Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

No cóż, zdawałoby się, słowa...

Слово Просвіти, №78 за 2000 рік

Właśnie te słowa Tarasa Szewczenki najczęściej przywoływano 9 listopada podczas obchodów Dnia Piśmiennictwa Ukraińskiego oraz w Domu Ukraińskim, które zorganizowało Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. T. Szewczenki. W swoim wstępnym słowie przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawło Mowczan podkreślił znaczenie tego wydarzenia i świętość słowa, a także to, że historia naszego piśmiennictwa ma bardzo głębokie korzenie. «Odcinano nas od historii, od słowa, od pieśni. Wmawiano nam, że nasze narodowe początki sięgają XVI wieku», — powiedział prelegent. Pawło Mowczan zauważył również, że wielu dzisiejszych przywódców państwowych nie pozostaje obojętnych wobec sytuacji, jaka wytworzyła się w Ukrainie wokół problemów budownictwa kulturalnego. Ruch narodowiecki na Zakarpaciu przyszedł z Galicji i Bukowiny w latach 80. XIX wieku. Tutaj, na podstawie języka literackiego, zapoczątkował go L. Czopej, a już od początku nowego stulecia ideami tymi przejęli się i aktywnie je szerzyli duchowni ojcowie J. Żatkowycz i A. Wołoszyn oraz działacz społeczno-polityczny H. Strypski. Gdy w latach 20.–30. w warunkach Republiki Czechosłowackiej rozpoczęło się narodowo-kulturalne odrodzenie kraju, zajaśniały nowe postacie patriotów: bracia Julij i Michał Braszczajkowie, W. Grendża-Doński, J. Rewaj, A. Sztefan, D. Klympusz, J. Chyminec, a z Prykarpacia – I. Pankewycz, W. Birczak i inni. Na samym początku lat 60. XIX wieku był to czysto kulturalny, a następnie także polityczny ruch, który powstał wśród młodej ukraińskiej inteligencji pod wpływem idei i twórczości T. Szewczenki, M. Szaszkewycza, P. Kulisza, M. Kostomarowa, Marka Wowczka, J. Fedkowycza. Tysiącletnie oderwanie naszego kraju od macierzystej ziemi przez węgierskich najeźdźców po raz kolejny, lecz na innym zakręcie historii, postawiło przed jego najlepszymi synami zadanie poszukiwania i odtwarzania różnorodnych więzi z ojczystą ziemią, które z czasem przekonująco potwierdziły naszą językowo-kulturową pokrewieństwo, jednakowe tradycje, psychologiczny skład myślenia ludzi, wspólne podstawy zarówno epoki przedchrześcijańskiej, jak i obecnej. Wśród życia społeczno-politycznego lat 20.–30. najbardziej palącą kwestią była walka o autonomię Rusi Podkarpackiej w składzie ČSR. Pozostało tylko GRUDZIEŃ, Nr 12 (78), ROK 2000 Obecnych powitał wicepremier Ukrainy, akademik NAN Ukrainy Mykoła Żulynski. Ogłosił pozdrowienia Prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy oraz premiera Wiktora Juszczenki. Mykoła Żulynski pracował na niwie narodowo-kulturalnego oświecenia. Praca rozwijała się w trzech głównych kierunkach: 1) działalność narodowieckiego teatru, kół dramatycznych i kół amatorskiej sztuki artystycznej; 2) zaangażowanie młodzieży narodowieckiej w problemy rozwoju narodowego; 3) przeorientowanie nauki uczniowskiej i studenckiej młodzieży kraju na ukraińską pisownię. Aktywnie propagowano pieśń ludową poprzez tworzenie i działalność chórów miejskich i wiejskich. przeanalizował niebezproblemową sytuację w kulturze, opowiedział o programie reformy dobrobytu, w którym priorytet przypisuje się sferze humanitarnej. W jego wystąpieniu zabrzmiał niepokój o to, że w warunkach globalizacji planetarnego pnia będziemy wszelkimi siłami zwalczać i wzywamy wszystkich, aby nazwę Rusin-Ukrainiec wszędzie i zawsze używać. Oświadczamy, że będziemy niezłomnie stać na straży praw swojego ojczystego słowa i najostrzej potępiamy stanowisko tych organizacji i partii, które występują przeciwko naszej ludowej mowie jedynie dlatego, że język naszego podkarpackiego ruskiego narodu jest ukraiński, a które siłą chcą narzucić naszemu narodowi, wbrew zasadom demokratyzmu i kulturalnego nacjonalizmu, obcy mu wielkoruski język».

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn