Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

ŻEBY PAMIĘTALI…

Слово Просвіти, №49 за 2005 рік

Ciężkie lata połowy XX wieku na zawsze stały się bolesną raną dla Ukrainy. Ziemia ukraińska, przesiąknięta krwią po Drugiej wojnie światowej, dopiero zaczęła goić rany, a za pierwszym ciosem nie zwlekał drugi: podczas gdy na wschodzie szalał Hołodomor, na zachodzie płonął prawdziwy płomień powstańczy. Lata stalinowskiego terroru, niczym burza, niewiele różniły się od wojennych. Ludzi wywożono wagonami na Syberię, na Ural, na Sołowki. Ukraina traciła córki i synów i, jak samotna wdowa z wierszy Szewczenki, szukała schronienia w pustkach wystygłych wiejskich chat. A gdzieś na kołymskich mrozach tęskniły jej dzieci, i tylko iskry narodowo-patriotycznego ognia ogrzewały duszę. Dopiero po śmierci tyrana część wygnańców mogła wrócić na Ukrainę. To właśnie ich los opisano w pierwszym rozdziale książki Marii Mazepy „Mamie przyśniło się żyto”. Celem autorki jest odtworzenie dawno zapomnianych wydarzeń, bez których historia Ukrainy byłaby niepełna. Dziennikarkę do wzięcia pióra skłoniły smutne świadectwa prawdziwych ludzi — jej wieśniaków, mieszkańców rejonu wyżnickiego obwodu czerniowieckiego. Niestety, jej rodzinę także dotknęło nieszczęście ze strony sowietów: zginęli jej stryjowie Pawło i Wasyl Turczakowie. Niewielu ominął ciężki los. Ludzi aresztowano „za miłość do Ojczyzny, za haftowaną koszulę, za ojczystą mowę, za to, że podczas rewizji znaleziono «Czarną Radę» albo jakąkolwiek inną ukraińską książkę”. Według słów Marii Mazepy, w ZSRR Ukraina nie była postrzegana jako samodzielna jednostka administracyjno-terytorialna. Władza moskiewska nie poprzestawała na politycznym panowaniu, miała cel — wytępić pamięć narodową, tradycje, obyczaje, język. Szkice nie tylko opowiadają o wydarzeniach tamtych lat, one przekazują sam ducha epoki. Sprzyjają temu dobrze dobrane fotografie z tamtego czasu. W drugim rozdziale mowa jest o ludziach, którzy po proklamowaniu Niepodległości Ukrainy prowadzili wielką pracę wyjaśniającą wśród ludności; „osobistym przykładem pokazywali, jak trzeba pracować nad szerzeniem idei narodowej, wychowywać młode pokolenie w duchu szacunku dla historycznej przeszłości Ukrainy, miłości do niej”. Książka jest napisana prosto i bez udziwnień, swobodnie przenosi czytelnika do ukraińskiej wsi. Czytając wiersze szkiców Marii Mazepy, wyobrażamy sobie wiejską chatę, a obok niej dziadka czy babcię na ławie, którzy powoli opowiadają o swoim życiu, o tysiącach takich jak oni, których los był okrutny. I robi się tak smutno i strasznie, że chce się płakać. Znajdźmy więc wolną godzinę w naszym pełnym pośpiechu czasie i przekartkujmy żółto-niebieską okładkę książki Marii Mazepy. Uczcijmy pamięć tych, na których kościach wyrosła niepodległość współczesnej Ukrainy. z Olesia DZYRA

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn