miejscowych władz. Korzystając z tej okazji, należy z wdzięcznością odnotować osobistą uwagę poświęconą wspieraniu edukatorów przez przewodniczącego Mikołajowskiej Obwodowej Administracji Państwowej Witalija Kima, dyrektor Departamentu Oświaty i Nauki Mikołajowskiej Obwodowej Administracji Państwowej Ałłę Welichowską oraz honorowego prezesa Mikołajowskiej Małej Akademii Nauk, profesora, Pełnomocnika ds. ochrony języka państwowego Tarasa Kreminia. W słowie powitalnym do uczestników telemostu A. Welichowska nakreśliła dzisiejszy stan sfery oświatowej Mikołajowszczyzny, wyzwania i zadania, wyraziła życzenia sukcesu uczestnikom. Ciekawym pozaplanowym elementem telemostu stał się udział i wystąpienie mikołajowianina Iwana Selezniowa – byłego członka Małej Akademii Nauk, zwycięzcy konkursów, honorowego ambasadora nauki CERN w Ukrainie (uczył się w szkole w CERN w 2012 roku). Zaznaczył on pozytywny wpływ zdobytej w CERN wiedzy i wrażeń na wybór specjalności, naukę, dalszą karierę naukową oraz życzył młodzieży wytrwałości, pracowitości i sukcesu na obranej drodze. Pytania, które zadawali słuchacze obu występującym naukowcom, zademonstrowały znaczne praktyczne zainteresowanie audytorium opanowaniem współczesnej wiedzy z zakresu fizyki i innych nauk. Jesteśmy wdzięczni Małej Akademii Nauk Ukrainy oraz naszym rodakom-naukowcom, którzy współpracują z CERN, za wsparcie edukatorów niepokonanej Ukrainy, życzymy udanej kontynuacji tej pracy i wspólnych sukcesów dla dobra Zwycięstwa.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Zachowujemy i rozwijamy tradycje

Lubow JURCZENKO, dyrektorka Mikołajowskiego Obwodowego Centrum Twórczości Naukowo-Technicznej Młodzieży Szkolnej. Mikołajowskie Obwódowe Centrum Twórczości Naukowo-Technicznej Młodzieży Szkolnej to wyspecjalizowana państwowa placówka oświatowa, której głównym celem działalności jest wspieranie zainteresowania uczniów nauką i techniką, tworzenie warunków do przejawiania i rozwijania ich zdolności, stymulowanie udziału w działalności naukowo-badawczej, rozwój poziomu ogólnokształcącego. Mikołajowszczyzna to jeden z przyfrontowych obwodów Ukrainy, którego sfera edukacyjna życia i działalności ludności poniosła znaczne straty w ciągu lat pełnoskalowej rosyjskiej inwazji. Na dzień dzisiejszy całkowicie zniszczono i nie podlegają odbudowie 35 placówek oświatowych; 262 instytucje są częściowo zrujnowane. Wielu uczniów i ich rodziców, pedagogów, pracowników oświaty i naukowców zmuszonych było opuścić terytorium obwodu mikołajowskiego i znajduje się daleko poza jego granicami. Jednak nasze Centrum utrzymuje z nimi komunikację i dokłada starań, aby kontynuować wspieranie przedwojennych zainteresowań edukacyjno-naukowych uczniów poprzez wykorzystanie technologii zdalnych. Pomimo istnienia stałego zagrożenia dla ludności Mikołajowszczyzny ze strony raszystowskich najeźdźców, Centrum, które występuje jako oddział terytorialny Małej Akademii Nauk Ukrainy, dokłada starań także w celu zachowania wysokiego poziomu zainteresowania młodzieży udziałem w pozaszkolnej działalności edukacyjnej i naukowo-badawczej. Jednym ze wskaźników sukcesu tej pracy jest aktywny udział przedstawicieli Mikołajowszczyzny w intelektualnych zawodach w Ukrainie i za granicą oraz zdobywanie przez nich licznych zwycięstw. W szczególności w Ogólnoukraińskim konkursie-obronie prac naukowo-badawczych uczniów-uczestników Małej Akademii Nauk w ciągu 2 lat wojny wzięło udział 22 uczniów, z których 8 zdobyło tytuły zwycięzców w różnych dziedzinach współczesnej nauki. Na dzień dzisiejszy w pracy 42 kółek Centrum bierze udział 630 uczniów szkół średnich, ich mentorami i kierownikami badań z fizyki, informatyki, biologii i innych dziedzin nauki są wykładowcy i naukowcy mikołajowskich wyższych uczelni. Z uwzględnieniem dzisiejszych warunków na przyfrontowej Mikołajowszczyźnie praca kółek łączy stacjonarną i zdalną formę uczestnictwa. Wykładowcy i kierownicy naukowi takich prac stworzyli specjalne metodyki, które pozwalają efektywnie łączyć obie formy i podtrzymywać zainteresowanie młodzieży nauką i techniką, przygotowaniem prac konkursowych, formowaniem perspektywicznych projektów odbudowy powojennej Mikołajowszczyzny. Tradycyjnie znaczną uwagę uczniów i pedagogów poświęca się dyscyplinom fizyczno-matematycznym i przyrodniczym, studiowaniu i stosowaniu najbardziej zaawansowanych światowych osiągnięć. W tym kontekście wielkie znaczenie przywiązuje się do czerpania wiedzy od wiodących instytucji naukowo-badawczych świata, w szczególności Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych – CERN (Genewa, Konfederacja Szwajcarska). W okresie przedwojennym w szkołach fizyki w CERN przeszkoliło się czterech uczniów i dwóch pedagogów z Mikołajowszczyzny. Jednak na dzień dzisiejszy kontynuacja współpracy edukacyjnej mikołajowskich pracowników oświaty z CERN jest możliwa przy zastosowaniu zdalnej formy nauczania. W takich okolicznościach nasze Centrum z wyrozumiałością i wdzięcznością przyjęło inicjatywę Małej Akademii Nauk Ukrainy dotyczącą przeprowadzenia telemostu z Europejską Organizacją Badań Jądrowych. Takie wydarzenie z powodzeniem odbyło się 28 października 2024 roku z udziałem uczniów, pedagogów i naukowców Mikołajowszczyzny oraz innych obwodów i miast Ukrainy. Przy tym ważne jest, aby zaznaczyć, że telemost z Mikołajowską MAN stał się kontynuacją i rozwinięciem szeregu analogicznych zdalnych wydarzeń, które od początku pełnoskalowej raszystowskiej agresji przeprowadziła wspólnota Narodowe Centrum „Mała Akademia Nauk Ukrainy” (Kijów) – Europejska Organizacja Badań Jądrowych (Genewa) dla placówek oświatowych niepokonanych miast i obwodów Ukrainy – Mariupola, Buczy, Irpienia, Ługańska, Kijowa, Czernihowa, Chersońszczyzny, Charkowszczyzny, Zaporoża, Dniepropietrowszczyzny, Odessy i Doniecczyzny. Prelegentem telemostu wystąpił młody ukraiński naukowiec pochodzący z Mikołajowszczyzny – Serhij Czołak, absolwent Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, Ph.D., naukowiec Uniwersytetu Bostońskiego w dziedzinie fizyki eksperymentalnej cząstek, uczestnik opracowywania sprzętu dla eksperymentu CERN LHCb, prelegent internetowej Szkoły CERN dla pedagogów Ukrainy UATP2024Online-1. Moderatorami wystąpili: Ołeksandr Jurow – wiodący specjalista Narodowego Centrum „Mała Akademia Nauk Ukrainy”, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Klubu Honorowych Ambasadorów Nauki CERN w Ukrainie, który od początku wojny występuje jako honorowy wysłannik pracowników oświaty niepokonanych miast Ukrainy; oraz Olha Jaremczuk – pedagog, starsza wykładowczyni Czarnomorskiego Narodowego Uniwersytetu im. Petra Mohyły, honorowa ambasadorka nauki CERN w Ukrainie. Temat telemostu „Jak stworzyć własny detektor cząstek elementarnych. Historia opracowania PLUME: luminometr LHCb (Large Hadron Collider”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Myrosław Słaboszpycki: „Olesia Uljanenkę nazywano enfant terrible ukraińskiej literatury”

28 listopada w pomieszczeniu stołecznego klubu literackiego YARBOOKLOVERS odbędzie się spotkanie z reżyserką filmu dokumentalnego „Uljanenko. Bez cenzury” Julią Szaszkową. Jedną z osób, która jest bezpośrednio zaangażowana w powstanie filmu dokumentalnego o kontrowersyjnym ukraińskim prozaiku, jest znany reżyser filmowy Myrosław Słaboszpycki. Uprzejmie zgodził się on odpowiedzieć na nasze pytania w przeddzień wydarzenia artystycznego. – Panie Myrosławie, na ile film dokumentalny „Uljanenko. Bez cenzury”, którego reżyserką jest Julia Szaszkowa, jest aktualny w warunkach czasu wojny? – Premiera filmu „Uljanenko. Bez cenzury” odbyła się na „Książkowym Arsenale” latem 2021 roku. Dla nas bardzo ważne było zrobienie pierwszego oficjalnego pokazu właśnie tam, ze względu na dość dużą koncentrację ludzi interesujących się ukraińską literaturą. Dystrybucja planowana była na 2022 rok, ale zaczęła się pełnoskalowa wojna i teraz pokazujemy film na specjalnie organizowanych spotkaniach twórczych, głównie z filologami czy literaturoznawcami. W szczególności latem 2022 roku mieliśmy pokaz na festiwalu „Ukrainikum” na Uniwersytecie w Greifswaldzie w Niemczech oraz w szeregu ukraińskich uczelni wyższych. Więc jeśli chodzi o pańskie pytanie, to przez pewien czas myślałem, że Uljanenko „nie przetrwa” tej wojny. Jednak teraz się tego nie boję, ponieważ wojna, która bez wątpienia zakończy się pełnym zwycięstwem Ukrainy, nie tylko rodzi ogromną liczbę nowych tekstów, filmów czy utworów muzycznych, ale też paradoksalnie aktualizuje naszą klasykę. Warto wspomnieć w tym kontekście choćby o wzroście zainteresowania, powiedzmy, Wiktorem Domontowyczem czy Wałerianem Pidmohylnym, którego „Miasto”, nawiasem mówiąc, zachodni badacze lubią porównywać ze „Stalinką” Olesia Uljanenki. – Już w samym tytule obrazu zawarta jest idea, że twórczość literacka Olesia Uljanenki powinna być postrzegana przez szerokie grono czytelników, a teraz i widzów, ogólnie bez tabu i różnorodnych ograniczeń. Czy to prawda, czy proza Uljanenki może nadal wywoływać negatywny rezonans lub być otoczona skandalami, tak jak to miało miejsce za życia pisarza? – Na to pytanie trudno odpowiedzieć jednoznacznie. Przecież z jednej strony Uljanenkę włączono do 12. tomu „Historii literatury ukraińskiej”, który przygotowywany jest do druku w Instytucie Literatury pod redakcją Roksany Charczuk, i w ten sposób jego twórczość trafia do współczesnego kanonu literackiego. Ale z drugiej strony, w 2023 roku działacz społeczny i wydawca Jarosław Karpeć w ramach współpracy z jedną z bibliotek zaplanował prezentację dwutomowej monografii profesora Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie Feliksa Szteinbuka „Pod „Znakiem Sabaota”, albo „Tam, gdzie…” Uljanenko”. Jednak na kilka dni przed wydarzeniem zostało ono odwołane: nieoficjalnie – z powodu bliskości kierownictwa biblioteki z Ukraińskim Kościołem Prawosławnym Patriarchatu Moskiewskiego i niezadowolenia hierarchów cerkiewnych, których poprzednicy nałożyli na Uljanenkę anatemę w 2006 roku za powieść pisarza „Znak Sabaota”. Czyli proszę sobie wyobrazić: rok 2023, drugi rok trwa wojna z Rosją, a mowa nawet nie o książce Uljanenki, a o monografii naukowej, poświęconej jego twórczości i skierowanej do fachowego czytelnika! Lecz, jak się okazuje, Uljanenko nawet prawie 15 lat po swojej śmierci nie daje spokoju tym, którym w swoim czasie napsuł krwi. – Jakie fakty z biografii Uljanenki legły u podstaw filmu dokumentalnego i jak pan myśli, dlaczego właśnie one zainteresowały Julię Szaszkową, by je wizualnie zinterpretować? – Przede wszystkim trzeba powiedzieć, że ten film składa się ze wspomnień o Uljanence tych ludzi, którzy byli osobiście z nim zaznajomieni. Dzięki temu film przedstawia biografię pisarza, wpisaną w kontekst czasów, w których żył i tworzył, i stanowi, do pewnego stopnia, znaczną część życia Uljanenki – od jego narodzin do śmierci. To samo dotyczy całej naszej ekipy, bo i ja, i laureat Nagrody Szewczenki Wołodymyr Tychyj, i Julija Szaszkowa – to ludzie, którzy znali Uljanenkę osobiście i przyjaźnili się z nim, a zatem jest to film o naszym przyjacielu. Ostatecznie mieliśmy na celu jednocześnie kilka celów, z których jeden polegał na tym, aby w ten sposób zastąpić osobistą obecność autora na różnorodnych wydarzeniach, poświęconych promocji utworów Uljanenki zarówno na Ukrainie, jak i za granicą. Co więcej, ważne było, aby zdążyć porozmawiać z ludźmi, którzy znali Uljanenkę, gdyż czas jest nieubłagany i niektórych z tych, którzy wzięli udział w naszym filmie i z którymi przeprowadzaliśmy wywiady, niestety już nie ma. A jeszcze inspirowała nas idea, według której kino i telewizja obsługują tak zwany „kompleks mumii”, czyli zapewniają stworzenie iluzji obecności człowieka już po jego śmierci, i dlatego jeden z roboczych tytułów naszego projektu brzmiał „Umarli mogą tańczyć”. – Czy wszystko z zamierzonego udało się zrealizować w filmie dokumentalnym „Uljanenko. Bez cenzury”? – Pewnie nie ma żadnego filmu, w którym by się wszystko udało. Pytanie dla mnie polega na tym, czy jestem zadowolony z filmu w ogóle. I mogę absolutnie twierdząco odpowiedzieć, że jestem zadowolony. Nie udało się coś jednego, jednak udało się coś innego. Głównym problemem filmu było to, że życie Uljanenki przypadło na czas przed iPhone’ami i przed Instagramem. Teraz w przypadku śmierci jakiejś osoby publicznej zebranie o niej filmu z nagrań telefonicznych i wpisów na koncie na Instagramie raczej nie będzie problemem. A z Uljanem wszystko okazało się o wiele trudniejsze, gdyż mogliśmy wykorzystać tylko kadry, nakręcone w swoim czasie przez jakąś stację telewizyjną, albo bardzo rzadkie nagrania amatorskie. I w tym planie Julija Szaszkowa wykonała przez kilka lat pracy nad filmem prawdziwą tytaniczną pracę z zakresu archeologii wizualnej. Niestety, nie zdążyliśmy nagrać wdowy po Zahrebelnym, Eli Mychajliwny, i nie byliśmy na daczy Pawła Zahrebelnego, do którego Uljanenko przyjeżdżał w gości do ostatnich dni życia mistrza ukraińskiej literatury radzieckiej. Z drugiej strony, mamy dużą liczbę mówców i dość ciekawe oraz nieznane szerokiej publiczności informacje o Uljanence. Tak, za nie lada sukces filmu uważam udział w nim Iryny Wannykowej, którą zaocznie nazwaliśmy Dulcyneą i która udzieliła dość szczerego wywiadu do naszego filmu o swoich relacjach z pisarzem. No i sam Uljanenko, odtworzony na kadrach archiwalnych, występuje jako pełnoprawny mówca, ponieważ znajduje się w dynamicznym dialogu zarówno z żywymi, jak i z martwymi uczestnikami filmu (jak, powiedzmy, z kadrami archiwalnymi z Zahrebelnym). Zatem ta wielogłosowość zarówno martwych, jak i żywych, i nienarodzonych tworzy swoisty portret Uljanenki na tle jego epoki. Dlatego powiedziałbym, że jest to dość smutny, ale jednocześnie jasny film. – Mógłby Pan rzucić światło na to, kto i jak z ukraińskich pisarzy odnosił się do talentu literackiego Ołesia Uljanenki? – To pytanie, na które trudno odpowiedzieć, zwłaszcza z odległości 15 lat po śmierci Ołesia. Oczywiście, jakieś nieporozumienia czy nawet konflikty, które mają miejsce w każdym środowisku zawodowym, zdarzały się. Ale z perspektywy czasu wydają się błahe i niewarte uwagi. Z kolei Uljan był nie tylko pisarzem – sam stał się bohaterem popkultury, częścią kijowskiego undergroundu. A z natury był dość ostry i wybuchowy. Istnieje na przykład legenda o tym, że on kiedyś, jeszcze na początku swojej kariery, w polemicznym uniesieniu rzucił Jurijowi Muszketyce, że niby przeżyję was fizycznie. W każdym razie ironia polega na tym, że Ołes nie dotrzymał słowa i odszedł w zaświaty wcześniej niż ten radziecki pisarz-patriarcha. I mimo wszystko był, moim zdaniem, człowiekiem bardzo dobrym i przyjaznym. Był wiernym przyjacielem, człowiekiem zdolnym do empatii, człowiekiem, który nagle wybuchał, ale potem szybko się uspokajał. Jednocześnie wiadomo, że inny literacki patriarcha – Pawło Zahrebelny, przeczytawszy powieść „Stalinka”, dołożył niemałych starań, aby 35-letni Uljanenko otrzymał zasłużoną, choć wymyśloną wtedy specjalnie dla niego, Małą Nagrodę Szewczenki. Po tym ich relacje nabrały takiego przyjacielskiego wymiaru, że Uljan nawet woził do Pawła Archypowycza swoje potencjalne narzeczone na oględziny. W ogóle warto powiedzieć, że ludzie starszego pokolenia, powiedzmy, mój ojciec, dość przyjaźnie odnosili się do Uljanenki. Pozytywną rolę w jego losie odegrali też tacy pisarze jak Wołodymyr Drozd czy Wołodymyr Jaworiwski, za którego przewodnictwa w komitecie Nagrody Szewczenki Uljan otrzymał tę najwyższą nagrodę państwową. Przy tym swoje powieści pisał na maszynach do pisania, podarowanych przez przyjaciół (na mojej, na przykład – „Syn Cienia” i, być może, „Delfin Szatana”), oraz na starych komputerach Andrija Kurkowa, które ten oddawał Uljanence, kiedy pojawiał się u niego nowy komputer. Uljanenkę nazywają enfant terrible ukraińskiej literatury. Myślę, że do pewnego stopnia tak właśnie jest, ale to był niezwykle utalentowany enfant terrible, dlatego kiedy jego powieść „Kobieta jego marzeń” została uznana za pornograficzną przez tak zwaną Narodową Ekspercką Komisję ds. Ochrony Moralności Publicznej, to niemal cała ówczesna społeczność literacka – lewicowi, prawicowi, ukraińskojęzyczni, rosyjskojęzyczni itd. – występowała w obronie Uljana bez przesady jednym frontem. I w końcu obroniła. Ale ja nie mogę sobie przypomnieć, żeby komukolwiek wyrządził jakąkolwiek krzywdę. – Krąży informacja, że rzekomo ktoś był zainteresowany śmiercią pisarza, żeby banalnie przywłaszczyć jego mieszkanie... – Okoliczności śmierci Uljanenki to taka historia, która z pewnością mogłaby być podstawą dla podcastu True Crime. Są obiektywne rzeczy, które dokładnie wiemy, i są rzeczy, których nigdy nie dowiemy się w stu procentach. W każdym razie wtedy, w czasie pokoju, śmierć bez widocznych oznak śmierci gwałtownej w wieku 47 lat wyglądała dziwnie. Oficjalna przyczyna śmierci Uljanenki to przewlekła niewydolność serca. Jak to było? 17 sierpnia 2010 roku Uljanenko przestał odpowiadać na telefony i 18-go dnia jego pomocnica i agentka Jewhenija Czupryna, wydaje mi się, razem z jeszcze jednym kolegą, nie mogąc się dodzwonić, pojechali do niego do domu na ul. Iwana Hmyri, 15 czy 17, teraz nie pamiętam numeru budynku, gdzie weszli do mieszkania, tam niby były otwarte drzwi, i znaleźli ciało Uljanenki. Po czym Jewhenija Czupryna zadzwoniła do mnie i powiedziała: „Myrosławie, Ołes umarł”. W tym czasie właśnie w Kijowie odbywał się któryś z targów książki, „Medwyn” czy coś podobnego, i cała społeczność pisarska, właściwie, imprezowała na tym wydarzeniu wystawienniczym. Zadzwoniłem do swojego ojca Mychajła Słaboszpyckiego, królestwo mu niebieskie, mówię, że Uljan umarł. Myrosław Słaboszpycki Ojciec zobaczył na tym jarmarku jakichś ludzi z towarzystwa, działaczy związku, pisarzy i innych, którzy od razu zaczęli podejmować jakieś kroki, formować, jak to się mówi, komisję pogrzebową. Wieść zaczęła się rozchodzić i właściwie trwały spory, gdzie pochować Uljanenkę – w Chorole, gdzie się urodził, to propozycja od Komitetu Szewczenkowskiego, my natomiast uważaliśmy, że trzeba go pochować na Cmentarzu Bajkowym. Ostatecznie Olesia w zamkniętej trumnie odprawiono w Cerkwi Refektarzowej Soboru Michajłowskiego, po czym pochowano na Cmentarzu Bajkowym, kwatera 33, gdzie spoczywa do dziś. Istnieje duża liczba teorii wokół śmierci Uljanenki. Być może kiedyś będziemy znali całą prawdę, a być może nie dowiemy się nigdy. Pierwsza podejrzana okoliczność polega na tym, że pisarz Ołeś Uljanenko dosłownie na pół roku przed śmiercią wygrał długotrwały proces sądowy przeciwko Komisji ds. Moralności Publicznej, która zakazywała druku i rozpowszechniania jego utworu „Kobieta jego marzeń” jako pornograficznego. Przez około rok Uljanenko był we wszystkich kanałach telewizyjnych, występował w roli newsmakera, ludzie śledzili ten proces – i oto wygrywa. A mniej niż rok później zostaje znaleziony martwy. Śmierć Uljanenki jest owiana legendami i teoriami nie mniej niż jego życie. Będę rad, jeśli kogoś ten materiał zainspiruje do swego rodzaju podcastu True Crime. Istnieje kilka wersji śmierci. Pierwsza wersja, o której można wiele przeczytać w internecie, znaleźć materiały na YouTube i w kanałach telewizyjnych, to kwestia mieszkaniowa. Uljanenko to jeden z ostatnich ludzi, którzy otrzymali mieszkanie od państwa i go nie sprywatyzowali. Ponieważ mieszkanie formalnie nie było sprywatyzowane, po jego śmierci krewni nie mogli go odziedziczyć, bo pozostawało w dyspozycji państwa. Mógł je sprywatyzować, ale kto zna Uljanenkę, ten rozumie, że trzeba było, aby ktoś tą sprawą się zajmował. Zaraz po jego śmierci milicja wydała postanowienie, że nie ma znamion przestępstwa w śmierci, która nastąpiła w sposób naturalny. Uljanenkę pochowano i dosłownie po kilku tygodniach w jego mieszkaniu zamieszkał miejscowy milicjant. Są przykłady, kiedy milicja współpracowała z czarnymi rejestratorami w sprawie mieszkań. I ponieważ to się stało, to bez wątpienia powstało podejrzenie, że milicja była jakoś zamieszana w tę tragedię. Dlatego że ludzie, którzy dosłownie badali przyczyny śmierci, rzekomo wprowadzili się do mieszkania Uljanenki. O tym można dowiedzieć się więcej z Google, z wywiadów Jewhenii Czupryny i adwokata Olesia Uljanenki – Ołeha Weremijenki. Inna wersja polega na tym, że Uljanenko jest pisarzem

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

trzech skandali. Przed skandalem z „Kobietą jego marzeń” był niesamowity skandal z jego powieścią „Znak Sawaofa” (nawiasem mówiąc, bardzo interesujące dzieło, obecnie trudno je kupić). Jeszcze zanim stało się to mainstreamem, ta powieść przedstawiała Rosyjski Kościół Prawosławny jako zorganizowaną grupę przestępczą i ukazywała wiele scen wszelkiego niesamowitego rozpusta w murach klasztorów, zabójstw itp. Życzliwi inaczej nazywali ten utwór tanią agitką na rzecz Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, do którego należał Ulianenko. Zdarzały się dziwne przypadki, gdy wierzące babcie z Ławry pluły mu pod nogi itp. Powieść, nawiasem mówiąc, znajdowała się w cieniu, tzn. nie otrzymała żadnych nagród ani wyróżnień. Inna teoria, która nie wyklucza pierwszej i drugiej, polega na tym, że Ulianenko miał niezwykle szeroki krąg znajomych – od kijowskich prostytutek i bandziorów po deputowanych, działaczy rządowych i politycznych dziennikarzy. Ulianenko był dość egzotyczną i interesującą postacią, a bycie jego znajomym uważało za zaszczyt wielu ludzi. W jednej z pierwszych powieści Ołesia Ulianenki „Ogniste oko” najohydniejszy bohater, który zajmuje się koprofagią i wszelkimi możliwymi dewiacjami, miał realny pierwowzór we władzach z imieniem i nazwiskiem; zniknął z Ukrainy – uciekł do Rosji po Rewolucji Godności, gdy Ulianenki już nie było na świecie. Również inne obrzydliwe postacie mogły teoretycznie rozpoznać siebie w jego utworach, i mogło to być swoistą zemstą. Dowodów nie ma, ale oto taki zestaw wersji. – Ciekawe, komu przysługuje prawo autorskie do wydań prozy Ołesia Ulianenki na Ukrainie? Czy zostało ono uwzględnione podczas tworzenia filmu dokumentalnego „Ulianenko. Bez cenzury”? – Prawa autorskie do całej twórczej spuścizny Ołesia Ulianenki należą do jego siostry Walentyny, która mieszka w USA i z którą się przyjaźnimy. Możecie ją zobaczyć w filmie – Julia Szaszkowa pojechała do niej do Kalifornii i przeprowadziła z nią wywiad. Przez te 14 lat, które minęły od śmierci Ołesia, miała ona dość dużo pracy jako właścicielka praw, ponieważ musi regularnie zawierać umowy na ukraińskie i zagraniczne wydania utworów Ulianenki. Ostatnią pod względem czasu umowę na wydanie osobną książką powieści „Krzyż na Saturnie” Walia podpisała zupełnie niedawno. Oprócz tego udostępniła do filmu unikatowe zdjęcia z rodzinnego archiwum, a także podarowała pewne relikwie, w tym odznakę laureata Nagrody Szewczenki, którą przekazałem Narodowemu Muzeum Literatury Ukrainy w Kijowie. Jeśli chodzi o film, to wykorzystano w nim ogromną ilość archiwalnej kroniki, i każdy fragment ma swojego właściciela praw, ale wszyscy oni z wielkim entuzjazmem wyszli nam naprzeciw. – Czy podczas tworzenia filmu dokumentalnego wykorzystano osobiste archiwum pisarza? – Koncepcja filmu „Ulianenko. Bez cenzury” powstała na bazie książki-wywiadu, którą przygotowałem wspólnie z moją żoną i którą nazwaliśmy „Ulianenko: Bez cenzury” (wydanej przez wydawnictwo „Mahaon-Ukraina” 2011 roku, w pierwszą rocznicę śmierci pisarza). Ta książka składała się z około 30 wywiadów Uljanenki udzielonych różnym mediom, ułożonych w porządku chronologicznym. Do tego wydania włączono także dodatkowe materiały związane z procesem sądowym o uchylenie zakazu druku jego powieści „Kobieta jego marzeń”, wydanego przez Narodową ekspercką komisję ds. ochrony moralności publicznej. W tych wywiadach opowiada on o swoim życiu i twórczości w określonych przedziałach czasu, dlatego czytając książkę, można prześledzić, jak zmieniał się Uljanenko i jak zmieniał się kraj. Podobnie zamierzono również film, choć zrobienie go na podstawie osobistego archiwum Uljanenki byłoby niemożliwe, ponieważ takiego archiwum po prostu nie ma: zostało ono albo zniszczone, albo zaginęło. I to kolejny powód powstania filmu – by zachować imię wybitnego ukraińskiego pisarza dla przyszłych pokoleń. – Wiem, że noszy się Pan z ideą stworzenia muzeum Ołesia Uljanenki. Na jakim etapie jest realizacja tego zamysłu? – To raczej metafora. Myślę, że stworzenie muzeum Uljanenki jest ideą utopijną w tym sensie, że dla takiego muzeum po prostu zabraknie eksponatów. Ołesь był człowiekiem, który żył przede wszystkim literaturą. Porównałbym go do pewnego rodzaju średniowiecznego mnicha, który żył w swojej jednopokojowej celi – w mieszkaniu typu „gostinka” na Poźniakach, gdzie pisał swoje książki. Mieszkanie było bardzo małe, nie było w nim nic zbędnego, ale nawet te nieliczne rzeczy, które zostały, ludzie, którzy zawładnęli mieszkaniem, od razu wyrzucili na śmietnik. Z drugiej strony, w ramach uczczenia pamięci Uljanenki, na co on bezsprzecznie zasługuje, zwłaszcza dziś, gdy na Ukrainie masowo zmienia się nazwy miejscowe, biblioteka w Kijowie, nosząca imię Uljanenki, byłaby jak najbardziej na czasie. Nawiasem mówiąc, zaułki imienia Uljanenki pojawiły się już w mieście Chorol, gdzie urodził się pisarz, a także w Irpieniu, gdzie mieszkał w Domu Twórczości Pisarzy. – Czy w Pana planach twórczych jest ekranizacja jednej z powieści Ołesia Uljanenki? – Uljanenko i kinematografia to w ogóle osobny temat. Rzecz w tym, że z jednej strony Uljan marzył o ekranizacji, a z drugiej – trudno przecenić wpływ kina na jego twórczość. Tak, wiele aluzji, reminiscencji i motywów w jego powieściach wiąże się z różnymi filmami. Ale nie miał szczęścia do czasu, bo w latach 90. i „zerowych” ukraińskie kino praktycznie nie istniało. Poznaliśmy się z Ołesiem wtedy, gdy szukałem kogoś, z kim mógłbym napisać scenariusz do mojego debiutanckiego filmu. Wtedy właśnie w gazecie „Kijiwśki widomosti” ukazał się dość skandaliczny wywiad z Uljanenką, który mi się spodobał, i poprosiłem znajomych, by mnie z tym pisarzem zapoznali, choć wtedy nie przeczytałem jeszcze żadnej jego książki. Co więcej, jeden z działaczy literackich powiedział mi, że Uljanenko to człowiek, którego dusza jest czarniejsza niż pasta do butów. Ale pomyślałem: „O! Ten chłopak do mnie pasuje”. W końcu poznaliśmy się i spróbowaliśmy pisać z nim scenariusze. Takich prób było dwanaście, jednak wszystkie zakończyły się niczym, prócz tego, że my z Ołesiem zostaliśmy przyjaciółmi. Pierwszy scenariusz nazywał się „Czarnobylski Robinson”, ale później napisałem go już sam. Innego scenariusza – „Sypialna dzielnica” – również nie ukończyliśmy. Jeszcze jeden scenariusz dotyczył maniaka. Ale z tego zamysłu później powstała powieść Uljanenki „Delfin Szatana”. Ze swej strony, we współautorstwie z Wołodymyrem Tychym Uljanenko napisał adaptację powieści „Stalinka” na kino, jednak ekranizacja tego utworu im się nie udała. A później Uljanenko twierdził, że niektóre elementy tego scenariusza zostały ukradzione przez Ołeksija Bałabanowa i wykorzystane w rosyjskim filmie „Żmurki”. Również z Tychym napisali scenariusz „Dzikie konie”. A z obecnym dyrektorem Kijowskiej Wytwórni Filmowej im. O. Dowżenki Andrijem Dończykiem pracowali nad serialem „Ukradzione szczęście”. Był to czteroodcinkowy film na motywach dramatu Iwana Franki, przeniesiony w czasy współczesne. Scenariusz napisali Maryna i Serhij Dziaczenko, jednak Andrij zaangażował Uljana do dopracowania scenariusza jako autora dialogów. Zainspirowany możliwościami kinowymi Uljanenko napisał nawet melodramat kryminalny „Krzyż na Saturnie” od razu jako scenariusz. Ale z powodu braku finansowania i ten scenariusz nie został zrealizowany, i Ołesь był zmuszony przerobić go na powieść z dedykacją dla Andrija Dończyka. Nawiasem mówiąc, przygotowywane jest pierwsze wydanie tej powieści jako osobnej książki. Po śmierci Uljanenki, pod koniec lat 2010., Państwowa Agencja Kinematografii wsparła finansowanie krótkometrażowego filmu na podstawie opowiadania pisarza „Rozkaz”, przetłumaczonego na angielski jeszcze w latach 90. Zostało ono wydane w Kanadzie w antologii „Two Lens New Vision”, której jedną z redaktorek była Solomija Pawłyczko. Było to jedno z dwóch opowiadań zrodzonych z afgańskiego doświadczenia Uljanenki. Niestety, najpierw z powodu pandemii covidu, a potem z powodu pełnowymiarowej wojny, film ten tak i nie został nakręcony. Był jeszcze jeden perspektywiczny projekt: Maryśa Nikitiuk napisała scenariusz na podstawie powieści Ołesia Uljanenki „Serafima”. Produkowaliśmy go wspólnie z nieżyjącym już Jurijem Minzianowem. Ale z wyżej wspomnianych powodów i ten projekt na razie jest „na pauzie”, jednak mam nadzieję, że mimo wszystko zostanie zrealizowany, gdyż Maryśa znalazła absolutnie oszałamiający klucz do scenariusza. I ja jako reżyser periodycznie myślę o tym, by coś nakręcić, ale w każdym razie jako producent staram się dołożyć wszelkich starań, aby utwory Uljanenki zostały ekranizowane. Rozmawiał Taras HOŁOWKO. Zdjęcia: kadry z filmu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

„Perła bezcenna” pielęgnuje ojczyste słowo

Zwycięzców i ich nauczycieli Obwodowego Konkursu Literackiego dla Uczniów „Perła bezcenna”, który organizuje towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, jak co roku pozdrowiono w obwodowej bibliotece naukowej. Jej „Świetlica” od razu rozkwitła haftowanymi koszulami, wymownymi symbolami naszej miłości i niezłomności. Przewodniczący Równieńskiego Obwodowego Oddziału „Proświty” Iwan Wietrow opowiedział o historii konkursu, który zapoczątkowali „Proświta” i Wydział Oświaty trzy dekady temu z inicjatywy Natalii Sawczuk, i podziękował członkom komitetu organizacyjnego, kierownikom placówek oświatowych, organom zarządzania oświatą w gminach, Związkowi Pisarzy oraz bibliotece obwodowej za wsparcie w tegorocznej organizacji konkursu. Niezmienny cel konkursu to utrwalanie ukraińskiej idei narodowej, państwowego statusu języka ukraińskiego, podnoszenie jego prestiżu wśród młodzieży, wychowywanie szacunku dla historii, kultury i tradycji narodu ukraińskiego. Dlatego, aby pielęgnować ojczyste słowo i przekazywać ten najdroższy skarb dzieciom i wnukom, postanowiono publikować prozę i wiersze zwycięzców na łamach almanachu „Proriost”. Jest to dzieło pisarza Jewhena Szmorhuna. W tym roku ceremonię wręczenia nagród połączono z 30-leciem pierwszego wydania. „Proriost” ukazał się w 1994 roku z utworami pierwszych zwycięzców konkursu „Perła bezcenna”. Wśród nich byli ówcześni uczniowie, a dziś pisarki Olena Zacharczenko i Halina Hnatiuk oraz sekretarz NSŻU, założyciel „Szkoły Uniwersalnego Dziennikarza” Witalij Hołubiew. Wszyscy oni włączyli się w zainteresowaną rozmowę o ojczystym słowie, stwierdzając: trzy dekady temu konkurs pomógł im uwierzyć w siebie. Aby wypolerować ojczyste słowo, jak jubiler diament. „Proriost” jest jego niezmiennym towarzyszem konkursu. Jak wiele mogą te małe, skromne książeczki! To one trzymają nasz duch, budzą myśl i stokrotnie mnożą niezłomność. Świadectwem są potężne i nieadekwatnie dojrzałe dziecięce wiersze, które brzmią w „Świetlicy”. Poetyckie i prozatorskie, rodzą się spod piór młodych ludzi w miastach, miasteczkach i skromnych wsiach, tam, gdzie w kącie pokoju zawsze stał „Kobzar” Szewczenki. Bo przeważająca większość tegorocznych zwycięzców to uczniowie wiejskich liceów i gimnazjów naszego kraju: Netreba, Derażne, Tumeń, Jelne, Diadkowicze, Hlinne, Powcza, Czudel, Wyry, Myrohoszcza… I to wciąż niepełny spis adresów, gdzie mieszkają i uczą się ci, którzy, jestem przekonana, nigdy już nie rozstaną się z ojczystym słowem. Bo, na przykład, Myhajło Budnik z Netreby, w gminie rokytniwskiej, ma nauczyciela i mamę w jednej osobie: to więc ich wspólne zwycięstwo. Kolejna zwyciężczyni, Anhelina Nakonecznа z Powczańskiego liceum, czyta poezję napisaną sercem o tacie, który obecnie stoi w szeregach naszych obrońców. W pokojowym życiu był także nauczycielem języka ojczystego. Teraz zaś trzyma nad nami niebo, aby i córka, i jej rówieśnicy oddychali powietrzem wolności i tworzyli. Pielęgnowali serce Ukrainy. Nad pytaniem, gdzie właściwie jest serce Ukrainy, zastanowiła się zwyciężczyni konkursu 2009 Wiktoria Kostyrko. I odpowiedziała: w duszach Ukraińców. I dopóki żyjemy my, patrioci i niestrudzeni pracownicy, dopóty będzie bić serce wielkiej, niezłomnej, soborowej Ukrainy. Zwycięzcy konkursu otrzymali dyplomy, książki równieńskich pisarzy oraz upominki od organizacji wolontariackich „Ukraine-Hilfe Berlin”, „Twory dobro” (Julia i Kostiantyn Lewit), które od prawie trzech lat wspólnie z „Proświtą” opiekują się pomocą dla żołnierzy Sił Zbrojnych Ukrainy. Nauczyciele, wśród których większość stanowią nauczyciele języka i literatury ukraińskiej, otrzymali podziękowania od „Proświty”. Na zakończenie wydarzenia minutą ciszy uczczono pamięć poległych za Ukrainę i odśpiewano Hymn Ukrainy. Inna Omeljanczuk, dziennikarka, m. Równe

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ołeksandr Smyk: „Chcę żyć w Ukrainie”

Pamiętny dzień 26 października w Równem był poświęcony znanemu poecie-pieśniarzowi Ołeksandrowi Smykowi w dniu jego urodzin (1957–2022). Choroba i, najwyraźniej, wojna popchnęły go ku Wieczności, przybliżając do innego świata. Setki napisanych przez niego utworów, głównie piosenek, nie przestają brzmieć tak samo potężnie, prawdziwie i nowocześnie, jak to było za życia pisarza. Szczerze kochał Ukrainę i ta miłość jest w każdym oddechu jego Muzy, w każdym wersie jego dzieła. Właśnie te urodziny pisarza, być może z woli Boga, stały się szczególne, pamiętne. Utalentowany artysta, ukraiński bard, poeta, dramaturg – kim tylko nie był Ołeksandr Smyk. Rok temu. Wieczór pamięci, wspomnienia Wszystkie obecne wydarzenia rozpoczęły się rok temu, kiedy po raz drugi w Równem, w bibliotece obwodowej na Łebedynce, odbywał się wieczór pamięci Ołeksandra Smyka z wręczeniem nagrody „Chcę żyć w Ukrainie”, którą wtedy otrzymała poetka-bard Lidia Hołonko. Przyjaciele, bliscy, znajomi, wszyscy, którzy znali Smyka i z nim rozmawiali, opowiadali ciekawe epizody z życia, dzielili się wrażeniami o tym, jakim był Sasza. Nasi rówieńscy bardowie wykonywali jego piosenki oraz odważne i nowocześnie potężne wiersze. Każda z historii poruszała serca nawet tych, z którymi losy poety się nie przecinały. Wiadomo, że przez długi czas Ołeksandr Smyk mieszkał w Równem, dlatego też bezgranicznie do końca życia kochał to miasto. Przeprowadziwszy się do Krzemieńca wraz z ogromem ciekawych zamysłów, pomysłów i planów, których nie mógł zrealizować w Równem, zorganizował tam pierwszy prywatny dom twórczości „Potik Irwa”. Z czasem, trafiwszy do Tarnopola, zorganizował bibliotekę-muzeum „Literackie Tarnopolszczyzna”. Właśnie to miasto przyjęło go po swojemu, tutaj zajmował stanowisko zastępcy mera Tarnopola ds. humanitarnych, był naczelnikiem wydziału kultury i sztuki Rady Miejskiej Tarnopola. Całe spektrum jego zakrojonej na szeroką skalę i wszechstronnej działalności naświetlono konceptualnie i patriotycznie. Jest autorem projektów festiwali muzycznych: „Taras Bulba”, „Wywich”, „Powstańcze noce”, „Łaba”, „Złote podziemie”, „Zielony kwiat – kwiat nadziei”, „Kobziarskie sezony Wołynia”, „Jestem tam, gdzie błogosławieństwo”… I to nie wszystko. Ukraiński bard, poeta i dramaturg stanął na czele tarnopolskiego oddziału Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, w którym dzięki niemu stale pojawiały się nowe nurty, fantastyczne, zdawałoby się, propozycje i ich realizacje. Piosenkę „Chcę żyć w Ukrainie” radośnie śpiewają wszyscy, jest ona niczym prawdziwy hymn teraźniejszości, podnosi na duchu i rozgrzewa dusze ludzi. Wałentyna Lulicz, organizatorka wieczorów pamięci poety-barda, spróbowała określić rolę tego człowieka w kulturalno-oświatowej historii naszego państwa: „Ołeksandr Smyk – talent, z którego czerpią nasze serca. Szczerość, otwartość, miłość do życia – to wszystko o nim. Umiał dotykać najskrytszych strun duszy każdego. Każdy wers jego wierszy to historia o nas, o Ukrainie. Tylko on opisał w piosenkach historię Ukrainy. Takiego jak on nie ma nigdzie. Pamiętamy. Szanujemy. Kochamy”. A dziennikarka Ludmyła Marczuk, która pracowała ze Smykiem w obwodowej gazecie Proświty „Dzwin”, wtedy właśnie, rok temu, zaproponowała stworzenie i wydanie książki wspomnień o Smyku, aby niczego nie zapomnieć i nie wypuścić z pamięci. Otóż książka narodziła się w ciągu roku i jest to zasługa zespołu ludzi pod kierownictwem Wałerija Parfeniuka, wydawnictwa „Wołynski oberehy” (Witalij Własiuk), żony Ołeksandra Marii Hudymy. Jej redaktorką prowadzącą została Ludmyła Marczuk, redaktorką – Anna Łymycz. Pierwsze wydarzenie dnia odbywało się w foyer Rówieńskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej, na tle wystawy fotograficznej „Ołeksandr Smyk na fotografiach Ołeksandra Charwata”. Czarujący uśmiech sympatycznego O. Smyka przyciągał spojrzenia, jakby dodawał światła nieskończonej miłości każdemu, kto znał tego nieprzeciętnego człowieka. Moderatorem prezentacji książki był przyjaciel O. Smyka, przedsiębiorca Wałerij Parfeniuk, który zatroszczył się o wszystkie kwestie finansowe. O pracy nad książką opowiedziały Ludmyła Marczuk i Anna Łymycz. Wspomnieniami o niezwykłej magii poety-barda oraz mnóstwie zapoczątkowanych przez niego unikalnych projektów podzielili się Ołeksandr Charwat, którego fotografie uzupełniają i czynią żywą książkę, pisarz Serhij Łazo, poeta Anatolij Kyczynski, żona poety-barda Marija Hudyma i inni. „Poznaliśmy się bliżej i zostaliśmy kolegami w 1995 roku, kiedy znaleźliśmy się w jednej redakcji rówieńskiego obwodowego czasopisma „Dzwin” – wspominała pisarka Ludmyła Marczuk. – Była to gazeta środowisk patriotycznych, założona przez „Proświtę”. Odwiedzali nas członkowie Ruchu i proświcianie, toczyły się rozmowy o utwierdzaniu ukraińskiej państwowości. Nigdzie, w żadnej redakcji, w której przyszło mi później pracować, życie nie kipiało tak, jak w tym niewielkim wydaniu na osiem stron i w nakładzie trzech tysięcy egzemplarzy. Sasza Smyk pisał różnie, jak każdy z nas, jednak najbardziej objawił się w wywiadach pod rubryką „Wieczorna rozmowa”, gdzie odkrywał ciekawych ludzi: twórczych, utalentowanych i patriotycznych. Po Równem niemałe wrażenie na każdym, kto tam był, wywierał Dom Twórczości O. Smyka „Potik Irwa”. Ten przytulny zakątek do twórczej komunikacji i pracy. Ileż to pracy i środków trzeba było włożyć w sam dom, w którym uczestnicy plenerów mieli izolowane pokoje ze wszystkimi mediami, osobnym wejściem… W dzień artyści pracowali: kto na podwórku, kto w ogrodzie, a kto na Górze Zamkowej, w lasach, w okolicach oraz na ulicach Krzemieńca. A wieczorem wszyscy zbierali się w przytulnym salonie, gdzie w swobodnej atmosferze odbywały się występy artystyczne. Jakby wczoraj to wszystko było: uśmiechnięty i przystojny Ołeksandr Smyk siedzi w centrum pośród wykwintnej publiczności, która chwyta każde jego słowo i promieniuje radością z kontaktu z nim! Wykonuje swoje „Śniegi”, całą serię pieśni na temat naszych narodowowyzwoleńczych zmagań, poświęconych bohaterom UPA. Brzmią też jego sarkastyczne pieśni z krytyką władzy i skorumpowanego systemu. Lecz najbardziej poruszył mnie jego nowy album pod tytułem „Czużyna”. Fragmenty wspomnień znanych na Ukrainie ludzi, opublikowane w książce, bez wątpienia ukazują obraz prawdziwie nieprzeciętnego człowieka, który nieustannie tworzył dla dobra Ukrainy. Wasyl Szklar: „Już wiedziałem, że Ołeksandr Smyk – to jeden z nas. Chyba on tak myślał i o mnie, bo z czasem pojawiły się pieśni „Czarny Woron”, „Atamansza Marusia”, „Troszcza”... Przychodził w pośpiechu (miał przecież jeszcze mnóstwo spraw), wchodził na scenę z gitarą i zawsze darował nową pieśń, która stawała się prologiem do całego spotkania. Publiczność prosiła o jeszcze i jeszcze. Po prezentacji zaczynała się głośna sesja autografów. Sasza musiał biec dalej, żegnaliśmy się w pośpiechu i nie zdążyłem nawet po ludzku podziękować mu za kolejną pieśniarską perłę. „Potem, potem!..” – machał już z daleka ręką. Takim pozostał na zawsze w pamięci. W locie. Jak ptak. W jednej ręce – czarna gitara, drugą, niczym skrzydłem, macha mi na pożegnanie. Ta jedna z chwil naszych spotkań nieustannie wypływa w mojej pamięci pod melodię jego pieśniarskiego arcydzieła „Chwila”. Bracia Kapranowie: „Sasza Smyk był oddanym bojownikiem o Ukrainę, wyrazistym poetą, nieprzeciętnym muzykiem, magnesem, do którego ciągnęło wszystko, co najlepsze w naszej kulturze. I wszystko to prawda, oprócz jednego słowa – „był”. Jakie tam „był”! – on i teraz kontynuuje walkę o Ukrainę swoimi pieśniami, swoimi wierszami, zrealizowanymi zamysłami i przykładem, który zostawił następcom. Pozostaje z nami w naszych szeregach, w naszych wspomnieniach i zamysłach. Bo i „Wołyń”, i „Oj, rekrucie, rekrucie”, „Panie podporuczniku” – to wszystko, okazuje się, Smyk. Nie wiemy jak komu, a nam zawsze łatwo się z nim rozmawiało – delikatny uśmiech, aksamitny głos, łagodna rozmowa, lekki humor, wszystko układa się na duszy i daruje poczucie przytulności. Wszyscy – swoi, jesteś wśród przyjaciół, jesteś w domu”. Pawło Szuliak: „Przypomina się też 2012 rok, Tarnopol. Związek Karykaturzystów Ukrainy i tarnopolski obwodowy związek artystów przeprowadzili wystawę karykatury…” Ogromną rolę w organizacji tego wydarzenia odegrał Ołeksandr Iwanowycz Smyk, który w tamtym czasie zajmował stanowisko naczelnika wydziału kultury i sztuki Rady Miejskiej w Tarnopolu. Właśnie na tej wystawie po raz ostatni rozmawiałem z Saszką… „Nie wierz mi, nie wierz. Jestem siwym człowiekiem” – piosenka, której nie zapomnisz…”. Lidija Hołonko: „Bez końca coś wymyślał, fantazjował, przekonywał o realności swoich niezwykle twórczych wybryków. „Generator szalonych pomysłów” – tak, jako komplement, nazywano Saszkę. Niestety, często te jego pomysły ktoś kradł, ktoś bardziej pragmatyczny, i z powodzeniem wcielał w życie. A Smyk tylko machnie ręką i dalej tryska swoimi przekonaniami…”. Serhij Łazo: „I rzeczywiście, najciekawszym, moim zdaniem, projektem Ołeksandra Smyka było jego muzeum-rezydencja w Krzemieńcu. Tutaj połączyły się zupełnie różne, niekiedy przeciwstawne cechy jego osobowości: miłość do sztuki, romantyzm, praktyczna kalkulacja, umiejętności organizacyjne i gospodarcze, wytrwałość, konsekwencja itd. Sprzedał powierzchnię mieszkalną, którą miał w Równem, kupił dom w malowniczym miasteczku Krzemieniec – stuletnią posiadłość Wiszniewskich, i stworzył tam galerię sztuki, prawdziwe muzeum rzeźb na skraju nieba oraz rezydencję dla artystów, aby mieli możliwość pracować i tworzyć na pełnym utrzymaniu. Bardzo śmiały i ambitny pomysł! Dom twórczości „Potik Irwa”, świat artystycznych plenerów!”. Ołeh Mosijczuk: „Gościnne występy w Kijowie, niezapomniana „Czerwona Ruta” w Czerniowcach, patriotyczne wydarzenia artystyczne „Nocy Powstańczych”, „Tarasa Bulby”, a później – premiera „Drogi na Beresteczko” według utworów Szewczenki, o której w środowisku teatralnym młodego kraju mówili niemal wszyscy… Autorem, moderatorem, inspiratorem i wykonawcą tych projektów oraz wydarzeń zawsze był Ołeksandr Smyk. Przypomina się rok 2003, Karpaty, zdjęcia filmu fabularnego „Sam w polu – wojownik”, gdzie mi, oprócz pracy reżysera, przyszło wykonać rolę jednego z powstańców, który ginie w walce z enkawudzistami. I nagle pomysł, do którego zainspirowała piosenka Smyka „Panie podporuczniku, już wzeszła zorza…”! Wnoszę zmiany do scenariusza i śmierć bohatera nabiera zupełnie innego znaczenia i sensu”. Wiaczesław Chimjak: „Saszko miał jeszcze jeden dar – talent oratorski, który z kolei przejawiał się w naturalnym zachwycie teatrem. Był nawet czas, kiedy kierował częścią literacką Rówieńskiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego. Saszko kochał sceniczne życie swojego Słowa, w którym (i on to czuł!) przejawiało się jego obywatelskie powołanie, jego osobiste pierworództwo artysty. Bo przecież, jeśli dla wielu innych poetów scena była miejscem słabej deklamacji, dla Smyka była taka, jak skała dla orła, gdzie radośnie rozkładały się jego skrzydła, a żywioł sali, w której szybowała jego dusza, podnosił go na poziom nieba…”. Iryna Szynkaruk: „Pierwsza piosenka Ołeksandra Smyka, którą usłyszałam, kiedy byłam jeszcze małą dziewczynką, to „Credo” czy „Potrzebuję bardzo niewiele”, rok 1989 pierwsza „Czerwona Ruta”… nawet nie mogłam sobie wyobrazić, że po wielu latach stanie się jednym z moich najbliższych przyjaciół, że będziemy pisać razem piosenki, robić wspólne projekty, czytać sobie nawzajem swoje nowe wiersze… A w moim repertuarze będzie tak wiele jego piosenek: „Ty mój żołnierzu”, „Mała ojczyzna”, „To moja i twoja Ukraina”, „Wierzę” (Święto jasnego Bożego Narodzenia), „Tylko wierz w lepsze”, „Wsenoszna dla duszy”, „Kieliszek”, „Zakładniczka” i to daleko nie cały wykaz. …Poezję Ołeksandra Smyka dzielę dla siebie na kilka kierunków tematycznych: filozoficzna, patriotyczna, społeczna, liryka miłosna, satyra polityczna. Mogę

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nawet wyodrębnić blok pieśni obrzędowo-kalendarzowych i społeczno-obyczajowych… Dwa tygodnie przed niepowetowanym dniem Saszko na moją prośbę nagrał wideo do akcji „Wielkanocne dzwony – i nad Ukrainą będzie pokój”. Trudno mi sobie wyobrazić, jak bardzo go to bolało, ale mówił, poruszając ważne, lecz bardzo niewygodne tematy, czytał wiersze, zachowując swój status ukraińskiego śpiewaka: „Nie bądź słodki, bo cię rozliżą, nie bądź gorzki, bo cię opluwają!” Czytał tak, że ciarki przechodziły po skórze. Wiedziałam, że Saszy koniecznie trzeba było być uczestnikiem tego wydarzenia, że nie jest mu po prostu łatwo powiedzieć ludziom, on wypowiadał to, o czym myśleli, ale czego bali się mówić inni”. Walentyna Lulicz: „W swoich wywiadach mówił: »Objechałem pół świata, ale cały czas wracałem do Równego«. Opowiadał mi wiele, powierzając cząstkę swojego życia i siebie. Przekazywał swój płomienny ogieniek, abym niosła go dalej. Rozmawiając z nim na żywo i w długich rozmowach telefonicznych, rozumiałam wiele poważnych spraw. A przed sobą widziałam tylko prawdziwego geniusza. Pewnego razu powiedział: »A co wy zrobiliście? A ja napisałem historię Ukrainy w pieśniach«. Jego twórczość zapewne będą studiować potomkowie, dzieci tej krwawej wojny, które bezsprzecznie zrozumieją, o czym mówił poeta. Pisał do ostatniej chwili swojego ziemskiego życia, nazywając tamten nocny czas, gdy bolało go i ciało, i dusza, „nocnymi rajdami”. Z całych sił walczył w tej krwawej wojnie Rosji przeciwko Ukrainie Słowem, a zarazem – o własne życie. W moim telefonie przechowywane są pieśni i poezje, które wysyłał mi w nocnych wiadomościach… Słucham jego głosu, na nowo czytam jego poezję, wspominam rozmowy i za każdym razem czuję jego obecność…”. Nagroda. „Chcę żyć w Ukrainie”. Zaraz po prezentacji książki – wręczenie Ogólnoukraińskiej Nagrody za najlepszą piosenkę autorską im. Ołeksandra Smyka „Chcę żyć w Ukrainie”, którą po raz trzeci poprowadziła Walentyna Lulicz. Jak zauważyła pisarka, aż do ostatniego tchnienia Ołeksandr Smyk walczył z chorobą i wspierał ukraińską piosenkę autorską. Warto wspomnieć o organizatorach tej nagrody, a są nimi Riwieńskie obwodowe oddziały NZMS (Andrij Pastuszenko) oraz Stowarzyszenie Działaczy Piosenki Autorskiej i Poezji Śpiewanej (Walentyna Lulicz). Pomysł takiego twórczego festiwalu należy do Ołeksandra Smyka. Tym razem jury nagrody ogłosiło od razu trzech laureatów: Illię Kubaja (piosenka autorska „Młody kozak”), żołnierza Sił Zbrojnych Walerię Ochtyrczankę (piosenka autorska „Wola”) i rówieńczankę Walentynę Słukwinę (piosenka autorska „Sen”). Wzruszająco i przejmująco brzmiały także piosenki i poezja samego Smyka. A na zakończenie uczestnicy Klubu Piosenki Autorskiej PDM „Muzyka marzeń” (kierownik Olha Borys) wykonali „Dumy moje, dumy” Tarasa Szewczenki w nowoczesnym aranżacji, z towarzyszeniem gitar. I to było widowisko! Teatr. Wspaniały koncert Najwięcej mieszkańców Równego i gości miasta zebrał Ołeksandr Smyk w Równeńskim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym. Ze sceny Marija Hudyma opowiedziała, że Saszko wspominał o swoim czterdziestym jubileuszu i marzył, by kiedyś na tej scenie odbył się jego koncert. Jednak marzenie, jak zauważyła żona, spełniło się dopiero po jego śmierci... Występy były tak udane, patriotyczne i treściwe, że wydawało się, iż Ołeksandr Smyk jest z nami, że lada moment wyjdzie na scenę... i zaśpiewa. A jego popularne, ulubione piosenki znakomicie wykonywali lider zespołu „Czarne czereśnie” Jurij Poliszczuk z Łucka, pisarz i kompozytor Serhij Lazo z Tarnopola, znani rówieńczycy – Natalija-Marija Farina, Andrij Permiakow, Serhij Wostrikow, Wołodymyr Kardasz, Myhajło Fiskowycz, chór kameralny PDM „Ave Maria”. „Śpiewał” za Smyka także saksofon Tarasa Pastuszka, a także wyjątkowa orkiestra kameralna Równeńskiej Obwodowej Filharmonii (dyrygent Jurij Skrypnyk). A on, Ołeksandr Smyk, uśmiechał się ze zdjęć do zapełnionej po brzegi sali pełnej widzów... „Tak, on jest Bardem, ale przede wszystkim Poetą. Jest autorem festiwali muzycznych, które żyją i będą żyć. – pisze Walentyna Liulicz. – Jest autorem ścieżek dźwiękowych do trzech filmów. A do tego potrafił wchłonąć swoim wielkim sercem ukraińską historię i przekształcić ją w historyczno-romantyczne ballady. Posłuchajcie choćby jego „Pane podporuczniku” – lirycznej pieśni powstańczej, która stała się muzyczną oprawą filmu „Marija”. Nie leniwcie się, znajdźcie jego piosenkę „Miedża”. A „Śniegi, śniegi”, a „Kobieta przyjaciółka”? W wykonaniu Jurija Poliszczuka brzmi ona jak arcydzieło intymnej liryki. Są też niewydane utwory Ołeksandra Smyka, jednak: „I będzie dzień, i będą wiersze...”. Przygotowała Anna LYMYCZ, m. Równe

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Życie wokół znów zadźwięczy

Tetiana MORHUN Dziennikarka, redaktorka, poetka. Pracowała w redakcjach gazet „Kultura i życie”, „Wiadomości związkowe”, była redaktorką naczelną czasopisma „Związki zawodowe Ukrainy”. Przygotowała do druku szereg książek o charakterze historycznym, muzykologicznym i publicystycznym. W szczególności redagowała monografię „Modest Mencynski” Mychajła Hołowaszczenki oraz jego fundamentalną pracę „Fenomen Ołeksandra Koszyca”. Jej wiersze po raz pierwszy zostały opublikowane w prasie w 2003 roku, z przedmową poety, prozaika i publicysty Mykoły Tomenki. Spacer Na cichym jesiennym Podolu, gdzie idę, grzeszna, w myślach, bez pozy, kamienie siwe, żółte liście losu, za cebulastymi kopułami – przyczajone mrozy. Lecz nostalgia wyznaczyła mi trasę: Władczo pcha mnie na ścieżki i zaułki, gdzie w dzień – pamiętasz? – spacerowaliśmy, jak święci, bez jedzenia, bez przytułku, I jesień ścieliła nam pod nogi złoto, i oboje byliśmy złotej maści, bez jednej chmurki, bez trwogi, bez cienia aluzji na ulotność szczęścia… Pewnie to szczęście dobiegło do kresu – fatalnej granicy nie pojmiemy. I rozmawiam z twoim portretem, bo głosu twego już nie słychać! Bo odszedłeś, nikogo nie pytając, odszedłeś sam za dalekie widnokręgi… Lecz nocą i w dzień, jak zawsze bywało, twoja dusza mnie błogosławi. Myśli, myśli… Bezlitosne, niezaproszone, upiorne retro starego Podolu. A ja cała – w tej złotej nirwanie, która już nigdy nie wróci. Worzel Wiosna nagle! Promień w serce spadł, Na ramiona legło ciepłe babie lato, A okrętowe sosny w niebo błękitne Płyną przez przepych młodych otaw. ...I znów Worzel, czysty i smutny. A ja bezczelnie łuskam pestki, I ulica, już taka jesienna, Przyjmuje mnie w swojej pustce. Ba, właśnie! Nie ma bezprzyczynowych dramatów, I w końcu, jaka tam jesień – lato! To ja sama jestem przykryta jesiennymi liśćmi, To ja sama nie z tymi i nie tam... A jednak tu raj! Ptaszki sobie śmieją się, Drzewa gwarzą sobie ku chmurom, Natura zachowuje się... po ludzku, A ludzie, jak natura, – czysty skarb. Poezja w powietrzu tu niewidzialna, Gdy jeszcze karmi z ręki, Słowa same składają się w wersy, Motylem na nie siada rym. I wszystko jednak tu – smutek. Wszystko jest przerażająco milczące. Czy topole nie są tym zaniepokojone? O, ciszy i wolności mamy teraz tyle, Że to już mnie zaniepokoiło. O, duszo, duszo! Czego jeszcze chcesz? Jakich powabów, jakich ponętnych światów? Po co wiecznie moknąć w deszczu – Zrezygnowana, zmęczona, leniwa?.. Lecz wzywam na świadków ten zielony szum, Ten gąszcz traw i to wysokie niebo: W ciemności wszystkich impulsów i myśli Jest jeden promień – ty, ciebie, do ciebie... *** Najlepszy na świecie dzięcioł na sośnie! Wydaje mi się, że do mnie mruga. Czy ja to wszystko widzę we śnie? Czy naprawdę dajesz tajemny znak? A on: tak-tak, tak-tak. Więc chociaż jakoś zasugeruj: Czemu zmierzcha jak jesienią, Dlaczego pod wiatrem chyli się trawa, Dlaczego tracą sens proste słowa, Czemu sercu tak boli fałszywy dźwięk? A on: tuk-tuk, tuk-tuk. A może to tylko impuls i za chwilę Życie dookoła znów zadzwoni, Zawoła, by się uśmiechać i kochać, Porzucić cierpienie i wróżenie, Nie widzieć „przesądów” ani „znaków”? A on: tak-tak, tak-tak... O, te błąkania dusz! To złudzenie, Gdy w jesienny świat przyszła wiosna! A na świecie – tylko jedna polana, I przystojny dzięcioł, I smukła sosna… Rozmowa J. Fyshtyka Dotknęła serca jeszcze jedna struna – Żywa dusza. Jak słoneczna otchłań... Tak żyjesz, jakby sama-jedna, I przedwczoraj, i wczoraj, i dziś, Lecz widzisz świat, obojętny i ślepy, Który śpieszy się przejść przez ciebie, Napełni twój mrok sztucznym światłem – Jemu, w gruncie rzeczy, nic więcej nie trzeba. Lecz nagle ktoś rzuci jasny promień I blask rozleje się wokół ciebie. Oczywiście nikt tego nie zauważy, A jednak coś pięknego się spełniło – Rozmowa. Rzecz banalna i prosta, Lecz oto duch rozmowy – prawdziwa siła, Daje jej swe duchowe skrzydła I przemawia więcej niż usta. I świat już nie jest zimny ani obcy, Lecz polem, gdzie po brzegi szczęścia i bólu, Pragnienia losu i upragniona wola – Bezmierny łan do pracy i nadziei, Dla myśli, z którymi przychodzi nieszczęście lub radość, Fabuł, gdzie jest prolog i epilog, A czas na tym polu wbija wiechy, Jako symbole zmagań i zwycięstw. ...Czyż to nie nowina? Wszystko to i tak dobrze znam. Czemu więc zostałem poruszony do głębi? A zresztą, dlaczego wzrusza wiosna?..

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Precz z „chwałą ruskiego oręża”

Departament kultury, młodzieży i rodziny Rady Miejskiej Połtawy na propozycję przedstawiciela Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP) w obwodzie połtawskim Ołeha Pustowhara skierował do AT „Ukrzaliznycia” wniosek o usunięcie z przestrzeni publicznej poprzez przeniesienie bareljefu upamiętniającego zwycięstwo armii moskiewskiego cara i kata Hetmanatu Piotra I w bitwie pod Połtawą, znajdującego się na elewacji budynku dworca kolejowego „Połtawa-Południowa”, a następnie przekazanie go Państwowemu Historyczno-Kulturalnemu Rezerwatowi „Pole Bitwy pod Połtawą”. Konieczność demontażu i przeniesienia wynika z punktów „ґ”, „е” ustępu 4 części 1 artykułu 2 Ustawy Ukrainy „O potępieniu i zakazie propagowania rosyjskiej polityki imperialnej na Ukrainie oraz dekolonizacji toponimii”, gdzie wskazano, że symboliką rosyjskiej polityki imperialnej jest symbolika obejmująca m.in. wizerunki, pomniki, znaki pamiątkowe, napisy poświęcone wydarzeniom związanym z prowadzeniem rosyjskiej polityki imperialnej, wizerunki i napisy związane z gloryfikacją i usprawiedliwianiem rosyjskiej polityki imperialnej. „Barelief ustanowiono na cześć zwycięstwa w bitwie pod Połtawą w 1709 roku armii Carstwa Moskiewskiego Piotra I nad wojskami sprzymierzonymi szwedzkiego króla Karola XII oraz ukraińskiego hetmana Iwana Mazepy. Bitwa pod Połtawą zapoczątkowała procesy ostatecznej likwidacji ukraińskiej państwowości i inkorporacji ukraińskich ziem przez Cesarstwo Rosyjskie. W ten sposób barelief na elewacji budynku dworca kolejowego „Połtawa-Południowa” jest znakiem pamiątkowym poświęconym wydarzeniu związanemu z prowadzeniem i gloryfikacją rosyjskiej polityki imperialnej, a zatem zgodnie z punktami „ґ”, „е” ustępu 4 części pierwszej artykułu 2 Ustawy Ukrainy „O potępieniu i zakazie propagowania rosyjskiej polityki imperialnej na Ukrainie oraz dekolonizacji toponimii” jest symboliką rosyjskiej polityki imperialnej”, – ogłaszają w Połtawskim Biurze UINP. Ustawodawstwo przewiduje także „przeniesienie takich obiektów do wyspecjalizowanej przestrzeni muzealnej lub z późniejszą muzealizacją”. Poltawskie biuro UINP

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Stoicyzm naszych przodków – niezniszczalny

Jesienią minęło 160 lat od urodzin Michajły Kociubyńskiego, ukraińskiego prozaika-impresjonisty światowego formatu. A 20 listopada na scenie Rówieńskiego Akademickiego Ukraińskiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego (dyrektor i kierownik artystyczny Wołodymyr Petriw) dzięki intermedialnej adaptacji reżysera Ihora Borysa ponownie ożyła nowela „Cienie zapomnianych przodków”. Premiera odbyła się jeszcze w marcu 2013 roku i była poświęcona 100-leciu wydania utworu. Oksana PRYCHODŹKO, docentka Państwowego Uniwersytetu „Kijowski Instytut Lotnictwa” Zdjęcia Anatolija MIZERNEGO Nowela Michajły Kociubyńskiego „Cienie zapomnianych przodków” przyciągała uwagę twórców w różnych gatunkach sztuki. W 1960 roku na jej motywach stworzono balet do muzyki Witalija Kyrejki w Lwowskim Narodowym Akademickim Teatrze Opery i Baletu im. Solomii Kruszelnyckiej. A w 2023 roku na scenie Lwowskiej Opery Narodowej ponownie wystawiono balet na podstawie noweli M. Kociubyńskiego (muzyka Iwana Niebesnego, libretto Wasyla Wowkuna). Również film-balet nakręcono w studiu „Ukrtelefilm” w 1990 roku. Szczytem ukraińskiego i światowego kina w gatunku „ukraińskiego poetyckiego kina” stał się film „Cienie zapomnianych przodków”, wyreżyserowany w 1964 roku przez Ormianina Serhija Paradżanowa. Ten ukraiński arcydzieło kina otrzymał 39 nagród międzynarodowych, 28 nagród na festiwalach filmowych w 21 krajach i znajduje się na liście filmów obowiązkowych do obejrzenia przez studentów kinoznawstwa Uniwersytetu Harvarda. Scenografem filmu był Heorhij Jakutowycz. Praca nad filmem zainspirowała artystę do stworzenia serii drzeworytów do noweli. W 1967 roku nakładem wydawnictwa „Dnipro” ponownie ukazała się nowela Michajły Kociubyńskiego, zilustrowana drzeworytami Heorhija Jakutowycza. A pierwszym ilustratorem „Cieni zapomnianych przodków” w 1912 roku został Michajło Żuk. Osobne miejsce zajmują spektakle teatralne na podstawie „Cieni zapomnianych przodków”. W W 2015 roku powieść została zaadaptowana do sceny w Odeskim Akademickim Ukraińskim Muzyczno-Dramatycznym Teatrze im. W. Wasylki. Ówczesny, wciąż bardzo młody reżyser Iwan Urywski (autor dziś kultowej adaptacji teatralnej „Konotopska czarownica” w Narodowym Akademickim Teatrze im. Iwana Franki) w swoim właściwym mu eksperymentalnym stylu stworzył spektakl-performans na podstawie powieści M. Kociubynskiego. Również adaptacje teatralne „Cieni zapomnianych przodków” były prezentowane przez Kijowski Akademicki Teatr Folkloru Ukraińskiego „Berehynia” w 2019 roku oraz przez Zaporoski Akademicki Teatr Obwodowy im. Wołodymyra Mahara w 2022 roku. Pracę nad spektaklem zaporożanie rozpoczęli już w czasie pełnowymiarowej inwazji, a premierę marzyli pokazać widzowi na Ukrainie wyzwolonej już od rašystów. W czym zatem tkwi sekret zainteresowania twórców innych dziedzin sztuki powieścią M. Kociubynskiego? Podjęto próbę zbadania natury tekstu powieści, która czyni ją podatną na intermedialne interpretacje artystyczne. Przede wszystkim jest to impresjonistyczny charakter powieści jako gatunku literackiego (połączenie wizualnych i dźwiękowych, muzycznych obrazów); artystyczne uzdolnienia głównych bohaterów: Iwanko – tworzył melodie (faktycznie był kompozytorem) i wykonywał je na dencówce, Marička – tworzyła teksty kołomyjek (u huculów – śpiewanek), była twórczynią piosenek; synestezyjność, która ze swej istoty jest polimedialna, łącząc różne rodzaje sztuki (wizualność malarstwa, wyrazistość muzyki, plastyczność rzeźby itd.); folklorystyczność poprzez obyczaje i zwyczaje huculów (gatunki ludowe zawsze ciążą ku dramaturgii, teatralności i performatywności); mityczność, która zawsze była potężnym źródłem eksperymentów artystycznych; intertekstualność z implicytową aluzją na poziomie fabularnym do tragedii szekspirowskiej „Romeo i Julia”. Intermedialne przekształcenie tekstu prozatorskiego (powieści) w dzieło dramaturgiczne, przystosowane do scenicznego wcielenia, wymagało niemałej reżyserskiej mistrzowskości, scenicznych odkryć i kreatywności. Stworzenie sceniczej adaptacji powieści, która jest dość statyczna, z minimalną liczbą dialogów i akcji jako takiej, to zadanie dość trudne. Spektakl, zrealizowany w kluczu realistycznym przez Ihora Borysa na scenie Rówieńskiego Akademickiego Ukraińskiego Muzyczno-Dramatycznego Teatru, ma reżyserskie określenie gatunkowe „dramaturgiczna powieść”. Swój zamysł reżyser komentuje tak: „Miałem za zadanie zachować to przesłanie naszych przodków – tajemnicę czasu”. Faktycznie „podąża” za fabułą tekstu, odtwarzając główne epizody z życia bohaterów. Jednak adaptacja sceniczna ma swoje osobliwości, które czynią spektakl interesującym dla widzów. Zatrzymajmy się przy kluczowych. Przede wszystkim jest to akcent na obrzędowość huculów, odtworzenie obyczajów, tradycji, świąt (przez cały spektakl brzmią kołomyjki (śpiewanki), maksymalnie autentyczne odtworzenie obrzędów wesela, pogrzebu (dwukrotnie), Bożego Narodzenia z szopką). Czuć, że reżyser-realizator skrupulatnie pracował z „materiałem terenowym”, żywymi kołomyjkami huculów, które przetrwały do dziś na co dzień. Interesujące jest przedstawienie pochówku najpierw Marički, a potem Iwana: w żadnej z mizanscen nie ma trumny z ciałem. Akcenty kładzie się na samym wydarzeniu – teatralizowanym performansie zorganizowanym przez huculów, ze śpiewami, tańcami, zalotami, co ujawnia żywiołowość i naturalność górali oraz wyraża głęboką filozoficzną ideę wieczności i wielkości świata oraz przemijalności i ulotności ziemskiego bytu człowieka. Kolejną osobliwością spektaklu są minimalistyczne dekoracje i rekwizyty, które równoważy bogactwo kostiumów tworzących huculski koloryt. Dyrektor teatru Wołodymyr Petriw osobiście jeździł na Kosowszczyznę po zakup autentycznych strojów i przedmiotów obrzędowych. Vintage'owe, zabytkowe ubrania uzupełniono specjalnie uszytymi narodowymi strojami huculskimi do scen masowych (liczba sztuk odzieży wynosiła prawie 200). Przywieziono także prawdziwe trembity. Niektóre artefakty mają ponad 100 lat. Reżyser swobodnie obchodzi się z tekstem. W celu nadania spektaklowi dynamiki i akcji specjalnie opracowuje i wprowadza dialogi, monologi, polilogi, których nie ma w tekście. Spektaklowi właściwe jest także montażowanie – wybór poszczególnych fragmentów tekstu powieści do inscenizacji. Jest to konflikt wrogich rodów Paliejczuków i Hutenjuków, klasyczny dialog-poznanie małych Iwanka i Marički, sakralne sceny rozpalania przez hacmana ognia i kwaszenia przez owczarzy sera na połoninie, wigilijna wieczerza Iwana (aktor Oleh Jahelujuk) i Palahny (zasłużona artystka Nina Nikołajewa), wróżenie Palahny i rozpędzanie chmur przez Jurija-mołfara (zasłużony artysta Stanisław Łozowski), bójka Iwana i Jury-mołfara na bartkach w karczmie, ostatnie spotkanie i nostalgiczny dialog Iwana z Marički-niawką (aktorka Anastasija Frołowa). Do akcji scenicznej wprowadzono postać-symbol, której nie było w tekście powieści – półobłąkaną wiedźmę-czarownicę Chymkę (aktorka Wiktoria Fiskowycz), która wielokrotnie pojawia się na scenie jako wróżka nieszczęścia. Występują również symboliczne detale (przedmioty). W tym znaczeniowym polu interesującym odkryciem reżyserskim wydaje się opozycja Marička – Palahna, interpretowana poprzez chusty jako obrazy-symbole, które ujawniają istotę i wewnętrzny świat obu bohaterek. Biała delikatna chusta, którą Marička daje Iwanowi, gdy wyrusza na połoninę, dysonuje z jaskrawoczerwoną agresywną chustą Palahny i tworzy eksplicytne opozycje znaczeniowe. Oczywiste są intermedialne aluzje do filmu Siergieja Paradżanowa z 1964 roku: żółto-niebieskie kiśnik u dorosłej już Marički, postać obłąkanej, ulewa podczas pożegnania Iwana i Marički, akcent na kolorycie i obrzędowości górali itd. Potężna choreografia nadaje narodowego koloru i odtwarza autentyczność mikroświata huculów. Już ponad dziesięć lat od premiery spektakl na podstawie powieści Michajła Kociubynskiego „Cienie zapomnianych przodków” na scenie Rówieńskiego Akademickiego Ukraińskiego Muzyczno-Dramatycznego Teatru zapełnia pełną salę. Bo ukraiński duch narodowy i stoicyzm naszych przodków, ukształtowany przez wieki ukraińską elitę intelektualną i kulturalno-artystyczną, objawił się u współczesnych i jest niezniszczalną, potężną siłą i bronią w przeciwstawianiu się rašyzmowi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Film o dzieciach wojny

W Kijowie, w ramach Drugiej Międzynarodowej Konferencji Crimea Global, pokazano film meksykańskiej dziennikarki Jani Novel „Dzieci wojny”. Jednym z bohaterów filmu jest Kostia z Chersonia, którego wywieziono do Rosji, do Anapy, i namawiano do wyrzeczenia się ojczyzny. Informuje o tym strona organizatorów wydarzenia, Centrum Praw Człowieka ZMINA. Zaznaczono, że chłopcu udało się wrócić na Ukrainę dzięki presji na Moskwę ze strony społeczności międzynarodowej. Film „Dzieci wojny” ukazuje rosyjskie zbrodnie przeciwko ukraińskim dzieciom, w tym ostrzeliwanie infrastruktury cywilnej, a także deportacje dzieci i militaryzację młodego pokolenia z terytoriów okupowanych. Szczególną uwagę w filmie poświęcono pracy ukraińskich organów państwowych oraz organizacji broniących praw człowieka, takich jak Save Ukraine, które pomagają sprowadzać dzieci na Ukrainę – informuje ZMINA.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Twórczość, która nie pokrywa się kurzem

W salonie muzycznym Narodowej Filharmonii Ukrainy pokazano muzyczny monospektakl „Wasza Lesia”, poświęcony życiu i twórczości Łesi Ukrainki. Zabrzmiały jej znane i mało znane wiersze, fragmenty listów przy akompaniamencie muzycznym z utworów znanych krajowych i zagranicznych kompozytorów. – Do tej pory nie miałam jeszcze tak obszernej pracy – opowiada solistka Narodowej Filharmonii Ukrainy Natalia Nasikan (słowo artystyczne). – To pierwszy monospektakl. Jestem tu od początku do końca przedstawienia na scenie, ani na chwilę nie schodzę za kulisy. To był drugi pokaz monospektaklu. Pierwszy odbył się 28 kwietnia. Najpierw napisałam scenariusz. Długo go w sobie nosiłam, przepisywałam. Kiedyś robiliśmy inscenizację o Łesi Ukraince w wariancie koncertowym. Ktoś śpiewał romanse do jej wierszy, a ja czytałam poezje. Chyba właśnie wtedy zrodził się u mnie pomysł na wystawienie takiego monospektaklu w filharmonii z muzyką. Łesia była pianistką, chciała dalej grać na tym instrumencie muzycznym, ale los spłatał jej zły żart. W zeszłym roku do Narodowej Filharmonii Ukrainy przyszła pracować Maryna Ryżowa. Miałyśmy już wspólne prace. Pokazałam jej swój scenariusz. Poczytałyśmy, nieco zmieniłyśmy. I ona powiedziała: „Będziemy pracować”. Wnosiłam swoje pomysły, a koncepcję reżyserską Maryna wzięła całkowicie na siebie. Łesia Ukrainka to moja muza jeszcze z instytutu teatralnego, chociaż w latach szkolnych nie rozumiałam jej poezji. A kiedy zostałam studentką, w ręce wpadł mi jej utwór „Nie kocham cię i nie pragnę”. „Boże, jaki ciekawy wiersz! To co, Łesia Ukrainka?” – zdziwiłam się, bo wcześniej znałam pisarkę tylko ze szkolnego programu. Po tym zanurzyłam się w jej biografię, w jej życie. Podoba mi się twórczość Liny Kostenko, Ołeny Telihy. Mieliśmy także ciekawe projekty oparte na poezji Ołeny Telihy. Ale mimo wszystko Łesia jest dla mnie na pierwszym miejscu. Z Maryną Ryżową pracowało się wspaniale. Rozumiałyśmy się nawzajem, nie było żadnych sporów. Przyjmowała wszystkie moje pomysły, wnosiła swoje. W szczególności pomysł z walizkami, a także obraz czarnej miłości, którą Łesia sobie wywróżyła i na którą czekała. Łesia Ukrainka jest mi bardzo bliska charakterem i światopoglądem. Iwan Franko powiedział, że jeśli jest jedyny na całą soborną współczesną Ukrainę mężczyzna – to Łesia. Śmiało wyrażała swoje myśli. Chciała się podobać i podobali jej się mężczyźni. Łesia chciała miłości i pragnęła jej. Lubiła modnie się ubierać, nie była ascetką. Przedstawienie wystawiono na podstawie noweli Mychajła Kociubynskiego „Sen”, którą pisarz napisał po długiej podróży do Włoch, w szczególności na wyspę Capri. Nowela została napisana i opublikowana w Czernihowie w 1911 roku i od razu zebrała pochlebne recenzje. Czeski tłumacz O. Boczkowski w listach do M. Kociubynskiego pisał: „Dawno już nie przyszło mi czytać tak wspaniałego utworu literackiego. Czytając „Sen”, równocześnie intuicyjnie słyszałem muzykę Griega (pieśń Solveig oraz „Śmierć Aase”) i widziałem obrazy Böcklina „Święty gaj” oraz „Wyspa umarłych”. Nowa inscenizacja dotyka wiecznej problematyki – ludzkich relacji, zwłaszcza tematu uczuć, złożonej i niejednoznacznej interakcji tego, co wzniosłe, z tym, co codzienne w parze. To głębokie zanurzenie w duszę artysty, jego walkę z kryzysami emocjonalnymi i twórczymi, poszukiwanie sensu i inspiracji. – Młodzi ukraińscy reżyserzy na nowo odkrywają potężnych ukraińskich pisarzy – podkreślił dyrektor generalny – dyrektor artystyczny Narodowej Operetki Ukrainy Bohdan Strutyński. – Musimy zwracać to, co do nas należy, poprzez teksty literatury ukraińskiej, zakładać w ukraińskim teatrze nowe sensy, nowe myśli. Formować nową jakość Ukraińca, który poprzez samoidentyfikację, poprzez teatr zrozumiałby, że żyje w niezwykle silnym kraju. Ten projekt realizowany jest jako wynik wygranego grantu dla młodych artystów. To debiut młodego reżysera Stanisława Iwanowa, który jeszcze uczy się w instytucie teatralnym, ale dzisiaj pracuje na profesjonalnej scenie i formuje nowe oblicze reżyserskie teatru. Plusem tego projektu jest to, że zaangażowany jest tu całkowicie młody zespół – reżyser, scenograf, kostiumograf – Doborem materiału muzycznego zajmowały się Maryna i nasza czarująca pianistka Anna Poliszczuk. Byłam inicjatorką tego, aby zaprosić Annę do naszego projektu. Ona też, tak jak Maryna, niedawno przyszła pracować do filharmonii. Przeprowadziłyśmy już wiele koncertów razem: ja jako prowadząca, Ania jako akompaniatorka. Zaproponowałam jej, aby razem z nami zanurzyła się w twórczość Łesi Ukrainki. Zgodziła się: „Tak, bez problemu. Mówcie, czego mam szukać, uczyć się”. Jak powiedziałam, odbyły się dwa pokazy monospektaklu. Są one różne. Trzecie przedstawienie też nie będzie takie, jak poprzednie. Przychodzą mi do głowy nowe myśli, pojawiają się nowe intonacje. Nie powiem, czy to dobrze, czy źle. Przedstawienie jest po prostu inne. Co więcej, nie spodziewałyśmy się kompletu widzów. Dlatego bardzo miło, że postać Łesi Ukrainki nie pokrywa się kurzem, ludzi porusza ten temat. Możliwe, że coś dodamy do następnego pokazu. Przecież właśnie w procesie prób pojawiają się nowe emocje, nowe wrażenia, być może dodawane są nowe teksty. Jestem zadowolona ze swojej pracy. Wspominam swojego nauczyciela reżyserii. Mówił: „Zawsze wychodź od siebie. Komuś się spodobało, a komuś nie. Ale jeśli ty otrzymałaś przyjemność, jeśli przeszły cię ciarki, to znaczy, że idziesz w dobrym kierunku. A jeśli po prostu technicznie wszystko powiedzieć, ale nie otrzymać satysfakcji duchowej, to warto pomyśleć o zawodzie”. Są myśli o nowym monospektaklu. Co z tego wyjdzie – pokaże czas. – Nie mogę powiedzieć, że bardzo dużo pracowałam z ukraińską klasyką – kontynuuje rozmowę Maryna Ryżowa, reżyserka-inscenizatorka. – Przeważnie miałam do czynienia ze współczesnymi ukraińskimi kompozytorami i autorami. Kiedy kończyłam naukę w Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy, wystawiłam tam monooperę „Opętana” według Łesi Ukrainki. Była to opera, w której wiodącą rolę zajmowała postać kobieca. Na razie to moje drugie doświadczenie pracy z klasyką. Pomysł nowego projektu od razu mnie zainteresował. Ten materiał jest mi bliski, a ponadto lubię pracować razem z Natalią Nasikan. To autorski projekt Natalki, do którego zaprosiła mnie jako reżysera. Miała już pewne kluczowe rozwiązania. Trzeba było tylko pomóc je technicznie wcielić w życie, pomóc rozwiązać niektóre epizody. To była wspaniała praca próbowa i ona trwa nadal. Zazwyczaj prowadzimy próby bardzo inspirująco i radośnie. Dlatego pewnie rezultat wychodzi niezły. Natalia to wspaniały człowiek, to najważniejsze. Bo kiedy artysta jest dobrym człowiekiem, to łatwo się z nim tworzy. W Narodowej Filharmonii artyści słowa artystycznego prowadzą programy muzyczne. Daje im to możliwość pełnowartościowego przejawiania swoich talentów aktorskich. Wspaniale, że są zdolni wcielać w życie autorskie projekty. To pierwszy duży autorski projekt Natalii. Ma już mnóstwo pomysłów co do tego, jak rozwijać się dalej. Myślę, że wszystko wyjdzie jak najlepiej. Jestem reżyserką teatru muzycznego i zajmuję się głównie inscenizacjami muzycznymi, spektaklami operowymi i niewielkimi musicalami. A w Narodowej Filharmonii trzeba więcej pracować z utworami muzyczno-dramatycznymi, wystawiać kompozycje muzyczno-dramatyczne. Bliski jest mi format salonu i pracę z Natalią pod tym względem uważam za jedną z najbardziej udanych. Pracuję także w Centrum Sztuki imienia Iwana Kozłowskiego Narodowej Operetki Ukrainy. Tam jest nieco inny format, inny kierunek. My też robimy tam wieczory muzyczno-poetyckie, ale są one bardziej rozrywkowe, ponieważ to operetka i komunikacja z publicznością wygląda inaczej. Różne są oczekiwania ludzi, którzy przychodzą na kameralną scenę Kozłowskiego i do salonu Narodowej Filharmonii. Obecnie pracujemy nad blokiem noworocznym. Planujemy nasyconą noworoczną paletę uczuć mężczyzny i kobiety, która czasami jest zasysana przez codzienność, i wtedy nie są oni zdolni dostrzec tego, co już stracili. Z drugiej strony, w spektaklu jest marzenie. Sen to zawsze to, co podświadomość zdradza na temat naszych idealnych wyobrażeń o życiu. Ale jednocześnie sen to lęki. Zatem spektakl zbudowany jest na pewnym balansie bardzo ciekawej dramaturgii. Trudność polegała na tym, że wiele prozy przekładaliśmy na działanie dramaturgiczne. Marina Ryżowa, Natalia Nasikan i Anna Poliszczuk program. W minionym sezonie zajmowaliśmy się przeformatowaniem salonu. Odbyła się tu seria specjalnych wydarzeń. W szczególności spektakl Natalii. Teraz planujemy taki sam proces z naszym foyer. Zrobiliśmy już tam „Bagrianyj. Etiud” według „Etiudu” Iwana Bagrianego. Będziemy powtarzać ten projekt nieco w innym formacie, dołączy do nas akordeonista Ihor Sajenko. Właściwie w foyer chcę wystawić do końca sezonu jeszcze szereg kompozycji muzyczno-dramatycznych. Planujemy także wystawienie opery kameralnej Myrosława Wołynśkiego w Sali Kolumnowej imienia Mykoły Łysenki. Olga Tabulina zaprosiła mnie do wystawienia jej monoopery. Pod koniec sezonu planujemy inny format dwóch monooper Witalija Hubarenki. Wystawialiśmy je w minionym sezonie na jubileusz kompozytora. A na zakończenie tego sezonu muzycznego planujemy wieczór pamięci Maryny Romanivny Czerkaszyna-Hubarenko. Rozmawialiśmy w ostatnich miesiącach jej życia. Zawsze marzyła, by spróbować połączyć te dwie monoopery w jeden utwór. Spróbujemy to zrobić. – Kiedy rozpoczęła się pełnoskalowa inwazja, pojawił się czas na czytanie książek – wspominał reżyser-inscenizator Stanisław Iwanow. – Nastąpiło odrzucenie wszystkiego, co moskiewskie, jednocześnie wzrosło zainteresowanie naszą literaturą. Natrafiłem na Kociubynśkiego i zrozumiałem, że literatura ukraińska jest lepsza. Mamy z czego być dumni. Nasz spektakl jest o ludziach. Myślę, że każdy teatr powinien dotykać życia człowieka. W przeciwnym razie ten teatr długo nie przetrwa. Staraliśmy się zanurzyć w relacje mężczyzny i kobiety, zobaczyć, jak mogą niszczyć się związki i na co ma to wpływ. Zamysł wystawienia spektaklu według Mychajła Kociubynśkiego powstał jeszcze wtedy, gdy studiowaliśmy na drugim roku. Wtedy był pomysł zrobienia spektaklu z różnych nowel. Ale wszystko się zmieniło i w końcu zdecydowaliśmy się zatrzymać na noweli „Sen”. Gatunek inscenizacji określiliśmy jako etiud. Sam Kociubynśki nazywał swoje utwory etiudami, to dramatyczne szkice. To nasza pierwsza praca na dużej scenie, pierwsza próba pracy z takim materiałem. Wszyscy aktorzy są z pracowni Bohdana Strutyńskiego, a scenograf i kostiumograf – z pracowni Serhija Masłobojszczykowa. Nazwaliśmy spektakl „Z głębi”. Myślę, że znaleźliśmy coś w tej głębi, mam nadzieję, że razem z nami znajdzie to także widz. Jeśli spektakl spodoba się publiczności – to wspaniale, jeśli nie – też nie tak źle. Podchodzę do tego spokojnie, bo na każdy spektakl znajdzie się swój widz. Planujemy pokazać go jeszcze w styczniu. Mam nadzieję, że wejdzie do repertuaru teatru. W publikacji wykorzystano materiały wydania Operetta News. Zdjęcia Anatolija FEDORCIWA. Materiały przygotował Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Z głębi ojczystego słowa

W Narodowej Operetce Ukrainy odbyła się premiera dramatycznego etiudu w jednym akcie „Kocjubyński. Z głębi”. Projekt został stworzony dzięki grantowi Prezydenta Ukrainy dla młodych twórców przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Komunikacji Strategicznej Ukrainy. wszyscy studenci czwartego roku. To niezwykle interesujący eksperyment. Badamy pewne, nawet jakieś wieszczące rzeczy, które są u Kocjubyńskiego. On bardzo wiele rzeczy przewidział. Myślę, że wyszedł ciekawy spektakl, który połączył energię i dążenie młodych utalentowanych ludzi. Mam nadzieję, że widz pokocha ten projekt. On jest inny, a dla mnie – bardzo przejmujący. W spektaklu przebija się cała

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...ność każdej chwili. O szczęśliwych i radosnych dziecięcych snach, w których życie rozjaśnia nadzieja na spotkania, na których będą na ciebie patrzeć jak na królewnę. I masz nadzieję, że w każdym dniu życia będziesz panować i królować. Ołżyn Dzień szósty – to o rajskich ogrodach kwiatowych w każdym ukraińskim obejściu, na grządkach, przy miedzy, przy oknach, przy przyzbie, przy bramach. O ptakach, które niechętnie odlatują z ziemi ojczystej do iraju, ściskając między piórkami wspomnienie o gnieździe nad wiejską chatą, w której żyją miłość i Ukraina. O szczęściu lata, nad którym latają pokojowe złotoskrzydłe motyle, a nie metalowe drapieżniki, które porywają niemowlęta w swoje paszcze. Ola – z rodziny obdarzonej talentami, w której byli niezrealizowani malarze, którzy jakby przygotowywali dla niej twórczy grunt. Dziadek malował portrety według fotografii i ludzie wychodzili na nich rozpoznawalni. Tworzyli mama, ojciec, brat. Ola mogła zostać znakomitą projektantką, bo ukończyła Lwowską Akademię Sztuk Pięknych właśnie na tym kierunku. Ale spotkała dwóch wspaniałych pedagogów, którzy skierowali ją ku malarstwu. Tak rozpoczęła się ścieżka na twórcze pole samobytnej Artystki. Każde jej spotkanie z widzami, dla których tworzy, to także możliwość zebrania datków dla Sił Zbrojnych Ukrainy, w których szeregach walczy mąż Ołżyny, również z zawodu malarz, który teraz zamienił pracownię na schron bojowy. A Sofia tego wieczoru świeciła Ołżynym Dniem szóstym, z jego najwyższą istotą – tworzeniem. Jej kopuły szczęśliwie spoglądały na Chlebnię, gdzie dla ludzi przygotowano chleb piękna i talentu, którym obdarzył Bóg Olgę Kwaszę. A ona – nas. W takie wieczory wysychają łzy, a serce nastraja się na życie. Bo aby żyć, trzeba pisać, brzmieć, malować, śpiewać. Bo na niemotę czeka wróg, ale my pod żadnym pozorem mu się nie poddamy. Bo my jesteśmy twórcami. A to, co stworzone Bożym talentem, jest wieczne. ...W Dniu szóstym świata Bóg stworzył „duszę żywą według jej rodzaju, zwierzęta i płazy, i dzikie zwierzęta według ich rodzaju” i zobaczył, że to dobre… Teraz świat istot żywych miał postać rozłożystego drzewa, lecz nie było jeszcze człowieka – wieńca stworzenia. I stworzył Bóg człowieka na obraz Boży, to znaczy podobnego do Siebie. I, kończąc stworzeniem człowieka stworzenie całego widzialnego świata, Bóg zobaczył, że wszystko, co stworzył, – jest bardzo dobre. Dziękuję, droga Olu, za twórczość. Wszystko, co robisz, – jest bardzo dobre. Wiedzą o tym na Ukrainie, w Polsce, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Francji, USA, Kanadzie, Japonii, Brazylii – wszędzie tam, gdzie lśnią twoje obrazy, które są jak Dzień szósty. Ściskam moją małą towarzyszkę, artystkę, której niezwykle spodobała się wystawa. Zdjęcia z prezentacji wystawy „Dzień szósty”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jabłoniowy sad pośród zimy

Halyna DACZIUK, dziennikarka, m. Kijów W Chlibni na terenie Narodowego Rezerwatu „Sofiia Kijowska" trwa wystawa indywidualna przedziwnej artystki ze Lwowa Olgi Kwaszy „Dzień szósty". I musicie ją zobaczyć. „Odgrodziła los skrawek pola…" – to Lina Wasyliwna. Dodam od siebie – „dla Kwaszy Oli". Tym wypielęgnowanym polem-sadem hojnie dzieli się z nami artystka, tworząc swój cud codziennie, jak w Dzień szósty. Nie zważając na upał, zimę, wojnę, chłód. Albo inaczej – zważając na to, że zima, wojna, chłód, upał – ona tworzy. Bo artysta nie wybiera ani czasu, ani okoliczności. Na jej polu, żebyście rozumieli, zające gotują barszcz, a jelenie dumnie niosą złote rogi, jak anteny. Na polu Oli żyją baśnie dzieciństwa, głosy matki i fujarki, snuje się srebrna nitka jesieni, po nim cicho drepczą miękkie łapki kotka, wyznaczając ścieżkę do miski z mlekiem. Czasem te łapki ludzie wpuszczają do domu, troskliwie ocierając je chusteczką, a one gospodarsko wchodzą do babcinej izby, czepiają się kolorowego derki i wdrapują się na najwyższe wzgórze poduszki, usłane haftowanymi kwiatami i ptakami. Umościwszy się wśród kolorowego ciepła, zbierają na miękkie pazurki, jak pszczoły miód, ciche mruczenie. Zobaczycie te kotki, nawet jeśli będą udawać, że ich na płótnie nie ma. W jej polu są wołyńskie Leśbiowe puszcze i powódź zielonych lwowskich Karpat. I jabłka, jabłka, jabłonie. Z którymi się nie rozstaje, które sadzi, z którymi rozmawia, z których zbiera plony, których owoce zamawia na miłość. A wszystkie drzewa zna, wyobraźcie sobie, po imieniu. Sad-pole Oli Kwaszy – dla wszystkich dobrych ludzi – wielkich i małych. Jest tak dorosłe, jak dziecinne. Jasne barwy jej obrazów spodobały się i babci, i wnuczce, która z zachwytem oglądała i fotografowała każdy motyw. I do okrągłych dmuchawców, skaczących na polu Oli jak małe globusy, jednocześnie wyciągnęła się dorosła i mała ręka. By pogłaskać, oczywiście. Tak samo jak do żółtych puszków wierzbowych kotków, rosnących puszystymi kurczętami wzdłuż pola. Jej pole jest zasiane Bożym darem talentu, lecz aby rodziło, Ola pracuje, bo to warunek jej bytu. Bo bez jej codziennej pracy uschną i sad-pole, i gorący zajęczy barszcz w misce. W twórczej pracy Ola i rozkoszuje się, i męczy, i odnawia. „Dzień szósty" Olgi Kwaszy – to o świetle i ciszy pośrodku wojny, o radości pośrodku listopadowego wieczoru i nie­powtó-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszej władzy znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby przekazać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Czerniachiwski Ołeksij Iwanowycz — 1000 hrywien. 2. Juszczenko Mykoła — 380 hrywien. 3. Bocij Semen Kyryłowycz — 500 hrywien. 4. Stolarowa Anna — 1000 hrywien. 5. Teodorowycz Artem Jurijowycz — 2000 hrywien. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn