Strona · s. 9strona oryginału ↗
POEZJA PRZEZ «MUSZLĘ»
Слово Просвіти, №49 за 2005 рік
Kameralna sala stołecznego Muzeum Łesi Ukrainki urządzona jest jak salon. Między niewielką sceną a widzami prawie nie ma przestrzeni. Widać każdy ruch, słychać każde słowo. W takiej atmosferze stołeczny teatr poezji „Muszla” przedstawił spektakl według utworów Mykoły Winhranowskiego „Zapowitne”. Premiera spektaklu odbyła się w październiku w Doniecku — właściwie na prośbę miejscowej inteligencji został on stworzony. A po Kijowie pojedzie do Połtawy... Jak opowiada reżyser Serhij Archypczuk, teatr był pomyślany jako wędrowny, ale któż wiedział, że wyjdzie tak dosłownie: teatr istnieje już czwarty rok, a stałego dachu nad głową nie ma, próby trzeba przeprowadzać w Centrum Twórczości Dziecięcej „Switanok”, czasem daje schronienie także Kongres Ukraińskich Nacjonalistów. A ten spektakl w Muzeum Łesi Ukrainki stał się możliwy dzięki wsparciu samego muzeum oraz towarzystwa „Proświta”... Obserwując widowisko, przypomniałam sobie debiutancki spektakl tego teatru (wtedy miał jeszcze nazwę „Słowo”) kilka lat temu na scenie Domu Pisarzy. Był to spektakl według wierszy Natalki Kłymenko „W palącej muszli słowa”. Reżyser Serhij Archypczuk podzielił duszę lirycznej bohaterki na spektra, wcielało się w nie osiem aktorek. Wszystkie ubrane na czarno — aby nie odwracać uwagi od emocji. Dopiero pod koniec spektaklu wszystkie dziewczyny zakładają na ciemne „tło” barwne ukraińskie chusty. Właściwie taki zabieg reżyser wykorzystał także w inscenizacji „Zapowitne” według utworów Mykoły Winhranowskiego. Pięć kobiet w czerni (narodowa „struna” brzmiała w czerwonych wstążkach i koralowych naszyjnikach) ucieleśniało różne oblicza uczuć i dążeń artysty (Lida Poryćka, Hanna Połtaweć, Nadija Bazarowa, Marta Szpak i Olha Kostracz). One, jak strumyki w rzece, schodziły się w samym poecie w śnieżnobiałej koszuli — grał go znany prowadzący pomarańczowego Majdanu, aktor teatru „Suzirja” Jewhen Nyszczuk. „Aktorzy nie grają ról, oni są tylko obnażonymi obrazami, które przepuszczają przez siebie poezję” — wyjaśnia reżyser Serhij Archypczuk. Podstawę spektaklu stanowiły wiersze poety ze zbioru „Tę kobietę kocham”. Poezja przeplatała się z pieśnią: „Oj letili żurawli”, „Pocizuł mia, mij myłeńkyj”, „Oj na hori roman cwite”, „Ja w seredu rodyłasia”... Pieśń „błądziła” przez cały spektakl, to nagle wrywając się w kanwę wierszy, to tak samo niespodziewanie milknąc... I mimo wszystko, moim zdaniem, pomimo udanych rozwiązań reżyserskich, właśnie staranna „praca” aktorów na scenie chwilami przeszkadzała w odbiorze poezji Mykoły Winhranowskiego. Synchroniczne, przemyślane ruchy, konfiguracje na scenie, gesty, mimika nierzadko zagłuszały głos samego poety, odwracały uwagę od jego potężnego, w końcu — samowystarczalnego słowa. Zresztą i nasycenie spektaklu poezją, kiedy wiersze błyskawicznie zmieniały jeden drugi za ruchami duszy lirycznego bohatera, nie uwzględniło specyfiki słowa Mykoły Winhranowskiego — jego gęstości, metaforycznego nasycenia, które potrzebuje przestrzeni dla myśli, przemyślenia... W każdym razie to subiektywne wrażenia, które nie odpowiadają tej owacji, jaką zgotowali widzowie po obejrzeniu spektaklu: sala szalała od oklasków, wywoływała artystów „na bis”... Dobrą myśl o inicjatywie młodego teatru wyraziła także żona pisarza Ołeksandra Winhranowska, która była obecna na spektaklu. Marija ŁYTWYN Zdjęcie Anatolija STEPANOWA
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
