Strona · s. 5strona oryginału ↗
PRASA JAKO CZYNNIK NARODOTWÓRCZY
Слово Просвіти, №49 за 2005 рік
DO DATY
12 listopada 1905 roku w Łubniach jako pierwsza pojawiła się gazeta „Chliborob” — dzięki żarliwej odwadze Mykoły Michnowskiego oraz braci Mykoły i Wołodymyra Szemetów. Kserokopie 5. numeru „Chliboroba” rozdawano w sali konferencyjnej. Wczytując się w artykuły redakcyjne, uchwały zebrań wiejskich, doniesienia z różnych zakątków ówczesnego imperium, wiersze, czuje się, jak duszę ogarnia gorące uczucie miłości do swojego narodu, do ukraińskiego chłopstwa i ukraińskiej inteligencji — tych dwóch warstw, które nie pozwoliły utopić Ukrainy w sztormach XX wieku. W tym roku po raz pierwszy hołd tym, którzy stali u źródeł ukraińskiej prasy narodowo-demokratycznej, oddawany jest na szczeblu państwowym: Rada Najwyższa przyjęła uchwałę w tej sprawie. A oto Rada Obwodowa w Połtawie, gdzie wciąż nie brakuje dawnych wielkich naczelników — „homo sovieticusów” do szpiku kości — powołując się na formalne przyczyny, odmówiła ustanowienia jubileuszowej nagrody z okazji 100-lecia „Chliboroba” dla wyróżnienia dziennikarzy i pisarzy, którzy w nowych czasach wnieśli znaczący wkład w hartowanie ducha narodu. Jednak Zarząd ds. Prasy i Informacji Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej, na którego czele stoi młody „pomarańczowy” naczelnik Ołeh Pustowhar, nie stracił rezonu i ten konkurs przeprowadził — wspólnie z obwodową organizacją Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy oraz Fundacją imienia Wołodymyra Małyka, której przewodniczy syn pisarza, łubieński lekarz Ołeksandr Syczenko. Do dobrej sprawy dołączył także Ludowy Ruch Ukrainy i jego przewodniczący Borys Tarasiuk. Dlatego nagrodami z okazji 100-lecia wydania gazety „Chliborob” wyróżniono gazety „Łubenszczyna” i „Zoria Prydniprowja” (m. Hłobyne), dziennikarkę Tetianę Denysko oraz dziennikarza i pisarza Jurija Antypowycza — za sztukę „Ostatnia noc Mazepy” i inne dramaty o tematyce z historii Ukrainy. Witając studentów, którzy przybyli na konferencję, przewodniczący obwodowej organizacji Towarzystwa „Proświta” i Połtawskiej organizacji miejskiej „Związku Ludowego »Nasza Ukraina«”, deputowany ludowy Mykoła Kulczynski powiedział: — Imperium dbało o to, by ukraińskie słowo nie wychodziło na powierzchnię. A ono wyszło, nie pytając o pozwolenia, nie zważając na zakazy. Obchodząc 100-lecie „Chliboroba”, składamy hołd wyczynowi ukraińskiej inteligencji, braciom Szemetom, którzy ciężko pracowali, aby w warunkach niewiarygodnej presji Imperium Rosyjskiego ukraińskie słowo zyskało jednoczącą siłę. To była tytaniczna praca, umierali młodo, ale zrobili wszystko, żebyśmy to słowo dzisiaj mieli, bo większego bogactwa niż język ojczysty żaden naród nie posiada. I chciałbym, żeby młodzi ludzie nie wstydzili się języka swojego narodu, nie przechodzili poza audytorium, w akademiku czy na ulicy na obcy język, bo wtedy tracą własną godność, zdradzają pamięć o tych, którzy ciężką, pełną poświęcenia pracą zachowali to słowo i podnieśli je na wyżyny. Nie wyrzekajcie się swojego nigdy i nigdzie.
z
Naczelnik Zarządu ds. Prasy i Informacji Połtawskiej OAP, przewodniczący obwodowej organizacji LRU Ołeh Pustowhar, poinformowawszy o wszystkich działaniach, które odbędą się na Połtawszczyźnie z okazji jubileuszu, podkreślił, że wszystko to stało się możliwe „dzięki dojściu do władzy Prezydenta Wiktora Juszczenki, który obrał kurs na odrodzenie narodowe”. Podczas konferencji zaprezentowano książkę „Potężna siła ojczystego słowa”. Jak opowiedziała doktor nauk filologicznych Natalia Sydorenko, jest to chrestomatia, w której przedstawiono publikacje z gazet „Chliborob”, „Hromadska dumka” oraz czasopisma „Ridnyj kraj”. Mówiąc o dzisiejszych problemach ukraińskiej prasy i druku książek, pani Natalia szczerze podziękowała Zarządowi ds. Prasy i Informacji Połtawskiej OAP, który udzielił wsparcia finansowego wydaniu książki „Potężna siła ojczystego słowa”, włączając ją do planu wydawniczego literatury o znaczeniu społecznym. Na posiedzeniach plenarnych i sekcyjnych konferencji odbyła się gruntowna rozmowa o ukraińskich czasopismach początku XX wieku, ich roli w politycznym, gospodarczym i kulturalnym życiu Ukrainy oraz kształtowaniu się narodu. W Łubniach z okazji jubileuszu odbyło się seminarium krajoznawcze. Na grobie Mykoły Szemeta ustawiono krzyż.
z
Hanna NAZARENKO, m. Połtawa odważają się szczerze rozmawiać z obywatelami o języku państwowym. To jednoznacznie świadczy o faktycznej dominacji rosyjsko-centrycznej integracji ukraińskiego narodu. Wezwania do zalegalizowania drugiego języka państwowego brzmią coraz głośniej i są odbierane jako zjawisko powszechne, a miasta na czele ze stolicą są zrusyfikowane. Podczas wyborów Ukraińcy muszą leżeć na łopatkach, spokojnie znosząc językowe niesprawiedliwości i pamiętając francuską lekcję. A co będzie po wyborach, kiedy Ukraińcy znów staną na nogi, by przekonać się o potrzebie samodzielnego dochodzenia konstytucyjnych praw do języka i odrębności? Nawet według najbardziej optymistycznych prognoz, w nowo wybranym parlamencie etnicznych Ukraińców może znów okazać się za mało, by liczyć na sprawiedliwe rozwiązanie nabrzmiałych problemów Ukraińców. Za to jakiekolwiek radykalne żądania Ukraińców dotyczące praw ustawowych mogą stać się tymi przypadkowymi impulsami, które naruszą równowagę przechylonej ukraińskiej łodzi. Dlatego władzy, politykom, ukraińskiej elicie warto dokonać uczciwej analizy stanu ukraińskiego społeczeństwa w kontekście wydarzeń we Francji i znaleźć sposób zapobieżenia podobnej klęsce na naszej ziemi. Oczywiście, podczas wyborów trudno podejmować pozytywne kroki, ale możemy zrobić maksimum, wybierając do władzy jak najwięcej świadomych własnej odpowiedzialności etnicznych Ukraińców dowolnej orientacji politycznej. A ten, kto spróbuje manipulować kwestią językową i oglądać się na obce państwa, od Ukraińców nie powinien otrzymać ani jednego głosu, ani jednego wsparcia. Teraz od działania każdego z nas zależy o wiele więcej niż od wysiłków władzy.
Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk
W Połtawie odbyła się Ogólnoukraińska konferencja naukowa „Ukraińska prasa początku XX wieku jako czynnik narodotwórczy”, poświęcona 100-leciu wydania na Naddnieprzańskiej Ukrainie pierwszych ukraińskojęzycznych publikacji — gazet „Chliborob” i „Hromadska dumka” („Rada”) oraz czasopisma „Ridnyj kraj”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
