Strona · s. 3strona oryginału ↗
WOŁODYMYR JAWORIWSKYJ: WYJŚCIE NA DYSTANSE MARATOŃSKIE
Слово Просвіти, №49 за 2005 рік
L. H.: Pierwsze dni grudnia były bardzo nasycone, a Pan brał aktywny udział we wszystkich wydarzeniach, które miały miejsce tutaj, w Kijowie. Oczywiście warto zacząć od tych, w których wyraźnie przejawiła się międzynarodowa działalność Prezydenta W. A. Juszczenki. W. J.: Nie jestem politologiem, który daje panoramę wydarzeń w sposób bezosobowy. Państwo zapewne pozwolą mi mieć własny pogląd i nie będę pretendował do tego, że jest on wyczerpujący i że każdy Państwa czytelnik musi się z nim zgodzić. — Właściwie na tym polega nasz zamysł: wyrazista osobowość komentuje wyraziste wydarzenia… — Cały okres popomarańczowy przeżyłem z poczuciem, że W. Juszczenko szuka jakiejś swojej indywidualnej formy prezydenckiego bytu. To jest on jakiś zbyt zamknięty — powiedzmy, przewodniczący związków twórczych Ukrainy przez te dziewięć miesięcy nijak nie mogą do niego trafić, ten, kto rozdziela jego czas, z jakiegoś powodu nie pomyśli o tym, że spotkanie z twórczą inteligencją potrzebne jest nie tylko artystom, ale i samemu Prezydentowi… A w tym okresie, o którym mówimy, z częstymi najazdami wysokich rangą urzędników — nasz Prezydent przejawił się bardzo wyraziście. Taki pochód na Ukrainę świadczy o tym, że przyglądają się nam, by powiedzieć dokładniej — badają nas: czymże ono jest, to ukraińskie tło? Szczególnie wymowne — dołączyłbym je do wszystkich wymienionych spotkań międzynarodowych — były przesłuchania prezydenckie, które przeprowadzono tutaj, u nas. Bardzo poruszyło mnie wystąpienie przedstawiciela Ukraińców z Syberii. Był w jego wystąpieniu bardzo ciekawy szczegół. Powiedział dosłownie tak: „Oto wy tutaj siedzicie w sali, śmiejecie się, żartujecie, klaszczecie, czujecie się swobodnie, siedząc obok Prezydenta. A my, obywatele Rosji, nie wyobrażamy sobie, że możliwe byłoby tak siedzieć obok prezydenta Putina i tak swobodnie się czuć…” — Tak, nasz Prezydent to bardzo ciepła, otwarta, ludzka osobowość… — Tak, wydaje się, że Juszczenko znalazł i zaproponował swoją wersję swojego zachowania… Jego wystąpienie bardzo mi się podobało, choć były w nim właściwe samemu Juszczence sprzeczności — nagle mu się wyrwało (wierzę, że właśnie wyrwało), że możemy nawet troszeczkę ustąpić ze swojej suwerenności. Ależ to niedopuszczalne! Na Majdanie jednoznacznie mówiono, że Jednolita Przestrzeń Gospodarcza to zdrada interesów narodowych. Nie możemy ustąpić z suwerenności ani na jotę, bo zbyt drogo nas ona kosztowała i zbyt jest chwiejna, by choć okruch od niej odłamywać! Bardzo ciekawy okres, który z Państwem omawiamy: wszystko, co działo się na świecie, tak czy inaczej projektowało się na Ukrainę. Powiedzmy, przyjazd Nursułtana Nazarbajewa na Ukrainę. Wiecie, że po raz trzeci wygrał wybory, choć nie całkiem przejrzyście — taki sobie azjatycki wariant. Ale jego przyjazd na Ukrainę nie jest przypadkowy: właśnie tutaj zademonstrował swoje osiągnięcia — powiedzmy, że i to im się udało, i tamto — choćby wprowadzenie testów przy wstępie na uczelnie, i pewna przechwałka wybrzmiała — powiedzmy, przyjedźcie do nas i pouczcie się. Nie będę dawał ocen, ale jestem pewien, że przyjechał do nas w przededniu wyborów dlatego, że w Kazachstanie jest ogromny segment Ukraińców, rozbudził ich nostalgiczne nastroje i przejął ich sympatie, chwaląc się dokonaniami tutaj, na ich Ojczyźnie. Wspomnijmy problem gazowy, który jest szeroko omawiany. Rosji wyraźnie nie w smak ta uwaga wobec Ukrainy. Jej komentarze dotyczące NATO. I wyjazd dużej grupy twórczej inteligencji do Brukseli — byłem w tym składzie, ale nie mogłem pojechać z powodu dni sesyjnych w Radzie Najwyższej — zaproszeni zostali Łeś Taniuk, Dmytro Hnatiuk i Wołodymyr Jaworiwski w celu zapoznania się z NATO. Zaproszeni zostali nasi artyści, którzy mogliby potem transmitować to, co zobaczyli, na ukraińskie społeczeństwo w kwestii standardów natowskich, zasad natowskich, bo u nas zbyt wiele legend krąży wokół tego, na tym budują politykę wyborczą i Witrenko, i komuniści, i reszta… Wydarzenia międzynarodowe były bardzo ciekawe i ważne. Ta uwaga wobec nas to nie jakaś laboratoryjna uwaga: popatrzeć przez mikroskop; w tej uwadze czuć już charakter partnerstwa i to bardzo cieszy. — Chcę doprecyzowania z pierwszej ręki. Na czytaniach prezydenckich Prezydent jasno sformułował swój stosunek do ukraińskich bolesnych problemów: języka i książki. Pragnąc odtworzyć cytat na łamach „Słowa Proświty”, rzuciłam się na oficjalną stronę prezydencką, ale niczego podobnego nie znalazłam. Może Pan nam to przekaże? — Akcentował, że język ukraiński jest konstytucyjnie jedyny — z ust prezydenckich nabiera to szczególnego brzmienia. A jeszcze szeroko mówił o ukraińskiej książce, co jest bardzo ważne. Powiedział, że oczywiście ulg dla wydawców książek robić nie będą, ale zrobimy inaczej: będziemy wydzielać duże środki tym wydawnictwom, które specjalizują się w wydawaniu ukraińskiej książki, a przede wszystkim w wydawaniu literatury pięknej.
Mnie, jako przewodniczącego Narodowego Związku Pisarzy, bardzo to poruszyło — na podstawie konkursów, ale celowo będzie wspierana ukraińska książka. To akceptowalny sposób. — Tak, mnie też miło to słyszeć. Ale dlaczego taka informacja jest filtrowana przez otoczenie prezydenta?! Zatem przejdźmy do następnego punktu: drugi etap zjazdu „Naszej Ukrainy”, przedwyborcza lista NSNU jako lustro otoczenia Prezydenta i Pana wyjście z szeregów „Naszej Ukrainy”. — Mnie na razie, — podkreślam: na razie, — chce się wierzyć, że to niedopatrzenie, że tak ważny blok z prezydenckiego wystąpienia został usunięty. Przecież same przesłuchania były bardzo otwarte i krytyczne. Mam nadzieję, że to niedopatrzenie. O ZJEŹDZIE NSNU ORAZ INNYCH WYŚCIGACH PARTYJNYCH. Na początku roku, kiedy Ukraina była jeszcze dosłownie przesycona pomarańczowym powietrzem, pomarańczową odwagą i nastrojami, poczuciem takiej absolutnej rekreacji czasu! — wtedy ta idea, która dosłownie krążyła wśród ukraińskiej inteligencji, ukraińskiego patriotycznego politycznego środowiska — stworzenie ukraińskiej megapartii — wydawała się bliska realizacji jak nigdy! Stworzyć wreszcie jedną wielką partię, która demonstrowałaby większość sił patriotycznych w polityce, — podkreślam tę myśl: większość w polityce, bo nigdy jej nie mieliśmy. Zawsze mieliśmy jakieś fragmenty: czy ruchowski, czy PRP, czy upowski, czy kunowski… I wreszcie realnie pojawiła się możliwość wszystkich zjednoczyć w partię Juszczenki. Taka partia faktycznie została stworzona podczas wyborów. Z takimi nadziejami szliśmy na pierwszy zjazd tej partii do Kijowskiego Pałacu Sportu. Ale przybywszy na zjazd, odkryliśmy, że tam już siedzieli ludzie. Póki my marzliśmy na Majdanie, oni już się tam ogrzali i czekali, aż my przyjdziemy. I wtedy dla mnie stało się jasne, że ta partia była robiona pod kilka osób, że faktycznie my nie jesteśmy im potrzebni — ukraińscy narodowi demokraci — byliśmy im obcy. Przybywszy na obecny zjazd NSNU (sobota, 3 grudnia) i wysłuchawszy kilku wystąpień, zrozumiałem, że jestem tam białą wroną. I że miałem rację w swoich ostrych wystąpieniach na poprzednich zjazdach, kiedy powiedziałem, że „wieszacie się na szyi Prezydenta, uczepiliście się jej i zacisnęły wam się palce, myślicie, że on wszystkich zaniesie do parlamentu…” To przecież absolutnie oczywiste. A potem — podpisanie przez Juszczenkę Memorandum z Janukowyczem, który był już na progu politycznego niebytu. Gdyby nie to Memorandum, to frakcja „Regiony” zachowywałaby się inaczej, — tam jest wielu biznesmenów, muszą przeżyć, nie pchaliby się na rożen. Wydaje mi się, że Juszczenko, jako honorowy przewodniczący partii, powinien był poradzić się partii — czy warto podpisywać Memorandum, czy nie. Swoją drogą, rada partii podjęła decyzję o pójściu na zjednoczenie, na stworzenie bloku Juszczenko—Tymoszenko. A dzień po tym R. Bezsmertny oświadcza, że pójdziemy na zjednoczenie, jeśli J. Tymoszenko zrezygnuje z idei premierostwa. Z takimi nastrojami idzie się na wojnę. Dlatego byłem rozczarowany na Majdanie. Wyjaśniam to, dlaczego podjąłem swoją decyzję — wyjść z NSNU. Swoje oświadczenie napisałem 22 listopada w dzień Majdanu, kiedy wierzyłem, że będzie ręka w rękę. Zobaczywszy listę, na której jest trzech Juszczenków, dwóch Omelczenków (przy jednym z nich stoi „mł.”), a co z Pana doświadczeniem — czyż nie jest ono potrzebne? A doświadczenie członków zespołu PRP, a UNP? Czy ich nie bardzo zapraszano do NSNU? Co właściwie się stało? — Gdybym tylko nie był przekonany, że jesteśmy im niepotrzebni — tej grupie ludzi, których nazywam „ojcami NSNU”, którzy ją wykrawali pod siebie, dla swojego politycznego przetrwania, a to oczywiste. Bo kiedy mówiłem, że wszyscy pragnęliśmy zjednoczenia, to rozumiałem, że nie jestem sztabowcem. Jestem graczem polowym. Gram otwartą publiczną grę, jestem wśród ludzi, tak jak moi polityczni współmyśliciele. Okazało się, że ci, którzy zajmowali się sprawami sztabowymi, znaleźli się na najważniejszym miejscu, zajęli je. Nawet nie wyobrażam sobie, kto z nich dzisiaj jest w stanie wyjść do publiczności, choćby tysięcznej, — i trzymać cios, bo oni są partią władzy, a partia władzy musi się bronić, bo sukcesów nasz naród na razie nie widzi… Dlatego to nie jest zmiana pokoleń, a usunięcie poszczególnych nazwisk. Okazało się, że ani Jurij Kostenko, ani Iwan Zajeć, ani Pawło Mowczan, ani Iwan Dracz, — mogę kontynuować szereg — nie są im potrzebni. Bo przy tych politykach czuliby się drugorzędni. A tutaj oni w Informacyjny tydzień współczesnej Ukrainy jest tak nasycony, że czasem zespół tygodnika z żalem konstatuje: nie zdążyli napisać o wydarzeniach, które miały miejsce, brakuje materiałów oceniających i analitycznych. Tak pojawił się pomysł nowej rubryki, a dokładniej — odnowienia i połączenia dwóch starych: „Komentarz-spojrzenie”. Komentatorami wydarzeń będą znani politycy. W szczególności redakcja porozumiała się w sprawie takiej współpracy z autorytatywnym politykiem publicznym Wołodymyrem JAWORIWSKIM. To on otwiera dzisiaj naszą rubrykę, komentując wydarzenia, które miały miejsce w naszej Ojczyźnie w dniach 1—6 grudnia.
s. 4 · strona oryginału ↗
KOMENTARZ-SPOJRZENIE. Zakończenie. Początek na s. 3. Blok Łytwyna to ten blok, który będzie wygarniać głosy i od NSNU, i od BJuT, i od socjalistów, i od UNP… Ale nad Łytwynem zawisło kolosalne zagrożenie — przyjazd Melnyczenki. Jego oświadczenia to silny cios, a blok trzyma się na Łytwynie, na jego osobowości, i jeśli ranking się zachwieje, to i blok będzie przegrywał. — Jeszcze nie powiedzieliśmy o dwóch skandalach tygodnia… — Prokurator generalny, który miał zdemaskować Kołesnikowa, teraz będzie siedział z nim w jednej ławie w parlamencie… To nie jest śmieszne, bo w ten sposób rozchwiewa się państwo. Któż będzie wierzył w siłę i niezależność prokuratora generalnego?! Sądy uchylają ukazy Prezydenta, — te skandale odrzucają nasze społeczeństwo w tył, oddalają od europejskich standardów. Melnyczenko dla politycznie świadomych Ukraińców nie jest nowością. Ale to, że pojawia się na ekranach i że słyszy go przeciętny obywatel, — to odegra fatalną rolę. Skandale będą towarzyszyć parlamentarnej kampanii wyborczej, — niektóre są przygotowywane, opracowywane, czekają na swój czas. Będą rozkręcane wokół każdego polityka — Juszczenki, Tymoszenko, Łytwyna, Moroza… Ale istotnych zmian nie będzie. Dobrze byłoby, gdyby Prezydent pozostał „ponad pojedynkiem” — nie kierował NSNU w wyborach, nie byłby celem dla politycznych spekulacji. Będą rozkręcać temat Bierezowskiego, ale jako poseł ludowy, który wchodzi w skład komisji śledczej, powiem, że dowodów faktycznie nie ma. — O Pana zapytanie poselskie na ręce szefa SBU Ihora Dryżczanego, w którym prosi Pan o sprawdzenie informacji o posiadaniu przez Ukrainę broni psychotropowej: co właściwie stało się powodem zapytania? — W trakcie mojej działalności politycznej, począwszy od 1989 roku, zwracają się do mnie ludzie, których początkowo można wziąć za nieadekwatnych. Przyznam, że na początku tak właśnie traktowałem ich skargi, — nie upubliczniałem ich. Obecnie masa tych ludzi stała się bardzo duża i ja, jako poseł, chcę mieć odpowiedź od Służby Bezpieczeństwa. Oczywiście nikt nie wyjawi mi tajemnic państwowych, ale wiem, że w tej radzieckiej machinie były laboratoria. Na kim przeprowadzano doświadczenia? Chcę wiedzieć, czy istnieje dioksyna na Ukrainie? Musimy wiedzieć, jak społeczeństwo czy państwo stosowało technologie psychogenne? Ale chcę mieć w rękach dokument państwowy, aby wykonać kolejny krok. U nas w społeczeństwie nikt o tym nic nie wie. Chcę usłyszeć odpowiedzi na te pytania i nagłośnić je. — Najważniejsze wydarzenia przyszłego tygodnia? Pana prognozy. — To będzie przyjazd Condoleezzy Rice. To wybitna postać w światowej polityce, ważna jest dla nas jej przychylność. I, oczywiście, zjazd BJuT. — Dziękuję. Do następnych komentarzy! Rozpytywała Lubow HOŁOTA. DO UWAGI! Komuś, jak sól w oku — redakcja czasopisma dla dzieci „Soniasznyk”. Bo miała nieostrożność osiedlić się w pomieszczeniu w centrum Kijowa, które dla pożeraczy duchowości jest obiektem strategicznym. Przyszli najemcy kilku pokoików, które obecnie zajmuje redakcja, — a to firma „ZowniszEkspoBiznes” — już wyznaczyli termin eksmisji: dwa tygodnie. „Atakiem klonów” nazywają to władcze samowolstwo pisarze i wydawcy bracia Kapranowie, którzy między innymi wzięli udział w akcji poparcia dla „Soniasznyka”, która odbyła się 6 grudnia w redakcji czasopisma. NIE DAJMY ZNISZCZYĆ CZASOPISMA DLA DZIECI! W walce o prawo do istnienia „Soniasznyka” panią Łesię Woronynę, redaktorkę, i zespół twórczy czasopisma przyszło wesprzeć wielu ludzi o podobnych poglądach. Ta akcja — to swoisty sygnał „SOS” dla wszystkich, którym nie jest obojętna kwestia wychowania dorastającego pokolenia duchowych, dobrych i mądrych, erudycyjnych i narodowo świadomych obywateli. Łesia WORONYNA, redaktorka czasopisma „Soniasznyk”, podkreśla, że pomimo wszystkich tych problemów z pomieszczeniem, CZASOPISMO BĘDZIE WYCHODZIĆ NADAL, nawet jeśli będzie musiała przenieść redakcję do siebie do domu. „8 lat wynajmujemy to pomieszczenie, ani razu nie byliśmy dłużnikami. I oto otrzymaliśmy pismo od władz o zakończeniu terminu najmu. Wychodzi na to, że jedną ręką państwo nam pomaga (udzieliło wsparcia finansowego), a drugą — wyrzuca na ulicę”. Panią Łesię dziwi paradoksalność sytuacji, kiedy w 15. roku Niepodległości Ukrainy pierwsze nowoczesne ukraińskie czasopismo dla dzieci, które wychowuje patriotów państwa, trzeba będzie tworzyć w podziemiu. Mówią uczestnicy akcji. 6 GRUDNIA — DZIEŃ SIŁ ZBROJNYCH UKRAINY
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
