Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWIATA» IM. TARASA SZEWCZENKI

Слово Просвіти, №49 за 2005 рік

Drodzy Ukraińcy, proświatianie niepodległej Ukrainy, sympatycy i przyjaciele Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświata” im. Tarasa Szewczenki! 8 grudnia „Proświata”, matka ukraińskich organizacji społecznych i narodowo-patriotycznych zrzeszeń minionych czasów i dzisiejszych, kończy 137 lat. Jest to najstarsza organizacja społeczna nie tylko w naszym państwie, ale także jedno z najstarszych oświatowych zrzeszeń w Europie. Działalność „Proświaty” zawsze, od dnia jej założenia we Lwowie w 1868 roku, miała wielki cel: niepodległość Ukrainy, państwowość narodu, zjednoczonego dążeniem do zachowania i pomnażania własnej duchowości, ojczystego języka, historii i kultury. To właśnie za to ją uznał, pokochał i ocalił rodzimy naród, za to ją prześladowali i niszczyli wrogowie, z tego powodu zaciekle, agresywnie i podstępnie działają również dzisiejsi jej przeciwnicy, którzy nie mogą pogodzić się z tym, że „Proświata” żyje i działa, nie tylko rodząc idee na poziomie państwowym, ale także występując jako ich konsekwentny realizator. Obce wpływy — polskie, austriackie, niemieckie, rosyjskie — zawsze przeciwstawiały się „Proświacie”, ponieważ dobrze rozumiały, że określenia: świadomy patriota, Ukrainiec, pewny swego rodu i narodu, budowniczy państwa — są synonimami tytułu proświatianina, a członkostwo w „Proświacie” to tytuł wojownika i nauczyciela, oświatowca i pracownika. Przypomnijmy dziś ukraińskie organizacje patriotyczne pierwszej połowy XX wieku: „Sielskyj Hospodar” („Gospodarz wiejski”), „Związek Ukrainek”, „Rodzima Szkoła”, „Płast”, „Sokił”, „Sicz”, „Centrosojuz”, „Masłosojuz” — wszystkie one powstały z proświatiańskich inicjatyw naszych poprzedników. Imiona Kornyła Suszkiewycza, Michaiła Kossaka, Pawła Swiencickiego, Anatola Wachniańina, Omelana Partyckiego, Julijana Romanczuka, Michaiła Hruszewskiego, Dmytra Jawornyckiego, Mykoły Arkasa, Borysa Hrinczenki, Andrej Szeptycki, Mykoły Komarowa, Zofii Rusowej i Michaiła Kociubynskiego oraz dziesiątki, setki, tysiące ukraińskich imion, które zajaśniały w dzielnych OUN i UPA, należały do tych synów i córek Ukrainy, którzy, według słów J. Zajaczkiwskiego, trzymali się swojego narodu, strzegli go „przed obrzydliwym kosmopolityzmem, który jest zgubą dla każdej narodowości”. Słowa te jednego z założycieli „Proświaty” były zawsze aktualne: i wtedy, gdy organizacja działała w podziemiu lub na terytorium okupowanym, i w półoficjalnym, wrogim stanie, i wbrew chochłom-giętkoszyjom oraz ukrainofobom wszelkiej maści. „Proświata” przekroczyła granice własnego terytorium i rozrosła się we wszystkich krajach świata, gdzie osiedlili się Ukraińcy, wygnani wiatrami historii: organizacja narodowa, niczym pępowina, trzymała i trzyma ich związek z ojczyzną. Wydawałoby się, że w niepodległej Ukrainie idea proświatiańska bezwarunkowo zajmie należne jej miejsce, lecz, oglądając się na przebytą drogę, kohorta współczesnych proświatian ocenia ją jako czas nieustępliwej walki o ukraińską Ukrainę, o utwierdzenie ideałów Matki-„Proświaty” w ojczystym państwie. To droga, którą możemy nazwać drogą osiągnięć i strat, zwycięstw i rozczarowań, lecz ta droga jest budująca narodowo, umacniająca państwowość, oświatowa, i nigdy się jej nie wyrzekniemy. Imiona Marii Olijnyk (Donieck), Wasyla Czepurnego (Czernihów), Wiktora Kosiaczenki (Czerniowce), Stepana Wołkowieckiego (Iwano-Frankiwsk), Jarosława Pitka, Romana Iwanyczuka (Lwów), Wołodymyra Zaremby (Dniepropetrowsk), Wołodymyra Semystyhy (Ługańsk), Iwana Juszczuka, Ołeksandra Ponomariowa, Anatolija Pohribnoho, Mykoły Nesterczuka (Kijów), tak samo jak dziesiątki, setki imion moich kolegów-proświatian, których po prostu nie mam możliwości wymienić, stały się równie sławne i uznane, jak imiona ich poprzedników. Czy odrodzenie „Proświaty” w państwie jest dziś potrzebne? Potrzebne, jak nigdy dotąd. Potrzebne tak samo, jak narodowi potrzebne są jego wartości duchowe i język, jego niezniekształcona historia i przyszłość, zorientowana nie na kwiecisty liberalizm czy wszechpożerający globalizm, lecz na ukraińską ideę narodową jako mobilizujący początek samoidentyfikacji każdego Ukraińca, jako twórcze zasady w obronie ukraińskości na świecie. „Proświata” jest wreszcie obrońcą Ustawy Zasadniczej unitarnego państwa, funkcjonowania jego języka we wszystkich sferach, oporu wobec całkowitej rusyfikacji w każdym obszarze państwowego i społecznego życia. Oporu wobec stałego zagrożenia dwujęzycznością, którą narzucają nam siły prorosyjskie, nie licząc się z potrzebami etnicznych Ukraińców. Zwolennicy drugiego języka państwowego rozchwiewają Ukrainę, bo rozumieją, że język to ta obręcz, która trzyma i jednoczy wspólnotę państwową. Ponieważ kwestia językowa jest bardzo ściśle związana z gospodarką z

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn