Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №78 за 2000 рік

16 s. · 45 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 7 z 45 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKIE TOWARZYSTWO «PROŚWITA» IM. TARASA SZEWCZENKI

MODLITWA Święty Ojcze Mikołaju! Pomagaj w potrzebie, Patronie najświętszy, Na ziemi i w niebie. Bądź doradcą łaskawym, Święty cudotwórco! Chroń nas od złego, Przewielebny Ojcze. Wysłuchaj moich modlitw, Święty Mikołaju, Które do ciebie w nadziei Zawsze posyłam. Ola Panakowa, klasa 9-w * * * Zasypało drogi, Stoi ciemna noc. Idzie do nas z nieba Długo oczekiwany gość. O Święty Mikołaju! Dobry Mikołaju! Odwiedź mnie I prezent daj! Może to cukierek, Może buciki — Ja za wszystko w modlitwie Złożę rączki. Ira Melnyczuk, klasa 5-w PROŚBA W grudniu noc jest czarowna, Bo z niebieskiej łodzi Mikołaj na ziemię schodzi I cuda wszelakie tworzy. On niesie podarki dobre W swojej wielkiej torbie. Każde łóżeczko znajdzie — Pod poduszkę położy. Święty ojcze Mikołaju! Do ciebie prośbę mam: Ślij zdrowie wszystkim nam — Ukrainie miłej, braciom, Siostrzyczkom i rodzicom. H. Hawryłkiw, klasa 5-w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

BĄDŹMY PO PROSTU LUDŹMI...

Powszechnie znana religijna przypowieść ludowa o świętych – Mikołaju i Kasjanie: pierwszy z nich przychodzi na Ziemię, aby pomóc ludziom w najtrudniejszej chwili, a drugi – surowy i nieubłagany – aby ukarać. Dobry Bóg pozwala Kasjanowi nawiedzać ludzi tylko czwartego roku. Ten rok nazywa się przestępnym. Właśnie takim rokiem jest 2000-ny, który w swoich ostatnich dniach zbliża się do przełomu dziesięciolecia, wieku, tysiąclecia. Niech Święty Mikołaj pomoże przeprowadzić go w pokoju... Lodołom, który zdarza się raz na sto lat, spadł na kilka obwodów Ukrainy, pozostawiając bez światła i łączności ponad trzy tysiące miejscowości — co najmniej do przyszłej wiosny. Otóż żywioł przyrody po raz kolejny zademonstrował swoją samowolę uczonym, politykom, państwu, a jak zawsze bywa, odbiło się to na ludziach, tych samych, których „na przełomie tysiącleci” inaczej niż „elektoratem” i „przeciętnymi obywatelami” już nie nazywają, a którzy w rzeczywistości są żywi — głodni i zmarznięci — czyimiś ojcami, dziećmi, kobietami i mężczyznami, którym bardzo bolą wypracowane ręce, którym łamią się przemoczone kości, którzy jęczą i rozdzierają się z tęsknoty serca, szczególnie w tę chwilę, gdy na oczach matki pada na jedynego syna elektryczny, oblepiony lodem słup... Natura, sama przerażona tym, co uczyniła, jak mówią, „odpuściła” — plusowe temperatury nawet wywabiły ufną trawę na szybki pokarm dla niewybrednych kóz, tych wiecznych towarzyszek zubożałej wsi, która z łojowymi świecami zamierza żegnać stulecie — niemal tak samo, jak je witała. Kto wie, czy gdzieś u kogoś nie znajdzie się pradziadowski ogarek; nitka, skręcona sto lat temu, zapali się słabiutkim języczkiem słabiutkiego ognia jako uosobienie nieprzerwanego związku nieszczęść, które łączą ukraińskie pokolenia... W takim, surrealistycznym wyłomie czasu — bez radia, bez kurantów i nawet bez starego-nowego radziecko-rosyjskiego hymnu, z niemal pierwotnej ciemności w wiejskim ukraińskim okienku będzie świecić bożonarodzeniowa stuletnia świeca, a sama Ukraina, niczym młody Szewczenko z wiadomego autoportretu, będzie pytać Boga: „Po co na świecie żyjemy?..” I jeśli każdemu człowiekowi właściwe jest owo „Po co?”, to państwo i społeczeństwo powinny stawiać to pytanie jako potrójne: „Czym? — Jak? — Po co?”. Otóż czym żyje nasze państwo w przededniu nowego roku? Należałoby zacząć od chleba powszedniego. I jeśli wśród nas wciąż są ci, którzy wierzą swojemu państwu, to właśnie dla ich — dla naszej z Państwem pociechy, drodzy czytelnicy, główny finansowo-polityczny dokument Ukrainy — Budżet na 2001 rok został przyjęty terminowo (po raz pierwszy od czasu jej niepodległego istnienia), ponadto jest on bez deficytu, wynosi 52 miliardy hrywien (dochody — 41,97 mld hrn.; fundusz ogólny — 33,28 mld hrn.; fundusz specjalny — 8,69 mld hrn.; dochody budżetów lokalnych — 10,08 mld hrn.). Stało się to 7 grudnia 2000 roku i, powiedzmy od razu, grudniowa „siódemka” była rzeczywiście godna uwagi: właśnie ten dzień ostatniego miesiąca roku od tej pory Dekretem Prezydenta został ogłoszony Dniem samorządu terytorialnego. Tego samego dnia Rada Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju poparła ukraiński projekt dobudowy dwóch bloków jądrowych w Elektrowniach Atomowych Riwne i Chmielnicka, tym samym stawiając kropkę nad i w ewentualnych wątpliwościach ukraińskich decydentów, czy zamykać Czarnobylską

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

OJ KTO, KTO MIKOŁAJA KOCHA, OJ KTO, KTO MIKOŁAJOWI SŁUŻY...

dzieci przygotowywały się wcześniej: starały się otrzymywać tylko 10 punktów, słuchały mamy, taty, nauczycieli. Mam nadzieję, że wasze uważne podejście pomoże Mikołajowi terminowo zrealizować nasze zamówienia. Dla nas będzie to prawdziwie bajkowy prezent. Zgodzicie się, że przy deficycie pozytywnych emocji jest to bardzo ważne. Ze świętem was!». Z radością spełniamy tę prośbę, ale niestety nie możemy wydrukować wszystkich wierszy, choć wszystkie one są czyste i piękne! W noc z 18 na 19 grudnia dzieci Ukrainy położą na parapecie swoje szczere prośby-listy do Świętego Mikołaja Cudotwórcy, aby rano, z zamierającym sercem, poszukać pod poduszką prezentu od niego... Redakcja «Słowa Proświty» również otrzymała list — przysłała go nauczycielka-metodyk wyższej kategorii Walentyna Ołeksandriwna Paszynśka: «Uważam się za szczęśliwą osobę, ponieważ uczę utalentowanych uczniów szkoły-liceum nr 23 Przykarpackiego Uniwersytetu imienia W. Stefanyka w Iwano-Frankiwsku. Przedstawiam listy-przesłania do Świętego Mikołaja. Na to święto * * * Wkrótce w nasz rodzinny kraj Zawita Mikołaj. Przyniesie w swojej torbie Dla wszystkich dzieci prezenty. Ja Świętego Mikołaja W okienko wypatruję. Czekam na podarunki liczne, Bo grzeczna jestem dla mamy i taty. Mój Święty Mikołaju! Przyjdź prędzej, błagam... Ja do ciebie się przytulę I cichutko pomodlę: — Szczęścia daj mojej rodzinie I kochanej Ukrainie. Tania Kyzymyszyn, klasa 6-w * * * Mikołaj nie raz mi Się śnił przed świętem: Ma policzki lodowate, W czuprynie śnieg płatami. On zszedł z niebios, Żeby dobro czynić, Żeby ludzie bez kłótni, Na świecie mogli żyć. Julia Bojczuk, klasa 5-h * * * W tę piękną noc, Kiedy wszyscy będą spać, Oczu nie zmrużę — Będę na ciebie czekać. Wiem: jak i wszyscy, Bywałem niegrzeczny. Proszę, wybacz mi, Święty nasz Mikołaju! J. Kostecki, klasa 5-h * * * Kto w noc ciemną chodzi I ze sobą worek nosi, Pod poduszkę rozkłada, Cicho drzwi zamyka? Wszystkim podarunki roznosi, Dla dzieci zdrowia prosi. — Kto to, dzieci? Odgadnij! — To Święty nasz Mikołaj! O. Szpytalna, klasa 5-h * * * Mikołaj Święty idzie — Wszystkim podarunki niesie. Dzieci wesoło czekają, Mikołaja witają! On przychodzi do każdego domu, Rozdaje dary z zapałem. Dzieci śpią, go nie widzą — Rano cieszą się... aż płaczą! Ola Ambroziak, klasa 5-w * * * Nadszedł świąteczny dzień; Jadą sanie — dzyń-dzyń! Mikołaj na saniach tych Wszystkich objechać już zdążył: I Nastunię, i Serhijka, I Hannusię, i Andrijka, Zostawił im podarunki, A na oknach — wzory. Julia Kuźmyn, klasa 7-w * * * Za oknem śnieżek pada, Mikołaj w gości idzie. Podarunków pełne miechy, Radości niesie i pociechy. Dla grzecznych dzieciaczków — Oto torba zabawek. Dla łobuzów — wielkie rózgi, Żeby rogi nie rosły, Żeby grzecznymi byli. Ania Szostak, klasa 7-w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...zabijać czeczeńskie dzieci... Jakoś tak się już ukształtowała napromieniowana postradziecka świadomość, że sowieci nie mają nic przeciwko temu, by ich rozrywali masowi animatorzy-zabawiacze, powiedzmy Kobzon i Ko. Skąd to wiem? Przypomnijcie sobie choćby takie „nienatrętne” show, jak pięciolecie pewnej brukowej gazetki, które — piętnaście! — razy leciało na kijowskim kanale telewizyjnym. Rozmiękczone, czkające „zvyozdy”, łącznie z Kobzonem, śpiewały piosenkę, za którą przyjaciel naszego Prezydenta kilka lat temu został wygwizdany w pałacu „Ukraina” podczas obchodów rocznicy Niepodległości. Teraz czasy są inne. Teraz tych, którzy są jeszcze zdolni choćby gwizdnąć przeciw, na takie zebrania się nie wpuszcza. Przy drzwiach stoją szwajcarzy z pierścieniami na tłustych palcach: to oni właśnie „priglashayut”. Chcecie się przekonać? Czekać zostało niedługo. Założę się, że zobaczycie ich w rozmaitych noworocznych show: przyjadą, by rozweselać ukraińskich sowieciarzy i wyciągać z nich resztki pieniędzy, które jeszcze zostały po długach za gaz i usługi komunalne. Po to właśnie jest komunałka, żeby od czasu do czasu odbywały się w niej „miedzusobojczyki”: ktoś uderzy nosem w roztopiony kisiel przed telewizorem i nie zauważy, biedaczysko, że to z niego się naśmiewają, opowiadając „antyżydowskie” dowcipy, nucąc imperialne piosenki, a jednocześnie wyznając sobie „braterską miłość” i opłakując jedyną Ojczyznę... A „Rodina” nie śpi: uderzy w moskiewskie kuranty i wygra „Sojuz nieruszimyj”, na razie jednak bez słów. Słowa wciąż się składają, podobnie jak sytuacje, w których ten hymn będzie można pozostawić bez zmian... Duchowego Czarnobyla wysiłkami „wielkiej siódemki” nie zamkniesz. Potrzebne są tu silne wysiłki własnego państwa, własnego narodu. I czy nasze trudności finansowe nie są małym usprawiedliwieniem dla naszej duchowej uległości, ustępliwości? Wysoki rachunek wystawiamy tym narodowym przewodnikom ducha, którym przywykliśmy wierzyć i których słuchamy. Dla nich ostatnie dziesięciolecie również stało się nie lada egzaminem, bo oceniamy już nie ich słowa, lecz czyny. Po czynach ich poznamy, także w nadchodzących czasach, choć już dziś myśl i serce garną się do naszego premiera Wiktora Juszczenki, małomównego i skupionego. Wydaje się, że przysłowie „Powiedz coś, żebym cię zobaczył!” on dla siebie, dla nas rozumie nieco inaczej: „Działajmy i przekonajmy się!”. I być może to jest jego jedyna konsekwentnie przestrzegana pozycja. Szkoda, że — nie tylko tak się wydaje, ale tak też widać — nawet w kierowanym przez niego Rządzie niewielu jest jego szczerych współpracowników. Przynajmniej tego nie można powiedzieć o ministrach siłowych — inaczej nie mówiliby o Ukrainie w świecie jak o prerii dla oligarchów, korupcji i elementów przestępczych, nie straszyliby nią zagranicznych turystów jako państwem, gdzie można zostać zabitym, obrabowanym, oszukanym... W każdym razie świętować z nami millennium miłośnicy zagranicznych wojaży się nie spieszą... Nie karnawałowymi ogniami rozpala się także ten grandiozalny skandal, który obiegł cały świat w związku z wystąpieniem O. O. Moroza 28 listopada br. z trybuny Rady Najwyższej. Ujawniona przez niego taśma magnetofonowa mówi o udziale najwyższych urzędników w sprawie zaginionego dziennikarza Jerzego Gongadze. Skandal nabrał niebywałego rozgłosu. Tylko prawdziwe, bezstronne śledztwo powie narodowi ukraińskiemu i wspólnocie światowej prawdę: czy rzeczywiście na kasecie brzmią głosy Prezydenta Ukrainy, szefa Administracji Prezydenta i ministra spraw wewnętrznych, czy też jest to gruba, prowokacyjna i nadzwyczaj zręcznie wykonana podróbka? Cóż, niech ostatnie słowo należy do ekspertyzy. Dla mojej filologicznej świadomości wystarczyłoby, gdyby centrum prasowe Prezydenta oświadczyło, powiedzmy, co następuje: Prezydent i jego otoczenie posługują się wyłącznie ukraińskim językiem literackim (urzędowym). Leksyka, której używają osoby nagrane na taśmie, jest nie do pomyślenia w ustach najwyższych urzędników Ukrainy, bo to po prostu żargon ze słownika rosyjskiego przekleństwa! Podobne oświadczenie jak dotąd nie trafiło w moje, przyzwyczajone do czytania, oczy... Zatem nowe tysiąclecie na Ukrainie rozpocznie się także od ekspertyzy językowej. Ale ta czarna, jak dotąd niezaprzeczona leksyka już położyła się na ścieżce słuchu milionów ludzi jako jeden z przejawów podłego czasu: „Były cięższe czasy, ale nie było podlejszych”. Tymi słowami nasz Prezydent skomentował to, co dzieje się z nim i z nami w tej sytuacji. Zdanie to padło 1 grudnia 2000 roku w Mińsku, po spotkaniu szefów państw WNP, którego relacja przysłoniła dziesięciolecie wielkiego wyboru Ukraińców — Ogólnoukraińskie referendum. Szkoda, bo była to poważna okazja, by porozmawiać o tym, że nasze społeczeństwo zdolne jest do wspólnych, doniosłych wysiłków. A dzieje się tak wtedy, gdy takie wysiłki zachęca, a nie tłumi władza, co właśnie działo się przez ostatnie dziesięciolecie. Czy więc nie warto polegać na obywatelach i wzywać ich nie wtedy, gdy uderzy mróz czy grzmot, lecz zawsze, bez względu na to, jakie by tam nie były prowokacje?! Nie wtedy, gdy ten czy inny polityk przedstawi Ukrainę światu „jako państwo niecywilizowane, dzikie i ciemne społeczeństwo”, pragnąc „odwrócić naszą uwagę od rozwiązywania pilnych problemów, od pracy praktycznej” — jak powiedział w swoim zwracaniu się do współobywateli L. D. Kuczma tydzień po skandalicznym oświadczeniu O. Moroza. Trudno nie zgodzić się ze słowami Prezydenta także o tym, że „większość naszych ludzi nie ma odporności na otwarcie brudne, brutalne i bezwstydne metody”. Rzeczywiście jej nie mają, bo na Ukrainie nie istnieje to, co jednoznacznie można nazwać ideologią państwową, państwowotwórczą. Bo ci, którzy w ostatnich latach nazywają siebie elitą, po prostu gardzą ukraińskimi wartościami duchowymi. Bo to właśnie oni, oligarchowie bliscy władzy, są właścicielami gazet, w których znieważa się imię Tarasa Szewczenki, kanałów telewizyjnych i radiowych, gdzie po bluźniersku zniekształca się słowo ukraińskie, bo te struktury państwowe i zarządcze, które powinny chronić i utwierdzać język ukraiński, bronią języka państwowego innego kraju. To, co działo się i dzieje w ukraińskiej przestrzeni informacyjnej, to nie „możliwość swobodnego publicznego wyrażania swoich poglądów” w środkach masowego przekazu, lecz prawdziwa wojna informacyjna, ogłoszona Ukraińcom na ukraińskiej ziemi. Oświadczenie Prezydenta, że on „działał i będzie działał w polu prawnym”, nie daje nam jeszcze podstaw, by spodziewać się, że prawa Ukraińców do własnej przestrzeni informacyjnej wreszcie zostaną zabezpieczone. Że, przekroczywszy próg trzeciego tysiąclecia, w tej przestrzeni usłyszymy język ukraiński i zobaczymy ukraińskie twarze, a nie gęby tych, którzy wiele i ze smakiem jedzą i piją (także ukraińskie) i otwarcie drwią z Ukraińców, na zawsze uwierzywszy w swoją nietykalność. Jednakże „nie wszystko jest u nas tak źle w naszym domu” — stała obecność w przestrzeni telewizyjnej tych dobrze utuczonych i wypieszczonych przez władzę „gadających głów” ma dość skuteczny skutek odwrotny: niechby właściciele kanałów usłyszeli komentarze prostego telewidza! Ale nie usłyszą, bo i wczorajszy kołchoźnik, i dzisiejszy farmer, i robotnik fabryczny, czy też po prostu nauczyciel, lekarz, inżynier w naszej przestrzeni informacyjnej istnieją... wirtualnie — w wyobraźni lub jako statyści na spotkaniach z politykami i urzędnikami. Ich prawdziwe życie jest otwarte i znane tylko Bogu... Kiedyś przyszło mi usłyszeć takie oto zdanie, wypowiedziane przez głównego lekarza do swojego zespołu: „Dość nam być lekarzami. Bądźmy po prostu ludźmi...” Chodziło o trudności, jakich doświadczają chorzy emeryci. Dziś zaś chciałbym powtórzyć to, co usłyszałem, kierując to do polityków, zarządców, wszystkich, od kogo zależy jakość życia Ukraińców: „Bądźcie ludźmi wśród ludzi! Odczuwajcie życie jako jego najwyższą wartość!..” Jesteśmy równi przed Bogiem jako najwyższym Sumieniem i Sądem. Bądźmy więc ludźmi! A jeśli Bóg i los zesłali nas na ukraińską ziemię — kochajmy ją, brońmy jej, bądźmy z niej dumni! Lubow Hołota

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

NAWET Z TŁUMACZEM...

W Święto Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka Gwarant Konstytucji sprawił nam radość długo oczekiwanym Dekretem „O dodatkowych środkach dotyczących państwowego wsparcia ukraińskiego wydawnictwa i dystrybucji książek”. Czytam wiersze tego Dekretu i nie mogę ukryć pewnego rozczarowania. Wieje z nich czymś sowieckim: „opracować... kompleksowe środki...”; „rozstrzygnąć w ciągu pierwszego półrocza 2001 roku kwestię...”; „rozstrzygnąć kwestię możliwości zmniejszenia...”; „rozpatrzyć do 15 stycznia 2001 roku kwestię utworzenia...” Celowo nie wdaję się w szczegóły, które kryją się za wielokropkami. Dał Bóg, aby wszystko, co ogłoszono w Dekrecie, zostało wykonane. Ale moim zdaniem Dekret, mimo swojej wagi i aktualności, nie porusza głębokich dzisiejszych procesów, nie oddaje wszystkich tych aspektów, które są charakterystyczne dla życia wydawniczego. A ono, życie, jak wiadomo, nie stoi w miejscu. Porusza się według własnych praw, codziennie obdarowując nas nowymi niespodziankami, czasem przyjemnymi, czasem gorzkimi. Czasem chcę zawołać: bracia, nie smućcie się! Nie jest tak gorzko, jak czasem się wydaje. Płaczemy, że zalała nas fala drukowanego „ruskojęzyczia”, milczymy, kiedy w tych samych „rosyjskojęzycznych” czytamy czasem całkiem rozsądne publicystyczne artykuły państwowe, skierowane na nasz rozwój, na obronę naszych wartości duchowych. Milczymy, choć osobiście mnie jednak razi, gdy robi się coś za nas i nie po naszemu. Czasem wołamy: czy doczekamy się Waszyngtona? Chwała Bogu, doczekaliśmy się. Ilu ich tu, wykształconych, rozumnych, z „czołami wysokimi i jasnymi”! I brakuje im tylko jednego. Czego? Zgadnijcie. Powiem — czystego, wytwornego, naturalnego języka ukraińskiego. I niech wtedy podsłuchują ich nasi wrogowie. Jestem przekonany — nic nie zrozumieją. Nawet z tłumaczem... Tymczasem wchodzimy w nowe tysiąclecie z prezydenckim Dekretem i nie wiemy, czy się cieszyć, czy nie? A ja powiem, choć sam z natury jestem optymistą, że pociesznego jest mało. Ponieważ problemów, które pojawiają się w branży wydawniczo-poligraficznej, jednym pociągnięciem pióra nie rozwiążemy. I nie warto myśleć, że tylko te, które widać na powierzchni, tworzą główne trudności. Kwestie są tu znacznie głębsze i poważniejsze. Przemysł poligraficzny to gałąź gospodarki. Wszystkie procesy trzeba przeliczyć, i to tak, by przynosiły zysk, nie tylko dla siebie, ale i dla państwa. W Kijowie zyskało rozgłos przedsiębiorstwo poligraficzne „Bliciinform”. Drukują się tu czasopisma „Natali”, „Kapital”, „Biznes” i wiele innej produkcji. Wszystko po rosyjsku. W 1999 roku to przedsiębiorstwo odprowadziło do budżetu podatki w wysokości 60 milionów hrywien. Kim więc są inwestorzy? Kto kupuje całą tę produkcję, wspierając jej wytwórcę? Nie kosmici, oczywiście. Podobnie powstało jeszcze kilka przedsiębiorstw, w których jest częściowy kapitał zagraniczny (czytaj — z Rosji) oraz krajowy kapitał oligarchiczny. Wielu dzisiejszych polityków-biznesmenów ma własne zakłady poligraficzne z supernowoczesnym sprzętem. Na przykład przed noworocznymi i bożonarodzeniowymi świętami wykonuje się tu na pełnych obrotach kartki z życzeniami, broszury, kalendarze. Mogą też powstawać niewielkie broszury w miękkiej okładce. Tymczasem znane w Ukrainie drukarnie, istniejące od wielu, wielu lat, zmierzyły się z najcięższymi problemami. I jeśli ich nie rozwiążą, te przedsiębiorstwa po prostu staną.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

atomową stację. 15 grudnia specjaliści energetyki atomowej potwierdzili wyłączenie wszystkich jej bloków, ale to wcale nie oznacza, że wszystko, co związane z ewangelicznym, apokaliptycznym słowem „Czarnobyl”, zostanie bezpiecznie wyłączone — w naszej gospodarce, energetyce, ekologii, genetyce, w naszych przerażonych duszach i kościach przesiąkniętych strontem... Jeśli ukraińskiego lodołamacza będą pamiętać w następnym stuleciu, to ukraiński Czarnobyl sięga pamięcią tysiącleci. W tym przypadku dość uzasadnione hasło „Zachód nam pomoże” nie rozwiąże do końca wszystkich ukraińsko-czarnobylskich problemów — ogromna dziura kosmicznych rozmiarów ziej nie tylko w postaci stałych kosztów gospodarczych i nowych problemów z uzależnieniem energetycznym od Rosji; nie da się jej szybko załatać także w naszych duszach i organizmach, zniszczonych przez „pokojowy atom”. Odtąd przekazujemy naszym dzieciom nie tylko przygasłą pamięć historyczną, ale i napromieniowaną atomowo psychikę oraz genetykę; jak nam to odbije się tam, na nieznanym brzegu dziesięcioleci, stuleci, tysiącleci, kto odezwie się na ukraiński kozacki okrzyk — mutant, mankurt czy też — wola Boża! — z dziada pradziada kozak o mocnym ukraińskim charakterze?! Na razie jednak bez radości stwierdzamy: nowa idiom „duchowy Czarnobyl” wędruje po łamach ukraińskich wydawnictw, bo najpełniej obejmuje wszystko, co dzieje się dziś z naszą kulturą, historią, literaturą, środkami masowego przekazu. Nie będziemy znów i znów wyliczać wszystkich składników ukształtowanych sytuacji: zostały już nazwane i wyliczone. Przyczyna tych skutków również jest dobrze znana: władza, Prezydent, jego najbliższe otoczenie gorąco nie chcą, aby świadomość sowiecka została odblokowana. Sprawując rządy w niepodległym państwie, robią wszystko, abyśmy czuli się nie obywatelami niepodległej Ukrainy, lecz mieszkańcami wielkiej i brudnej komunalki — „postsowieckiej przestrzeni”. Nieważne, że „sąsiad sąsiada” bije nie tylko rowerem, ale i z dość poważnej instalacji „Grad” albo truje gazami „nieznanej etymologii”, że do „izby Moskwy” wstęp wzbroniony bez rejestracji i poniżeń dla kogokolwiek z dawnych „braci i sióstr”, a szczególnie dla „chochołów” i „osób kaukaskiej narodowości”. Pierwszych nienawidzą za słoninę i ziemniaki, którymi wciąż podtrzymują na świecie „niewdzięcznych i niezależnych”, drugich biją za zewnętrzne podobieństwo do Czeczenów, którzy nigdy nie poddają się Rosjanom. Żołnierze „świętej Rusi”, pretendującej do powszechnego patriarszego tronu, kontynuują w grudniowe dni — muzułmański Ramadan — GRUDZIEŃ, nr 12 (78), ROK 2000 g=*-…че…… …= “. 13

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Dziesięć wieków. Tysiąc lat. Dwanaście tysięcy miesięcy. Trzysta sześćdziesiąt tysięcy dni. Osiem milionów sześćset czterdzieści godzin. Pięćset osiemnaście milionów czterysta tysięcy sekund. Około czterdziestu pięciu-pięćdziesięciu pokoleń Ukraińców przeżyło na naszej ziemi, kontynuując ukraiński ród. Taka najprostsza arytmetyka, dostępna uczniowi młodszych klas. Jednak to nasze, Ukraińców, tysiąclecie, bo po wielu krwawych bitwach, migracjach, zasiedlaniu i urządzaniu przestrzeni życiowej w poprzednim, pierwszym tysiącleciu nowej ery — nasz naród dopiero się zawiązywał, dopiero puszczał swój korzeń w tę żyzną ziemię, puszczał głęboko i pewnie w samym centrum europejskiego kontynentu. Jakby przeczuwał, że będą go dręczyć sąsiedzi południowi i północni, wschodni i zachodni i że musi przetrwać za wszelką cenę. Mając młodą i burzliwą siłę, silne ambicje, romantyczną charyzmę, unikalne geopolityczne miejsce, czując się „pępkiem” Europy — mogliśmy łatwo „przyłączać” sąsiednie ziemie i tworzyć, po Rzymie, drugie środkowosłowiańskie superimperium. Prawdopodobieństwo jego powstania było bardziej niż realne. Mogło istnieć Kijowskie czy Ruskie imperium na bazie słowiańskiego czynnika etnicznego. I Kijów mógłby stać się drugim Rzymem z o wiele wyższym poziomem kultury i demokracji. Lecz coś podpowiedziało nam — imperia są przemijające, one niechybnie rozsypią się pod swoim ciężarem i wewnętrznymi konfliktami. Dlatego my, z reguły, siedzieliśmy w domu, urządzając swoją ziemię i domostwo. Trzymaliśmy prawicą za radło, a w lewicy mieliśmy, na wszelki wypadek, miecz. Tylko na wszelki wypadek, i w lewicy. Żyliśmy, patrząc sobie pod nogi, a nie na sąsiednie ziemie. Jako naród formowaliśmy się powoli, ale pewnie i fundamentalnie, jakbyśmy wiedzieli, co czeka nas w przyszłości — jakie tragedie i niespodzianki, jakie karkołomne zwroty losu, że dziki honor ord rozbije się o niezniszczalny stoicyzm naszego ducha i wolą cierpliwość. Jakbyśmy przygotowywali się do naszej tragicznej historii w drugim tysiącleciu. Intuicyjnie czy przewidywalnie rozumem — to już inna sprawa. Byliśmy cząstką przyrody i dlatego modliliśmy się do słońca, drzew, deszczu, ziemi. Poetyccy materialiści, którzy ubóstwiali nie siebie, a to, co wokół nas. To tysiąclecie — jest jednak nasze, bo w nim narodziliśmy się jako wspólnota etniczna, jako wielka ludzka rodzina, którą ochrzcił książę Włodzimierz. Nasi wrogowie, sami tego nie uświadamiając sobie, pomagali nam jednoczyć się, stawać ramię w ramię. Zaczęliśmy swoją biografię od budowy świątyń na kijowskich wzgórzach, odpierając najazdy dzikich ord na naszą płodną ziemię. Trzymaliśmy się swojego domu, a nasi wrogowie myśleli, że jesteśmy po prostu niezdarni i leniwi. Niezabezpieczeni z każdej strony świata, w każdej chwili oczekując ataku, tupotu końskich kopyt i gęgania ordyńców, ciągnęliśmy do nauki, mając za kult nie tylko siłę, ale i rozum oraz życiową mądrość. Córka Jarosława Mądrego Anna, zostawszy żoną francuskiego króla, uczyła go czytać i pisać, a słynna biblioteka Jarosława Mądrego była pierwszą biblioteką na świecie. Daliśmy ludzkości niepowtarzalną architekturę, daliście zdumiewające pieśni, haft, wzorce pierwszej dyplomacji i pierwszej demokracji. Książęca żona, księżna Olga rządziła nami nie gorzej niż Światosław. Większość ważnych dla państwa spraw rozstrzygał wiec ludowy. Kozacka rada wojskowa „wyrzuciła” z urzędu niejednego kiepskiego hetmana, jeśli zamierzał się na rządy monarchiczne. I to — na długo przed wszystkimi, wychwalanymi obecnie, europejskimi demokracjami, do drzwi których my lękliwie pukamy dzisiaj: a może otworzą? Lecz my nie daliśmy wzorców tortur nawet w najokrutniejszych i nieludzkich czasach historii. Nawet szubienica i pal — to nie nasze wynalazki. A gilotyna i karabin maszynowy — tym bardziej. Nie zapominajmy o tym, Ukraińcy. My natomiast daliśmy światu „Ruską Prawdę” jako wzorzec przyszłych praw, a nasz serce, a uparcie myśleć nad nią. Ukraińska historia jest gęsto zaludniona osobowościami. Imiennymi, a częściej — bezimiennymi, bez których nigdy by się nie wydarzyła. Wśród tych osobowości jest wszystko. Są postacie zrozumiałe i jednoznaczne, jak Światosław, Bohun, Naływajko, Mazepa, Stus, Czornowił. Są zagadkowo rozdwojone, rozdarte, jak Roksolana, Bohdan Chmielnicki, Gogol, Chwylowy, wreszcie — Krawczuk. Są jasne, jakby narodzone z aureolą, jak Jarosław Mądry czy Danyło Halicki. Są szare i niewyraźne, jak Juraś Chmielnicki. Są i nie kozacy, a jedynie polityczni kozaczki, którzy wysługiwali się silniejszym, jak bracia Kyryło i Hryhorij Rozumowscy, Hołoborodźko, Pidhorny, Szczerbycki, Iwaszko. Byli i tacy, którzy całą swoją duszę, los i życie złożyli na ołtarzu ukraińskiej wolności, gotowi byli nawet śmiercią swoją potwierdzić to, że Ukraina nie umarła, jak Kałnyszewski, Taras Szewczenko, Franko, Hruszewski, Petlura, Bandera, Szuchewycz, Switłyczny... Szukam przykładu Ukraińca — cynicznego i świadomego kata własnego narodu — i nie znajduję. Powtarzam — świadomego, celowego kata. Chyba że bezimienni janczarzy z ukraińskich pułków w tureckim wojsku. Bo nawet wykonawcy największej tragedii ostatniego stulecia — wyniszczenia całego kwiatu ukraińskiej nacji w latach stalinizmu — nawet wśród nich, którzy stali „na pierwszych numerach” (Jakir, Kosior, Postyszew, Kaganowicz), — nie ma Ukraińców. Nic nie upiększam, sam jestem zdumiony tym faktem. Jednak czy nie na najwyższym wzlocie naszego narodowego ducha, wydaje się, zaledwie o jedną historyczną chwilę przed zakończeniem formowania i utwierdzenia silnego, zjednoczonego, ambitnego państwa Ukraina, z demokratycznym ustrojem życia, z miłującym pokój, domowym charakterem — Los odwrócił się od nas. Za co dokładnie — nie mam odpowiedzi, jeszcze myślę nad nią. Jednak fatalny błąd Bohdana w Perejasławiu — to już następstwo, to — zapłata. Wielu nie zgodzi się ze mną, zwalając wszystko jedynie na przebiegłą agresywność Rosji, ale ja nie chcę zapominać o tym, że nacja była już moralnie złamana i wyczerpana, nie miała już ani siły, ani zamiaru obronić nawet tego, co widniało w ugodzie perejasławskiej. Nie mając swojego miejsca na historycznej arenie, nacja odchodzi do historycznego statystowania, wpada w półsen, budząc się jedynie po to, by zdobyć pożywienie, pożywić się i przedłużyć swój ród i znowu, niech i czujnie, półokiem, ale — drzemać. Żeby — przeżyć. Nawet w niewoli. Dwieście pięćdziesiąt lat istnieliśmy jak ozimina pod śniegiem. Będzie desperacka próba Mazepy przy pomocy Szwedów wyrwania nas z niewoli, ale klęska Karola pod Połtawą tylko bardziej wpędzi nas w beznadzieję, zapomnienie i bezprawie. Będą nauczać Wyszeński i Skoworoda, ale słyszeć ich będą tylko jednostki. Zagrzmi „Eneidą” Kotlarewski, ale nacja tylko przewróci się na drugi bok. „Ja tak kocham ją, kocham...”, „Zginiesz, zginiesz, Ukraino”, „Pochowajcie i wstawajcie!” — ze wszystkich sił wołać będzie do nas Szewczenko, ale już mało kto uwierzy, że zwracają się właśnie do nas, dawno zapomnianych przez Boga. Tym bardziej — w naszym ojczystym języku, który już uważają za nielegalny i — nieistniejący. Nawet martwa łacina była w lepszym położeniu. Z naszych rąk wybito szablę, ale w nas, niech i nielegalnie, ale pozostawało słowo. Dlatego nacja zdobyła się na Frankę, Łesię, Stefanyka, Hruszewskiego, Wynnyczenkę. Rozpad na zawsze Austro-Węgier i tymczasowy rozpad Imperium Rosyjskiego dał nam możliwość przypomnienia światu o sobie: my — Ukraińcy jesteśmy, chcemy mieć swoje państwo... Lecz nie dokończyliśmy, bo pod naszymi oknami stali już łowcy ludzi Murawjowa-wieszatiela. Większość Ukraińców (i ja w tym) nigdy nie czeka dobra od roku przestępnego. A byłyż w naszej tysiącletniej historii przestępne stulecia. Czternaste. Krwawe, naznaczone najazdami ord, niszczeniem Kijowa, braniem w jasyr, swarami książąt i morami. Osiemnaste. Pełna utrata państwowości, zniszczenie przez Katarzynę Siczy, wprowadzenie pańszczyzny. Jesteśmy odrzuceni na pobocze historii. Na długo. W chwilach rozpaczy myślało się — na zawsze. Lecz najbardziej tragicznym stało się dla nas dwudzieste, przestępne, stulecie. Po takim totalnym ludobójstwie przez reżim komunistyczny, po takich masowych deportacjach, rozstrzeliwaniach, „łamaniu kręgosłupów” — nie sposób było nawet myśleć o naszym odrodzeniu. Lecz my z wami, bracia, jesteśmy. Jesteśmy my. Jest nasze państwo ukraińskie. Nie takie, jakiego chcemy, nie takie, na jakie zasługuje nasza wielostuletnia historia w tym tysiącleciu, naznaczona ogromnymi ofiarami, upokorzeniami, upadkiem, ale innego dzisiaj nie mamy. I nikt nam go nie podaruje. Musimy przejść i to dantejskie koło ratowania siebie, samostanowienia i, wreszcie, samoodrodzenia we własnym domu. W to pierwsze ukraińskie tysiąclecie można rzucić w ślad kamieniem, bo było ono okrutne i nie zawsze sprawiedliwe wobec nas, wyczerpało nas i przeprowadziło przez nieludzkie tortury, kruszyło nas, miesiło jak glinę, dzieliło, topiło w wódce i niepamięci, wykreślało ze światowej historii, spychało do roli niewolników, zdobiło i pozbawiało duchowości. Lecz my tego nie robimy, bo jednak pozostaliśmy narodem, nacją. Niech i chorą, wycieńczoną, ale spragnioną życia i perspektywy. Dlatego wyjmujemy zza pazuchy, żegnając się z tysiącleciem, — nie kamień, a nasz zakalec, bo zagnieciony na łzach i pocie wielu pokoleń, ukraiński chleb. My — nie kultywujemy zła i nienawiści, bo na sobie poznaliśmy ich martwy ciężar. Zatem, patrząc za tobą, my, Ukraińcy, mówimy: żegnaj, okrutny czasie, wypiliśmy twój gorzki kielich do dna, ale nie zniknęliśmy, nie rozproszyliśmy się po świecie i nie przeklęliśmy ani ciebie, ani swojej ziemi i Losu. Podnosimy rękę nad czołem i powoli machamy ci na pożegnanie. I zauważamy, że ręka nasza drży z przejęcia. Widząc to, nasze dzieci nas rozumieją i — jako pierwsze zwracają swoje twarze w nowe ukraińskie tysiąclecie. — Dzień dobry. To my, Ukraińcy... My już za wszystko rozliczyliśmy się w pełni. Wreszcie mamy prawo do szczęścia... GRUDZIEŃ, NR 12 (78), 2000 ROK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Wołodymyr JAWORIWSKI

hetman Pyłyp Orlyk napisze pierwszą na świecie konstytucję, na długo przed polską i francuską, nie mówiąc już o amerykańskiej. Proch zapomnienia i utrata państwowości na długo ukryły te fakty za przerośniętą i wyolbrzymioną wielkością „starszego brata”, ale to przecież nasza, ukraińska historia i musimy wydobyć ją z niepamięci. Nikt poza nami samymi tego nie zrobi. Bo nikomu poza nami to nie jest potrzebne. Kształtowaliśmy się jako osiadły, domowy i nieagresywny naród, rzadko chodziliśmy na cudze, umiejąc bronić swojego, krewnego. Dlatego o nasz spokój i niepozorne, nieefektowne rycerstwo rozbijały się zarówno tatarsko-mongolskie, jak i tureckie hordy. Kiedy napadano nas we własnym domu, pokonanie nas było niemożliwe. Nie kryjemy, że także Bohdan Chmielnicki wybuchnął gniewem i stanął na czele jednego z najpotężniejszych powstań narodowo-wyzwoleńczych właśnie dlatego, że polski szlachcic naruszył jego rodzinne gniazdo. Tak, jesteśmy domowi, ale nie daj, Panie Boże, dotykać nas w naszym domu. Tę cechę zabieramy ze sobą także w trzecie tysiąclecie. Ona, właśnie ta cecha, przyniosła nam wiele goryczy i cierpienia, bo drzwi naszego domu w większości były otwarte, więc częściej wchodzili wrogowie, udając przyjaciół. Uparcie wypracowywaliśmy własne tradycje, swój charakter i obraz etniczny, nawet własny system polityczny, który nam odpowiadał. Braterstwo kozackie z etyką nieugiętego pobratymstwa, bezpośrednie, demokratyczne wybory starszyzny i hetmana, kolegialne decyzje na Siczy, wybieralni sędziowie i jawne sądownictwo, kult wolności osobistej i zbiorowej wykluczały nawet możliwość niewolnictwa i poddaństwa aż do wejścia w skład Imperium Rosyjskiego. Mając niezliczoną liczbę jeńców, nie mieliśmy niewolników. Zawsze wystarczało nam ziemi, przestrzeni i słońca. A jednak zawsze brakowało nam właśnie zbiorowego honoru i narodowej pewności siebie — tak naturalnych rzeczy u wielu naszych sąsiadów. Zwłaszcza tych, którzy, jeszcze nie umiejąc chodzić i mówić, ledwie odpełznąwszy od ojcowskiego progu, zaczęli nazywać siebie „starszym bratem”. Stąd tyle naszych dramatów i tragedii. Pierwszych sześć wieków tego tysiąclecia były jednak ukraińskie. Z uporem i zdecydowaniem utwierdzaliśmy się na tej ziemi jako samobytny, silny i państwowy naród. Sobór Sofii i Ławra swymi kopułami świeciły na pół Europy, nasi mnisi pisali kroniki, utrwalając naszą historię dla potomnych. Na podolskich przystaniach stały łodzie, wyładowując najlepsze towary z całego świata. Na Andrijiwskim Uzwozie w kolejkach do naszych książąt czekali zagraniczni posłowie. Chciwie przyswajaliśmy to, co obce, interesujące i przyjmowalne dla nas, ale przede wszystkim — świętością strzegliśmy swego, dzieląc się nim z innymi. Kochaliśmy piękno, nawet przepych, choć kłuł w oczy naszych wrogów, pobudzał ich barbarzyńską żądzę i niszczycielską uciechę. Osiedliliśmy się na ziemi na szlaku z Europy do Azji i z Azji do Europy, na pograniczu dwóch cywilizacji — osiadłej i koczowniczej, dlatego wielu z nas przyjęło za filozofię „moja chata z boku”, odgradzając się nawet od sąsiada płotem, lecz państwo pozostawało nieogrodzone i otwarte. Dopiero teraz, pod koniec tysiąclecia, ograniczamy je realnymi granicami bez drutu kolczastego. Dla narodu osiadłego, który porusza się tylko w czasie, jest to zdumiewająca rzadkość. Dlatego przez tysiąclecie nie poszerzaliśmy swojego terytorium, a przeciwnie — oddawaliśmy je, potwierdzając tym swoją wielkość i nawet niezgrabną szczodrość. Byliśmy silni i pewni siebie, nasza młoda krew grała jak bragа, dlatego nie baliśmy się mieszania krwi, nie zamykaliśmy na klucz swojego kodu genetycznego — to także znak potężnego narodu, jego zdrowia i niezniszczalności. Krew tatarska, mongolska i turecka wsypała w nasze źrenice iskry, a na nasze rumiane twarze położyła smagłość i dzięki temu staliśmy się jeszcze piękniejsi i bardziej oryginalni. Czynnik lacki dodał wielu z nas (przede wszystkim kobietom) szlachetnej wytworności, a być może i maniery. Nikogo nie asymilowaliśmy przymusem, to oni dobrowolnie rozpuszczali się w naszym środowisku, naturalnie stając się Ukraińcami. Naszej tysiącletniej historii nie trzeba ani podmalowywać, ani upiększać, choć wyjałowili ją i przepisali na swoją modłę obcy, przydzielając nam w niej rolę drugorzędnych statystów. W naszej historii jest wszystko: bohaterstwo i podłość, ofiarny patriotyzm i odstępstwo, są rycerze i nędznicy. W końcu czytać ją można także bez bromu, jeśli nie będziemy melodramatycznie łamać rąk i chwytać się

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

%K%2= u=!*-"“ь*%г% %K’-д- …=…… K3л= ƒ%“е!ед›е- …= …= 2=*,. …=C! м*=.: # ƒ=.,“2 2= 32"е!д›е…- … 3*!=-…“ь*%- м%", * де!›="…%-; # ле*ц-L…= 2= л-2е!=23- !%ƒ…="ч= !%K%2=; # *3ль2%“"-2… ; # C!="%ƒ=.,“…=; # ",д="…,ч= “C!="=; # %!г=…-ƒ=ц-L…= !%K%2=. o!%“"-2 …, u=!*-"?,…, …=г%- л%ш-ю2ь, ?% %Kл=“…- де!›="…- %!г=…, , ", *%…="ч= "л=д= …е K=›=ю2ь ", *%…3"=2, ƒ=*%…-" - C%л%›е…ь j%…“2, 23ц--. n2%› *%…“2!3*2, "…= “C-"C!=ц м=L- ›е …ем%›л, "=, K% "л=д= Cе!е- K3"=- " !3*=. *%л, ш…ь%- C=!2- …%ме…*л=23!, 2= м-›…=!%д…, . ƒл%ч, …ц-", = r*!=-…“ь*= де!›=- "=, * – – м%"=, C%2!еK3ю2ь ƒ=- . , “23 * ƒ K%*3 г!%м=д“ь*, . %!г=…-ƒ=ц-L, 2=* – %*!ем, . г!%- м=д …. o!="л-…… 2= =*2, "-“2, &o!%“"-2, [ …=C, “=л, "ел, чеƒ- …3 *-ль*-“2ь ƒ"е!…е…ь д% де!- ›="…, . %!г=…-", K!=л, 3ч=“2ь 3 !-ƒ…%м=…-2…, . *%…-е!е…ц- . …= ƒ=. , “2 2= 32"е!д›е…… 3*- !=-…“ь*%- м%", * де!›="…%-, ", “23C=л, " gl-, ƒ3“2!-ч=л, “ -ƒ де!›=дм-…-“2!=цм, !-ƒ…%г% !-"… , !е*2%!=м, "3ƒ-" 2%?%. b “3д%"%м3 C%! д*3 д%м%гл, “ “*=“3"=…… !-ше…… u=!*-"“ь*%- м-“ь*%- !=д, C!% &д"3 ƒ, ч--[. aеƒ3м%"…%, г!%м=д“ь*, L 2, “* м=- Cе"…-, .%ч – “л=K*- …=“л-д*, . o!, …=Lм…- ƒме…ш3-2ь“ ƒ!%- “-L?е…… 3*!=-…ц-", C!%K3д- ›3-2ь“ “=м%“"-д%м-“2ь г!%м=- д …. l%›…= K3л% д%“ г2, ƒ…=ч- …-ш, . 3“C-.-", *%л, K 3*!=-…“ь*- %!г=…-ƒ=ц – K3л, ƒг3!2%"=…, м, , =K, "л=“…е & [ *е!-"…, *-" C-дC%- ! д*%"3"=л%“ ƒ=г=ль…%3*!=- -…“ь*-L -де-, =K, 2- =мK-ц--, *- …-ч, м …е %K-!3…2%"=…- – …- …= ч%м3 …е K=ƒ3ю2ь“ , K3л, C!, - 2л-мле…- 2= -де…2, --*%"=…- ƒ ", - *%…=…%ю !%K%2%ю. m= м%"…-L …, "- д%“2%L…% 2!3- д 2ь“ C!%“"-2 …, : j. a=л=K3. =, `. j%"=ле…*%, `. g%!, *, ~. j=C3“2-…= 2= K=г=2% -…ш, . . g…=ч…3 !%K%23 " ць%м3 …=- C! м*3 C!%"%д, 2ь qC-л*= 3*!=- -…“ь*, . ", *л=д=ч-", *3 %ч%лю- C!%-е“%! `. g%!, *. 0е Cе!- д3“-м ле*ц--, *%…це!2, 2%?%. qл-д "-дƒ…=ч, 2, !%K%23 b. n"%д, j. a=л=K3. , . g…=ч…, L "…е“%* 3 цю “C!="3 ~. j=C3“2-…%-: це *3!“, дл *е!-"…, *-" ш*-л 3 K=- г=2ь%. !=L%…=. м. u=!*%"=, ?%- !-ч…- “ем-…=!, …= K=ƒ- …=ц-%- …=ль…%- ш*%л, -!%д, …, &aе!ег, - … [, C%*=ƒ%"- 3!%*, " K=г=2ь%. ш*%л=. м-“2=, ле*ц – ƒ 3*!=-…%- ƒ…="“2"= 3 u=!*-"“ь*%м3 …=ц-%- …=ль…%м3 C%л-2е. …-ч…%м3 3…-- "е!“, 2е2- 2= "-L“ь*%", . ч=“2, - …=. . n*!-м 2%г%, ~. j=C3“2-…= ", "ч=- д="…- 3*!=-…“ь*- ƒ", ч=- 2= %K! д, , 3C!%"=д›3- -. 3 ›, 22 * “" 2=-3!%*, , *- …е- %д…%!=ƒ%"% C%*=ƒ3"=л, C% 2елеK=че……ю. )=“2% ƒ ле*цм, ", “23C=л, `. g%!, *, b. n"-д, j. a=л=K3. =. o!=цюю2ь г3!2, # -%ль*- л%!…, L 2= K=…д3!, “2-", C, “=…- *=!“2"=, …=ц-%…=ль…%- ", ш, "*, , ›, "%C, “3. b 1998 !%ц- q%юƒ 3*!=-…%* qx` "-дƒ…=ч, " . 3д%›- ГРУДЕНЬ, Ч. 12 (78), 2000 РІК …ю “23д-ю C!, ш*%л- &aе!ег, - … [ г!=м%2%ю ƒ= 3ч=“2ь 3 м-›…=!%д…%м3 *%…*3!“- &o!, - !%д= – м, [. d"= !%*, 2%м3 C!, &o!%“"-2-[ “2"%!е…% г3!2 &u=!- *-"’ …, [ (. 3д%›…-L *е!-"…, * # ƒ=“л3›е…, L C!=ц-"…, * *3ль23!, r*!=-…, , чле… C!="л-…… , C!%- -е“%! `. g%!, * 2= д, !е*2%! г3!23 k. g%!, *, *- C!=цюю2ь …= г!%м=д“ь*, . ƒ=“=д=. ). c3!2 Cл-д…% “C-"C!=цю- ƒ . =!*-"“ь- *, м, *%мC%ƒ, 2%!=м, , C%е2=м, , м3ƒ, *=…2=м, . r L%г% “*л=д- C%- …=д 2!, дц 2ь C’ 2ь 3ч=“…, *-". b%…, ƒ= “"%- *%ш2, C%ш, л, “це…-ч…- *%“2юм, . g= д"= !%*, *%ле*2, " д=" K-льш * C’ 2де“ 2 *%…це!2-" 3 u=!*%"- 2= %Kл=“2-, ", “23C=" C% !=д-%, 2елеK=че…- …ю, C!, ƒе! K=г=2ь%. -е“2, - "=л-". x*%д=, *?% L%г% дль…-“2ь ƒг=“…е, =ле “ь%г%д…- 3 &o!%“"-2, [ …ем=- *%ш2-" …= C!, дK=…… м3ƒ-…“2!3ме…2-", %C- л=23 !%K%2, . 3д%›…ь%г% *е!-"- …, *= 2= …= 2!=…“C%!2…- ", 2!=- 2, . o!="%ƒ=. , “…= !%K%2= “C! - м%"3"=л=“ь * …= ƒ=. , “2 3*!=-- …“ь*%- м%", , 2=* – %*!ем, . г!%- м=д …. g ц--ю ме2%ю C!, &o!%“"-2-[ K3л% “2"%!е…% C!=- "%ƒ=. , “…3 г!3C3. ) ле…, – д%- *л=л, K=г=2% ƒ3“, ль, =K, ƒ=- C%K-г2, л-*"-д=ц – 3*!=-…“ь*, . д, - 2 ч, . “=д%ч*-" – 449, 176, 201 3 м. u=!*%"-. m=д="=л=“ ю!, - д, ч…= д%C%м%г= C-дл-2*=м 2= “%ц-=ль…% …еƒ=. , ?е…, м г!%м=- д …=м. q*=›-м%, ю!, “2 b. l=ƒ- … * ƒ=. , ?=- " “3д=. 3›е де- "’ 2ь м-“ ц-" г=ƒе23 &d›е!ельце[ – u=!*-"“ь*3 &o!%“"-23[ "-д ƒл%д--" 3 ƒ=*%…-. o%ƒ, "=ч …е ƒ=- Cе!еч3- -=*2-", …="еде…, . 3 г=ƒе2-, – цеL C!%це“ *"=л---- *3-2ь“ * Cе!е“л-д3"=…… 3*- !=-…ц-" " r*!=-…“ь*-L де!›="-. a-Kл-%2е*= u=!*-"“ь*%г% 2%- "=!, “2"= &o!%“"-2=[ …=!=. %"3- C%…=д д"- 2, “ ч- ", д=…ь – “C!, - -%!м3"=……ю 2= C%C%"…е……ю 3*- !=-…%ƒ…="ч%ю л-2е!=23!%ю !=L%……, . , ш*-ль…, . , "3ƒ-"“ь*, . K-Kл-%2е*. g= ƒ"-2…, L Cе!-%д K3л% Cе!ед=…% -м C%…=д C’ 2ь 2, “ ч *…, ›%*. g= ме›- %Kл=“2- !%ƒ-“л=…% Kл, ƒь*% 2, “ ч- C!, - м-!…, *-". &o!%“"-2=[ Cе!едCл=- ч3"=л= де“ 2*, 3*!=-…“ь*%м%"- …, . г=ƒе2 дл !-ƒ…, . 3“2=…%". a3л% !%ƒд=…% C%…=д 2!, дц 2ь 2, “ ч *…, ›%*, ", д!3*3"=…, . 3 ", д="…, ч%м3 *%мCле*“- &o!%- “"-2, [. mе%K.-д…% "-дƒ…=ч, 2, “=- м%"-дд=…3 !%K%23 p. Š"е!д%- . л-K%"%-, n. l-ƒ *, c. a3!де…- *=. u=!*-"“ь*= &o!%“"-2=[ ", д=- "“е3*!=-…“ь*3 г=ƒе23 &f3!="- л, *[. l, …3л%г% !%*3 K3л% “%- !%* ч%2, !, 2, “ ч- Cе!едCл=2- …, *-", ць%г% !%*3 # д"=дц 2ь 2!, ƒ C%л%", …%ю. y, != C%д - *= !ед=*2%!3 г=ƒе2, k-д – x, C 2= C!=ц-"…, *3 nле…- g=“ед-. nKл=“…= г=ƒе2= &d›е!ельце[ м=- д"- 2, “ чш-“2“%2 Cе!едC- л=2…, *-". &o!%“"-2=[ C-д2!, м=- л= г=ƒе23 !=L%……%г% %K’-д…=…- … &gм--"е г%!%д, ?е[, *= ƒ …%- "%г% !%*3 “2=- %Kл=“…%ю. g= ƒ"-2…, L Cе!-%д C!%“"-2 - …, %Kл=“…%г% %K’-д…=…… “C!, - л, ", д=……ю г=ƒе2: &bе2е- !=…“ь*- "-“2-[, &b-ч%", L дƒ"-…[, &gеле…, L ш-м[, &dе!г=ч-"“ь*, L “"-2%", д[. r ƒ"’ ƒ*3 ƒ C-д", ?е…- … м ц-… …= C%л-г!=--ч…- C%“л-г, "“- %C, …, л, “ь 3 "=›*-L --…=…- “%"-L “*!32-, K% …ем=- *%ш2-" …= д!3* г=ƒе2, &f3!="л, *[ ƒ г!3д… ць%г% !%*3. ) е!еƒ --…=…- “%"3 “*!323 ƒм-ше…- C!, C, …, 2, ", C3“* г=ƒе2, &d›е!ельце[. y, !% "д ч…- 0 е…2!=ль…%м3 C!="л-……ю ƒ= C%23›…, L !-ƒ%- г!=-, *, L д=" м%›л, "-“2ь C%- л-Cш, 2, …=ш- ", д="…, ч- “C!=- ", . # n!г=…-ƒ=ц-L…= !%K%2= u=!*-"“ь*%- %Kл=“…%- &o!%- “"-2, [ “C! м%"3"=л=“ь …= …=- л=г%д›е…… д-л%", . *%…“2!3*- 2, "…, . “2%“3…*-" ƒ- "“-м= %!г=- …-ƒ=цм, …=ц-%…=ль…%-де!›="- …, ць*%- %!--…2=ц – 2= 0е…2!=ль- …, м C!="л-…… м &o!%“"-2, [. m=- м=г=-м%“ь C!=цю"=2, ƒ !=д%ю !е*2%!-" 3…-"е!“, 2е2-", м-“ь*, м 3C!="л-…… м %“"-2, , =ле ч=“2% C!=ц %Kме›3"=л=“ 2-ль*, !%ƒ- м%"=м, 2= %K-ц …*=м, [, # “*=- ƒ=" C!%-е“%! `. j-…д!=2е…*%. # Š!еK= "-д"е!2% ", ƒ…=2, , ?% м, "л=д- …еC%2!-K…-, = м%›л, - "%, – ƒ=L"-. l, м%›ем% %C, “=- 2, C%д – 2=*, м, , * "%…, K3л, , …=г=д=2, , . 2% – . 2% C!, "л=д-, C!%2е“23"=2, C!%2, ƒл%ч, …-" 2= !%ƒK%-". 0 е м=л% *%м3 C%д%- K=-2ь“ . l%›л, "%, 2%м3 – “3д 2ь &o!%“"-23[ 2= г=ƒе23 &d›е!ельце[, ?% …="-2ь де *, м “3дд м - =д"%*=2=м …е ƒK=г…32, # ƒ= ? %?! q3д …=д &o! %“"-2%ю[ 2= &d›е! ельцем[ – “32% C%л-2, ч- …%ю 2= =…2, 3*! =-…“ь*%ю “C! =- "%ю. ) , › 232 ", …=? bл=д, ? m- # …=ш=! a% м, д%ƒ"%л -м% 2%C- 2=2, …=ш3 “" 23 ƒемлю 2= C=C- лю›, 2, …=“, …=ш, . C! %! %*-" 2=*, м ", ! %д*=м, * a3ƒ, …=: K% "-ль…% . %д 2ь – ! %ƒC=2 *3ю2ь 3 bе! . %"…-L p=дм32=…2, , ? % C%“м-л, C-д… 2, ! 3*3 …= л-де! = "“е3*! =-…“ь*%- %! г=…-ƒ=ц-- &o! %“"-2=[. “*? % м, K3дем% L д=л- K=Lд3›- д% “"% – д%л-, 2% 2! еK= %ч-*3"=2, ? е г-! ш%г%. o%л-2, *= м-›…=! %д…%г% “-%…-ƒ- м3 C%л г=- " 2%м3, ? %K д%? е…- 23 ƒ! 3L…3"=2, %“"-23, …=3*3 2= *3ль23! 3, “C! , 2, м=*“, м=ль…%- м3 ", -ƒд3 2=л=…2-" ƒ r*! =-…, 2= де…=ц-%…=л-ƒ=ц – …=ш%- м%л%д-, = r*! =-…3 Cе! е2"%! , 2, …= “, - ! %", ……, L C! , д=2%* qx` 2= -ƒ! =-лю. Š! еK= ƒ=ƒ…=ч, 2, , ? % " ць%м3 C! , …=ш-L Kеƒдль…%“2- 2= м%"ч=ƒ…%м3 C%23! =……- "%…, д%“ гл, "ел, *, . 3“C-. -"[, # Cе- ! е*%…=…, L г%л%"= u=! *-"“ь*%- &o! %“"-2, [. p%ƒм-! *%"3юч, …=д 2, м, * =*2, "-ƒ3"=2, ! %K%23 *%›…%г%, . 2% ""=›=- “еKе C! %“"-2 …, …%м, C=… j-…д! =2е…*% …="-" 2=*, L %“ь, ƒд="=л%“ K, д! -K…, L -=*2: &“*%“ь д% ме…е ƒ=2еле-%…3"=" …=ч=ль…, * "%*ƒ=л3 – “*=ƒ=", ? % L%г% "›е ƒ=м%! д3"=" *, L“ьч%л%"-* C! % …еC! =", ль…% …=C, - “=…е “л%"%. “ “*=ƒ=", * “л-д C! =", ль…% …=C, “=2, . n“ь K=- ч, 2е, * %д, … ч%л%"-* . %д, 2ь - д%K, "=-2ь“ . “*K, м, , 3*! =-…ц-, "“- д%м=г=л, “ , 2% L “C! ="= K3л= K. n2%› *! =Cл *=м-…ь 2%ч, 2ь. r C! %“"-2 …“ь*-L ! %K%2- д! -K…, ць …е K3"=-! “*? % м, …е ƒд=2…- ƒм-…, 2, “, 23=ц-ю "-д! =- ƒ3, 2% ць%г% …е%K. -д…% д%м=г=- 2, “ь C%“л-д%"…%, …е"ел, *, м, *! %*=м, , K% ! %K%2, " …=“ …е- C%ч=2, L *! =L. y% ! %K, 2, ? &o! %“"-2=[ …е "-д“23C, л=, д%- м=г=юч, “ь 32"е! д›е…… 3*! =-…- “ь*%- м%", * де! ›="…%- " 3“-. “-е! =. “3“C-ль…%г% ›, 22 , – ? %K ", . %"=…… 3 д, 2 ч, . “=д%ч*=. 2= ш*%л=. K3л% 2-ль*, …=ц-%- …=ль…, м. m=ƒ", "3л, ць, м-“2, “-лм=ю2ь K32, ", *люч…% 3*! =-…“ь*- ƒ= ƒм-“2%м – -%! м%ю. “*, мм%›е K32, …=ц-%…=ль…е ", . %- "=…… 3 ш*%л-, *= ! %ƒ2=ш3"=- л=“ …= "3л. kе…-…= =K% -…ш%- г% K-льш%", *=, = K=2ь*, C! =- цюю2ь 3 =! 2-л- *%г%“ь C=! 2- ƒ’-ƒд3?! pе*л=м= 2= ", "-“*, м=- ю2ь K32, 2-ль*, 3*! =-…“ь*, м, . c%л%"…е # ƒ= ! %K%23![ b %Kг%"%! е……- д%C%"-д- 2= ƒ"-23 ! е"-ƒ-L…%- *%м-“ – "ƒ л, 18 листопада відбулася VIII звітно-виборча конференція Харківського об’єднання Всеукраїнського товариства «Просвіта» імені Т. Шевченка. Із районних і міських об’єднань прибуло дев’яносто шість делегатів, багато гостей та симпатиків «Просвіти». Перед початком роботи просвітянський гурт «Харків’яни» (художній керівник А. Зорик) виступив із невеликим концертом, що налаштувало учасників конференції на конструктивну роботу. Відкрив конференцію голова Харківського об’єднання Всеукраїнського товариства професор А. Кіндратенко. В її роботі взяли участь голова Товариства «Просвіта», народний депутат України Павло Мовчан і відповідальний секретар Микола Нестерчук.
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Pawło MOWCZAN: „OPIERAĆ SIĘ NA ROZUMNEJ I CZYSTEJ SILE!”

Współczesność wymaga od nas, byśmy byli zjednoczeni w swoim dążeniu do budowy państwa, byśmy byli świadomi tego, że naród – to nie tylko wspólnota, to przede wszystkim siła, która potrafi bronić swoich interesów. Wiele mówi się o tym, że ukraińska „Proświta” powinna być bardziej aktywna, bardziej znacząca. Wiele mówi się o tym, że należy ją wspierać, by była ona silną, narodową, ukraińską organizacją. W. Jaszczuk, W. Jakowlew, W. Hry-Kow, K. Tynczenko, O. Słuczenko, O. Jeremczuk i inni ogłaszali, że należy ją wspierać, w gromadzeniu środków, by móc realizować swoją działalność – prawa, zadania do Proświty, odpowiedzialne sekrety pracy w „Proświcie”. L. Mesterczuk zwrócił uwagę na to, że ukraińska „Proświta” musi pracować, by nadawać znaczenie. I oto w Kijowie – na donieckiej płaszczyźnie władzy, szowinizmu oraz ukraińskiego, w tym. Niestety, w tym procesie, kiedy, przy, przy, włączając się w to, w tym prawa narodowe, mniejszości, w tym siła, rozczarowują się – w tym, jaka socjalna nagroda. Przykładem może być proces, prowadzony przez ukraińską „Proświtę”. Ale w tym, przy, czym, państwo ukraińskie nie postępuje, by nam nie było trudniej, dążyć do na swojej ziemi – będziemy walczyć, swoje słowo, swoją kulturę, swoją ziemię – swoją godność. A dla tego potrzeba jednoczyć wszystkie siły narodowo-patriotycznego ukraiństwa. My zawsze zajmowaliśmy się „Proświtą”, to było – jednym z głównych zadań naszej organizacji. Też za gramem, w walce. Duże oczekiwania, by do tej – pod – utwierdzić w klasie narodowo-patriotycznej siły. Każdy krok trzeba prowadzić, akty, w tym – pokonywając swoją trwogę. W przemowie, w studiu w Kijowie, w imieniu Wszechukraińskiego towarzystwa „Proświta”, na odległość deputat Ukrainy, Ołeksandr Ławrynowicz. W relacji, w wniesieniu sprawy ukraińskiego narodowego odrodzenia, zjednoczenia duchowego, osobowo naszej państwowości, głową ukraińskiej „Proświty”, profesorem P. Mowczanem za głosowanie. Oraz też twierdzenie do prezydenta Ukrainy, na podtrzymanie rady B. Ołeksienka, do organów miejscowej władzy, o potwierdzenie państwowej mocy. Ukraińska „Proświta” żyje, działa. Mykoła NESTERCZUK — W ciągu mijającej dekady powstały dziesiątki partii narodowo-demokratycznych. Niestety, nie stały się one siłą, która mogłaby zmienić całą sytuację w państwie. Jeśli będziemy mówić o problemach narodowych w oderwaniu od politycznych, to sprawa nie ruszy z miejsca i tak będzie dopóty, dopóki nie zdołamy na wszystkich szczeblach władzy mieć swoich ludzi. Samorządność to wtedy, gdy wola większości decyduje o wszystkim, gdy opozycja ma prawo do głosu i odpowiednich reakcji. Dopóki nie będziemy mieli harmonijnej relacji władza — opozycja i odwrotnie, to będziemy mieli to, co mamy, według powiedzenia Ł. Krawczuka. Dlaczego tak aktywnie zachodzą takie zmiany, takie transformacje w społeczeństwie i właśnie we władzy? Dlaczego procesja referendalna zbliża się teraz do szczytu w parlamencie? Dlaczego to, co narzucono społeczeństwu, chcą zrealizować?! A po to, by osiągnąć absolutną kontrolę w państwie, by nie było żadnej opozycyjnej myśli — czy to prawicowego nurtu narodowego, czy lewicowego społecznego. To nie ma znaczenia. Głównym celem jest to, żeby jej nie było! I dlatego władza dąży do zmian kadrowych, jak to szybko stało się w Charkowie. Do wyborów przygotowuje się partia władzy, wcześniej była to NDP, a teraz SDPU(o). Dzisiaj jest ona znacznie poważniejsza i bardziej zmutowana. Mówię o istocie problemu, żebyśmy ją zrozumieli. Bo organizacje społeczne nie mają dzisiaj miejsca w procesie legislacyjnym, bo nie posiadamy zdolności prawnej w wyborach. Organizacje społeczne zostały wykluczone z procesu wyborczego. To był największy błąd naszych partyjnych radykałów. Głosowali za tym, by organizacje społeczne nie brały udziału w wyborach, nawet te organizacje społeczne, które liczą sto i więcej tysięcy członków. A w tamtym czasie były dwie takie — „Proświta” i RUCH. Mieliśmy prawo brać udział i wpływać na wybory na wszystkich szczeblach. Absolutyzowano pojęcie partii bez zrozumienia tego, że partie nie dadzą pożądanego rezultatu. A dzisiaj widzicie, jak narzuca się myśl, że system większościowy jest najlepszy — dlatego, że daje możliwość nowobogackim wykupić wszystkie głosy. Wybory uzupełniające pokazały, że można wpływać tylko pieniędzmi, i dlatego mówię o stanie politycznym na Ukrainie, żeby było jasne, jak należy działać. Mam na myśli obecną sytuację. Należy skoordynować działania i uderzyć w jeden punkt. Obecnie jest to wsparcie rządu Wiktora Juszczenki, który nie pozwala oligarchom rozkradać Ukrainy. Mamy niezwykle poważnego przeciwnika, który uformował się w ciągu ostatnich pięciu lat. Wcześniej byli lewicowi i prawicowi, a teraz pojawiła się trzecia siła polityczna. Usuwa ona z pola politycznego prawicę narodową, bo jest ona najpoważniejszym oponentem. Jest im niepotrzebna. Chcą pozostać, wykorzystując model finału wyborów prezydenckich: Symonenko i przedstawiciel władzy. Symonenko jest im potrzebny, my jesteśmy niepotrzebni. Stosowane są wszelkie technologie, żeby nie doszło do najważniejszego — konsolidacji na prawym skrzydle. Dlatego, kiedy pytacie, dlaczego nie ma prawicy w strukturach władzy wykonawczej obwodu charkowskiego, to zrozumiałe, że jej nie będzie dopóty, dopóki nie skonsolidujemy się i nie pokażemy, że jesteśmy siłą. Prowokują nas do pojedynczych, sporadycznych akcji, powiedzmy, wybicia szyb, obicia fizjonomii i tak dalej. A wszystko to z bezradności. I pokazują na nas, że nie jesteśmy zdolni do niczego więcej. Właśnie to będą nam narzucać! Widzę dzisiaj jedną możliwość rozwiązania problemu — to skonsolidować się już teraz. Na Ukrainie jest pięć potężnych organizacji społecznych. Rzecz jasna, że prawo o wyborach nie zostawi miejsca organizacjom społecznym. Zatem trzeba dołączyć do jakiejś siły politycznej. Oczywiście, że musi to być siła narodowa, blok narodowo-demokratyczny, uformowany wokół W. Juszczenki — on dzisiaj jest chyba jedynym, który może scementować wszystkie prawicowe odłamki, które pozostały: trzy RUCHy, cztery URP... Listę kontynuujcie sami. A oponenci przygotowują się do wyborów. Pierwszy blok — Unia Demokratyczna, Ukraina Pracownicza; drugi blok — partie pracy, emerytów, „Solidarność”, „Odrodzenie Regionów” — to wszystko tworzy się po to, by tą pięścią nas dobić. Mają wielkie zasoby finansowe, przekupują naszych ludzi. Z powodu biedy nie możemy zebrać się wszyscy wielką siłą, powiedzmy, w Kijowie i zademonstrować swoją potęgę. A tam działają pieniądze. Wiemy to doskonale. Jakie są perspektywy przy takim układzie sił w Radzie Najwyższej? Przy ogólnej liczbie trzystu deputowanych stu pięćdziesięciu to kandydaci większościowi, którzy zostaną przekupieni (przykłady z wyborami uzupełniającymi to potwierdziły), stu pięćdziesięciu — wybieranych przez oligarchów. Wszystko dzieje się przy absolutnej kontroli administracyjnej. Nie ma dla nas miejsca, wyprą nas, jeśli się nie zjednoczymy! Trzeba mówić o konsolidacji w kwestiach językowych, kulturowych i religijnych. To jest to, co stawia się u podstaw zjednoczenia politycznego. Błąkając się po partiach, w ogóle pozostaniemy poza sferą wpływu politycznego. Nawet w takiej liczbie, jaką mamy, nie przejdziemy. Wtedy nie będziemy mieli nic. Nie pozwolą nam zaskarżyć żadnego ataku przeciwko ukraińskości. Zarząd Główny „Proświty” podjął decyzję o przeprowadzeniu w drugim dniu po zjeździe Ogólnoukraińskiego Wiecu z pięcioma organizacjami społecznymi, aby dać przykład, że społeczeństwo się jednoczy. Do tego czasu obowiązkowo wprowadzimy legitymacje członkowskie. To ten sam bilet partyjny, gdzie obowiązkowa jest rejestracja, obowiązkowe rozpowszechnianie, mnożenie naszych komórek w szkołach, placówkach oświatowych, wszędzie, a nam pozwala na to kolegium Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy. Nasze komórki mogą działać wszędzie i trzeba z tego skorzystać. Musimy to robić! Główna sprawa na Słobożanszczyźnie, tak jak we Lwowie, jest narodowa, bo nawet we Lwowie władza lokalna niczego nie może rozwiązać sama. Będzie to możliwe wtedy, gdy odpowiednie siły będą działać w Radzie Najwyższej. Takie są prawa demokracji. I cokolwiek by nie robił I. Dracz, nie może odebrać licencji tym, którzy rozpowszechniają antyukraińskie materiały. Nie ma do tego prawa. I dobrze, że nasi ludzie są u władzy i mogą choć w jakiś sposób wpływać. Dobrze, że W. Juszczenko zdecydował się na premierostwo. Zauważyli, że rzeczywiście rozpoczęła się konkretyzacja w sprawie ukraińskiego odrodzenia narodowego. A najjaśniejszą postacią, która ma najbardziej realne szanse być prezydentem Ukrainy, jest W. Juszczenko. Ostrzeliwują go ze wszystkich stron. Sam Prezydent stale negatywnie ocenia rząd. Znaczy to, że się boją! Oto w czym rzecz. Opinię Prezydenta kształtują ci, którzy stoją przy nim. Nas tam nie ma. A my powinniśmy się przebijać. To dobrze, że jest tam M. Żułynski, który od czasu do czasu jakoś wpływa na sytuację. Albo, powiedzmy, I. Płuszcz. On może coś doradzić, coś powie, przed czymś ostrzeże. Chcę wyrazić główną myśl — musimy być nie tylko wojownikami-bojownikami, ale także mądrymi politykami! Abyśmy mogli rozbudować sprawy o znaczeniu strategicznym, musimy wykorzystywać wszelkie środki. Zwróćcie uwagę na stanowisko M. Żułynskiego w publikacji w gazecie „Słowo Proświty”, gdzie mówi on, że ideologia państwowa to ideologia ukraińska, sprawa ukraińska. To powinno stać się wytyczną dla każdego urzędnika, który się waha. Każdy materiał należy robić szybko i operatywnie. Jeśli potrzebna jest jakaś pomoc, to ją zorganizujemy. Musimy wyjść z własnego getta. Myślę, że jeśli tylko zaczniemy się rozszerzać, to sprawy pójdą ku lepszemu. Do Zarządu, do kierownictwa w obwodach trzeba włączać młodzież. Musimy być dzisiaj elastyczni i jednocześnie — skoncentrowaną siłą, która jednoczy. Aby pozostał ukraiński element z ukraińską mentalnością i ukraińskim programem. Ci, którzy są u władzy, dobrze wiedzą, że lewicowa idea będzie żyła tak długo, jak długo istnieje nędza. A ci, którzy są u władzy, będą robić wszystko, żeby nędza była. Politycznie opłaca im się to robić. W. Juszczenko zaczął to wszystko rozbierać. Dba o to, by ludzie mieli ciepło i kawałek chleba. A inaczej nie jest to potrzebne, bo w nędzy człowiek jest zatrofowany. Nie porzucajmy w „Proświcie” walki polityczno-oświatowej, skierowanej na samoorganizację narodu. Działajmy na zasadach moralności, praworządności, rozważnie i zgodnie. Wspierajmy rozumnego i uczciwego lidera! Bardzo poważnym pozostaje problem sfery informacyjnej. Nie możemy oddać żadnej naszej pozycji informacyjnej. Co więcej, trzeba je odzyskiwać. Trzeba mieć swój czas w radiu, trzeba przygotowywać programy. I to zgodnie z programem rządowym, który zagwarantował „Proświcie” cały szereg pozycji. Trzeba niestrudzenie podnosić kwestie językowe, duchowe, kwestie kultury — to wszystko jest sprawą państwową. My jesteśmy jej nosicielami, musimy domagać się finansowania z budżetu lokalnego, czyli państwowego, środków na wprowadzenie języka państwowego. Należy włączać ludzi i przygotowywać takie programy. Zarząd Centralny gwarantuje wsparcie, ponieważ nam gwarantuje wsparcie W. Juszczenko, i jest to zapisane w wierszu budżetu państwowego. Byłem na kilku konferencjach krajowych i przekonałem się, że „Proświta” pozostaje tą konstruktywną siłą, na której może opierać się rozumna i uczciwa siła u władzy, wraz z nami dążąc do wyprowadzenia Ukraińców z kryzysu ekonomicznego i duchowego. Inf. GRUDZIEŃ, NR 12 (78), 2000 ROK 30 listopada tego roku odbyło się posiedzenie Zarządu Centralnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Głównym przedmiotem dyskusji było przygotowanie do VI zjazdu „Proświty”, przebieg sprawozdawczo-wyborczych konferencji krajowych, sytuacja polityczna na Ukrainie, rola prośwician w tworzeniu potężnej prawicy w obecnej sytuacji, obrona narodowej przestrzeni informacyjnej. Gazeta „Słowo Proświty” zwróciła się do przewodniczącego Towarzystwa, deputowanego ludowego Pawła Mowczana z prośbą o skomentowanie tych kwestii na łamach naszego wydania.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

-че…- д…- ƒ=л, ш, л, “ д% ƒ=- "е! ше…… …е"г%м%……%г% uu “2%л-22 -ƒ Kеƒл-ччю L%г% ƒ=", .! е…ь - гл%K=ль…, . “2! 3“-". – 2, м K-льше "-д! =д…%, ? % д% де! ›="…%г% *=- ле…д=! r*! =-…, м=L›е C%! 3ч "C, - “=…% 3 C=м’ 2*3 г! %м=д …=м uu- “2%л-22 д"=, ƒд="=л%“ K, "-дд=ле…- ƒ= ƒм-“2%м 2= м-ц…% C%-д…=…- люд“ь- *, м, д%л м, л, “2%C=д%"- д…-. oе! - ш, L -ƒ …, . # dе…ь 3*! =-…“ь*%- C, - “ем…%“2- 2= м%", – д! 3г, L # dе…ь ›е! 2" г%л%д%м%! 3 – C%л-2, ч…, . ! еC! е“-L. – “C! ="д-, C! %2 г%м "-*-" ч3›, …ц-, *- C! =г…3л, K3д3"=2, “"%- &"ел, *-[ де! ›=", , C%“ г=л, …ел, ше …= …=ш3 ƒемлю, = L …= …=ш3 м%"3. l=-м% д%K! е C=м’ 2=2, , ? % " K%! %2ьK- ƒ 2, м, C%“ г=…… м, , 3 K%! %2ьK- ƒ= “" 23 C! ="д3 – C! ="% "-ль…% "%л%д-2, …=Lд%! %›ч, м, , a%- г%м д=! %"=…, м, м=-2…%“2 м, ! -д…%- ƒемл- – ! -д…%г% “л%"= г, …3л% …е %д…е C%*%л-…… *! =? , . “, …-" - д%ч%* …=ш%г% …=! %д3. o-дK, "=юч, C-д“3м*, м, …3л%г% C’ 2, ! -чч , …е м%›…= K%д=L *%! %2- *% …е “*=ƒ=2, C! % 2- “%ц-=ль…- – C%- л-2, ч…- 3м%", , " *, . м, Cе! еK3"=- л, 2= L …, …- Cе! еK3"=-м%. e*%…%- м-ч…= *! , ƒ=, .! %…-ч…- …еCл=2е›-, ƒ3- K%›-…… ш, ! %*, . "е! “2" …=! %д3 - ш", д*е ƒK=г=че…… …е"ел, *%- *-ль*%“2- 2=* ƒ"=…, . …%", . , ? % ", - г-ль*…3л, -ƒ *%л, ш…-. , %K3м%", л, C%м-2…е …=! %“2=…… “%ц-=ль…%- …=C! 3г, " “3“C-ль“2"-. ` дем%*! =- 2, ƒ=ц- – C%! %д›е…= …ею г-Cе! 2! %- -%"=…= K=г=2%C=! 2-L…-“2ь "2 г-ю2ь г! %м=д … 3 C%л-2, ч…е C! %2, “2% …- … . – ч, …е …=LC! , *! -ше " 2%м3 C! %- 2, “2% ……- # …е. 23"=…… , = 2% L "-д"е! 2, L “C! %2, " ƒ=. %д=м, “C! - м%"=…, м …= ƒм-ц…е…… r*! =-…, * …еƒ=ле›…%- де! ›=", , …е. 23"=…… C%2! еK=м, …=ц-%…=ль…%-д3. %"…%г% "-д! %д›е…… – *%! -……%- …=ц--. r*- ! =-…“ь*= м%"= C! %г%л%ше…= де! - ›="…%ю 2= C%ƒK="ле…= де! ›="…%- C-д2! , м*, , = 2% L C! , ! -"… …= д% ƒ", ч=L…%г%, "-дC%"-д…% ? е L %C%- д=2*%"3"=…%г%, ! , …*%"%г% 2%"=! 3, %C, …, л=“ …= ƒ=д"-! *=. “3ч=“…%г% -…-%! м=ц-L…%г% C! %“2%! 3. – …е д, "- …%, ? % Cле*=…= ! -ƒ…, м, "ел, *%де! - ›="…, *=м, ƒ…е"=г= д% "“ь%г% 3*- ! =-…“ь*%г% ƒ=м-“2ь 2%г%, ? %K “C=- д=2, , " r*! =-…“ь*-L де! ›="- C% “32- …=! %“2=-. gг=д=Lм% “е! -ю …е! %ƒ- *! , 2, . 3K, "“2" # "-д 2еле›3! …=л-- “2= a%L*= 2= --…=…“, “2= cе2ьм=…= д% C%л-2, *= ) %! …%"%л= 2= “C-"=*= a-л%ƒ%! =. b-д"е! 2% C=Cлю›=2ь“ 3 C! е“- “"-2%ч- 3*! =-…“ь*%- …=ц-%…=ль- …%- -де-, = “3д%"= "л=д= …е д=- ць%м3 …=ле›…%- %ц-…*, . “*? % ƒ=3- "=›, 2, , ? % %“"-2= …= q.%д- – o-"д…- r*! =-…, , ", ? = ш*%л= 3 Cе! е"=›…-L K-льш%“2- ƒ=*л=д-" – “=ме 3*! =-…“ь- *е "-L“ь*% 2=* – ƒ=л, ш=ю2ь“ ƒ! %- “-L? е…, м, , 2% “2=…е ц-л*%м %че- ", д…%ю C! м= ƒ=г! %ƒ= …е л, ше 3! =›е…-L ч3›%м%"…, м, …=ш=! 3- "=…… м, 3*! =-…“ь*-L м%"- * де! - ›="…-L, = L “=м-L …=ц-%…=ль…-L Kеƒ- Cец- …=ш%- де! ›=", . g! %ƒ3м-л%, ? % Š%"=! , “2"% &o! %“"-2=[ …е м%›е K32, – …е K3л% K=Lд3›, м д% 2%г%, ? % "-дK3"=л%“ - "-дK3"=-2ь“ " …=ш-L *! =-…-, -, …е- ƒ"=›=юч, …= е*%…%м-ч…- L C%л-2, ч…- …ег=! =ƒд, , C! =г…3л% ", *%…3"=2, “2=232…-, ƒ=C%"-д=…- C%Cе! ед…, *=- м, , C! %“"-2…, ць*- %K%"’ ƒ*, . o! ="л-…… %Kл=“…%г% %K’-д…=…- … C! %"%д, л% “"%ю ! %K%23 …= ƒ=- “=д=. *%…“2! 3*2, "…%- “C-"C=ц- ƒ "л=д…, м, “2! 3*23! =м, %Kл=“2- L м-“2=, -ƒ 0е…2! =ль…, м C! ="л-…… м b“е3*! =-…“ь*%г% 2%"=! , “2"= &o! %- “"-2=[, ! =L%……, м, L%г% л=…*=м, , ›-…%ч, м, 2%"=! , “2"=м, …=ш%г% *! =ю, ƒ%*! ем= q%юƒ%м r*! =-…%* 2= k-г%ю 3*! =-…“ь*, . ›-…%*. b-дC%- "-д…% L C! , Lм=л, “ Cл=…, дль- …%“2- 2= "›, "=л, “ ƒ=. %д, д% -.…ь%- ! е=л-ƒ=ц--. oе"…3 д%C%м%г3 " ць%- м3 C%д="=л, %Kл=“…е L м-“ь*е 3C- ! ="л-…… %“"-2, 2= -…шде! ›="…- “2! 3*23! , %Kл=“2-. n“…%"…= 3"=г= C! ="л-…… %K- л=“…%г% %K’-д…=…… K3л= “C! м%- "=…= …= м=“%"%-C! %“"-2…, ць*3 ! %- K%23. b-дƒ…=ч=л, “ ю"-леL…- д=2, ", ƒ…=ч…, . г! %м=д“ь*, . – *3ль23! - …, . дч-" r*! =-…, , " 2%м3 ч, “л- L 2, . , ч, д%л C%"’ ƒ=…= ƒ …=ш, м *! =-м (b%! %K*е", ч=, j%K, л …“ь*%-, b-льде, g=г-л=, l=! ---", ч=, l, *%- л=Lч3*=, “! емч3*=). n! г=…-ƒ%"3"=- k ГРУДЕНЬ, Ч. 12 (78), 2000 РІК л, “ь Kе“-д, – ле*ц – " …="ч=ль…, . ƒ=*л=д=. , "-L“ь*%", . C-д! %ƒд-л=. , 3“2=…%"=. 2= C-дC! , -м“2"=. . bл=ш- 2%"3"=л, “ ƒ3“2! -ч- ƒ …=3*%"ц м, , C, “ьме……, *=м, , г! %м=д“ь*, м, д- - ч=м, . g=C=м’ 2=л, “ L …=3*%"%- C! =*2, ч…- *%…-е! е…ц--, %Kг%"%! е…- … =*23=ль…, . C%д-L 2= C! %Kлем ч=“3, = 2=*%› &*! 3гл- “2%л, [, *%…- *3! “, 2%? %. q2=л, 2! =д, ц-L…, м, " …=“ *%…*3! “, ч, 2ц-"-де*л=м=2%! -", ? % -. C! %"%д 2ь 3 ш*%л=. C! %“"-2 - …, *=-ед! , 3*! =-…“ь*%- л-2е! =23- ! , ) е! …-"ець*%г% …=ц-%…=ль…%г% 3…-"е! “, 2е23 (ƒ="-д3"=ч C! %-е“%! lель…, ч3*) ? %! -ч…% 3C! %д%"› xе"че…*-"“ь*, . д…-". x, ! %*% %K- г%"%! ю"="“ C! %е*2 j%…“2, 23ц-- r*! =-…, . o%м-2…, м ", ? ем, г=д=ю, …е 2-ль*, a3*%", …, “2=л, *%…-е- ! е…ц--: &r*! =-…“ь*= м%"= …= a3*%- ", …-: м, …3ле – “3ч=“…е[, &oе! ед=L- м% …=? =д*=м …=ш “*=! K # ! -д…3 м%"3[, &l. l=! ---", ч # C%е2, Cед=г%г, г! %м=д“ь*, L дч[. b=›л, "3 C! %“"-2…, ць*3 ! %ль "-д-г! =л, C! %- "еде…- " %Kл=“2- ƒ= C-д2! , м*, %K- л=“…%- де! ›="…%- =дм-…-“2! =ц – *%…- -е! е…ц – 2= 3! %ч, “2%“2- д% 130- ! -чч &o! %“"-2, [. mе м%›…= …е ƒг=- д=2, 232 – *%…-е! е…ц-L, C! %"еде- …, . ƒ=. %д=м, ) е! …-"ець*%г% …=ц-%- …=ль…%г% 3…-"е! “, 2е23, " *, . =*- 2, "…3 3ч=“2ь K! =л, …=3*%"ц--C! %- “"-2 …, . o! % …=3*%"%-C! %“"-2…, ць- *е “C! м3"=…… – “3“C-ль…3 =*23- =ль…-“2ь ƒг=д=…, . ƒ=. %д-" “"-дч, 2ь *%л% %Kг%"%! ю"=…, . C! %Kлем. ` “=ме: &a-Kл- – “"-2%"= л-2е! =23! =[, &eм-…е“*3 – r*! =-…=[, &n. j%K, - л …“ь*=: C%гл д …= ›, 22 – 2"%! ч-“2ь ƒ *-…ц uu “2%л-22 [. `*23=ль…%ю K3л= – ƒ=л, ш=-2ь“ дл …=ш%г% Š%"=! , “2"= C! %Kлем= "ƒ=-м%ƒ"’ ƒ*3 м-› %“е! ед*=м, a3- *%", …, ƒ %“е! ед*=м, q. -д…%г% - o-"де……%г% ! е--%…-" r*! =-…, , ƒ 3*- ! =-…“ь*, м, г! %м=д=м, “3“-д…-. p3- м3… – - l%лд%", . u%че2ь“ "-дƒ…=- ч, 2, , ? % L ƒ= …, …-ш…-. “*л=д…, . %K“2=", … K3л% C! %"еде…% 2=*- ƒ=- . %д, , * %Kм-… C-д ч=“ *=…-*3л г! 3- C=м, 3ч…-" -ƒ “-л a=…, л%"= – j=м’- …*, 2= u%! 2, ць*, м ! =L%…%м м-“2= g=C%! -›› . m= ›=ль, цеL ƒ=. -д C%*, ? % ƒ=л, ш, "“ 2-ль*, “*! =", м еC-- ƒ%д%м 3 д-2еL 2= ", . %"=2ел-"-3ч, - 2ел-", ? % -. “3C! %"%д›3"=л, . a-льш “, “2ем…- ƒ"’ ƒ*, ƒд-L“…ю- "=л, C! %“"-2 …, -…=3*%"ц- --л%л%г-- ч…%г% -=*3ль2е23 …=ш%г% 3…-"е! - “, 2е23 ƒ *=-ед! %ю 3*! =-…“ь*%- м%", 2= л-2е! =23! , aель“ь*%г% 3…-- "е! “, 2е23, де ч, 2=" ле*ц – д%це…2 q*=K, *3д, "-дK3л=“ ц-*="= C%-ƒд*= г! 3C, C! %“"-2 …, *- C! %"ел, ! д ƒ3- “2! -чеL " 3…-"е! “, 2е2-, 3 ш*%лм-“2= p, ш*=…, , = 2=*%› ƒ="еƒе…% ч, м=- л3 C=! 2-ю . 3д%›…ь%- л-2е! =23! , , C-д! 3ч…, *-", ›3! …=л-" &k=“2-"*=[, &a3*%", …“ь*%г% ›3! …=л3[ – ч, …е …=LK-льш3 "2-. 3 2=м2еш…-. 3*- ! =-…-“2-" # 11-2%м…, L “л%"…, * 3*- ! =-…“ь*%- м%", . l=-м% *%…2=*2, -ƒ qC-л*%ю 3*- ! =-…ц-" p3м3…--, ƒ%*! ем= q3ч="“ь- *%г% C%"-23. mе? %д="…% г! 3C= Cед=г%г-" – “23де…2-", %ч%лю"=…= C! %- ! е*2%! %м ƒ …="ч=ль…%-", . %"…%- ! %K%2, C! %-е“%! %м o%C%", чем, C%K3"=л= " q3ч="“ь*%м3 3…-"е! “, - 2е2- – "ƒ л= 3ч=“2ь 3 ƒ=*люч…, . 3! %- ч, “2%“2 . ƒ …=г%д, 150-! -чч l. eм-…е“*3. j! -м 2%г%, K3л% C! %"еде…% ƒ3“2! -ч -ƒ “23де…2=м, -3*! =-- …-“2=м, , *- ", “л%", л, C! %. =…… д%- C%м%г2, -м л-2е! =23! %ю, C%“-K…, - *=м, – ƒ=C! %“, л, C%“л=…ц-" ) е! - …-"ець*%г% 3…-"е! “, 2е23 д% “еKе …=- xе"че…*-"“ь*- д…-. u%ч3 ƒг=д=2, 2! , "=л3 “C-"C! =- цю %Kл=“…%- &o! %“"-2, [ ƒ *л3K%м *-…%2е=2! 3 &) е! …-"ц-[ # &qC-"! %ƒ- м%"…, *[, ? % L%г% %ч%лю- ƒ=“л3- ›е…, L C! =ц-"…, * *3ль23! , b. j3ƒьм-…. n“м, “ле……ю …=ш%- м%", * 3 де! ›="%2"%! ч%м3 Cл=…-, 2=* - …= ! -"…- “C-л*3"=…… г! %м=д … r*- ! =-…, , K3л, C! , “" че…- ць%г% ! %*3 ƒ3“2! -ч- *-…%гл д=ч-" -ƒ ="2%! %м ш, - ! %*%"-д%м, . &p%ƒм%" C! % …=K%л-- ле[, C! %-е“%! %м mjr 2= rbr 3 lю…. е…-, чле…%м 0 е…2! =ль…%г% C! ="л-…… Š%"=! , “2"= &o! %“"-2=[ `…=2%л--м o%г! -K…, м. o! %“"-2 …, a3*%", …, C! , . , ль…% ƒ3“2! -л, C%- "-д%мле…… C! % 2е, ? % ць%г% ƒ…=- …%г% "че…%г% – C3Kл-ц, “2= ", “3…3- 2% …= ƒд%K322 m=ц-%…=ль…%- C! ем-- -ме…- Š. c. xе"че…*=, – "-д ? , ! %г% “е! ц ƒ, ч=2ь L%м3 3“C-. 3. oе! ел-че…- 2= L K=г=2% -…ш, . “C! =" …е %де! ›=л, K …=ле›…%г% "-дг%м%…3, …е K3дь "%…, “"%-ч=“…% %C! , люд…е…- " gl-. o! %2 г%м ƒ"-2…%г% Cе! -%д3 …=ш- C! %“"-2 …, K! =л, 3ч=“2ь – " ! дг! %м=д“ь*%-C%л-2, ч…, . =*ц-L. g%*- ! ем= – " 2-L, ? % – ƒ-…-ц-ю"=л% 0е…- 2! =ль…е C! ="л-…… 3 "-дC%"-дь …= "K, "“2"% …=! %д…%г% =! 2, “2= r*! =-- …, -г%! a-л%ƒ%! =. r ць%м3 ƒл%ч, …- 3*%2! е ", ", л% “еKе %ƒл%Kле…е 3*- ! =-…%…е…=", “…, ц2"%, *%м3 …ед=-2ь“ …=ле›…= "-д“-ч ƒ K%*3 C! %- *3! =23! , – “3д-". Š%м3 K3*%", …“ь*- C! %“"-2 …, ! =ƒ%м ƒ -…ш, м, …=ц-%- …=ль…%-C=2! -%2, ч…, м, %K’-д…=…… - м, C-д2! , м=л, цю -…-ц-=2, "3 – "ƒ - л, 3ч=“2ь 3 C-*е23"=……-. Š= L …= “3ч=“…%м3 е2=C-, 3 . %д- C-дг%2%"*, д% че! г%"%г% ƒ’-ƒд3 &o! %“"-2, [, …=м …=ле›, 2ь =*2, "…-ше ", “23C=2, ƒ %“3д%м ! -ƒ…, . C! % "-" =…2, 3*! =-…- “2"=. `д›е це 2-ль*, дл K%! ƒ%- C, “ц-" ›%"2%-, * &j, е"“*, е "ед%- м%“2, [, C! е“, &3*! =, …“*, L ƒ/*[ "“ь%г% л, ш &*%…е*[, …= *%м3 &"Aеƒ›=ю2 " K%льш-ю C%л, 2, *3[. Š=* …ед="…% K3л% “*=ƒ=…% 3 -еL- ле2%…- *%г%“ь ! %“-L“ь*%м%"…%г%, ƒ= C! -ƒ", ? ем г! 3ƒ, …= (b=. 2=…г j-C-=…-), “C! м%"=…%м3 C! %2, …=- ! %д…%г% деC32=2= r*! =-…, , г%л%", b“е3*! =-…“ь*%г% 2%"=! , “2"= &o! %- “"-2=[ o="л= l%"ч=…=. o%д-K…- Cе! е"е! 2…-, *- *, Cл 2ь лю22ю C! %- 2, "“-. , . 2% =*2, "…% %K“2%ю- 3*- ! =-…“ь*е …=ц-%…=ль…%-де! ›="…е "-д! %д›е…… , C%", ……- ƒ…=2, , ? % дл …=“ ! -д…= м%"=, * – ! -д…= ƒемл , …= *-L “C%*%…"-*-" ›, "ем%, …е &*%- …е*[, = C, 2=…… ›, 22 ч, “ме! 2-. - …=LCе! ше ƒ="д=…… 3*! =-…“ь*, . C=2! -%2-", = 2, м K-льше …=ш, . %K- ! =…ц-", ", *! , "=2, "“-. , . 2%, м=“*3- юч, “ь &…=Lдем%*! =2, ч…-ш, м дем%*! =2%м …-K, 2% …еƒ=ле›…%-[ r*- ! =-…, , “"%-м, л, цем-! …, м, C, “=…- … м, 2= C! %"%*=ц-L…, м, -=льш, "- *=м, …=м=г=-2ь“ де“2=K-л-ƒ3"=2, “, 23=ц-ю " *! =-…-, C-д-! "=2, д% …ед%"-! 3 “"-2%"%г% “C-"2%"=! , “2"=. r “"%-L д%C%"-д-, Cе"…= ! -ч, …ем%›3 д%*л=д…% ", *л=“2, "“е, ч, м ƒ=Lм=л%“ – ? % ƒ! %K, л% C! ="л-…- … %K’-д…=…… , L%г% ! =L%……- л=…- *, , = 2, м K-льше %“е! ед*, . qC%д-- "=ю“ь, делег=2, " . %д- %Kг%"%! е…- … ƒм%›32ь ме…е д%C%"…, 2, . `ле “ь%г%д…- "=›л, "-ше K3де ƒ=C, 2=- 2, , ч, "“е м, ƒ! %K, л, , * 2%г% ", - м=г=- ч=“, – ? % …=ле›, 2ь ! %K, 2, C-“л *%…-е! е…ц--. o%", …е… “*=ƒ=2, , ? % C! ="л-…- … …=ш%г% %K’-д…=…… …е ƒм%гл% ƒ=KеƒCеч, 2, …=ле›…%г% %! г=…-ƒ=- ц-L…%г% ! -"… , ш, ! %*%г% ! %ƒг%! 2=…- … C! %“"-2…, ць*%г% ! 3. 3 " *! =-. `д›е "-д 2%г%, “*-ль*, …=“, K3*%- ", …ц-", ""=›=2, м32ь “еKе …е C! %- “2% “, мC=2, *=м, &o! %“"-2, [, = “C! ="›…-м, чле…=м, 2, . ч, -…ш, . %“е! ед*-" * &o! %“"-2, [, 2=* – &l%- л%д%- o! %“"-2, [, ƒ=ле›, 2ь – =*- 2, "…-“2ь, – ! еƒ3ль2=2, "…-“2ь …=ш%- ! %K%2, . – "“ …=д- 232 ƒ…%"3 …= …=ше "ч, 2ель“2"%, *е …=LK-льше 32, “*3"=л%“ …еCл=2е›=м, , = 2е- Cе! "2 г3-2ь“ 3 гл%K=ль…3 C! %Kлем3 ! е-%! м3"=…… %“"-2, " r*! =-…-. mе%K. -д…-“2ь д=льш%г% ƒг3! 23- "=…… K3*%", …ц-" …= ƒ=“=д=. C! %- “"-2…, ц2"= C%ч, …=- "“е ш, ! ше 3“- "-д%млю"=2, “ . 0 е C-д2"е! д›3- “2"%! е…… ) е! …-"ець*%г% м-“ь*%г% %K’-д…=…… – %K’-д…=…… …=L"-дд=- ле…-ш%г% o32, ль“ь*%г% ! =L%…3. b%д…%ч=“ C! , *! % *%…“2=23"=2, , ? % *%л, “ь =*2, "…е %K’-д…=…… &o! %- “"-2, [ j-цм=…“ь*%г% ! =L%…3 ч, 2% "2! =2, л% ƒ"’ ƒ*, ƒ C! ="л-…… м %Kл- %K’-д…=…… , ч, …=“2-ль*, 3…еƒ=ле›- …, л%“ , ? % …="-2ь …е -…-%! м3- C! % “"%- -“…3"=…… . u%че2ь“ ƒ"е! …32, 3"=г3 …= C! , *л=д b, ›…, ць*%г% ! =- L%……%г% %K’-д…=…… , C%*=ƒ%"%ю ! , “%ю дль…%“2- *%г% – 2-“…= “C-"C! =ц * -ƒ %! г=…=м, "л=д, , …=LCе! ше ! =L%……, м "-дд-л%м %“- "-2, , 2=* – ƒ *3ль23! …, м, ƒ=*л=д=- м, , 2%"=! , “2"=м, – C-дC! , -м“2"=- м, ! =L%…3. q=ме це – ƒ=KеƒCеч, - л% =*2, "…3 – Cл-д…3 ! %K%23 C! %- “"-2 … 3 ! =L%…-. gд="…= …=LCе! ш%ю 23! K%2%ю &o! %“"-2, [ K3л= ", д="…, ч= “C! =- "=. m= “=м%м3 C%ч=2*3 дль…%“2- …=ш%г% %K’-д…=…… K3л% ", ! -ше- …% ", д="=2, “"%ю г=ƒе23 &) =“[. nK“2%ююч, …е%K. -д…-“2ь 2=*%г% ", д=…… , ? % ", . %д, л% " ) е! …-"ц . 20#30-. ! %*-", C%K=ч, " 3 ць%м3 “л%"- C! %м%", “23 =K! е"-=23! 3: &) е! …-"ець*= =“%ц-=ц- “C-л%*[. mе"д%"ƒ- г=ƒе2= 3“=м%“2-L…, л=“ , " 2%м3 ч, “л- – "-д Š%"=! , “2"= &o! %- “"-2=[. Š%м3 C! ="л-…… %K’-д…=…… ƒ -…-ц-=2, ", C%*-L…%г% l. -"=“ю*= ", ! -ш, л% ", д="=2, ›3! …=л дл ч, - 2=ч-" …=Lм%л%дш%г% – ш*-ль…%г% "-*3 &k=“2-"*=[. q"%г% ч=“3 ›3! - …=л, 3 Cе! -%д ƒд-L“…е…… 3! д%м *%! %л-"“ь*%- p3м3… – 2%2=ль…%- ! 3- м3…-ƒ=ц--, K3" дл 3*! =-…“ь*, . д-2еL …е л, ше ›3! …=л%м, = L K3*"=! ем - C-д! 3ч…, *%м ƒ ! -д…%- м%", , *3ль23- ! , , -“2%! – . mе K3д3 …="%д, 2, 232 ц, -е! – # “*-ль*, д-2еL ƒ- “*-ль*%. ш*-л %K- л=“2- L м-“2= %C3Kл-*3"=л, …= “2%- ! -…*=. "-д…%"ле…%- &k=“2-"*, [ “"%- л-2е! =23! …- “C! %K, , “*-ль*, ! -ƒ…, . м=2е! -=л-" ", д! 3*3"=л, " L%г% ! -ƒ…, . ! 3K! , *=. C, “ьме……, *, , . 3- д%›…, *, , …=3*%"ц- – "ч, 2ел- …=ш%- г% *! =ю. 0 ю -…-%! м=ц-ю м%›…= C%-! -ƒ…%м3 %ц-…, 2, . mеƒ=Cе! еч…, м ƒ=л, ш=-2ь“ %д…е: …= a3*%", …- - *%м3 2"%! , 2, ч=“%C, “ дл ш*-ль…%- ю…-. m=ш %K%"’ ƒ%* Kе! ег2, ƒемлю - м%"3 …=ш3, *- ƒ="›д, K3л, 2= L ƒ=л, ш=ю2ь“ %K’-*2%м ч3›%-м- Cе! “ь*, . , "ел, *%де! ›="…, ць*, . C%“ г=…ь. Віктор КОСЯЧЕНКО, голова Чернівецької обласної «Просвіти» 9 грудня 2000 року відбулася звітно-виборна конференція Чернівецької обласної організації «Просвіта», що зібрала 171 делегата від районних, сільських і міських організацій Буковинського краю. Зі звітною доповіддю виступив голова обласної «Просвіти», доктор філологічних наук Віктор Косяченко. Просвітяни Буковини схвалили роботу обласного правління ізнову обрали своїм головою пана Віктора Косяченка. «Слово Просвіти» пропонує увазі читачів його звітну доповідь (скорочено). Такими рекламними щитами зустрічали виступи А. Погрібного у квітні 2000 року в Чернівцях
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ty, na przykład, Nadwórniańskiego Liceum Fizyczno-Matematycznego przygotowali i wygłaszali wykłady o działalności społecznikowskiej Mychajła Hruszewskiego, Stepana Bandery, Romana Szuchewycza-Czuprynki, Pantełejmona Kulisza, Petra Mohyły, Iwana Ohijenki, Jewhena Małaniuka. Ciekawie w rejonie pracuje „Młoda Proświta”. Różnorodnością wyróżnia się praca Bohorodczańskiego rejonowego zjednoczenia „Proświty” (przewodnicząca pani Hałyna Hryciuk). Prowadzone są tu badania wydarzeń historycznych, pracują nad zachowaniem tradycji kulturowej. Stworzono zespoły folklorystyczno-etnograficzne, odsłonięto pomnik Tarasa Szewczenki, przy czym pani Hałyna Hryciuk przywiozła z Kaniowa, z mogiły Szewczenki, ziemię, którą uroczyście rozsypano przy pomniku. Wielka praca „Młodej Proświty” prowadzona jest w Przykarpackim Liceum-Internacie Wojskowo-Sportowym. Inicjatorem stworzenia „Młodej Proświty” było nasze zjednoczenie obwodowe i, jak widzimy, nie pomyliliśmy się — „Młoda Proświta” w obwodzie działa. Okres sprawozdawczy był wypełniony jubileuszowymi wydarzeniami „Proświty”. Podstawowe ogniwo osady Kuty (przewodniczący pan Roman Bryński) świętowało 100-lecie od dnia założenia filii „Proświty” — Kosowskiego zjednoczenia rejonowego. A w samym Kosowie otwarto świetlicę oświatową w domu, gdzie kiedyś była czytelnia „Proświty”. Tutaj w swoim czasie bywali Iwan Franko, Mychajło Pawłyk, rozpoczęła swoją działalność organizacja „Płast”. Kosowianie uroczyście obchodzili dziesięcioletni jubileusz stworzenia chóru proświtańskiego „Homin”. Za to wszystko i za inną pracę składamy szczere podziękowania przewodniczącemu Kosowskiego zjednoczenia rejonowego panu Bohdanowi Radyszowi. W rejonie rohatyńskim staraniami zasłużonego pracownika kultury, bardzo szanowanej przez wszystkich pani Darii Horodeckiej, „Proświta” przeprowadziła szereg działań i uczciła jubileusz rodaków z krainy opolskiej. Wielkie znaczenie naukowe i społeczno-polityczne miało uczczenie 120-lecia „Proświty” w Iwano-Frankiwsku. W referacie przewodniczącego miejskiego zjednoczenia „Proświty” Wasyla Bojki przybliżono ludziom historyczne wydarzenia walki proświtańców o podniesienie świadomości narodowej, wymieniono wybitnych działaczy „Proświty” — naszych rodaków. Takie jubileusze zawsze skłaniają nas do spojrzenia w przeszłość, ocenienia teraźniejszości i przewidzenia przyszłości. Zjednoczenie miejskie wydało książkę „Proświta Iwano-Frankiwska. Przeszłość i teraźniejszość”, co jest dobrym przykładem dla wszystkich naszych zjednoczeń. Umiejętnie wykorzystuje zjednoczenie miejskie potencjał naukowy naszych wyższych uczelni. Członkowie Towarzystwa, w szczególności Stanisław Szumega, Wołodymyr Spilczak, Jewhen Antonowycz, Ołeksandr Folta, Iwan Kłymyszyn, Wołodymyr Matwijyszyn, Wasyl Bojko, tworzą naukową, medyczną i techniczną terminologię ukraińską, wydają w języku ukraińskim podręczniki, słowniki. W centrum organizacji zarządzania i ekonomii przemysłu naftowo-gazowego corocznie opracowywane są w języku ukraińskim trzy-cztery programy komputerowe, które przekazywane są do wszystkich regionów Ukrainy. Szeroko zakrojone działania prowadzi Kołomyjskie zjednoczenie miejsko-rejonowe „Proświty” (przewodniczący pan Wasyl Hłaholuk). Proświtańcy Kołomyjszczyzny godnie kontynuują działalność Matki-Proświty. „Nacjokracja” Sciborskiego, „Przeznaczenie Ukrainy” Jurija Łypy — to trójjedyny symbol, który uformował ukraińskie „Wierzę”. Nasza „Proświta” robi wszystko, aby to „Wierzę” stało się dorobkiem masowej świadomości Ukraińców. Co roku w maju „Proświta” obchodzi Święto Bohaterów. Oto przykład, jak zorganizowała to przewodnicząca Horodenkowskiego zjednoczenia rejonowego pani Hanna Hreszuk. Zaplanowane święto przekształciło się w prawdziwe narodowe wydarzenie wychowawcze, które niepostrzeżenie przeszło w seminarium, w jasną szkołę duchowości, patriotyzmu, wiarę w lepsze czasy dla naszego narodu. Zjednoczenie obwodowe ma dobre stosunki z „Proświtami” innych obwodów, zwłaszcza na Wschodzie i Południu Ukrainy. Stało się już tradycją to, że ze względu na to, iż przez wiele dziesięcioleci ideologia marksistowsko-leninowska niszczyła ukraińską rodzinę, niszczyła korzenie naszego rodu, narzucała młodemu pokoleniu lekceważącą opinię o swoim rodzie. Tutaj stawia się ważne zadanie — odrodzić ukraińskiego ducha, nie pozbywając się odrębności, zaadaptować współczesnego Ukraińca do warunków obecnej cywilizacji, zapewniając stały sukces Ukrainy i Ukraińców w zmaganiach światowej konkurencji. Zarządy zjednoczeń obwodowych, rejonowych i miejskich utrzymują dawną przyjaźń i współpracę z jednostkami armii. Co roku staramy się prenumerować dla nich gazety, uzupełniać literaturą biblioteki, niedawno urządziliśmy świetlicę. Każdej wiosny i jesieni przy formowaniu oddziałów przyszłych żołnierzy, wyjeżdżających na służbę poza granice obwodu, tworzymy dla każdego oddziału biblioteczkę, bierzemy udział w pożegnaniach, udzielamy rad i wskazówek. W decyzji ubiegłej konferencji zapisano, jak ważnym zadaniem jest wzmacnianie bazy materialnej Towarzystwa i dążenie do tego, aby zjednoczenie obwodowe w przyszłości stało się finansowo niezależne. Wykonując tę decyzję, zdołaliśmy odrzucić wszystkie próby odebrania nam tego budynku pod giełdę. Nie było to łatwe, ale obroniliśmy. Teraz trzeba zdecydować, aby ten budynek nie tylko został przekazany w bezterminowe i bezpłatne użytkowanie, ale stał się własnością, i żeby własnością „Proświty” stała się ta ziemia, na której jest zbudowany. W okresie sprawozdawczym wyposażono centrum wydawnicze — jest kompleks komputerowy, ryzograf, jeszcze potrzeba maszyny zszywającej i tnącej i możemy w pełni wydawać broszury i dalej rozwijać wydawnictwo książkowe. „Proświta” wydała także ponad pięćdziesiąt tytułów różnorodnych wydawnictw periodycznych, broszur i książek. Tylko w tym roku pan Petro Arsenycz wydał trzy książki. Szczególnie należy wyróżnić pracę w tej dziedzinie Śniatyńskiej „Proświty” (przewodniczący pan Myrosław Popadiuk), Kosowskiej (przewodniczący pan Bohdan Radysz), Rożniatowskiej (przewodniczący pan Lubomyr Mychajliw). Śniatynianie mają swój sklep z książkami. W obwodowym Domu Ludowym staraniami naszych pracowników wyposażono pokój nagrań dźwiękowych z głosu i przegrywania. Jest to bardzo ważna sprawa zarówno dla poszukiwania talentów w ramach programu „Talenty narodu”, jak i dla przyszłego powielania nagranych piosenek. W okresie sprawozdawczym w ramach zwrotu własności „Proświty” przekazano 9 ha ziemi w dzierżawę na 25 lat. Wiadomo, że Matka-„Proświta” miała w naszym obwodzie 203 ha ziemi i prawie 20 ha lasu. Nalegaliśmy, aby zwrot własności „Proświty”, skonfiskowanej przez Moskali, był kompleksowy. Jednak, wydzielając 9 ha ziemi, nie dano, jak obiecano, żadnego sprzętu. Kołchozy (KSP) i ze sprzętem pracują nierentowno, a tutaj w ogóle są wielkie trudności i rentownie pracować jest niemożliwe. Jednak rezygnować z własności nie można. Rolnictwo w końcu stanie się rentowne, a przyszli proświtańcy będą wdzięczni nam za zapoczątkowaną sprawę. Trzeba dużo pracować, aby zachować jedność „Proświty”. Pamiętajcie, że i teraz są, i w przyszłości będą siły, które zechcą podzielić, rozbić, skłócić, skompromitować. Trzeba być czujnym i wszelkie podobne wysiłki neutralizować, zwalczać. Trzeba mieć własną pozycję i do nikogo się nie dostosowywać. To nie jest proste, ale tak trzeba. Wierzcie mojemu doświadczeniu — zwrócił się pan Stepan Szulepa nie tylko do swoich braci-rodaków, ale i do wszystkich proświtańców Ukrainy. * * * Obwodowa konferencja sprawozdawczo-wyborcza uznała pracę przewodniczącego i zarządu obwodowego za zadowalającą. Cała grupa działaczy Proświty została wyróżniona dyplomami honorowymi oraz medalem Proświty „Budowniczy Ukrainy” przyznanym przez Zarząd Centralny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Konferencja wybrała zarząd obwodowy, na którego czele stanął Ihor Mychajłowycz Kowal, kandydat nauk historycznych, zastępca naczelnika wydziału oświaty i nauki Iwanofrankiwskiej Obwodowej Administracji Państwowej. GRUDZIEŃ, NR 12 (78), 2000 ROK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

MIEĆ WŁASNE STANOWISKO!

Przed 222 delegatami konferencji składał sprawozdanie przewodniczący obwodowego zjednoczenia pan Stepan Szułepa, który w szczególności zaznaczył: — W okresie sprawozdawczym przeprowadzono dziewięć posiedzeń rady Towarzystwa, trzydzieści cztery posiedzenia zarządu, na których omawiano i rozstrzygano ważne kwestie życia społeczno-politycznego w obwodzie i państwie. Okres sprawozdawczy to okres wyborów do Rady Najwyższej, wyborów Prezydenta Ukrainy oraz inne akcje o znaczeniu lokalnym i ogólnopaństwowym. Oczywiście „Proświta” była, jak to mówią, w gęstwinie wydarzeń. Według stanu na 1 stycznia 2000 roku w obwodowym zjednoczeniu „Proświty” figuruje 28,5 tysiąca członków, skupionych w osiemnastu organizacjach rejonowych, miejskich i miejsko-rejonowych oraz prawie tysiącu ogniw podstawowych. Na poprzedniej konferencji wybrana rada zatwierdziła skład zarządu w liczbie siedemnastu osób. Można zaznaczyć, że ogólnie zarząd pracował zgodnie i pryncypialnie. Zgodnie z decyzją konferencji praca obwodowego zjednoczenia była planowana na każdy rok. W szczególności plan działań na 2000 rok przewiduje główne kierunki działalności obwodowego zjednoczenia. Zaplanowano dziewięć programów. Są to działania dotyczące zakończenia realizacji kompleksowego programu „Język ukraiński”, programu „Talenty narodu”, programu „Domy Ludowe „Proświta”: działania organizacyjne, propaganda wykładowa i inne. W październiku-listopadzie tego roku odbyły się zebrania sprawozdawczo-wyborcze w ogniwach podstawowych oraz konferencje w zjednoczeniach rejonowych i miejskich. Z punktu widzenia pracy organizacyjnej i zachowania jedności jest to najważniejszy okres działalności obwodowego zjednoczenia. Na konferencjach z reguły bywają przedstawiciele zarządu obwodowego — przewodniczący, zastępcy; toczy się szczera rozmowa, uzgadnia się zdanie, wypracowuje się jednolite stanowisko. Myślę, że dzięki temu nasza organizacja zachowała jedność, chociaż próby rozbicia, rozdzielenia, poróżnienia nas były i są. Jesteśmy demokratyczną organizacją, ale w granicach Statutu musimy przestrzegać surowej dyscypliny. Nasze Towarzystwo wspólnie pracuje z wieloma organizacjami społeczno-politycznymi i partiami o orientacji narodowo-demokratycznej. W naszym Domu Ludowym tylko w tym roku przeprowadziło razem z nami działania ponad trzydzieści organizacji: Związek Ukrainek, Wspólnota Kobieca, Bractwo UPA, OUN, Organizacja osadników specjalnych, więźniowie polityczni i represjonowani, zjednoczenie młodych inwalidów „Braterstwo”, Partia Demokratyczna, KUN i inne. Razem ze Związkiem Ukrainek (przewodnicząca pani Lubomyra Howenko, członkini naszego zarządu) nie tylko przeprowadzaliśmy wspólnie działania, ale także wydaliśmy kilka książek: „Ukraińskie rodzinoznawstwo” M. Stelmachowycza, „Sofia Rusowa i Galicja” oraz inne. W okresie sprawozdawczym ukształtowała się dobra tradycja, że w ogniwach podstawowych, w zjednoczeniach przeważają zespoły nauczycielskie, inteligencja twórcza. Oświata i „Proświta” dzisiaj to najlepsze połączenie pracy edukacyjnej i oświatowej. Przeprowadzane są wspólne działania: nauczyciel roku, konkursy na najlepszą znajomość języka ukraińskiego, historii rodzinnego kraju, konferencje czytelnicze i naukowe, wykłady. W tej kwestii szczególnie wytrwale pracuje Tyśmienickie zjednoczenie „Proświty” (przewodniczący pan Myrosław Łutczyn). Tutaj nauczyciel jest centralną postacią pracy oświatowej. Jest on i w szkole z „Młodą Proświtą”, jest i wśród rodziców propagatorem zdrowego stylu życia, rozważnym doradcą i dobrym pomocnikiem. Tłumackie rejonowe zjednoczenie „Proświty” (przewodnicząca pani Hałyna Dzioba) przywiązuje wielką wagę do rozszerzenia działalności ogniw podstawowych. Tutaj w ogniwach podstawowych w Nyżniowie, Dolinie, Prybyłowie, Kominciach, Antoniwce, Hruszce, Isakowie i innych członkami „Proświty” są także pracownicy rad wiejskich, związków chłopskich, rolnicy, domów ludowych. Wyróżnia się Nadwórniańskie zjednoczenie „Proświty” (przewodnicząca pani Hałyna Kułyk). Obok innej pracy przywiązuje ona wielką wagę do propagandy lektorskiej. Grupy lektorskie, 120-lecie pierwszych filii obchodzono 4 grudnia 1997 roku. Z inicjatywy „Proświty” w Kołomyi i wsiach przeprowadzane są masowe działania poświęcone dniom szewczenkowskim, 180. rocznicy urodzin Mychajła Werbyckiego, 100. rocznicy urodzin Jurija Szkrumeluka, 400. rocznicy urodzin Bohdana Chmielnickiego. Zorganizowano przegląd przedstawień z okazji 130. jubileuszu Karpenki-Karego. Członkami zbiorowymi „Proświty” stały się teatr amatorski „Orfeusz”, muzeum przedmiotów ludowych Kołomyjszczyzny pana Jaworskiego, sklep-księgarnia „Proświta”, przez którą rozprowadzane są ukraińskie wydawnictwa patriotyczne. Założono także bibliotekę „Proświty”, gdzie znajduje się bardzo cenna „Szewczenkiana” oraz „Frankiwiana”, nabyta w swoim czasie przez literaturoznawcę I. Bilinkewycza. Szczególne są metody pracy „Proświty” w kraju huculskim (przewodniczący zjednoczenia werchowińskiego Wasyl Nahirniak). Tutaj nieustannie płonie watra odrodzenia narodowego, na każdym kroku widać wyczyn bojowników o wolność Ukrainy, sławnych żołnierzy UPA. W tym roku werchowińska „Proświta” dołożyła wielu starań, aby w przededniu festiwalu huculskiego w Kołomyi godnie przywitać wysokich gości w Kryworówni i nie tylko porozmawiać na konferencji, ale także pokazać swoją oryginalną sztukę, zapalić ogień festiwalowy. Obwodowa „Proświta”, zjednoczenia rejonowe i miejskie oraz ogniwa podstawowe brały aktywny udział w obchodach 1100-lecia Halicza. W przededniu wspaniałego wiecu z udziałem Prezydenta Ukrainy odbyła się konferencja naukowa. W okresie sprawozdawczym, realizując decyzję minionej konferencji sprawozdawczo-wyborczej, skoncentrowaliśmy uwagę na przywróceniu świadomości społecznej narodu ukraińskiego zakazanych imion patriotów Ukrainy oraz utworów o nich i wydarzeniach historycznych współczesnych pisarzy. Przede wszystkim chcę wymienić naszego niestrudzonego naukowca i krajoznawcę, honorowego członka „Proświty” pana Iwana Skrypnyka. Staraniami pana Iwana Skrypnyka przeprowadziliśmy wieczór pamięci Jurija Łypy. Zginął on w sierpniu 1944 roku z rąk enkawudzistów jako szef służby sanitarnej UPA — Południe. Jednak mowa była nie tylko i nie tyle o jego udziale jako bojownika o wolność Ukrainy bezpośrednio w szeregach UPA, a bardziej jako autora opracowania „Przeznaczenie Ukrainy”. To bardzo ważny temat. We wstępie do wydania tej książki znany historyk Wałentyn Moroz pisze: „Nacjonalizm” Doncowa przyjmujemy u siebie dzieci na wypoczynek. My nadal utrzymujemy kontakty z ukraińskimi społecznościami Rosji, Mołdawii, Polski, Kanady, USA i Wielkiej Brytanii. Pojawiły się nowe kontakty z Ukraińcami Gruzji i Kraju Krasnodarskiego. Ułożyły się dobre stosunki z ukraińskim Towarzystwem „Proświta” w Argentynie. Stale otrzymujemy gazetę „Ukraińskie słowo”, która jest oficjalnym organem „Proświty” w Argentynie i stoi na straży ojczystych tradycji, języka i kultury. W naszym obwodzie, w rejonach i miastach niemało zrobiono, aby utwierdzić w życiu społeczno-politycznym język państwowy — ukraiński. Ale, niestety, jak to mówią, łyżka dziegciu w beczce miodu jest! Na ulicach miast, na rynkach, w kawiarniach, autobusach, wagonach kolejowych brzmi rosyjska muzyka i piosenka. W Iwano-Frankiwsku priorytet ma handel rosyjską książką, dużo jest zagranicznej reklamy. W naszym obwodzie co roku prowadzone są prace z odnowienia i zagospodarowania małych miast, a teraz i w przyszłym roku — to rok Iwano-Frankiwska. Należy skorzystać z tego i wymienić całą reklamę na ukraińską. Zadanie polega na tym, aby aktywnie stymulować organy władzy lokalnej do usuwania tych i innych niedociągnięć oraz uczynienia naszego obwodu wzorowo ukraińskim. Ale nas niepokoi nie tylko i nie tyle zewnętrzna strona zagadnienia. Język — to dusza narodu! Jest język — jest naród!!! Musimy zdecydowanie aktywizować swoją praktyczną działalność na rzecz ochrony języka, aktywizować proces wychowawczy, szczególnie wśród młodzieży. W tym planie ważna jest decyzja zarządu o zatwierdzeniu programu „Nowa Ukraińska rodzina”, który zaproponował i którym pokierował pan Dmytro Zacharuk. Wycho- Znaczące, że właśnie 8 grudnia, w dniu 132. jubileuszu ukraińskiej „Proświty” odbywała się konferencja sprawozdawczo-wyborcza Iwano-Frankiwskiej organizacji krajowej, która ma dobrze opracowaną strukturę organizacyjną — obwodowe radę i zarząd, organizacje rejonowe i ogniwa podstawowe, które realizują jasno sformułowany cel swojej pracy — utwierdzenie niepodległego Państwa Ukraińskiego, państwowego języka ukraińskiego, odrodzenie ukraińskiej kultury oraz pamięci historycznej narodu, wychowanie świadomości narodowej oraz młodego pokolenia według sposobu myślenia nacjonalistów-patriotów Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

tam odbywa się niwelowanie tożsamości narodowej. Trzeba dbać o finansową stronę sprawy, o ochronę przestrzeni informacyjnej, podręczniki, słowniki i tym podobne. Zebranych powitali zastępca przewodniczącego Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej A. Tołstouchow oraz zastępca przewodniczącego obwodowej administracji państwowej M. Uriupa, którzy wręczyli aktywnym działaczom Proświty podziękowania oraz cenne prezenty. W imieniu Cerkwi słowo zabrał proboszcz Soboru Włodzimierskiego w Kijowie ks. Borys. Odbył się wielki koncert świąteczny, który zaświadczył, że naród jest nieśmiertelny, że za nami — jak podsumował Pawło Mowczan — stoją święte imiona. Nasz kor. Na fotografiach fragmenty święta. Zdjęcia Raisy Tałłaj uczniów i studentów średnich placówek oświatowych, w tym siedmioro nastolatków. Heroiczne karty w historię walki o ukraińskość wpisali uczniowie i studenci wymienionych placówek oświatowych w okresie faszystowskiej okupacji kraju (1938—1944). A wśród nich kownerowcy (od nazwiska właściciela pałacu w mieście Mukaczewo, gdzie węgierski sąd królewski sądził prawie 150 młodzieńców i nastolatków latem 1942 roku). Tam w wyroku trybunału 17 i 22 lipca dosłownie brzmiało: „Podsądni głosili, że Zakarpacie zawsze było ukraiń-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

DZIEŃ UKRAIŃSKIEGO PIŚMIENNICTWA W ŁUGAŃSKU

Działacze Proświty z Ługańska 9 listopada przeprowadzili szereg wydarzeń poświęconych Dniowi ukraińskiego piśmiennictwa i języka. Uroczysty wieczór odbył się w obwodowym liceum medyczno-biologicznym. Jego organizatorami byli Ługańskie Miejskie Zrzeszenie Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz administracja liceum (dyrektor — doktor nauk biologicznych, profesor sorosowski Bohdan Romaniuk). Wieczór rozpoczął się od Modlitwy Pańskiej, którą odczytał kapłan cerkwi Chrystusa Króla ługańskiej parafii Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego ojciec Mychajło. Z natchnieniem przeczytali licealistom swoje wiersze członkowie Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Hanna Hajworonska, Jarosław Kremiński, Ołeksij Piweń. Ciekawymi opowieściami o historii ukraińskiego piśmiennictwa i języka podzielili się dyrektor pierwszej w Ługańsku szkoły z ukraińskim językiem nauczania nr 59 Jurij Pryń oraz przewodniczący obwodowej organizacji Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów Wołodymyr Kuk. Studenci liceum wystąpili z inscenizacjami teatralnymi, poświęconymi losom języka ojczystego i aktualnemu problemowi jego umocnienia jako państwowego. Przeprowadzili oni również wśród swoich kolegów kilka konkursów na najlepszą znajomość języka. Uroczyste wydarzenie odbyło się także w obwodowym liceum Ługańskiego Uniwersytetu Pedagogicznego dzięki staraniom aktywnej działaczki Proświty, wykładowczyni języka i literatury ukraińskiej Oksany Kołesnykowej. Jurij KISELOW, m. Ługańsk [fragment tekstu] poeta Petro Skunc. A spośród przedstawicieli starszego pokolenia pierwszymi wyzwolili się i podnieśli z kolan J. Kerekesz, I. Czernyczko, H. Mandziuk, M. Oprendyk, A. Siucz. Za ich przykładem w życie społeczno-polityczne aktywnie włączyli się Mahdalyna i Ołeksyj Łyszakowie, I. Wirwan, N. Paszko, M. Bandusiak, F. Sas oraz inni. To dzięki nim utworzono Zakarpacki Oddział Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Języka Ukraińskiego, rozpoczęto naukę historii Ukrainy, utworzono grupę inicjatywną ds. przygotowania budowy pomnika Tarasa Szewczenki w Użhorodzie, której przewodniczył I. Czernyczko. Później w pracę ruchu narodowego, zainicjowanego przez starsze pokolenie, włączyli się O. Pajkosz, I. Nebesnyk, S. Kochan, P. Swereniak, I. Towt, I. Szandor, Je. Wasko, M. Szwab oraz inni. Niemało sił zostało poświęconych przez narodowców na legalizację organizacji społecznej „Proświta”, utworzonej jeszcze w maju 1920 roku i zakazanej najpierw przez brunatnych (listopad 1938), a potem przez czerwonych (listopad 1944) wrogów ukraińskiego narodu. Wśród pododdziałów, które zostały przy niej utworzone w 1990 roku, aktywnie zaczęła działać komisja „Inicjatyw Społecznych”, która z inicjatywy I. Nebesnyka została później przemianowana na „Narodowiec”. Dzisiaj z dumą odnotowujemy, że spraw, których podjął się w ciągu ostatnich dziesięciu lat ten niewielki liczebnie ośrodek, wystarczyłoby na całą epokę. Mychajło MOHORYTA, sekretarz odpowiedzialny Zakarpackiego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

No cóż, zdawałoby się, słowa...

Właśnie te słowa Tarasa Szewczenki najczęściej przywoływano 9 listopada podczas obchodów Dnia Piśmiennictwa Ukraińskiego oraz w Domu Ukraińskim, które zorganizowało Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. T. Szewczenki. W swoim wstępnym słowie przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawło Mowczan podkreślił znaczenie tego wydarzenia i świętość słowa, a także to, że historia naszego piśmiennictwa ma bardzo głębokie korzenie. «Odcinano nas od historii, od słowa, od pieśni. Wmawiano nam, że nasze narodowe początki sięgają XVI wieku», — powiedział prelegent. Pawło Mowczan zauważył również, że wielu dzisiejszych przywódców państwowych nie pozostaje obojętnych wobec sytuacji, jaka wytworzyła się w Ukrainie wokół problemów budownictwa kulturalnego. Ruch narodowiecki na Zakarpaciu przyszedł z Galicji i Bukowiny w latach 80. XIX wieku. Tutaj, na podstawie języka literackiego, zapoczątkował go L. Czopej, a już od początku nowego stulecia ideami tymi przejęli się i aktywnie je szerzyli duchowni ojcowie J. Żatkowycz i A. Wołoszyn oraz działacz społeczno-polityczny H. Strypski. Gdy w latach 20.–30. w warunkach Republiki Czechosłowackiej rozpoczęło się narodowo-kulturalne odrodzenie kraju, zajaśniały nowe postacie patriotów: bracia Julij i Michał Braszczajkowie, W. Grendża-Doński, J. Rewaj, A. Sztefan, D. Klympusz, J. Chyminec, a z Prykarpacia – I. Pankewycz, W. Birczak i inni. Na samym początku lat 60. XIX wieku był to czysto kulturalny, a następnie także polityczny ruch, który powstał wśród młodej ukraińskiej inteligencji pod wpływem idei i twórczości T. Szewczenki, M. Szaszkewycza, P. Kulisza, M. Kostomarowa, Marka Wowczka, J. Fedkowycza. Tysiącletnie oderwanie naszego kraju od macierzystej ziemi przez węgierskich najeźdźców po raz kolejny, lecz na innym zakręcie historii, postawiło przed jego najlepszymi synami zadanie poszukiwania i odtwarzania różnorodnych więzi z ojczystą ziemią, które z czasem przekonująco potwierdziły naszą językowo-kulturową pokrewieństwo, jednakowe tradycje, psychologiczny skład myślenia ludzi, wspólne podstawy zarówno epoki przedchrześcijańskiej, jak i obecnej. Wśród życia społeczno-politycznego lat 20.–30. najbardziej palącą kwestią była walka o autonomię Rusi Podkarpackiej w składzie ČSR. Pozostało tylko GRUDZIEŃ, Nr 12 (78), ROK 2000 Obecnych powitał wicepremier Ukrainy, akademik NAN Ukrainy Mykoła Żulynski. Ogłosił pozdrowienia Prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy oraz premiera Wiktora Juszczenki. Mykoła Żulynski pracował na niwie narodowo-kulturalnego oświecenia. Praca rozwijała się w trzech głównych kierunkach: 1) działalność narodowieckiego teatru, kół dramatycznych i kół amatorskiej sztuki artystycznej; 2) zaangażowanie młodzieży narodowieckiej w problemy rozwoju narodowego; 3) przeorientowanie nauki uczniowskiej i studenckiej młodzieży kraju na ukraińską pisownię. Aktywnie propagowano pieśń ludową poprzez tworzenie i działalność chórów miejskich i wiejskich. przeanalizował niebezproblemową sytuację w kulturze, opowiedział o programie reformy dobrobytu, w którym priorytet przypisuje się sferze humanitarnej. W jego wystąpieniu zabrzmiał niepokój o to, że w warunkach globalizacji planetarnego pnia będziemy wszelkimi siłami zwalczać i wzywamy wszystkich, aby nazwę Rusin-Ukrainiec wszędzie i zawsze używać. Oświadczamy, że będziemy niezłomnie stać na straży praw swojego ojczystego słowa i najostrzej potępiamy stanowisko tych organizacji i partii, które występują przeciwko naszej ludowej mowie jedynie dlatego, że język naszego podkarpackiego ruskiego narodu jest ukraiński, a które siłą chcą narzucić naszemu narodowi, wbrew zasadom demokratyzmu i kulturalnego nacjonalizmu, obcy mu wielkoruski język».

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Zakarpacie narodowieckie

Pouczające, wysoce humanitarne było stanowisko ks. A. Wołoszyna i jego współtowarzyszy z Chrześcijańsko-Ludowej Partii, którzy postawili na młodzież — przyszłość narodu. ...Znaczącą wehą w życiu młodzieży narodowieckiej były jej zjazdy. Pierwszy odbył się na początku lipca 1929 roku w Użhorodzie. Zjazd miał charakter programowy i przełomowy. «Ogłaszamy całemu kulturalnemu światu, — podniośle mówił A. Wołoszyn przy jego otwarciu, — że my, Rusini podkarpaccy, jesteśmy częścią wielkiego narodu ukraińskiego i że nasz język oraz nasza literatura były, są i będą tymi samymi, co u naszych braci z tamtej strony Karpat. Ogłaszamy, że wszelkie dążenia, by nas zmoskalizować lub sfabrykować z nas jakiś odrębny szczep i tym samym oderwać nas narodowo od Zarówno pierwszy, jak i drugi (w lipcu 1934 roku) zjazd odbywały się pod niebiesko-żółtymi sztandarami, choć uzakonniono je w tych barwach dopiero w marcu 1939 roku. W szeregach manifestantów szli plastuni i plastunki, sicziowcy — zwiastuni Siczy 1938–1939 lat, nauczyciele, uczniowie i studenci. Wymienione fora młodzieży narodowieckiej pokazały, że w środowisku dorastającego pokolenia kształtują się nowi rycerze ducha, gotowi walczyć o prawdę i wolność, o utwierdzenie ukraińskości na odwiecznych zachodnich stokach Karpat. Rezultatem tego wysoko patriotycznego wychowania stało się Krasne (Piękne) Pole — nasze Zakarpackie Kruty, gdzie 14–15 marca 1939 roku w starciu z węgiersko-faszystowskim agresorem spośród niemal półtorej setki poległych oddało tam życie 28 …nską terytorią, taka pozostanie, w związku z czym Zakarpacie, jeśli trzeba, zbrojnym powstaniem i rewolucyjną drogą należy oderwać od Węgier i przyłączyć do Ukrainy». Dawni kowneryści, podobnie jak tysiące innych patriotów-narodowców, wstępowali do UPA i innych podziemnych antybolszewickich organizacji już w listopadzie-grudniu 1944 roku. Odrodzenie ruchu narodowców rozpoczęło się pod koniec lat 80. wraz z początkiem agonii sowieckiej władzy. Jako prawdziwi chrześcijanie narodowcy stali się niezawodnym motorem w walce o legalizację Kościoła greckokatolickiego, co nastąpiło już w 1989 roku. Drugim odczuwalnym krokiem było utworzenie Ogólnozakarpackiego Ruchu Ludowego na rzecz Przebudowy. Główną rolę w tym odegrał jego pierwszy przewodniczący w kraju — dla dawnej władzy niewygodny, a dla zakarpa-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Kiedy do Nadrosia przybyła liczna delegacja lekarzy-deputowanych Tarnopolskiej Rady Obwodowej, wśród nich można było wyróżnić dość oryginalną kobietę. Była nią, jak później się dowiedziałem, Daria Czubata. Wyróżniała się inteligencją i wyszukanym językiem w rozmowie. Uważnie się wszystkim przyglądała, interesowała się wdrażaniem nowości leczniczych w Pohrebyszczeńskim Centralnym Szpitalu Rejonowym, sprawami gospodarczymi, którymi od wielu lat słynie na Ukrainie terytorialne zrzeszenie medyczne, kierowane przez niestrudzonego pracownika, zasłużonego lekarza Ukrainy Iwana Wasylowicza Burdejnego. Daria Czubata jest lekarzem-rehabilitantem szpitala nr 2 w mieście Tarnopolu, przewodniczącą miejskiej Proświty i obwodowego Stowarzyszenia Kobiet, deputowaną rady obwodowej. Podczas swobodnej rozmowy poprosiła o głos. Wszystkich obecnych uderzyła czystość jej palety językowej, umiejętność urzekania audytorium. Mówiła wyważenie i spokojnie. Czytając ponownie wszystko, co powiedziała Daria Dmitrowna, chce się zacytować jej słowa, aby czytelnik lepiej poznał tę niezwykłą osobowość: «...Swego czasu wybrałam w życiu drogę do ludzkich serc – zostałam lekarzem i kocham poezję... Medycyna i poezja – dwa skrzydła w moim życiu». Daria Czubata wyraźnie zaprezentowała licznemu gronu kierowników różnych szczebli, znacznemu gronu korpusu deputowanych Tarnopolszczyzny i Winnicczyzny, kim powinien być ten, komu naród powierzył swój los, kto ma obowiązek wiernie i sprawiedliwie nieść dobro i przyzwoitość ludziom. Mnie zaś osobiście ta nieopanowanie szczera i dobra osoba wydała się ciągłym splotem wysokiej poezji, na jaki zdolna jest tylko dobra natura. Jak mówią, ostatnie kropki nad „i” postawił niedawny dar Darii Czubatej – przysłała mi ze dedykacją swoją obszerną książkę pod tytułem «Trijedyność», która ujrzała światło dzienne dzięki tarnopolskiej agencji «MAR-KOM». «Trijedyność» jest poświęcona ukochanej mamie Annie Josypiwnie Hensorowskiej-Tomkiw. Wydanie otwiera wzruszające słowo poetki-lekarza: «Na kartach tej książki przed Państwem, szanowny czytelniku, jesienne liście dorosłego dziecka, które nie uważa się za poetkę, bo przede wszystkim od dłuższego czasu leczy chorych. Ich cierpienia i bóle skłoniły do uważniejszego rozglądania się wokół i poważnego zastanowienia nad istotą i wartością piołunowo-miodowego życia... Dlatego powstawały wiersze, scenariusze, refleksje... I to zawdzięczam swojej wymagającej i zasadniczej matce, hojnym i mądrym nauczycielom, szczerym przyjaciołom. Bóg, Ukraina, Człowiek – to właśnie im należą się najświętsze, najbardziej odpowiedzialne uczucia autorki». We wstępie do książki, zatytułowanym «Poezja duszy», pisarz Borys Demkiw zauważa: «Stało się już swoistą normą etyczną, a nawet prawem, że wśród poetów jest wielu medyków, a wśród lekarzy – wielu poetów. I nie ma w tym nic dziwnego, bo jedni i drudzy głęboko odczuwają najdelikatniejsze poruszenia duszy, rozumieją na pierwszy rzut oka nasze bóle, radości, niepokoje i nadzieje. Oni zawsze pierwsi przychodzą z pomocą, i słowem, i czynem. Wśród nich jest Daria Czubata. Jestem zachwycony oddaniem i poświęceniem tej kobiety oraz wielką miłością do życia, choćby ono było najbardziej gorzkie. Dziwię się, skąd jej się biorą dodatkowe godziny?». I mnie nie omija to szczere zdziwienie. Czytam napisane i mimowolnie nasuwa się myśl: jak to wszystko może unieść jeden człowiek? Nietrudno przecież połączyć w sobie lekarza, poetę, prozaika, publicystę, poszukiwacza życiowej prawdy, działacza społecznego. A ona – zdołała, całym układem swojego codziennego życia. Gazeta «Wolne Życie» pisała kiedyś: «Kilka lat temu trzeba było wezwać «karetkę» dla kobiety, której zrobiło się słabo. Tego dnia przyjmował pierwszy szpital. Ale chora nalegała: «Tylko do drugiego, do Czubatej». Dopiero później, po osobistym poznaniu Darii Dmitrowny, zrozumiałam, dlaczego tak jej ufają, dlaczego to właśnie do niej zwracają się w trudnej chwili. Ona należy do tych ludzi, którzy są gotowi oddać innym nie tylko wiedzę fachową, ale i serce. Medycyna to sprawa bardzo trudna. Wymaga wielu sił, umysłowych i duchowych. A do tego jeszcze rodzina. Wydawałoby się, że na nic więcej nie starcza czasu. Ale Daria Dmitrowna zdąży i zaśpiewać, i zajmować się pracą społeczną, i haftować, i pisać wiersze, i bywać w teatrze... Wybrano ją deputowaną rady obwodowej, a tam – jeszcze przewodniczącą komisji etyki deputowanych. Skąd u tej kobiety tyle energii?». Nie mniejszą, z punktu widzenia dnia dzisiejszego, filozoficznością i pokrzepieniem ludzkiej duszy przepojona jest też publicystyka i proza Darii Czubatej. Nie mówię już o tej nie mniej ważnej cesze twórczości, reprezentowanej przez jej liczne wywiady, w których za każdym razem tak wyraźnie i jasno ujawnia się wielkość duszy Darii Czubatej. Z tych publikacji dowiadujemy się, ile niezapomnianych i treściwych imprez przygotowano i przeprowadzono na Tarnopolszczyźnie pod sprawnym kierownictwem tej współpracowniczki duchowości. Tarnopolanie pamiętają «Ukraińskie wieczornice», «Wieczór Andrzeja», «Mikołaja – ulubieńca dzieci». A jakimi pamiętnymi stały się wieczory twórczości Wasyla Stusa, Stepana Budnego i innych licznych współpracowników odrodzenia narodowego. Wszystko to w większości zrobiła miejska Proświta imienia Tarasa Szewczenki, którą twórczo i niestrudzenie kieruje Daria Dmitrowna. Eduard PODILSKYJ, m. Pohrebyszcze, obwód winnicki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

STRONA Z ŻYCIA RYHORA OMELANIUKA

Zakończyła się wieloletnia krwawa I wojna światowa. Ludzie zapragnęli orać ziemię, siać, zbierać plony, budować, wychowywać dzieci. Ludzie garnęli się do oświaty i kultury. Pracę kulturalno-oświatową wśród autochtonicznej ludności prawosławnej, która mieszkała głównie na terenie dzisiejszego rejonu kamienieckiego obwodu brzeskiego, objęło stowarzyszenie «Proświta». W latach 1920–1922 zaczęto otwierać szkoły narodowe z wykładowym językiem ojczystym, lecz już w 1927 roku pojawiły się nowe zakazy. «Proświta» zajmowała się nie tylko szkołami, ale również otwierała biblioteki-czytelnie, przy których działały kółka — chóralne, dramatyczne, taneczne. I tu jednak stanęły na przeszkodzie władze polskie: raz nie zezwalały, raz cofały swoje zezwolenia na przedstawienia i koncerty. W takich okolicznościach rozpoczęła się działalność społeczna członka «Proświty» ze wsi Łuskały, Ryhora Omelanjuka. Młody człowiek z głową zanurzył się w działalność kulturalno-oświatowego stowarzyszenia, które stawiało sobie za cel zachowanie i rozwój języka ojczystego, własnej kultury. Ukończywszy miesięczne kursy kulturalno-oświatowe w Brześciu w 1927 roku, Omelanjuk wraca do rodzinnej wsi i wraz z towarzyszami-proświtianami Tymoszem Malochowiczem, Illą Karpukiem (jego córka Maria, po mężu Budkiewicz, przez wiele lat nauczała, obecnie jest na emeryturze), Romanem Sirenką, Antonim Kurnieciem zabiera się do tworzenia biblioteki-czytelni, w której pojawia się pierwszych trzydzieści pięć książek. Wokół łuskalskiej biblioteki gromadzi się młodzież okolicznych wsi i zaczynają działać kółka: chóralne, taneczne, artystyczne. Nawiasem mówiąc, takie biblioteki-czytelnie z kółkami przy nich otwarły się także w Diemenicach, Ułanach, Wowkowiczach, Bordiowcu. A młodzież w Łuskałach przygotowywała sztuki, tańce, pieśni, występowała przed ludnością. Jednak wiele zrobić się nie udało. Komendant policji Mizer zakazał programu koncertowego w języku ojczystym. Natomiast Ułańskiej bibliotece udało się bardziej. Na Objawienie Pańskie w miejscowej szkole wystawiono spektakl «Ojej, nie chodź, Hrycu», a następnego dnia — «Sierotka Chasia». Sala była przepełniona. Wielką gromadą przybyła młodzież z okolicznych wsi, przez rzekę Liesną przeprawili się łodziami chłopcy i dziewczęta z Nowicković i Szyszowej. Sukces był wielki. W 1927 roku za niedozwolone przeprowadzenie zebrań młodzieży Ryhor Omelanjuk został aresztowany i dwa miesiące siedział w brzeskim więzieniu. Nie ostudziło to jego młodzieńczego zapału. Kontynuuje pracę społeczną. W 1928 roku uczy się jeszcze na jednych kursach — spółdzielczych, po ukończeniu których organizuje spółdzielczy sklep «Praca chłopska» we wsi Wojskaja. Działał on cztery lata. Wraz z nadejściem Armii Czerwonej na nasze ziemie nowa władza dość tolerancyjnie odniosła się do ukraińskości. Łuskalska młodzież pokazała przygotowane kiedyś programy koncertowe. W latach 1939–1941 zaczęły działać szkoły z wykładowym językiem ukraińskim we wsiach Koszczeniki, Ratajczyczy, Perkowicze, Diemianczyczy, Szostakowe, Trostianica, Sielachowicze, Oleszkowicze, Świszczewe i innych. W 1940 roku Ryhor Omelanjuk kończy jeszcze jedne kursy — nauczycielskie i od tego czasu na zawsze wiąże swoje życie z pracą nauczycielską. W latach 1940–1941 uczy w wsi Koszczeniki. Od 1944 roku, po przyjściu Armii Radzieckiej, pracuje w Cerkownikach, potem sześć lat — w Świszczewem. Do 1950 roku, kiedy ówczesny minister spraw wewnętrznych Białorusi Canawa ostatecznie zakazał nauczania po ukraińsku, Ryhor Omelanjuk uczył dzieci języka ojczystego. Pomoce dydaktyczne przysyłano ze Lwowa. Ludzie starszego pokolenia dobrze go pamiętają, Ryhora Wiktorowicza Omelanjuka — starannego, obowiązkowego, porządnego człowieka, znawcę ziemi, nauczyciela, proświtianina. Heorhij MUSEWICZ, m. Kamieniec na Berestejszczyźnie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

ABY AKTYWNOŚĆ NIE WYGASŁA

Założenie naszego rejonowego oddziału Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki odbyło się bez komplikacji, ponieważ były to czasy powszechnego, choć tymczasowego, jak przed świtem, przebudzenia. Ówcześni działacze komitetu rejonowego postrzegali „Proświtę” jako Towarzystwo Języka Ukraińskiego. Bez zwłoki otrzymaliśmy także zaświadczenie o rejestracji z Kijowa. Oprócz członkostwa indywidualnego, do oddziału rejonowego włączono także zbiorowe — kołchoz imienia Miczurina, Szkołę Średnią w Nowosemeniwce, redakcję gazety rejonowej „Nowe Życie”. Nie spodobało się to działaczom komitetu rejonowego. A zwłaszcza wtedy, gdy wysunęliśmy ze swojego oddziału kandydata na deputowanego rady rejonowej. Nawet nie uznali kijowskiej rejestracji — musieliśmy zarejestrować się w rejonie. W rezultacie stosunek do „Proświty” stał się ostrożnie chłodny: wielu kierowników rejonu utożsamiało naszą „Proświtę” z oddziałem Ludowego Ruchu Ukrainy. Nasze działania nie podobały się początkowo komunistom, a teraz także socjalistom — oni obecnie rządzą rejonem. Dzięki kierowniczce rejonowego wydziału kultury O. Reznik oraz innym pracownikom placówek kulturalno-oświatowych przeprowadzono rejonowy festiwal ukraińskiej pieśni ludowej, wystawy wyrobów artystycznych amatorskich twórców. Za przykładem dyrektora Rejonowego Domu Kultury H. Obuchowskiego, kierownika muzeum rejonowego P. Derezy, kierownika muzycznego S. Złobina, którzy zorganizowali zespoły wokalne trzech pokoleń, utworzono podobne kolektywy niemal we wszystkich placówkach klubowych rejonu. We wszystkich bibliotekach przygotowano stale działające wystawy książek, prowadzone są wydarzenia. Z czasem udało nam się wywalczyć od administracji lokalnej pomieszczenie na cerkiew (poprzednia została zburzona i rozgrabiona w latach 30.). Kierownicy oddziału stale występują na łamach gazety „Nowe Życie” oraz w lokalnym radiu. A niedawno zorganizowaliśmy gazetę ustną „Głos” — zbieramy pytania, skargi, informacje, a do odpowiedzi i rozwiązywania problemów angażujemy odpowiednie służby i specjalistów. Nieco bardziej pasywnie toczą się sprawy proświtańskie. Do przywrócenia aktywności potrzebne są konkretne działania. Przede wszystkim należy koniecznie uporządkować i skonkretyzować stałym żywym wzajemnym kontaktem strukturę Towarzystwa. Jeśli go nie ma, to należy stworzyć (choćby na zasadach społecznych) centrum metodyczne, które zbierałoby i uogólniałoby inicjatywy poszczególnych oddziałów, a doświadczenie najlepszych rozpowszechniało. Wołodymyr NAZARENKO, przewodniczący Iwaniwskiego rejonowego oddziału „Proświta” im. T. Szewczenki w obwodzie chersońskim GRUDZIEŃ, NR 12 (78), 2000 ROK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

„PROŚWITA” ODRODZONA W HORODNI

Czernihowskie obwodowe towarzystwo «Proświta» wzbogaciło się o kolejny oddział. W Horodni odbyła się prezentacja zalegalizowanej miejskiej organizacji «Proświta». Proświtian powitał burmistrz miasta Michaił Ołeksandrowycz Jankowski. Przewodniczącą horodnieńskiej miejskiej «Proświty» wybrano nauczycielkę, radną miejskiej rady, cenioną w mieście osobę — Ludmyłę Iwaniwnę Żadczenko. Z tym wyborem, a także z utworzeniem oddziału, społeczność proświtian powitali przewodniczący obwodowej «Proświty» Wasyl Czepurnyj oraz przewodniczący «Młodej Proświty» Ołeksandr Myśjura. Inf.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Jest taka wieś — Białoberizka

Jest taka wieś w rejonie wereszywskim (Werchowyński) w obwodzie iwano-frankiwskim. I mieszka w tej wsi weteran Proświty, zastępca przewodniczącego organizacji rejonowej, poeta-autor piosenek, laureat nagrody im. Marii Pidhirianki, autor trzech zbiorów liryki — Orest Kniaźkyj. Człowiek szczery i gościnny, zakochany w swoim kraju, jego ludziach i ojczystym języku. Właśnie ukazała się nowa książka Ореста Князького «Розмова з матір’ю» (K.: Ukraińskie Wydawnictwo Związkowe, 2000). We wstępnym słowie do tego zbioru Pawło Dworśkyj pisze: «Odkąd istnieje świat, poezja i muzyka, poeta i muzyka szukają siebie nawzajem. By stworzyć ludziom pieśń. Można więc tylko się cieszyć, że Orest Kniaźkyj jest w tych poszukiwaniach mniej obciążony: obie muzy są mu przychylne, i to niezwykły dar losu...» Wiele patriotycznych pieśni, hymnów i marszów weszło do tego zbioru, a jeden z nich — «Pieśń o Białoberizce», gdzie czytamy takie słowa: Jest wieś niedaleka i nieblisko, Co z dróg mnie marzeniem woła. Ta wieś — kolebka mojego rodu, Ta wieś w moim sercu żyje. Inf.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

stworzonego teatru-studia. Dzieci rosną razem ze swoim teatrem, doskonaląc z jego pomocą swoją znajomość języka ukraińskiego. Po spektaklu miałam szczęście spotkać się ze studyjczykami i porozmawiać z niektórymi z nich. Jewhen Martynjuk — uczeń jedenastej klasy, właśnie z temperamentem zagrał rolę Geny. Bardzo zakochany w swoim teatrze-studiu, jednak jeszcze nie zdecydował ostatecznie — czy iść uczyć się na aktora, czy wybrać inny zawód. Dmytro Storcous — jego kolega z klasy i aktywny studyjczyk. Obok — jego siostra Maryna, uczennica dziewiątej klasy. Maryna chętnie opowiedziała, że w studiu jest od pierwszej klasy. W «Pieśni leśnej» grała potercza. Później w sztuce «Za dwoma zającami» grała najpierw Ustię, a potem samą Pronię Prokopowną. W właśnie pokazanym spektaklu dziewczyna zdołała z powodzeniem połączyć od razu dwie role — nauczycielki i uczennicy. Dziewięcioklasista Taras Onoprijenko grał Sokratesa. Opanował wiele instrumentów muzycznych, śpiewa, tańczy. Bardzo swobodny na scenie. Dziewięcioklasistka Natalja Wołkowa, która była bardzo przekonująca w swoim wykonaniu na scenie, w spektaklu «Za dwoma zającami» gra Хymkę. I teraz jest zajęta w nowym spektaklu według sztuki Łesi Ukrainki «Opętana», który studio przygotowuje do premiery. Jedynie Ola Kociuba, wykonawczyni roli Julki, dziewczyny, która przez długie lata szkolne cierpiała z powodu braku uwagi kolegów z klasy, mieszka i uczy się we wsi, która jest trzydzieści kilometrów od Symferopola. Systematycznie uczęszcza na próby, bardzo kocha swój teatr. Ucząc się w rosyjskiej szkole, bo innej we wsi nie ma, Ola dobrze zna język ukraiński. W rodzinie ukraińscy rodzice rozmawiają w ojczystym języku i wspierają pasję córki do teatru, choć daleko musi dojeżdżać. Dzieci opowiadały, że państwo, czyli Autonomiczna Republika Krymu, wcale nie opiekuje się językiem ukraińskim, wiele rzeczy szkole i studiu przychodzi zdobywać z trudnościami. Ale są też pocieszające zjawiska. Ot, na przykład, do ich dziewiątej klasy tłumnie napłynęli uczniowie z rosyjskich klas. «Widocznie zrozumieli — zauważa Taras — i oni, i ich rodzice, że ukraiński, państwowy, język trzeba znać i szanować». Teatralne zrzeszenie «Switanok» zorganizowano siedem lat temu. Na czele kolektywu, łącząc obowiązki kierownika artystycznego i reżysera-inscenizatora, stoi Ałła Petrowa. Z zawodu profesjonalna aktorka, ona, a także pedagog studia, absolwent Kijowskiego Państwowego Instytutu Teatralnego imienia I. Karpenki-Karego Ołeksandr Polczenko zmuszeni byli opuścić scenę Krymskiego Ukraińskiego Teatru, który tylko z nazwy nazywa się ukraińskim. Pani Ałła — redaktor programu radiowego «Dwa kolory», pan Ołeksandr także pracuje jako redaktor ukraińskiego programu Krymskiej Radiofonii. I oboje aktorów oddaje wszystkie siły i duszę wychowaniu młodych talentów. Udało im się odkryć zdolności dzieci, usunąć skompleksowanie, w zamian osiągnąć to, że uczniowie czują się na scenie pewnie, zachowują się swobodnie, luźno. Studyjczycy jednocześnie pracują jako prowadzący programy radiowe dla dzieci i dorosłych — «Ridna chata» oraz «Dwa kolory». Jedna z byłych studyjczyków, Ola Muraszko, która mieszkając we wsi pod Symferopolem, pieszo chodziła na próby, obecnie jest studentką wydziału teatralnego Instytutu imienia I. Karpenki-Karego. Teatralny kolektyw «Switanok» dobrze znają na Krymie. Często koncertuje po półwyspie, występuje przed uczniami, jest mile widzianym gościem u marynarzy czarnomorskich. Studyjczycy już kilka razy byli w Kijowie, pokazywali swoje spektakle, odwiedzali teatry, poznawali stolicę. I za każdym razem, przyjeżdżając do Kijowa, młodzi Krymczanie składali kwiaty pod pomnikiem Tarasa Szewczenki ze słowami: «My do Ciebie, Tarasie, powrócimy». I właśnie tym razem przeprowadziłam wywiad także z ich pedagogiem Ołeksandrem Polczenką: — To był pierwszy ukraiński klasa Krymu w rosyjskiej szkole — opowiedział pan Ołeksandr — z którego wyrosła ukraińska szkoła, a teraz gimnazjum. Te dzieci wszystkim pokazały, jak trzeba uczyć się języka ukraińskiego. One już coś zrobiły dla Ukrainy. Nie wiem, kim zostaną po ukończeniu gimnazjum, ale jestem pewien, że wszyscy oni będą patriotami Ukrainy». Ludmyła KOCHEWSKA Na zdjęciu: dyrektor kijowskiej szkoły z internatem nr 19 Nina Mykołajiwna Obertaś razem ze studyjczykami. Więc po co niszczyć te osiągnięcia? Tylko w Pałacu uczniów i młodzieży zajmuje się corocznie 1600—1800 uczniów i studentów. I przy tym należy podkreślić, że uczniowie przyszli uczyć się w twórcze zrzeszenia zgodnie ze swoim pragnieniem, zainteresowaniem, upodobaniami, wsparciem rodziców czy nauczyciela. A gdzie oni znajdą się jutro? Czy będą spokojni ich rodzice? Co zostawiamy dzieciom? Ponad siedemdziesiąt twórczych kierunków jest w placówkach pozaszkolnych miasta, gdzie zdobywa się edukację przedzawodową, rozwija się komunikatywność, światopogląd, doświadczenie, opanowanie ulubionego zajęcia, kształtuje się osobowość, poznaje się swoje wewnętrzne «ja». Czyż to trzeba zniszczyć? Spójrzcie w oczy dziecka, któremu po raz pierwszy udał się latający model samolotu, wspaniały suwenir czy ładna serwetka; które po raz pierwszy wzięło udział w koncercie, odniosło zwycięstwo na festiwalu, konkursie, w zawodach. Zrozumcie, co dzieje się w duszy młodej osoby?! Po co to niszczyć?! I smutno patrzeć na pedagogów-pionierów edukacji pozaszkolnej, i, nie daj Boże, zostawić ulubione zajęcie moim kolegom: Natalii Krykływej, która żyje swoim orkiestrą dziecięcych instrumentów «Dzwoneczek» (nie ma fortepianu, ale jest w domu, — przewiozła go do swoich wychowanków, którzy zajmują się na bazie kolegium); nigdy nie widzieliście, jak Wołodymyr Czumak (kierownik kółka modelarstwa lotniczego) idzie na urlop z pełnym plecakiem modeli. Spójrzcie w oczy Olhy Słuchajewskiej (wzorcowy kolektyw choreograficzny-studio tańca towarzyskiego «Romantyka»), Natalii Zaugarowej (kółko kroju i szycia), Łarysy Smolar (klub «Przyjaciółka»), jak one kochają swoich wychowanków, żyją ich życiem! Pełni pomysłów na przyszłość Wita Czerkaska (wzorcowy kolektyw choreograficzny «Uśmiech»), Dmytro Kudria (narodowy kolektyw-studio «Artystyczne rzeźbienie»), całkiem «młody» pozaszkolnik-pedagog Tetiana Kriuczkowa, jednak na posiedzenia jej młodzieżowego klubu «XXI wiek» przyjeżdża młodzież z okolicznych osiedli i miast. I zajmują się w klubie nie tylko uczniowie i studenci, ale i dorośli: pedagodzy, robotnicy... Czyżbyśmy twardnieli duszą? Ludowa mądrość mówi: «Nie samym chlebem żyje człowiek». Społeczeństwo określa się stosunkiem do dzieci, do kobiety. Tak, dzisiaj jest ciężko, wiele problemów ekonomicznych w kraju, materialnych — w rodzinie. Język dorosłych pełen jest słów «przeżyć», «prywatyzacja», «komercja». Posłuchajcie, o czym mówią dzieci na ulicy, zobaczcie, czym one zajmują się w klatkach schodowych. Zastanówcie się, ilu skazano nieletnich, ile popełniono wykroczeń i przestępstw. Jutro do ulicy dołączy jeszcze ponad 4,5 tysiąca szkolnej i studenckiej młodzieży tylko w naszym górniczym mieście, a 120 utalentowanych pedagogów (w placówkach pozaszkolnych pracują tylko tacy) zasili szeregi na miejskim Aleksandryjskim rynku. Oto co znaczą słowa «środki pozabudżetowe». Wychowania nie dogonić. Może być za późno. Więc co my robimy? Kto odpowie?! Natalia ZABOŁOTNIKOWA, dyrektor Pałacu uczniów i młodzieży imienia S. Szakała, wyróżniający się edukator Ukrainy, m. Aleksandria obwodu kirowohradzkiego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

ROZWAŻANIA O TYM, CO BOLESNE

Kwestia umocnienia i rozkwitu języka ukraińskiego na ojczystej ziemi jest bardzo bolesna i aktualna. Dlatego miło jest poinformować o małej oazie kultury ukraińskiej, która z powodzeniem rozkwita na południowym półwyspie. Niedawno Kijów odwiedzili uczniowie byłej 33. symferopolskiej szkoły, a obecnie — ukraińskiego gimnazjum. I nie po prostu uczniowie, a kolektyw, trupa amatorskiego teatru-studia „Switanok”, który działa w Symferopolu przy Republikańskim Domu Twórczości Dzieci i Młodzieży. Przywieźli oni pod osąd swoich rówieśników z Kijowa dwa spektakle: „Sen” według poematu o tym samym tytule T. Szewczenki oraz „Noc po zakończeniu szkoły” według sztuki W. Tendriakowa. Spektakle prezentowano w kijowskiej szkole z internatem nr 19, gdzie zatrzymali się goście, oraz na scenie KMA, eksperymentalnego teatru studenckiego przy Uniwersytecie Narodowym „Akademia Kijowsko-Mohylańska”. Niestety, udało mi się zobaczyć tylko spektakl „Noc po zakończeniu szkoły”, choć o „Śnie” słyszałam wiele pochlebnych opinii. Ostry, psychologiczny dramat Tendriakowa, którego bohaterami są ich rówieśnicy, a przez to bliscy i zrozumiali, studenci sami przetłumaczyli na język ukraiński. Od pierwszych minut młodzi aktorzy fascynują i trzymają widzów w napięciu. Całkowicie bez dekoracji, w bezpośredniej bliskości sali, co zawsze utrudnia grę, młode talenty zdołały oddać dynamizm i ostrość sztuki, nakreślić charaktery. W ich grze widać pierwsze ziarna profesjonalizmu, czuć, że kieruje nimi doświadczona, profesjonalna ręka. I choć są pewne błędy językowe w tłumaczeniu i wymowie, studenci to rozumieją i poprawiają. Przecież to — nauka. 33. symferopolska szkoła niedawno stała się ukraińskim gimnazjum. Jeszcze w 1991 roku dzieci poszły do pierwszej ukraińskiej klasy, utworzonej przy rosyjskiej szkole na Krymie. I od tego czasu biorą aktywny udział w amatorskich spektaklach. Nie ma takiego człowieka, który nie miałby styczności z pedagogiką. Dziecko, uczeń, student, pracownik... I zawsze działa wzajemne oddziaływanie, komunikacja „uczeń — nauczyciel”; z przeszłości — w teraźniejszość, a potem — w przyszłość. Niezależnie od tego, gdzie pracujesz, w jakiej dziedzinie ludzkiej działalności, ale ta przeszłość — „rodzice i ty”, „nauczyciel i ty” — zostaje na całe życie. Nowy kraj potrzebuje nowego człowieka. Wiele instytucji społecznych jest na to ukierunkowanych. We wszystkich czasach pojawiało się pytanie: jak wychowywać? Bo ludzka dusza to wielka siła. I jak ma się ona rozwinąć w konkretnych warunkach? Nie na darmo powiedziano: „Z naczynia można wylać tylko to, co zostało do niego wlane” (Sz. Rustaweli). Co dzisiaj pracuje na jutro? Z jednej strony — szkoła, placówki pozaszkolne (niezależnie od resortu i profilu), rodzina (nie zawsze), z drugiej — telewizja, ulica, rówieśnicy, literatura najgorszego sortu, prasa, brak zabezpieczenia rodziny, brak nadziei na jutro. Nie pomylę się, jeśli powiem szczerze: czas wyeliminował przypadkowych nauczycieli. Bo pracują dzisiaj ci, którzy nie wyobrażają sobie siebie w innej pracy, to — powołanie duszy, sposób istnienia. Nie będę podkreślać trudnej sytuacji, niezrozumienia problemów edukacji czy kultury ze strony szanownych urzędników. Może zapomnieli dzieciństwo albo dzieci im dorosły, a do innych nie mają sprawy, a może to jednostronność? Ale jutro może to zaowocować nieszczęściem narodu — degradacją. Zaczęłam tak rozmowę dlatego, że nasi ustawodawcy decydują się wyłączyć placówki pozaszkolne z budżetu lokalnego na rzecz środków pozabudżetowych. Brzmi to nie jak „likwidacja”, ale to — zniszczenie. W dyskusji nie tylko w wyższych sferach, ale i w mieście czasami słychać opinię — „wychowanie estetyczne to sprawa elity”, czyli kto jest w stanie, niech płaci za edukację muzyczną, plastyczną, pozaszkolną. GRUDZIEŃ, NR 12 (78), 2000 ROK. W placówkach pozaszkolnych naszego miasta zajętych jest ponad 4,5 tysiąca młodzieży szkolnej i studenckiej oraz jeszcze ponad tysiąc w innych placówkach. Jednak znaczna część dzieci jest pozostawiona samym sobie. Dobrze, jeśli to rodzina, która sprzyja rozwojowi i kształtowaniu osobowości. Ale, niestety, dzisiaj to wyjątek. Miasto zamienia się w bezkresny rynek, gdzie dorośli cały dzień pracują, inni — są w długich delegacjach w Rosji itp. Dzieci w tym czasie palą, zażywają narkotyki, popełniają przestępstwa. Istnieje już pojęcie — „młoda przestępczość”. My, dorośli, wiemy, jaki wpływ na nas ma, na przykład, gorzkie słowo, brak szacunku. A czego oczekiwać od nieoświeconego, bezkulturowego człowieka? Jaka będzie przyszłość naszego kraju, dzieci? Szkoła — to obowiązkowa edukacja. Inne placówki wychowawcze — to kształtowanie osobowości zgodnie z zamówieniem państwowym. Tak było zawsze. (Zresztą i obecnie istnieje odpowiednie obowiązujące ustawodawstwo.) Poprzez opanowanie kunsztu artystycznego, sztuki dekoracyjno-użytkowej, muzycznej, doskonałości fizycznej, edukacji ekonomicznej wyrasta prawdziwie harmonijny człowiek, niezależnie od zawodu. Teoretycy udowodnili, że edukacja pozaszkolna na Ukrainie uznawana jest za lepszą (na przykład, w odróżnieniu od pedagogów społecznych, którzy działają w negatywnych środowiskach młodzieżowych). Nawet Japonia zapożyczyła od nas system edukacji muzycznej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

WYCHOWANIE PATRIOTYZMU NIE ZNA POJĘCIA „POMOCNICZY”

Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki owocnie pracuje nad realizacją szerokiego kompleksu zagadnień związanych z budową niepodległego państwa ukraińskiego i traktuje problem patriotycznego wychowania młodzieży jako priorytetowy kierunek swojej działalności. Powszechnie wiadomo, że słowo, melodia, obrazy wizualne towarzyszą człowiekowi od dzieciństwa i kształtują poziom jego intelektu, kultury, oryginalną duchowość. Uświadamiając sobie tę unikalną właściwość psychologii człowieka, politycy zawsze budowali swoje schematy wpływu na świadomość narodu, kierując ją na sferę duchową. Ciągłe przypominanie obywatelom ZSRR o „geniuszu” Lenina, „zbiorowym rozumie” partii komunistycznej, śpiewanie „arcydzieł” w rodzaju „mój adres – nie dom i nie ulica, mój adres – Związek Radziecki” niszczyło psychikę przedstawicieli różnych etnosów radzieckiego imperium, wychowywało ich w duchu „radzieckiego patriotyzmu” oraz „socjalistycznego internacjonalizmu”, a po tym można było spokojnie wprowadzać wojska radzieckie do Czechosłowacji i Afganistanu, gdzie wypełniały one „internacjonalistyczny obowiązek”. Dzisiaj wielu ludzi starszego i średniego pokolenia wciąż nie może wyleczyć się z infekcji „radzieckiej przeszłości”, co jest ciężarem dla postępu społecznego. Rok 1991 – rok rozpadu radzieckiego imperium zmienił akcenty polityczne w życiu byłych kolonii, narody zaczęły budować swoje niepodległe państwa, odradzać tradycje narodowe, rozszerzać sferę kultury i duchowości. Ten proces coraz bardziej aktywizuje się także na terenach Ukrainy – państwa, które posiada swoje bogate tradycje kulturowe, których korzenie sięgają tysiącletniej historii Europy. Praca nad odrodzeniem państwowości i godności narodowej Ukraińców skierowana jest w pierwszej kolejności na wychowanie młodzieży – nowej generacji, która w trzecim tysiącleciu będzie kierować wszystkimi procesami społecznymi państwa ukraińskiego. Niestety, ten proces w związku z trudnościami ekonomicznymi, niedoskonałością bazy legislacyjnej, brakiem świadomości narodowej, a czasem z destrukcyjną działalnością naszych współobywateli jest sztucznie hamowany i na naszym polu rodzą się społeczni mutanci typu ideologa „chochłactwa” Wierki Serdiuczki, organu pełnego przekleństw – gazety „Bulwar”, śmieciowego felietonisty Olesia Buzyny i innych „gigantów” upadku. Choroba – syndrom mutantyzmu – rozprzestrzenia się także na ukraińską edukację. W wielu obwodach Ukrainy w szkołach brakuje podręczników w języku ukraińskim, niektóre podręczniki nie odpowiadają współczesnym wymogom, brakuje pomocy wizualnych, portretów ukraińskich pisarzy, uczonych, działaczy kultury itp. Zamiast tego tę lukę wypełniają swoimi produktami sprytni handlarze, którzy lekceważą wszystkie ukraińskie i międzynarodowe prawa, tłoczą dla ukraińskiej szkoły „towar”, od którego na kilometr śmierdzi „made in nie nasze”. Przede wszystkim dotyczy to tak zwanego materiału pomocniczego. Tak, nasze dzieci już przyzwyczaiły się do zeszytów szkolnych produkcji polskiej, na okładkach których przedstawione są nagie kobiety, zagraniczne gwiazdy estrady, w najlepszym przypadku – zwierzęta. Nie odstają od polskich kolegów także niektóre ukraińskie firmy. Powiedzmy, kijowski „Borysfen” wypuścił serię zeszytów z kadrami popularnych amerykańskich filmów i napisami w języku rosyjskim. Proświcianie szanują twórczość takich wybitnych amerykańskich filmowców jak W. Disney i D. Lucas, ale po pierwsze, nie uznajemy bezprawnej „pirackiej” produkcji, po drugie, jesteśmy przekonani, że w okresie kształtowania się młodego państwa ukraińskiego nasze dzieci rozsądniej jest wychowywać na najlepszych dziełach rodzimych twórców. Takich przykładów jest niestety bardzo dużo. Na rynkach Ukrainy sprzedaje się wiele pomocniczego materiału szkolnego – atlasów, map konturowych, zeszytów, które nie odpowiadają standardom Ministerstwa Oświaty Ukrainy, nie są zarejestrowane w DAASP, nie przeszły ekspertyzy sanitarnej, ale są zwolnione z opodatkowania i wypełniają tornistry naszych dzieciaków. Wyjaśnia się to szeregiem czynników: pragnieniem współczesnych biznesmenów zarobienia na „szybkich pieniądzach”, brakiem należytej kontroli ze strony oświatowców, urzędników podatkowych, a przede wszystkim – biernością ukraińskiej społeczności. Realizując program kompleksowych działań na rzecz odrodzenia tradycji ukraińskiej kultury, duchowości, patriotycznego wychowania młodzieży, „Proświta” w ciągu 2000 roku wraz z SA „Inprofoswita” pracowały nad opracowaniem i realizacją projektu stworzenia ukraińskiego zeszytu „Galeria portretu historycznego”. Ta produkcja została zatwierdzona przez Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy, zarejestrowana w DAASP, przeszła wszystkie etapy rejestracji i ekspertyzy i na dzień dzisiejszy mamy już pierwszych pięć zeszytów (z pięćdziesięciu zaplanowanych), na okładkach których są wielcy Ukraińcy – Jarosław Mądry, Taras Szewczenko, Łesia Ukrainka, Iwan Franko, Ołeksandr Dowżenko. Zamieszczono tu także notki biograficzne o życiu i twórczości. Autorzy projektu postawili przed sobą szereg zadań: stworzenie zeszytu o czysto ukraińskiej tematyce, który ma wychowywać szacunek do historii ojczystej ziemi, zeszytu, który rozwija intelekt ucznia. W odróżnieniu od analogicznej polskiej czy „biznesowej” produkcji, która zamienia zeszyt w kolorową zabawkę, przedmiot, który niesie antypedagogiczne informacje, wywołuje u dzieci niezdrowe namiętności itp. Projekt „Galeria portretu historycznego” utrzymany jest w jednym stylu artystycznym, co zdaniem autorów będzie sprzyjać lepszemu przyswajaniu przedmiotów programu szkolnego, wzmocni poziom ukraińskiej edukacji. Proświcianie są przekonani, że dla procesu wychowania patriotyzmu nowej generacji Ukraińców nie mogą istnieć pojęcia „podstawowy” czy „pomocniczy” materiał, dzisiaj nawet „mała sprawa” wzmacnia fundamenty państwa ukraińskiego. Andrij CZORNUCHA, kierownik wydziału organizacyjnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

CZYJ JĘZYK — TEGO I PAŃSTWO

Analiza apeli i listów do Gabinetu Ministrów Ukrainy oraz publikacji w środkach masowego przekazu wskazuje na to, że obywateli niepokoją kwestie związane z intensyfikacją prac nad wprowadzeniem języka państwowego we wszystkich sferach życia społecznego, zwłaszcza w kulturze i obsłudze, a także w działalności organów władzy państwowej i środków masowego przekazu. Materiały prasowe dowodzą, że stosunek społeczeństwa Ukrainy do kwestii narodowo-językowych jest dalece niejednoznaczny. Przy porównaniu publikacji i listów zamieszczanych w prasie lewicowej i prawicowej, dla której charakterystyczna jest zwiększona uwaga do tematu narodowego, występują nawet biegunowo odmienne poglądy. Co do mediów centrystycznych, to zajmują się one przede wszystkim sprawami ekonomicznymi, społecznymi, kulturalno-artystycznymi oraz kwestiami o charakterze regionalnym. Jeśli zaś poruszają kwestie etniczne i językowe, to starają się zachowywać umiarkowanie i być lojalne wobec oficjalnej polityki. W publikacjach mediów o orientacji lewicowej, zwłaszcza na Południu i Wschodzie Ukrainy, wciąż żywe są jeszcze idee powrotu do Związku Radzieckiego, o sojuszu trzech państw słowiańskich (Rosji, Ukrainy i Białorusi), o przymusowej ukrainizacji „ukraińskich Rosjan”, o nieuchronnym zubożeniu kultury ukraińskiej bez języka rosyjskiego, a nawet o pierwszeństwie kultury i języka rosyjskiego w kwestii zjednoczenia wszystkich narodów na terytorium Ukrainy (Крымская правда [Krymskaja Prawda]. — 2000. — 27.09. — S. 2). Gazeta „Donieckij krjaż” opublikowała materiał „Lidirujut razdraženije i naprjaženije”, w którym przedstawiono wyniki badania socjologicznego, w trakcie którego 92,5 procent ankietowanych mieszkańców obwodu donieckiego opowiedziało się za tym, aby język rosyjski był używany na Ukrainie na równi z językiem państwowym. Tylko 6 procent było przeciw. Jednak ponad jedna trzecia (38,7%) ankietowanych nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że „wszyscy obywatele Ukrainy, niezależnie od narodowości, powinni władać językiem ukraińskim”. A w publikacji „Выбор издания должен оставаться за читателем” [Wybór wydania powinien pozostawać po stronie czytelnika], opublikowanej w charkowskiej gazecie „Время”, poddano krytyce ideę rządowego projektu ustawy „O wprowadzeniu zmian i uzupełnień do niektórych ustaw Ukrainy w sprawach opodatkowania w części dotyczącej wydawnictw”. Tymczasem już dziś bardzo wielu lewicowców nie podziela tezy o „притеснении русского языка” [ucisku języka rosyjskiego]. Deputowany Rady Najwyższej B. Olinik z trybuny parlamentarnej odpowiedział kolegom partyjnym-komunistom: «Każde państwo, które choć trochę szanuje samo siebie, chroni swoją aurę duchową wszystkimi dostępnymi środkami konstytucyjnymi, przede wszystkim przywilejami. We Francji od wieków, odkąd ona istnieje, na szczeblu państwowym działa komitet ochrony języka francuskiego». Z lewicowymi prorosyjskimi gazetami w kwestii narodowej i językowej solidarne są niektóre gazety, które nazywają siebie centrystycznymi, liberalnymi czy kosmopolitycznymi. Centrystów łączy z wieloma lewicowcami to, że na pierwszym miejscu stawiają kwestie ekonomiczne i społeczne. Problemy narodowo-etniczne i językowe są dla nich drugorzędne, nieistotne. Jak uważają w narodowo-demokratycznych kręgach, ignorowanie problemów narodowych, a zwłaszcza językowych, obserwuje się, niestety, także w strukturach władzy wszystkich szczebli, szczególnie w obwodach wschodnich Ukrainy. Ale nie po to Ukraina zdobywała niepodległość, aby pozostawać kolonią. Polityka językowa niepodległych państw to jeden z kierunków dekolonizacji. Stanowiska państwowych urzędników zobowiązują do znajomości doświadczeń Czech, Indonezji i dziesiątek innych krajów, które uporządkowały swoje gospodarstwo językowe po uzyskaniu niepodległości. Członkowie Rady Naukowej Światowego Kongresu Ukraińców (NRSKU) nie zgadzają się z poglądem, że wszystko zależy wyłącznie od stanu gospodarki kraju i że w obecnym kryzysie gospodarczym nie można przeznaczać funduszy na potrzeby kulturalne. Są przekonani, że pełnowartościowe życie każdego kraju cechuje harmonijne połączenie sfery materialnej i duchowej bytu. Zdaniem prawicy i centroprawicy językiem państwowym na Ukrainie powinien być język ukraiński, czyli język rdzennego narodu tytularnego, jak w Polsce, Francji, Japonii, Rosji i innych krajach. I jest to naturalne, jest to wyznacznik prawdziwej demokracji, której zasadniczą zasadą w warunkach dzisiejszej Ukrainy jest odrodzenie sprawiedliwości historycznej; to skonsoliduje społeczeństwo, uczyni je humanitarnym i cywilizowanym, a państwo silnym. Już dawni Łacinnicy mówili: czyj język, tego i państwo. Oleś KOZULA, zastępca przewodniczącego Kijowskiego Kongresu Inteligencji Ukraińskiej REPLIKA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

POMIESZALI GRZESZNE Z SPRAWIEDLIWYM

Podobnych ulotek, które są rozpowszechniane w Kirowohradzie przez tak zwany «komitet organizacyjny ds. przywrócenia języka rosyjskiego w szkołach», historia jeszcze nie znała. Ulotka ta nosi tytuł «Podręcznik dla nauczycieli i rodziców uczniów, dążących do osiągnięcia: — nauczania języka rosyjskiego w klasach ukraińskich; — otwarcia klas rosyjskich w szkołach ukraińskich i przeniesienia klas ukraińskich na programy klas rosyjskich; — przeniesienia szkoły tego czy innego rejonu miasta do statusu szkoły rosyjskiej». Kiedy doczytuje się do końca tę ulotkę, to mimowolnie myśli się, że jej autorzy jednak muszą uczyć się jakiegokolwiek języka; ponieważ napisana jest ta ulotka surżykiem. A jeszcze myśli się — pomieszało się grzeszne ze sprawiedliwym! Pełna niekompetencja i nieznajomość problemu, podsycanie waśni narodowościowych na poziomie sekciarstwa. Prowokacyjność podobnych «podręczników» jest oczywista i zasługuje na ocenę prawną i sądową ze strony odpowiednich organów. Czego w Kirowohradzie brakuje, to właśnie szkół ukraińskich! Inf. GRUDZIEŃ, NR 12 (78), 2000 ROK

Tłumaczenie maszynowe

Г Е О П О Л І Т И К А · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

o%гл, Kле…… -…2ег! =ц-L…, . C! %- це“-" 3 ! =м*=. ць%г% 32"%! е…… “"-дч, 2ь C! % ƒм-…3 ге%C%л-2, ч…%- “, 23=ц – " ! е--%…-. oе! “Cе*2, ", qmd “2=ю2ь "“е 23м=……-ш, м, . g= C%"-д%мле…… м =ге…2“2"= -…2е! -=*“, o! еƒ, де…2 r*! =-…, %. =- ! =*2е! , ƒ3"=" C% "3 ць%г% &“C-"2%- "=! , “2"=[ * м-…3 ш", д*%- =K% 3C%- "-ль…е…%- д--, ƒ=*л=де…3 C-д “2! 3*- 23! 3 qmd. ` o! еƒ, де…2 rƒKе*, “- 2=…3 # …=LC%23›…-ш%- *! =-…, 0е…- 2! =ль…%-`ƒ-=2“ь*%г% ! е--%…3 # -“л=м j=! -м%" “*=ƒ=", ? % це ме! - 2"%…=! %д›е…е 32"%! е…… , C%K3д%- "=…е ƒ= -люƒ%! …%ю “. ем%ю. m=- “л-д*%м C%гл, Kле…… -"! =ƒ-L“ь*%- -…2ег! =ц – м%›е “2=2, ! %ƒ*%л qmd, %“*-ль*, ц “2! 3*23! = "-д…, …- м=- д"= це…2! , 2 ›-…… # crr`l 2= -`eq. g= ц, . 3м%" r*! =-…= %C, … -2ь- “ м-› д"%м= C%23›…, м, Kл%*=м, # -"! %CеL“ь*, м 2= -"! =ƒ-L“ь*, м - ƒ=л, ш=-2ь“ 3 …е", ƒ…=че…-L “, 23- =ц--, =д›е м, …е г%2%"- * д% ш", д- *%г% ". %д›е…… 3 -"! %=2л=…2, ч…- “2! 3*23! , , 2=* – д% ме…ш C! , "=K- л, "%- Cе! “Cе*2, ", -…2ег! =ц – " ! =м- *=. …%"%г% (“2=! %г%) -"! =ƒ-L“ь*%- г% %K’-д…=…… . dед=л- K-льше "-д“32…-“2ь е-е*2, "…, . "…32! -ш…-. Cе! е2"%! е…ь “2=- C! , ч, …%ю ƒ=г! %- ƒ, Cе"…%- м-›…=! %д…%- -ƒ%л ц – - "2! =2, C! , "=Kл, ", . Cе! “Cе*2, " ! е- =л-ƒ=ц – -"! %CеL“ь*%г% "е*2%! = ƒ%"- …-ш…ь%- C%л-2, *, . Š=* “*л=л%“ь -“2%! , ч…%, ? % r*- ! =-…= ! %ƒ2=ш%"=…= …= ме›- 2! ь%. “"-2-", 2! ь%. ! ел-г-L – *3ль23! : C! =- "%“л="’ , *=2%л, ц, ƒм3 2= -“л=м3. r 2! , *32…, *3 ц, . “"-2%гл д-" -%! м3- "=л=“ь – г=! 23"=л=“ь 3*! =-…“ь*= …=ц- . g…=ч…%ю м-! %ю r*! =-…= * *3ль23! …, L -е…%ме… ƒ’ ", л=“ ƒ="- д *, K%! %2ьK- C! %2, ле›…, . “3K’-*2-" -“2%! , ч…%г% C! %це“3. rC- ! %д%"› “2%л-2ь b=! ш="=, l%“*"=, q2=мK3л 2= b-де…ь ƒм=г=л, “ ƒ= C=…3"=…… …=д “2! =2ег-ч…, м C! %- “2%! %м, де “C%*%…"-*3 ›, "е 3*! =-- …“ь*, L е2…%“. a=г=2% C! %Kлем м, - …3л%г% " 2-L ч, 2-L -%! м- "Cл, "=- ю2ь …= C%д – " r*! =-…- – …="*%л% …е-. b…=“л-д%* ц, "-л-ƒ=ц-L…%- …е", ƒ- …=че…%“2-, “"-2%гл д…%- *! , ƒ, 2= ! %ƒ*%л3 “3“C-ль“2"= r*! =-…= "2! =- 2, л= де“ 2ь ! %*-" …= ! %ƒK%! *, м-› C! %ƒ=. -д…, м, ! е-%! м=2%! =м, - C! %! %“-L“ь*, м, ! е“2="! =2%! =м, - …е ƒм%гл= ", ! %K, 2, "л=“…%г% K=- че…… “"%г% м-“ц 3 “"-2-. o-"…-ч…%- “. -д…= -…2ег! =ц- – …еC! , "=Kл, "%ю - …еK=›=…%ю, = ƒ=. -д…= …е м%›е K32, ! е=л-ƒ%"=…%ю "…=“л-д%* …е- "-дC%"-д…%“2- "…32! -ш…-. Cе! е2"%- ! е…ь C! %г%л%ше…%м3 ƒ%"…-ш…ь%C%- л-2, ч…%м3 *3! “3. p%“-L“ь*= tеде! =ц- “*? % C! =гм=2, ч…%, "-д*, д=юч, д, Cл%м=2, ч…3 ! , 2%! , *3 C! % “2! =- 2ег-ч…е C=! 2…е! “2"%, %ц-…ю"=2, …, …-ш…- “2%“3…*, ƒ p%“-L“ь*%ю tеде! =ц--ю, 2% -. м%›…= %. =! =*- 2е! , ƒ3"=2, * C! %. %л%д…-. p%“-L“ь*- ƒ=“%K, м=“%"%- -…-%! - м=ц – “2"%! юю2ь (д3›е ч=“2% …е%- K-! 3…2%"=…%) …ег=2, "…, L %K! =ƒ r*- ! =-…, * де! ›=", , ? %: • *! =де ! %“-L“ь*, L 2! =…ƒ, 2…, L г=ƒ; • д, “*! , м-…3- ! %“-L“ь*%м%"…е …=“еле…… ; • – г! %м=д …, "%юю2ь …= K%цчече…“ь*, . &2е! %! , “2-"[; • C! =г…е -…2ег! 3"=2, “ь 3 "%! %- ›е (…= д-м*3 ! %“- …) m`Šn; • – *%…*3! е…2%м …= “"-2%"%м3 ! , …*3 %ƒK! %-…ь; • &%*3C3"=л=[ &м-“2% ! 3“ь*%- “л=", [ qе"=“2%C%ль – …е .%че "-дд=- "=2, &! %“-L“ь*, L[ j! , м. b е*%…%м-ч…-L Cл%? , …- д, “*! , - м-…=ц-L…= C%л-2, *= pt ? %д% r*- ! =-…, ", ! =›=-2ь“ 3: • ""еде……- ", *люч…% дл r*! =-- …, д, “*! , м-…=ц-L…%г% C%д=2*3 …= е*“C%! 2 2= -мC%! 2; m= ƒ%! – …еƒ=ле›…%“2- -“…3"=л% *-ль*= “це…=! – ", *- м%гл, K32, C%*л=де…- " %“…%"3 C%л-2, ч…%г% *3! “3 r*! =-…, : • o%“23C%"= -…2ег! =ц- 3 -"! %- =2л=…2, ч…- “2! 3*23! , m`Šn, -q. • q%юƒ ƒ p%“--ю 2= -…ш, м, *! =-- …=м, qmd. • r2"%! е…… Kл%*3 ƒ *! =-…=м, a=л2 – 2= 0 е…2! =ль…%- -"! %C, . • aл%*3"=…… ƒ *! =-…=м, o! , - ч%! …%м%! “ь*%г% K=“еL…3. • mеC! , -д…=…… д% K3дь- *, . Kл%*-". g= …, …-ш…-. 3м%" ›%д…, L -ƒ ц, . “це…=! – " ƒ %гл д3 …= ! д C! , ч, … …е м%›е C%"…%ю м-! %ю K32, ! е=- л-ƒ%"=…, м. x", д*= -…2ег! =ц- -ƒ g=- . %д%м =K% ƒ p%“--ю …ем%›л, "= че- ! еƒ “"-2%гл д…, L – ц, "-л-ƒ=ц-L…, L ! %ƒ*%л 3 “3“C-ль“2"-. q2%“%"…% g=- . %д3 – L -…ш= C! , ч, …= # г=льм3- "=…… е*%…%м-ч…, . 2! =…“-%! м=ц-L " r*! =-…-. r2"%! е…… Kл%*3 ƒ *! =-- …=м, a=л2 – 2= 0 е…2! =ль…%- -"! %- C, …=д2% C! %Kлем=2, ч…е, K% "%…, Cе! е"=›…% C! =г…32ь д% 2-“…-ш%- -…2ег! =ц – ƒ -"! %=2л=…2, ч…, м, “2! 3*23! =м, =K% * a-л%! 3“ь ƒ p%- “--ю. j! =-…, o! , ч%! …%м%! “ь*%г% K=“еL…3 Cе! е"=›…% м=ю2ь Kеƒл-ч C! %Kлем – ! -ƒ…%"е*2%! …- ге%C%л-- 2, ч…- 2= е*%…%м-ч…- -…2е! е“, . b=›- л, "е ге%“2! =2ег-ч…е ! %ƒ2=ш3"=…… r*! =-…, 3…ем%›л, "лю- C! %"еде…- … д%"г%2! , "=л%- C%л-2, *, …еC! , -- д…=…… д% "-L“ь*%"%-C%л-2, ч…, . Kл%*-" -ƒ “3“-д=м, . o%л-2, *= K=г=- 2%"е*2%! …%“2-, *= Cе! едK=ч=- K=- л=…“3"=…… м-› %“…%"…, м, ге%C%- л-2, ч…, м, г! ="ц м, – ", ! -ш3- “*%- ! -ше 2=*2, ч…- ƒ="д=…… , …е м%›е
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

pе=л – - Cе! “Cе*2, ",

o! =*2, *= %“2=……-. ! %*-" д%"%- д, 2ь, ? % r*! =-…= …е м=- д--"%-, ц-л-“…%- ƒ%"…-ш…ь%C%л-2, ч…%- “2! =- 2ег--, C%… 22 …=ц-%…=ль…, . -…2е! е“-" д%“- л, ш=-2ь“ 23м=……, м, = д-- ль…-“2ь ƒ%"…-ш…ь%C%л-2, ч…%г% "-д%м“2"= K3д3-2ь“ ƒдеK-льш%г% …= ", ! -ше……- 2=*2, ч…, . ƒ="д=…ь. o! %- Kлем= " 2%м3, ? %, “-%! м3"="ш, C! -%! , 2е2, ƒ%"…-ш…ь%- C%л-2, *, (C! =г…е…… -…2ег! 3"=2, “ь 3 -"! %- CеL“ь*- – 2! =…“=2л=…2, ч…- “2! 3*23- ! , ), …=ш- 3! д%"цд%“- ч-2*% …е ", ƒ- …=ч, л, “ ƒ 2, м, *3 r*! =-…3 "%…, -…2ег! 3"=2, м32ь 3 цм-›…=! %д…- %! г=…-ƒ=ц--, K% д%“- …е"-д%м%, ч, це K3де де! ›="= # %д, … -ƒ л-де! -" м-›…=! %д…%- C%л-2, *, , ч, м=! -%…е2- *%"= *! =-…= …= Cе! , -е! – &ц, "-л-- ƒ%"=…%- -"! %C, [. m=C! , *-…ц- “2%л-22 l%“*"= C! %- г! =л= &. %л%д…3[ "-L…3, "2! =2, л= *%…2! %ль …=д q. -д…%ю -"! %C%ю - ! е“C3Kл-*=м, qpqp. nK’-д…=…= m-мечч, …= “2=л= %д…, м -ƒ це…2! -" 2 ›-…… дл *! =-… 0 е…2! =ль…%- 2= q. -д…%- -"! %C, . o! %2, “2% …… K-C%л ! …%г% “"-23 ƒ…, *л%. m- l%“- *"=, …- b=ш, …г2%… 3›е …е "-д-г! =- ю2ь *%л, ш…ь%- ! %л- …= -"! %CеL“ь- *%м3 *%…2, …е…2-. b-дK3"=-2ь“ Cе- ! е! %ƒC%д-л “-е! "Cл, "3 " -"! %C-. rC! %д%"› %“2=……ь%г% де“ 2, - л-22 3 “"-2- "-дK3л, “ "-дч32…- ге%- C%л-2, ч…- 2! =…“-%! м=ц--. dеƒ-…2ег- ! =ц- b=! ш="“ь*%г% Kл%*3 – ! %ƒ- C=д qpqp ƒ! 3L…3"=л, K-C%л ! …3 м%дель ! -"…%"=г, 3 “"-2-. qx` “2=- л, -д, …%ю …=дде! ›="%ю, ƒд=2…%ю "Cл, "=2, …= C%л-2, ч…- C! %це“, " K3дь- *%м3 ! е--%…- Cл=…е2, . nCе! =ц- m`Šn " ~г%“л="-- ƒ=“"-2, л= …= "…-“2ь *! , ƒ, C! ="%- ", . – д%г%"-! …, . ƒ=“=д 3 “, “2ем- C-“л "%-……, . м-›…=! %д…, . "-д…%“, …. q3Cе! еч…%“2- м-› 2=*, м, C%… 22 - м, , * ƒ=. , “2 C! =" люд, …, , "%д…%- ч=“ C! , …ц, C …е"2! 3ч=…… 3 "…32! -ш…- “C! =", , = 2=*%› C! ="% …=ц-L …= “=м%", ƒ…=че…… L …ед%- 2%! *=……-“2ь де! ›="…, . *%! д%…-" “2"%! юю2ь Kл=г%д=2…, L -! 3…2 дл C%л-2, *, C%д"-L…, . “2=…д=! 2-". r“е ч-2*-ше %*! е“лю-2ь“ 2е…- де…ц- -"! %=2л=…2, ч…, . “2! 3*23! "Cл, "=2, …= C%л-2, ч…- C! %це“, ƒ C%ƒ, ц – “, л, . 0е д%"%д 2ь "-L“ь*%"- %Cе! =ц – qx` – m`Šn " ~г%“л="-- 2= oе! “, д“ь*-L ƒ=2%ц-. p%ƒш, ! е…… o-"…-ч…%-`2л=…2, ч- …%г% `ль …“3 ƒ= ! =. 3…%* *! =-… *%- л, ш…ь%г% b=! ш="“ь*%г% д%г%"%! 3 C%*=ƒ3- ›%! “2*3 – "Cе! 23 е*“C=…-“-%- …-“2“ь*3 C%л-2, *3 ƒ=. -д…%г% Kл%*3. l%“*"=, ! %ƒд! =2%"=…= м-›…=- ! %д…, м, C%! =ƒ*=м, , …е K=›=- м, - ! , 2, “ -ƒ "2! =2%ю “2=23“3 …=дде! - ›=", . b%…= …е м=- д%“2=2…ь%- м-цдл ! е=л-ƒ=ц – "л=“…, . ге%“2! =2ег-ч…, . =мK-ц-L, =ле L …е . %че C%г%- д, 2, “ -ƒ …="’ ƒ=…, м -L “це…=! – м Cе! е2"%! е…… 3 ƒ", ч=L…3 де! ›="3. lе…2=ль…-“2ь C%л-2, ч…%- ел-2, , ", . %"=…%- …= 2! =д, ц- . ме“-=…“ь- *, . , -мCе! “ь*, . *%…цеCц-L, “"%-! -- д…= м%дель де! ›="…%г% 3C! ="л-…- … 2= %“%Kл, "%“2- …=ц-%…=ль…%г% “*л=д3 p%“-L“ь*%- tеде! =ц – Cе! еш*%д›=ю2ь C! %це“=м – 2! =…“-%! - м=ц – " 2еCе! -ш…-. ге%г! =--ч…, . ме›=. . q2=…
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Francuska, niemiecka oraz możliwa ukraińska orbity szczególnego zainteresowania

• „2=…%”le……- 2-l*, dl r*! =-- …, 25 ”-d“%2*-” m, 2= …= c3*%! …= d%d=2%* d% -“…3juch, . 10 ”-d“%2*-” odb; • ƒ=”, ? e……-, C%! -”… …% ƒ -…sh, - m, , dl r*! =-…, c-…, ƒ= g=ƒ – ƒ=…, - ›e…… Cl=2, ƒ= 2! =…ƒ, 2 g=ƒ3 – 2e- ! , 2%! – ju; • ƒ=”, ? e……- C-d! =. 3…*-” 3*! =-- …“ь*%g% K%! g3 ƒ= g=ƒ; • …=m=g=……- C%K3d3”=2, %K. -d…- g=ƒ%C! %”%d, . r“- cd – …=%ch…% -lju“2! 3ju2ь …, - …-sh…ju C%l-2, *3 pt ? %d% r*! =-…, .-"! %CeL“ь*, L q%juf ) e2”e! 2, L “=m-2 -q # r*! =-…= C%*=ƒ=”, ? % ƒ= %“2=……- ! %*, ”, - …, *l% d%“, 2ь K=g=2% e*%…m-ch…, . - C%l-2, ch…, . C! %Klem, *- ƒ=g=lm3- ”=l, ! %ƒ”, 2%* “C-”C! =cm-› r*! =-- …%ju 2= -”! %CeL“ь*, m q%juf%m. g=. -d…- m=“-med-= C, sh32ь C! % r*! =-…3 2-l*, ” …eg=2, ”…, . 2%…=. * C! % *! =-…3, ? %: • – …=LK-lьsh *%! 3mC%”=…%ju ” -”! %C-; • – ”-d“2-L…, *%m …eleg=l…, . m-g! =…2-”; • C! , d-sh3- “ ”%K%d3 “l%”=; • m=- …e“C! , 2l, ”, L -…”e“2, c-L- …, L *l-m=2. qe! ed e*%…m-ch…, . C! %Klem, *- d% cь%g% ch=“3 …e ! %ƒ”’ ƒ=…-, m%›…= …=ƒ”=2, : • C! %Klem3 e*“C%! 23 3*! =-…“ь-*%g% 2e*“2, lju 3 *! =-…, -q, 3 *, . ””ede…% *”%2, , *- 3*! =-…“ь*= “2%- ! %…= ””=›=- d, “*! , m-…=c-L…, m, ; • =…2, demC-…g%”- C! %ce“, , *- C! %”%d, l, *! =-…, -q “2%“%”…% 3*- ! =-…“ь*, . C-dC! , -m“2”; • C! %Klem, e*“C%! 23 K! 3. 23 ƒ r*! =-…, ; • =”2%m%K-lь…3 C! %Klem3, *= ”, …, *l= ”…=“l-d%* C! , L… 22 …%”%- g% ƒ=*%…3 be! . %”%- p=d, ? %d% ””eƒe…… -mC%! 2…, . =”2%m%K-l-” ” r*! =-…3. -”! %CeL“ь*, L q%juf …e ƒ=d%”ole…, L 2, m, ? % r*! =-…= Ce”- …, m ch, …%m ƒ=ch, … – “”-L ! , …%* dl =”2%m%K-l-” -…%ƒem…%g% ”, ! %K…, c- 2”=, 3 2%m3 ch, “l- -ƒ *! =-… -q. o! %ƒ=.-d…- ƒ=Ce”=…… 3*! =-…“ь* *, . C%l-2, *-” “C! , Lm=ju2ь“ “. ”=lь- …%, ale “e! L%ƒ…% d% …, . , …= ›=lь, …-. 2% …e “2=”, 2ь“ , %“*-lь*, “2=… 3*! =-…“ь*%- e*%…m-*, – …eK=che…= ƒ= -”! %CeL“ь*, m, m-! *=m, *%! 3C- c- C! , ƒ”%d 2ь d% 2%g%, ? % -”! %- CeL“ь*- C%l-2, *, …e ””=›=ju2ь r*- ! =-… ! -”…%C! =”…, m C=! 2…e! %m. q2%“%”…% ! %ƒsh, ! e…… -”! %- CeL“ь*%g% q%juf3 ”›e ”, ƒ…=ch, l%“ *%l% C%2e…c-L…, . *! =-…, *- 3”-Ld32ь d% -q C-d ch=“3 C! %g…%ƒ%”=…%- Ce! - sh%- – d! 3g%- . ”, lь ! %ƒsh, ! e…… . r*! =-…= “e! e d …, . …e ƒ…=ch, 2ь“ . m=”-2ь *? % C%ƒ, 2, ”…- ƒm-…, ” 3*! =-…“ь*-L e*%…m-c- 2! , ”=2, m32ь, 2% …=”! d ch, …=sh= de! ›=ua 3”-Lde d% -q ! =…-she 2010 ! %*3. g! %“2=…… c-… …= …=-23 – …e- “2=K-lь…-“2ь -”! % 2=*%› …eg=2, ”…% ”Cl, ”=ju2ь …= Ce! “Ce*2, ”, r*! =-- …, , %“*-lь*, *! =-…, q. -d…%- -”! %- C, ? e ƒ K-lьsh, m ƒ=C=l%m d, “2=…- c-ju”=2, m32ь“ ”-d *! =-… *%l, sh…ь%- g% qpqp. Š, m ch=“%m ”-ƒ%”, L ! e- ›, m “2”%! ju- …%”3 ƒ=”-“3 …= *%! - d%…=. *! =-… qmd. o-d2! , m*= a! ju““elem “2”%! e…- … *%…“%! c-3m3 ƒ K3d-”, c2”= g=- ƒ%C! %”%d3 ” %K. -d r*! =-…, d%”%- d, 2ь, ? % ” -”! %C- …e ””= C%l-2, ch…= “, l, ! %ƒ3m-ju2ь – ”!=. %”ju2ь -…2e- ! e“, …=sh%- de! ›=, . Przeczytano, Bariant, Następca,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

m%", L ! е--%…=л-ƒм

10 ›%"2… 2000 ! %*3 *! =-…, l, 2…%г% “%юƒ3 qmd (p%“- , a-л%- ! 3“ь, j=ƒ=. “2=…, j, ! г, ƒ“2=… – Š=д- ›, *, “2=…) “2"%! , л, -"! =ƒ-L“ь*ее*%…%м-ч…е “C-"2%"=! , “2"%. i%г% 32"%! е…… “"-дч, 2ь, ? % p%“- …=- м=г=-2ь“ ! е=л-ƒ3"=2, "л=“…3 “2! =- 2ег-ю ? %д% *! =-… qmd – це %K’- -д…=…… – 2=*2, ч…, м *! %*%м 3 ! е- =л-ƒ=ц – ƒ%"…-ш…ь%- C%л-2, *, pt. p, 2%! , *= C! % "-ч…3 д! 3›K3 – K! =2…- "-д…%“, …, "-д*, д=-2ь“ …%"%ю ! %- “-L“ь*%ю ел-2%ю. y%K "Cл, …32, …= r*! =-…3, "%…, …=м=г=ю2ь“ ! е=л-- ƒ3"=2, м%дель е*%…%м-ч…%г% 2, “*3. GRUDZIEŃ, nr 12 (78), 2000 ROK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

b, . -д

2! , "=2, Kеƒ*-…еч…% д%"г%. p=…% ч, C-ƒ…% r*! =-…- 2! еK= K3де ", ƒ…=ч, - 2, “ # ч, "“23C=2, 3 *, L“ь -ƒ 3›е -“…3юч, . Kл%*-", ч, “2=2, -…-ц-=2%- ! %м 32"%! е…… 2! е2ь%- м, ! %2"%! - ч%- “, л, . Š%м3 …=ш-L де! ›="- "=! 2% *- …=Lш", дше ", ƒ…=ч, 2, “ ƒ C! -%! , - 2е2=м, ƒ%"…-ш…ь%- C%л-2, *, – ƒ=. , - “2%м "л=“…, . -…2е! е“-" 3 ! е--%…=. , *- м=ю2ь %“%Kл, "е ƒ…=че…… дл – де! ›="…%- – …=ц-%…=ль…%- KеƒCе- *, [1]. b ! е=л- . K=г=2%C%л ! …%г% “"-23 r*! =-…= ƒ=дл ƒKе! е›е…… ц-л-“…%“2- – …еƒ=ле›…%“2- C%", ……= ", ! %K, 2, K=г=2%"=! -=…2…3 – K=г=- 2%“23Cе…е"3 ге%C%л-2, ч…3 “2! =2ег-ю. mе%K. -д…% C! =г…32, д% 2%г%, ? %K Cе! е2"%! , 2, “ ƒ %K’-*2= …= “3K’-*2 м-›…=! %д…, . "-д…%“, … 3 ! е--%…-. r*! =-…= м=- “2=2, %д…, м -ƒ ге%C%л-2, ч…, . г! ="ц-" …= -"! =ƒ-L“ь*-L ш=. -"…, ц-. o%2! -K…% ", ƒ…=ч, 2, “"%ю %! K-23 %“%Kл, ", . …=ц-%…=ль…, . ƒ=ц-*="ле…ь – ", ! %- K, 2, д, -е! е…ц-L%"=…3 “2! =2ег-ю ƒ%"…-ш…ь%C%л-2, ч…%- =*2, "…%“2- " ! е--%…=. , *- ". %д 2ь 3 …е-. g= 3м%", ! е=л-ƒ=ц – ц – K=г=- 2%“23Cе…е"%- “2! =2ег – r*! =-…= м%›е “2=2, ! е--%…=ль…, м л-де! %м 3 0е…2! =ль…-L 2= q. -д…-L -"! %C-. 0 -……-“2ь r*! =-…, дл -q C%л - г=- " 2%м3, ? % "%…=, K3д-ч, “, ль- …%ю …еƒ=ле›…%ю де! ›="%ю – ". %- д ч, " Cе! “Cе*2, "- 3 “*л=д -"! %- CеL“ь*%г% q%юƒ3, м%›е “2=2, м%- “2%м м-› е*%…%м-ч…% C%23›…%ю -"! %C%ю – K=г=2%ю …= е…е! г%! е- “3! “, 0 е…2! =ль…ю `ƒ--ю, = 2=- *%› "=›л, ", м *%м3…-*=ц-L…, м "3ƒ- л%м 3 “, “2ем- 2! =…“-"! =ƒ-L“ь*, . (3 Cе! “Cе*2, "- м-›*%…2, …е…2=ль…, . ) 2! =…“C%! 2…, . *%! , д%! -". `ле д%*, r*! =-…= …е “2=…е чле- …%м -"! %-`2л=…2, ч…%г% `ль …“3 =K% -q, "=! 2% C! %"%д, 2, 2=*3 C%- л-2, *3, ƒ="д *, *-L д"- л-… – “3Cе! - …, ц2"= м-› p%“--ю 2= g=. %д%м 3 -"! %C- ! %ƒм, ю2ь“ . Š%K2% 2! еK= …=м=г=2, “ -…2ег! 3"=2, 2! е2ю “, л3, *= Cе! е2"%! , 2ь C% “ *! =-… – ! е--- %…-" 2=* ƒ"=…%г% “=…-2=! …%г% *%! - д%…3 …= “C-ль…%23, *= 3! -"…%"=›, 2ь - ƒK=л=…“3- – C! 3›е…… " -"! %C-. o-ƒ…-ше ц “C-ль…%2= м%гл= K -…2ег- ! 3"=2, “ " -q – m`Šn “*%%! д, …%- "=…, м, ƒ3“, лл м, . m= ць%м3 е2=C- дл -"! %CеL“ь- *%- 2= “"-2%"%- KеƒCе*, K3л% K ", - г-д…-ше “C! , 2, C! %це“=м “. -д…-- "! %CеL“ь*, . 2! =…“-%! м=ц-L ƒ= C%- “е! ед…, ц2"%м 2! е2ь%- “, л, # Kл%- *3 *! =-…, *- K 3C! %д%"› Cе"…%г% Cе! -%д3 C! %"%д, л, C%л-2, *3 …е- C! , -д…=…… * д% -"! =ƒ-L“ь*, . , 2=* - д% -"! %=2л=…2, ч…, . “2! 3*23! . r ць%м3 *%…2е*“2- "=! 2% K3л% K ", 2"%! , 2, K-льш ц-л-“…3 C%л-2, ч…3 “2! =2ег-ю …=ш%- де! ›=", . r*! =-- – …= C%", ……= “2=2, -…-ц-=2%! %м “2"%- ! е…… ! -ƒ…%“23Cе…е"%г% Kл%*3"=…- – *! =-… q. -д…%- – 0 е…2! =ль…%- -"! %C, . r 2=*-L “, “2ем- ! -ƒ…%“23Cе…е"%- г% Kл%*3"=…… м%гл, K 3ƒ 2, 3ч=“2ь *! =-…, д"%. 2! , *32…, *-" 3 q. -д…-L -"! %C-. oе! ш, L # *! =-…, , *- ! %ƒ- 2=ш%"=…- м-› `д! -=2, ч…, м, a=л- 2-L“ь*, м – ) %! …, м м%! м, (2%K2%

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

r*! =-…“ь*= %! K-2= %“%Kл, ", . ƒ=ц-*="- ле …ь

“. -д…%- – це…2! =ль…%-"! %CеL“ь*- *! =-…, – a=л*=…, ). d! 3г, L # ! -ƒ…%- “23Cе…е", L Kл%* *! =-… м-› j=“- C-L“ь*, м, ) %! …, м – a=л2-L“ь*, м м%- ! м, [2]. “* ƒ=ƒ…=ч, " е*“Cе! 2 m=ц-%…=ль- …%г% -…“2, 2323 “2! =2ег-ч…, . д%“л-д- ›е…ь b=д, м j=! =“ь%": &mе%K. -д…е Cе! еC! %--лю"=…… – Cе! е%! – …23- "=…… ƒ%"…-ш…ь%C%л-2, ч…%- “2! =2ег-- r*! =-…, , ", . -д -ƒ &"ел, *%- г! , [ m`Šn L p%“ – - C%ч=2%* "л=“…%- г! , ƒ *%…“2! 3ю"=…… ƒ%… "л=“…, . -…2е- ! е“-" – ƒ%"…-ш…ь%C%л-2, ч…%- =*2, "- …%“2-. -…=*ше *=›3ч, , …е%K. -д…, L Cе! е. -д "-д &%K%! %……%-[, &K=л=…- “3юч%- K=г=2%"е*2%! …%“2-[ д% “2! =- 2ег – K=г=2%"е*2%! …%г% "2 г3"=…… 3 ! е--%…=ль…- – “3K! е--%…=ль…- "ƒ=-- м%д--. q2%“3…*, p%“- # m`Šn # це -%…%", L -=*2%! …%"%- г! , , =ле …е “=м= – “2! 3*23! =. q2! =2ег- K=- г=2%"е*2%! …%г% "2 г3"=…… Cе! ед- K=ч=- ! -ƒ…%м=…-2…- “еле*2, "…- “2! =- 2ег – -…2ег! =ц – r*! =-…, (…=C! , *л=д, д% -q 3 м-! 3 г%2%"…%“2-, ƒ p%“--ю 3 м-! 3 д%ц-ль…%“2-, ƒ crr`l 3 ƒ"’ ƒ- *3 ƒ ! %ƒ"’ ƒ=…… м C! %Kлем е…е! - г%KеƒCе*, 2%? %). ` 2=*%› ", д-ле…- … "л=“…, . ƒ%… – “3K! е--%…%" 3*- ! =-…“ь*%- ƒ%"…-ш…ь%C%л-2, ч…%- =*- 2, "…%“2-: ) %! …%м%! “ь*%-j=“C-L“ь- *=, p%“-L“ь*=, a=л*=…, , a=л2-L“ь- *=. m= K=ƒ- ƒ%… ц – =*2, "…%“2- м%›- л, "- -…“2, 23ц-%…=л-ƒ=ц- ! е--%…-" - “3K! е--%…-" 3 ! е--%…=ль…- -…“2, 232, *%ле*2, "…%- KеƒCе*, ƒ= =*2, "…%- C! %"-д…%- ! %л- r*! =-…, [ [3]. e…е! ге2, *= b “, л3 …, ƒ*, C! , ч, … …=ш= де! - ›="= м=L›е C%"…-“2ю е…е! ге2, ч- …% ƒ=ле›…= "-д p%“--. Š%м3 C%ш3* =ль2е! …=2, "…, . д›е! ел C%“2=ч=…- … – 2! =…“C%! 23"=…… е…е! г%…%“--" “2=- "*! =L =*23=ль…, м дл де! ›="- …%- KеƒCе*, *! =-…, . b ць%м3 Cл=…- …=дƒ", ч=L…% "=›л, ", м, ! е--%…=м, дл r*! =-…, – j="*=ƒ, g=*="*=ƒƒ 2= 0 е…2! =ль…= `ƒ- . Š%м3 “C-"! %- K-2…, ц2"% r*! =-…, " ! =м*=. г! 3C, crr`l " qmd "=! 2% – …=д=л- C%- гл, Kлю"=2, – ! %ƒ", "=2, . m= ц, . 2е! е…=. “*%…це…2! %"=…- "ел, чеƒ…- ƒ=C=“, м-…е! =ль…%- “, - ! %", …, . j! =-…, ц, . ! е--%…-" м%›32ь 32"%! , 2, 2! е2-L ƒ= м=“ш2=K=м, ! =L%… ", д%K3"=…… …=-2, …= Cл=- …е2-. g=C=“, …=-2, л, ше " ! =L%…- j=“C-L“ь*%г% м%! “2=…%"л 2ь Kл, ƒь*% 10 мл! д 2%……. e*%…%м-ч…% r*! =-…= ƒ=ц-*="ле…= " %2! , м=……- C! , K32*-" ƒ= 2! =…“C%! 23"=…… *=“- C-L“ь*%- …=-2, . m= “ь%г%д…- – *-ль*= м=! ш! 32-" 2! =…“C%! 23"=…… е…е! г%! е“3! “-" j=“C-L“ь*%г% м=*! %! е--%…3 д% -"! %C, . o-"…-ч…, L: a=*3 # j-ƒл ! # m%"%! %“-L“ь*. g=. -д…, L: a=*3 # q3C“=. o-"де……, L: a=*3 # q=м“3… # d›еL. =…. m=-2=, Cе! е"=…2=›е…= …= 2=…- *е! , " m%"%! %“-L“ь*3, q3C“- ч, q=м“3…-, м%›е C%2! =C, 2, д% -"! %- C, %д…, м -ƒ ч%2, ! ь%. шл . -": • r*! =-…“ь*, L м=! ш! 32 (b. -.). d% …=-2%2е! м-…=л3 &o-"де……, L[, ? % C-д nде“%ю, – д=л- …=-2%C! %- Канула у вічність НДР. Нинішня об’єднана ФРН ті заводи перепрофілювала на випуск інших поліграфічних машин, звісна річ, сучасніших й якісніших. А що ж робити нашим друкарням? Запчастин немає. Обладнання поволі зношується, виходить з ладу. Вихід може бути лише один — придбати нові машини. А як і за що? Адже вони коштують чималі гроші. Сучасні німці добре обізнані з нашими проблемами. І не тільки обізнані — вони готові допомогти нашим поліграфпідприємствам. Скажімо, поліграфічна машина коштує один "%д%м nде“=#a! %д, (д%"›, …= 667 *м) д% м=г-“2! =ль…%г% …=-2%C! %- "%д3 &d! 3›K=[. l=*“, м=ль…= C! %- C3“*…= C%23›…-“2ь 2е! м-…=л3 2= …=- -2%C! %"%д3 “2=…%", 2ь 58 мл… 2%…… …= ! -*. • d% ! 3м3…“ь*%- j%…“2=…ц, – д=лче! еƒ 2! =…“*=! C=2“ь*, L …=-2%- C! %"-д д% 0 е…2! =ль…%- -"! %C, . • d% K%лг=! “ь*%- b=! …, , ƒ"-д*, "›е C%K3д%"=…% …=-2%C! %"-д д% `ле*“=…д! %C%л-“3 (д%"›, …= 125 *м.), ? % ! %ƒ2=ш%"=…, L …= г! ець- *%м3 3ƒKе! е››- eгеL“ь*%г% м%! . • d% …=-2%2е! м-…=л-" o-"де……%- 2= g=. -д…%- -"! %C, че! еƒ C! %2%*, a%“-%! – d=! д=…елл, . r*! =-…“ь*, L C! %е*2 2! =…“C%! 23- "=…… *=“C-L“ь*%- …=-2, K3" %--- ц-L…% C! ед“2="ле…, L 3 2! ="…- 1998 ! %*3. 17 “е! C… 2%г% › ! %*3 C%“%л qx` q2-"е… o=L-е! 2= ƒ=“23C…, * г%л%", dе! ›…=-2%г=ƒ3 b=ле! -L x3л-*% C-дC, “=л, 3г%д3 C! % …=д=…- … -! =…23 3 ! %ƒм-! – 1,5 мл… д%л=! -" qx` …= д%“л-д…, ць*- ! %K%2, ƒ K3- д-"…, ц2"= …=-2%C! %"%д3 nде“=# a! %д, [4]. m=C! , *-…ц- “е! C… ~л- Š, м%- ше…*% C%"-д%м, л= C! е“3 C! % ƒ=- "е! ше…… ! %ƒ! =. 3…*-" ? %д% K3д-- "…, ц2"= г=ƒ%C! %"%д3 ƒ Š3! *ме…-- “2=…3 " r*! =-…3 " %K. -д 2е! , 2%! – p%“--. o! %е*2 Cе! едK=ч=- 2! =…“- C%! 23"=…… це…2! =ль…%=ƒ-=2“ь*%г% г=ƒ3 ƒ Š3! *ме…-“2=…3 че! еƒ j=“- C-L“ь*е м%! е, `ƒе! K=Lд›=…, c! 3- ƒ-ю L C% д…3 ) %! …%г% м%! д% tе- %д%“--. m= 3*! =-…“ь*-L 2е! , 2%! – Cе- ! едK=ч=-2ь“ ƒ’-д…=2, цеL 2! =…“- *%…2, …е…2=ль…, L шл . ƒ д-юч, м г=- ƒ%C! %"%д%м &q%юƒ[, *%2! , L ƒд=2- …, L 2! =…“C%! 23"=2, г=ƒ 3 -"! %C3. n“*-ль*, “2! =2ег-ч…= ме2= " r*! =-- …, 2= Š3! *ме…-“2=…3 %д…= # ƒ! 3L- …3"=2, ! %“-L“ь*3 м%…%C%л-ю. p-ƒ…, - ц 2-ль*, " 2%м3, ? % r*! =-…- …е%K- . -д…% C%ƒK=", 2, “ "-д м%…%C%ль…%- г% C%“2=ч=ль…, *=, = Š3! *ме…-“2=- …3 # "-д м%…%C%ль…%г% “C%›, "=ч= г=ƒ3 [5]. pе=л-ƒ=ц- ць%г% C! %е*23 “2=л= K %д…--ю ƒ "=›л, ", . ге%C%- л-2, ч…, . Cе! ем%г r*! =-…, . Š%м3 r*! =-…= м=- C! %"%д, 2, =*2, "…3 ƒ%"…-ш…ю C%л-2, *3 " ць%- м3 ! е--%…-. l, C%", ……-, C%! 3ч -ƒ p%“--ю, qx`, Š3! ечч, …%ю 2= -! =- …%м, “2=2, д--", м “3K’-*2%м ƒ%"…-- ш…ь%- C%л-2, *, …= j="*=ƒ-. m=ш= *! =-…= м=- C! =г…32, д% "“2=…%"- ле…… д! 3›…-. – C=! 2…е! “ь*, . “2%- “3…*-" ƒ де! ›="=м, ць%г% ! е--%…3, = 2=*%› ƒ “3K’-*2=м, м-›…=! %д…%- C%л-2, *, , *- K м%гл, “2=2, …=ш, - м, “%юƒ…, *=м, …= ц, . 2е! е…=. . b ць%м3 *%…2е*“2- "*! =L K=›=…, м дл r*! =-…, м%›е “2=2, C%ш3* шл . -" ! е--%…=ль…%г% – д"%“2%! %……ь%г% “C-"! %K-2…, ц2"= -ƒ %*! ем, м, “3K’- -*2=м, p%“-L“ь*%- tеде! =ц--. nд…, м -ƒ C! -%! , 2е2…, . м=- “2=- 2, ! %ƒ", 2%* ƒ"’ ƒ*-" ƒ C! ед“2="…, - *=м, 3*! =-…“ь*%- д-=“C%! , …= j3- K=…-, …=л=г%д›е…… -…-%! м=ц-L…, . C%2%*-" 3 ! е--%…, де C! %›, "=- …=L- ч, “ле……-ш= е2…-ч…= 3*! =-…“ь*= г! %- м=д=. mе%K. -д…% “C! , 2, "-д…%"- ле……ю 3*! =-…“ь*%- -де…2, ч…%“2- - C! %це“=м *3ль23! …%г% "-д! %д›е…- … 3*! =-…ц-" 3 j! =“…%д=! “ь*%м3 - q2="! %C%ль“ь*%м3 *! = . . b“еK-ч…= C-д2! , м*= …=ш, . “C-""-2ч, ƒ…, *-" 3 ! е--%…-, …=л=г%д›е…… 2-“…, . е*%- …%м-ч…, . – C=! 2…е! “ь*, . “2%“3…*-", мільйон американських доларів. Німецькі виробники готові надати українському покупцеві таку машину у вигляді товарного кредиту терміном на п’ять років під 8 відсотків річних. Здавалося б, досить заманлива взаємовигідна пропозиція. Оформляй відповідну угоду, отримуй машину, працюй, заробляй і протягом п’яти років повертай німцеві відповідні гроші разом з процентами. Все воно б так, «та трішечки не так», як казав відомий літературний герой. Адже є ще в нас Українська держава із своїми законами і порядками. Вона не заперечує проти та-
Г Е О П О Л І Т И К А · s. 13strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

-"! =ƒ-L“ь*, L “2! =- 2ег-ч…, L 2! , *32…, *

“C! , …… C! %це“=м -. C%л-2, ч…%- %! г=…-ƒ=ц – ƒ= 3м%", ! %ƒ3м…%- – ", - "=›е…%- C%л-2, *, ƒ…=ч…% C%“, л 2ь C%ƒ, ц – r*! =-…, " ! =L%…=. , KеƒC%- “е! ед…ь% “3м-›…, . ƒ j="*=ƒ%м - g=*="*=ƒƒ м. Š%м3 м, C%", ……- ", ƒ- …=2, – C! %г%л%“, 2, , ? % цеL ! е--%… ". %д, 2ь 3 “-е! 3 “2! =2ег-ч…, . …=- ц-%…=ль…, . -…2е! е“-" r*! =-…, . b -…2е! е“=. r*! =-…, ", ! %Kле…- … ч-2*%- “2! =2ег – - г…3ч*%- 2=*2, *, ƒ=. , “23 …=ц-%…=ль…, . -…2е! е“-" 3 ць%м3 ! е--%…-. Š! еK= ", ! %K, 2, д--"- ме2%д, *, л="-! 3"=…… – ", *%! , “2=…- … “, 23=2, "…, . “%юƒ-" ƒ ! -ƒ…, м, ƒ= C%23›…-“2ю – “2=23“%м “3K’-*2=м, C%л-2, *, …= j=“C – 2= j="*=ƒ-. 0 ед=“2ь м%›л, "-“2ь C%“, л, 2, C%ƒ, ц-- r*! =-…, …= 2е! , 2%! – . C-"…-ч…%г% 2! =…“C%! 23"=…… *=“C-L“ь*%- …=-2, - 23! *ме…“ь*%г% г=ƒ3. ) , …е …=L"=›л, "-ш, м 3 ць%м3 *%…2е*“2- – C%ш3* д--", . ме.=…-ƒм-" - C-дг%2%"*, C! ="%"%- 2= д%г%"-! - …%- K=ƒ, дл C! %д%"›е…… “C-"C! =ц- r*! =-…, ƒ *! =-…=м, г! 3C, crr`l (c! 3ƒ- , r*! =-…=, rƒKе*, “2=…, `ƒе! - K=Lд›=…, l%лд%"=), = 2=*%› …=- м=г=…… м=*“, м=ль…%г% ƒ=л-че…… д% ц – “C-"C! =ц- b-! ме… – - Š3! *ме- …-“2=…3 …= q. %д- 2= o%ль? – …= g=- .%д-. r›е “ь%г%д…- r*! =-…= – =*2, "- …, м 3ч=“…, *%м м-›…=! %д…%- C%- л-2, *, 3 q. -д…-L – 0 е…2! =ль…-L -"! %C-, ! %ƒ", "=ю2ь“ “2%“3…*, ƒ *! =-…=м, a=л2 – 2= o%ль? ею. r*- ! =-…= “2=л= -…-ц-=2%! %м “2"%! е…- … o! , ч%! …%м%! “ь*%- `“=мKле- (o`) eq). r ! =м*=. qmd …=ш= де! - ›="= – %д…, м -ƒ …=L"Cл, "%"-ш, . “3K’-*2-" м-›де! ›="…%г% %K’-д…=…- … *! =-… г! 3C, crr`l. `*2, "…= ƒ%"…-ш… C%л-2, *= r*- ! =-…, " ! =м*=. o`) eq “C! , 2, ме ", . %д3 …=ш%- де! ›=", 3 qе! едƒем- …е м%! е, д%C%м%›е ! %ƒ"’ ƒ=2, C! %Kлем, =ль2е! …=2, "…%г% C%“2=- ч=…… е…е! г%…%! “--", =д›е 3 Cе! “- Cе*2, "- K-льш-“2ь шл . -" е…е! г%- …%“--" ƒ j=“C-ю, qе! ед…ь%- `ƒ – - aл, ƒь*%г% q. %д3 C! %л ›32ь че! еƒ Š3! ечч, …3. r ! =м*=. C! %г%л%ше…%- K=г=- 2%"е*2%! …%“2- r*! =-…= C%", ……= C! %"%д, 2, =*2, "…3 ƒ%"…-ш…ю C%л-- 2, *3 " a=л2%-) %! …%м%! “ь*%м3 ! е- --%…-. p%ƒ", 2%* д! 3›…-. – C=! 2…е! “ь- *, . “2%“3…*-" ƒ ц, м, де! ›="=м, - "*! =L "=›л, ", м дл r*! =-…, . q*%- %! д, …%"=…- ƒ3“, лл де! ›=" ! е--%- …3 м=ю2ь “C! м3"=2, “ …= "-д…%"- ле…… дем%*! =2 – - C! ="= 3 …еƒ=- ле›…-L a-л%! 3“-. n“%Kл, ", м C=! 2- …е! %м r*! =-…, " ! е--%…- м%›е “2=- 2, o%ль? =, *= – чле…%м m`Šn - ƒг-д…% ƒ %“2=……-м, ƒ= "=м, л%K-ю- "=2, ме -…2е! е“, r*! =-…, " ц-L %! г=…-ƒ=ц--, = ƒг%д%м, Lм%"-! …%, L 3 -q. o%23›…, L Kл%* д! 3›…-. *! =-… a=л2%-) %! …%м%! “ь*%г% ! е--%…3 %. %л%д›3"=2, ме е*“C=…“-%…-“2“ь*- =мK-ц – p%“ – …= ƒ=.-д…%м3 …=C! м- *%"-, ? % "*! =L …е%K. -д…% дл де! - ›="…%- KеƒCе*, r*! =-…, . q2%“%"…% *! =-… 0е…2! =ль…%- 2= q. -д…%- -"! %C, …е%K. -д…% C! %"%- д, 2, C%л-2, *3 …=м=г=…… “2"%! , 2, Cе"…3 -%! м3 C%л-2, ч…%г% %K’-д…=…- кої угоди — будь ласка, бери собі поліграфмашину, працюй, але віддай кесареві кесарево. Себто якщо машина коштує один мільйон доларів, то одразу ж віддай 20 відсотків ПДВ державі, 5 відсотків сплати держмито і 2 відсотки сплати акцизний збір. Отже, для того, щоб отримати названий вище товарний кредит на суму один мільйон доларів, наш підприємець повинен одразу сплатити державі 270 тисяч доларів. Їх потрібно мати на рахунку — цілими, неоподаткованими — аж 1 485 000 гривень. Тож коли замислюєшся над цими реаліями, а ще над тим, що папір постійно купуємо за кордоном (у Росії), що фарби для друку використовуємо лише імпортні, бо вони яскісніші і швидше сохнуть, то зга- … *! =-… м-›м%! ’ (…=C! , *л=д …= K=ƒ- 0 е…2! =ль…%--"! %CеL“ь*%- -…-ц-=2, ", (0 e-). Š=*е %K’-д…=…… “2=л% K C%23›…, м -=*2%! %м -…2ег- ! =ц – 3 -"! %CеL“ь*е “C-"2%"=! , - “2"% – ƒK-льш, л% K "=г3 *! =-…, *- -…2ег! 3"=2, м32ь“ " -q. a3дем% “C%д-"=2, “ , ? % …еƒ=- K=! %м “. -д…%-"! %CеLц- %г%"2=ю2ь- “ "-д еL-%! – – ƒг=д=ю2ь C! % "л=“…- -…2е! е“, " -"! %C-. m=ш, м ›е ƒ="- д=…… м м=- K32, C-д2! , м*= C%“- 2-L…%г% д-=л%г3 ƒ C=! 2…е! =м, ць%- г% ! е--%…3. m= a=л*=…=. r*! =-…= C%", ……= C! %"%д, 2, =*2, "…3 ƒ%"…-ш…ю C%- л-2, *3. g=дл ! е=л-ƒ=ц – "л=“…, . -…2е! е“-" …=ш= де! ›="= м=- Cе- ! е. %C, 2, -…-ц-=2, "3 C! %“л%"’ …“ь- *%- – C! %C! ="%“л="…%- C%л-2, *, p%“--. “* K, …е ! %ƒ", "="“ *3! “ %…%"ле…%- "л=д, " ~г%“л="--, “е- ! ед ш, ! %*, . *-л г! %м=д“ь*%“2- ƒKе- ! -г=2, ме2ь“ “, ль…, L C! %“л%"’ …“ь- *, L “е…2, ме…2. r*! =-…= 2=*%› – ƒдеK-льш%г% “л%"’ …“ь*%ю – Cе! е"=›…% C! ="%- “л="…%ю *! =-…%ю, 2%м3 "%…= м=- …е ме…ше C! ="=, …-› p%“- , Cе! еL- м=2, “ -…2е! е“=м, “л%"’ …“ь*, . - C! ="%“л="…, . …=! %д-". b-дм-……-“2ь 3*! =-…“ь*%- C%л-2, *, …= a=л*=…=. м%›е ", ! =›=2, “ь 3 ме…ш-L *%…-! %…2=ц-L…%“2- -ƒ ƒ=. -- д…, м, *! =-…=м, , …= "-дм-…3 "-д ! %- “-L“ь*%г% *3! “3. n2›е, 3*! =-…“ь*= C%л-2, *= …= a=л*=…=. м=- “C! м%"3"=2, “ …= Cе! е. %Cле…… ! %“-L“ь*%- C=…“л%"’- …“ь*%- -…-ц-=2, ", ƒ 2--ю "-дм-……-“2ю, ? % r*! =-…= …е K3де ›%! “2*% C! %- 2, “2="л 2, -…2е! е“, “л%"’ … ƒ=. -д- …, м *! =-…=м. Š=*= C%л-2, *= д=“2ь ƒм%г3 C%“л=K, 2, "Cл, " =г! е“, "…%- C%л-2, *, l%“*", …= a=л*=…=. , ? % “C! , 2, ме ƒм-ц…е……ю де! ›="…%- KеƒCе*, r*! =-…, " ц-л%м3. r*! =-…= C%", ……= C! %"%д, 2, 2=*3 ƒ%"…-ш…ю C%л-2, *3, ƒ="д *, *-L "%…= ƒм%›е Cе! е2"%! , 2, “ …= це…- 2! =ль…%г% “3K’-*2= 2! =…“-%! м=ц-L …= ге%г! =--ч…%м3 q. %д- -"! %C, . mе%K. -д…% -…-ц-ю"=2, “2"%! е…… Kл%*3 *! =-…, ƒ=ц-*="ле…, . 3 C! , - “*%! е……- ге%C%л-2, ч…, . 2! =…“-%! - м=ц-L …= C%“2! =д …“ь*, . 2е! е…=. . d% ць%г% Kл%*3 2! еK= ƒ=л-ч, 2, *! =-…, 0 е…2! =ль…%- -"! %C, , a=л- 2%-) %! …%м%! “ь*%г% ! е--%…3, o! , - ч%! …%м%! ’ , j="*=ƒь*%г% – j=“- C-L“ь*%г% ! е--%…3 2= qе! ед…ь%- `ƒ--. o! , м-2*, 1. – ? 3 * b%л%д, м, ! . r*! =-…= м-› m`Šn – p%“--ю // bл=д= – o%л-- 2, *=, – 1, 21 “-ч… 2000 ! . 2. – ? 3 * b%л%д, м, ! . o%“2-…д3- “2! -=л-ƒм – ге%C%л-2, ч…- 2е.…%л%г-- // o! еƒ, де…2“ь*, L "-“…, *, – 1, 26 че! "… 2000 ! . 3. g = м ’ 2 – … b-*2%! . j-…ець &K=г=2%"е*2%! …%“2-[? -"! =ƒ-L“ь- *е е*%…%м-ч…е “C-"2%"=! , “2"% ƒм3- ш3- r*! =-…3 ", ƒ…=ч, 2, “ // dе…ь, - 187, 14 ›%"2… 2000 ! . 4. a е л = ш * % qе! г-L. bел, *, L ш%"*%", L шл . ч, д, *е C%ле // o! еƒ, де…2“ь*, L "-“…, *, – 2, 3 л, C- … 2000 ! . 5 d , K ! % " = j%…“2=…2, …. oе! “Cе*2, "/ “е*2%! = г=ƒ= (j2% C%- …=“2% ? ем3 %2“2=, "=е2 …=ц, %- …=ль…/е , …2е! е“/ r*! =, …/) // bbq, – 5, 5#12 “е…2 K! 2000 г. Володимир ІЩУК даний вище президентський Указ не викликає особливого натхнення. Та зрештою, як кажуть, нам до такого не звикати. Хоч якесь та зрушення... Тож, може, це початок справжнього поліпшення у видавничій справі. А там, дивись, з’являтимуться все кращі й гарніші книги українською мовою. І зачитуватиметься ними не тільки весь народ, ай політична еліта, найвищі посадовці, що й між собою говоритимуть найвишуканішою мовою, якої не зовсім втямлять ті, що мають звичку підслуховувати. Навіть із перекладачем... Василь КЛІЧАК, директор видавничого центру «Просвіта» ГРУДЕНЬ, Ч. 12 (78), 2000 РІК
Strona · s. 13strona oryginału ↗

NAWET Z TŁUMACZEM...

Oni jakoś jeszcze zdołują wytrzymać szalony nacisk podatkowy, zapewnić pracownikom wynagrodzenie i opłacić usługi wynajmu. Choć dzieje się to wszystko bardzo trudno. Najstraszniejsze może nastąpić później — jeśli wyjdą z użytku podstawowe środki, czyli maszyny poligraficzne. Tak się złożyło w przeszłości, że niezbędny sprzęt naszym drukarniom dostarczała ówczesna Niemiecka Republika Demokratyczna. Sprzęt i niezbędne do niego części zamienne...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Ten koncert odbył się nie wczoraj. Pozostawił jednak po sobie tak żywe wrażenie, że wspomnienia do dziś nie wypłowiały. Jego niezwykłość polegała na tym, że profesjonalna śpiewaczka, solistka stołecznej filharmonii zaprosiła do występu dzieci, które dopiero wchodzą po schodach świątyni Muzyki. Było to jakby połączenie w jednym bukiecie rozkwitłego kwiatu talentu i małych pąków. Bo już znana śpiewaczka, bandurzystka, laureatka ogólnoukraińskich konkursów Lilija Kycak, przełamując utarte przyzwyczajenia i tradycje, włączyła do swojego koncertu uczniów nauczycielki Kijowskiej Dziesięcioletniej Szkoły im. M. Łysenki Myrosławy Kardasz (klasa bandury). W koncercie brzmiał śpiew solowy, bandura, wykonanie a cappella, a nawet wiersze, które czytały dzieci. I wszystko otulała swoboda i wzajemny szacunek. Ten, kto już zna twórczość Lilii Kycak, z przyjemnością słuchał jej wspaniałego, mocnego, bogatego w odcienie głosu (mezzosopran), zachwycał się mistrzowskim wykonaniem ukraińskich pieśni ludowych i autorskich, arii, był oczarowany wirtuozerskim władaniem bandurą. Śpiewała tak, jak potrafi śpiewać rodzimą pieśń tylko córka Ukrainy. Demonstrowała nieograniczone możliwości narodowego instrumentu, który na nowo odsłaniał się zarówno w ukraińskiej klasyce, jak i światowej. Gdybyście słyszeli arię Odarki z opery S. Hułaka-Artemowskiego „Zaporożec za Dunajem” albo „Bolero” Czjara! Artystyczne wykonanie Lilii Kycak zdumiewa. Poddają się jej delikatna liryka, głębokie tragiczne uczucia, złożony dramatyzm, serdeczność, ognisty temperament. Niepowtarzalnego głosu Dmytra Kify, ucznia szóstej klasy, który wykonał pieśni „Zorie moja wieczirnia” i „Istorija”, nie sposób zapomnieć. Doskonale poradził sobie ze skomplikowanymi wariacjami kompozytora A. Muchy na temat ukraińskiej pieśni «Wziąłbym bandurę» uczeń piątej klasy Myrosław Orljuk. A trio braci Łuzaniw (bandura, sopiłka, cymbały, akordeon), które akompaniowało Lilii Kycak, było pełne jednocześnie poczucia odpowiedzialności i dziecięcej bezpośredniości. Mają bowiem 6, 8 i 10 lat. I wy byłybyście wzruszone, słuchając ich «Podolanoczki» w opracowaniu Rizolja albo pieśni czumackiej «Nad rzeczką brzegiem». Wysokie uduchowienie ogarniało słuchaczy, gdy rozbrzmiewały «Ave Maria» Schuberta, «Wszelkie nadzieje moje» Kozyckiego, «Dziewica Maryja» Kuczyńskiego w wykonaniu zespołu uczniów Myrosławy Kardasz. I można było tylko oddać należny szacunek mistrzostwu pedagoga-entuzjasty, który wznosi dusze dzieci na takie wyżyny. Odwaga, szczerość i hojność duszy Lilii Kycak zostały nagrodzone gorącymi brawami i okrzykami «bravo!». Jak mądrze postąpiła śpiewaczka, angażując do występu utalentowaną młodzież! ...A Lilija Kycak śpiewała i śpiewała i wyznawała, że śpiewa się jej bardzo lekko, bo od dzieci płynie dobra energia... Właśnie to ogrzało duszę radością z talentu ludzi rodzinnej ziemi. Olena LEONTOWYCZ, Kijów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

OJCIEC UKRAIŃSKIEGO TEATRU

Charkowskie wydawnictwo «Majdan» wydało monografię «Marko Kropywnycki i Charkowszczyzna. Rozważania, hipotezy, dokumenty». Napisał ją Anatolij Nowikow, który w pełni zdołał przekonać czytelnika, że miejsce, jakie zajmuje Kropywnycki w historii rodzimej i światowej kultury, jest wielkie i znaczące. Istotnie, był on «Ojcem ukraińskiego teatru» — tak nazywa się rozdział książki, opisujący początek pełnej poświęcenia działalności Marka Ługicza. Jedyny reżyser na Ukrainie w latach 80. ubiegłego wieku, był inicjatorem organizacji i tworzenia zawodowych trup teatralnych, sam pisze dramaty i komedie, które świadczą o jego niepospolitym talencie dramaturga. Poza tym jest niezrównanym aktorem, który genialnie wykonuje role w tych dramatach i wyraziście gra w sztukach napisanych przez Kotlarewskiego, Szewczenkę, rosyjskich dramaturgów. Wiarygodne fakty, przytoczone przez autora książki, brzmią przekonująco. Książka ma także smutne karty, opowiadające o barbarzyńskim zniszczeniu i zrujnowaniu Zatyszszia — majątku Marka Ługicza, położonego w rejonie szewczenkowskim na Charkowszczyźnie. Jednak już w dzisiejszych czasach znajdują się także dobre dusze, które troszczą się o odrodzenie ukraińskiej kultury. Były przewodniczący zarządu miejscowego gospodarstwa «Drużba» Ju. Apazidi włożył znaczne wysiłki, aby odbudować majątek Marka Kropywnyckiego, przekształcić go w muzeum-rezerwat. Wydanie zainteresuje nie tylko nauczycieli ukrainistów, ale też szerokie grono wszystkich, którzy szanują literaturę i kulturę Ukrainy. Zatem, czytając książkę, szanowni państwo, dowiecie się o drodze wielkiego mistrza sceny do sławy — drodze trudnej, cierniowej. Bo nie od razu przyszło do niego uznanie, rozgłos. Już w dzieciństwie trudno zdobywało się wykształcenie, niewesołe były stosunki w domu rodzinnym, gdzie na miejsce muzycznie uzdolnionej, lecz lekkomyślnej matki, która porzuciła męża z dziećmi, przyszła niedobra macocha. Mały Marko doświadczył wszystkich przykrości, jakie spotykają los sieroty. Trudna, a zarazem zbyt kusząca dla chłopca była droga do nauki. Prywatna szkoła Rudkowskiego, tułaczka po majątkach miejscowych bogaczy w poszukiwaniu jakichkolwiek środków do życia, bobryniecka szkoła powiatowa i wreszcie uniwersytet kijowski, gdzie jako wolny słuchacz studiował trzy semestry — taką gorzką drogę do nauki przeszedł Kropywnycki, doznając cierpień fizycznych i moralnych. Autor monografii dokonuje głębokiej analizy wielu utworów scenicznych Kropywnyckiego, przedstawiając własne sądy, rozważania, formułując swoje oceny, przy tym powołuje się na cytaty i wypowiedzi znanych działaczy kultury, krytyków. Z tej bogatej informacji dowiadujemy się, że większość dramatów i komedii Kropywnyckiego powstała na rzeczywistej podstawie, że fabuły do nich czerpał z codziennego życia i obyczajów wiejskich, stamtąd też pochodzą pierwowzory jego bohaterów. O postaci Kropywnyckiego-mistrza, jego działalności i twórczości życzliwie wypowiadało się wielu znanych ludzi: poeta Iwan Franko, działacz społeczny i kulturalny S. Ch. Czykalenko, O. S. Suworin, który «zasłynął» swoim wrogim stosunkiem do rozwoju ukraińskiej kultury, a także L. M. Tołstoj, M. K. Sadowski. W książce są też wiadomości o tym, jak car Aleksander III zainteresował się ukraińskimi aktorami i zapragnął się z nimi spotkać. Pierwsza audiencja odbyła się 4 stycznia 1887 roku w teatrze «Fantazja». Do carskiej loży razem z Kropywnyckim zaproszono aktorki M. Zankowiecką, H. Zatyrkiewycz-Karpińską. A 25 stycznia trupa Kropywnyckiego po raz drugi występowała w obecności carskiej rodziny, ale tym razem na cesarskiej scenie — w Teatrze Maryjskim, gdzie dotąd żadnej prowincjonalnej trupie nie udzielono zezwolenia na wystawianie spektakli. Wyjątek dla ukraińskich aktorów uczynił sam car, który zapragnął oglądać i podziwiać występy utalentowanych mistrzów sceny. Warto zwrócić uwagę na to, że te przedstawienia zostały ogłoszone jako dobroczynne. Lecz wielka księżna Jelizawieta Fiodorowna wszystkim aktorom, którzy brali udział w koncertach-spektaklach dobroczynnych, przesłała upominki — złote pierścionki z diamentami, inne kosztowne ozdoby, szpilki itp. Aż trzy takie złote carskie ozdoby, zdobione diamentami, otrzymał także Kropywnycki. Czytelnikom i miłośnikom ukraińskiego dziedzictwa teatralnego zapewne mało znana jest jeszcze jedna ważna karta twórczej działalności Marka Ługicza. Bo był on nie tylko założycielem ukraińskiego zawodowego teatru, ale też organizatorem i kierownikiem pierwszej na Ukrainie trupy dziecięcej, która została przez niego stworzona w Zatyszszu. A teraz — kilka słów o samym autorze wspaniałej monografii — głębokiej treścią, bogatej w przytoczone fakty i karty życia i twórczości M. Ł. Kropywnyckiego, a ponadto napisanej wyszukanym literackim językiem ukraińskim. To Anatolij Ołeksandrowycz Nowikow, kandydat nauk filologicznych, docent katedry metodyki nauczania początkowego Charkowskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. H. S. Skoworody. Jest autorem około pięćdziesięciu publikacji naukowych z historii literatury ukraińskiej i rosyjskiej XIX — początku XX wieku, a także języka rosyjskiego. Właśnie do tego twórczego dorobku należy książka «Marko Kropywnycki i Charkowszczyzna. Rozważania, hipotezy, dokumenty». Zoja Sydorenko, m. Bałaklija, obwód charkowski

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

WYSTAWA PROŚWIANKI NELLI GŁUSZCZENKO

Od 15 listopada do 1 grudnia bieżącego roku Chersońska Obwodowa Organizacja Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki zorganizowała w Obwodowej Naukowej Bibliotece Uniwersalnej im. Ołesia Honczara osobistą wystawę prac proświanki ze wsi Stanisław w rejonie biłozerskim, hafciarki Nelli Głuszczenko. GRUDZIEŃ, nr 12 (78), ROK 2000 Ponad trzydzieści eksponatów, wśród których znalazły się oryginalne portrety Bohdana Chmielnickiego, Tarasa Szewczenki, Lesi Ukrainki, świętego Mikołaja i inne, ozdobiły salon działu sztuki księgarni. I nie jest to przypadek, gdyż dział ten kieruje proświanka Tetiana Krasnolucka. Ponad trzy tysiące uczniów i studentów zorganizowanie odwiedziło wystawę Proświty, a zaproszeni goście (artyści, pisarze, kompozytorzy) pozostawili pochlebne opinie w Księdze Czci mistrzyni ukraińskiego haftu. Prasa obwodowa, radio i telewizja również nie stały z boku prezentacji twórczości proświanki. Warto podkreślić, że Nelli Głuszczenko miała już wystawy indywidualne w Niemczech i we Francji i radowała miłośników ukraińskiej sztuki swoimi kunsztownymi płótnami, które w aspekcie historycznym i w wymiarze duchowym współczesności oddają piękno ukraińskiej duszy. Oleg OLEKSIUK, przewodniczący Chersońskiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

arpet (Mistrz przez duże M — tak z szacunkiem nazywali go rodacy. — W. K.) w różnym czasie bywał w Ukrainie. Wracając z Europy do ojczyzny, Isahakian 13 czerwca 1897 roku zatrzymał się w Kijowie, gdzie napisał wiersz, który przytaczam w całości w swoim przekładzie: Gwiazdy niegasnące mnie / W niebie kochają bardzo, / I ściele cud czarowny / Jutrzenka-róża. / I ja wielbię was wszystkich, / Patrzę w wasze jasne oczy. / Jestem z wami, przyjaciele, nie zgasł / Wasz promyk śpiewny. / Ach, my w głębi błękitnej / Wysocy, jasnoczołowi. / My wieczni. Śmierci, doprawdy, / Nie będzie nam nigdy. Odessa, dokąd carat w 1898 roku zesłał ormiańskiego poetę za działalność polityczną (a ściślej, za udział w narodowowyzwoleńczej walce), gdzie przebywał pod czujnym żandarmskim okiem, stała się drugim (a pod względem znaczenia — być może głównym) miejscem duchowego zbliżenia Isahakiana do Ukrainy. Ukraiński literaturoznawca, odesita Hryhorij Złenko w 1974 roku w materiałach archiwalnych znalazł świadectwo, że ormiański poeta sam wybrał Odessę na miejsce zamieszkania. Tutaj narodziły się takie liryczne perły Isahakiana, jak „Przyśniło się morze mi...”, „Piękna, światem będę ja...” (w przekładzie M. Rylskiego), „Mnie po śmierci pochowajcie...” (przełożył W. Sosiura), „Kiedy umrę...” (w interpretacji I. Dracza), „Miłą moją zabrali...” (przekład S. Hołowaniwskiego). Przełożony przez J. Szportę wiersz „Znowu przyszły wiosny kwitnące dni” (1903) też powstał w Odessie. Kiedy czytasz poezję Varpeta „Mnie po śmierci pochowajcie / Na Alagazu stokach...”, czuć echo „Testamentu” Szewczenki. Jestem przekonany, że Awetik Isahakian pokochał Ukrainę poprzez odczucie i zrozumienie bogactwa poezji wielkiego Kobziarza. Przede wszystkim Varpet poczuł i zrozumiał głębokie ludowe narodowe źródła, które żywiły słowo Szewczenki. „Melos, folklor narodu ukraińskiego, jego pieśni, głębokie uczuciami dumy, piękne i serdeczne”, pisał w przedmowie do ormiańskiego „Kobziarza” w przekładzie Geghama Sariana. Należy podkreślić, że w latach stalinowskiej dyktatury nabrała mocy ideologiczna aberracja obrazu Szewczenki. Gorliwi kaznodzieje socjalistycznego realizmu z radzieckich literaturoznawców (w tym również Ukraińcy) potężnego swoją narodową odrębnością wielkiego Kobziarza przedstawiali głównie jako rewolucjonistę-demokratę, wiernego ideowego współpracownika Czernyszewskiego i Dobrolubowa, piewcę przyjaźni narodów w kontekście socjalistycznego internacjonalizmu („w rodzinie wolnej, nowej” tak interpretowano). My, Ukraińcy, z oddali czasu słyszymy słowo Varpeta o naszym wielkim piewcy, wygłoszone na Tarasowej Górze w 1939 roku, kiedy świętowano 125-lecie ukraińskiego geniusza. Awetik Isahakian tak zakończył swoją natchnioną mowę: „Wielki naród Ukrainy i Taras Szewczenko — są nierozdzielni. Nieśmiertelny naród ukraiński. Nieśmiertelny Taras Szewczenko”. „Ogień bez brodu” — tak nazywa się nowy zbiór wierszy znanego gruzińskiego poety Raula Czilaczawy. Twórczość jego stała się swoistym symbolem jednoczenia dwóch narodów, dwóch kultur — ukraińskiej i gruzińskiej. Raul Czilaczawa — doktor nauk filologicznych, akademik Akademii Nauk Narodowych i Społecznych Gruzji, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, laureat międzynarodowej nagrody im. W. Wynnyczenki, nagród im. M. Rylskiego i komsomołu Gruzji, autor licznych badań, przekładów i około pięćdziesięciu książek. Dzisiaj mówimy o Raulu Czilaczawie jako o autorze zbioru wierszy „Ogień bez brodu”, który wydano przy wsparciu gazety „Słowo Proświty” Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz Międzynarodowego Stowarzyszenia Gruzińsko-Ukraińskich Związków Kulturalnych im. D. Guramiszwilego. Mówimy, że zbiór jest małoobjętościowy! Ale to właśnie ten przypadek, kiedy na małej powierzchni powiedziano bardzo wiele. * * * Grono z kamienia. Krzyż z winorośli. / Jęk ziemi, a nie zew. / Biedna winorośl: za łzą łza / Wpada w otchłań stuleci. Ostatnim echem miłości Varpeta do Ukrainy stała się jego przedmowa „Przyjaciołom — Ukraińcom” do zbioru „Ukraińska lira” (1954), opublikowana w językach ormiańskim i ukraińskim: „Ukraina... Kiedy zwracam się do jej historii — jak wiele w niej podobnego do losu mojej Armenii... ...Nigdy nie zapomnieć pieśni Ukraińców — i żałosnych, i wesołych, ale zawsze czystych, jak dusza narodu. I w pamięci mojej te pieśni brzmią razem z pieśniami mojego narodu. Poezja Ukrainy — jedna z najbogatszych na świecie. Zadziwia swoją głębią, wstrząsa szczerością. Mądry Skoworoda i buntowniczy Szewczenko, niezrównana Łesia i płomienny Franko — to wielkie bogactwo wasze, przyjaciele-Ukraińcy, — dzisiaj to i nasze bogactwo”. W przedmowie do drugiego wydania „Kobziarza” w języku ormiańskim w przekładzie Geghama Sariana (1954), która nie raz była przedrukowywana, ormiański poeta pisał o wielkim Kobziarzu: „... Szewczenko — uzbrojony prorok Ukrainy. Bez Ukrainy niemożliwe jest wyobrazić sobie Szewczenkę, i bez Szewczenki niemożliwe jest poczuć, zrozumieć Ukrainę”. Klasycy ukraińskiej poezji Pawło Tyczyna, Maksym Rylski znali Awetika Isahakiana, przyjaźnili się z nim. Młody Tyczyna poznał 54-letniego ormiańskiego poetę jesienią 1929 roku w rodzinie patriarchy nowej ormiańskiej liryki Owanesa Owaniesiana (nawiasem mówiąc, nauczyciela Varpeta w Eczmiadzinskiej Akademii Duchownej Gieworgian). M. Rylski — w Ukrainie, w 1939 roku, w dniach jubileuszu Szewczenki. W tym roku Pawło Tyczyna, Mykoła Bażan, Łeonid Perwomajski wzięli udział w świętowaniu tysiąclecia ormiańskiego eposu narodowego „Dawid z Sasunu”. Ł. Perwomajski wspominał: „Na święcie było trzech bohaterów. Imiona ich powtarzano bez przerwy i za każdym razem brzmiał nowy odcień zdziwienia, zachwytu, uznania i wdzięczności: Dawid z Sasunu, Masis, Isahakian... ...Masis cały czas był u nas przed oczami... Ale Isahakian! Nie dokładając do tego żadnych wysiłków, on samym swoim istnieniem panował nad świętem. ...Kiedy zaś na drugi lub trzeci dzień święta w gazecie pojawił się wiersz Isahakiana „Nasi kronikarze i nasi Gusani” („Nasi historycy i nasi Gusani” w moim przekładzie. — W. K.) stało się niezaprzeczalnym faktem, że najgłębsza treść uroczystości / Wieczne i widzialne twoje pisma, / Znaki miłości i żalu. / Je wykuwała epoka niejedna — / Znaki tajemne — karby. / Dziś, kiedy chmura w czarnej biedzie / Rodzimą skrywa dal, / Kto odpowie, czy i nadzieja wtedy / Z nami nie położy się do trumny? określił swoimi spokojnymi wersami Awetik Isaakian”. Przyjaźń poetów umocniła się w latach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Prawdziwym filologicznym pomnikiem tego braterstwa stał się „Bojowy zew” Warpeta w przekładzie Tychyny: ...Hej, otrząśnijcie się, synowie Ojczyzny, Obudźcie się, podnieście, wstańcie w tej chwili! Bądźcie dzielni! Bo straszne to chwile... Jeśli zasypiają i rzeki, i doliny — To wiedzcie, że wróg nigdy nie śpi. W archiwum M. Rylskiego przechowuje się nieopublikowany przekład tego wiersza, wykonany przez niego w innym rysunku rytmicznym. Zauważalne są cechy duchowego, estetycznego pokrewieństwa Awetika Isaakiana z Maksymem Rylskim... Obaj poeci to towarzysze na drodze do krainy poezji filozoficznej mądrości, erudycji. Dzięki znajomości kilku języków europejskich czuli się swobodnie na polach literatury światowej, zajmowali się przekładem artystycznym. Warpet przyszedł z XIX wieku, niemal pod koniec tego wieku urodził się jego ukraiński przyjaciel i chociaż różnili się charakterami, byli wyrazistymi osobowościami, to ze względu na swoją ukształtowaną naturę byli przede wszystkim romantykami. Głęboko kochali ziemię, przyrodę, zwierzęta, kwiaty, ludzi pracy, odczuwali ich ziemskie radości. Maksymowi Rylskiemu bliska była przepełniona smutkiem, tęsknotą liryka miłosna i patriotyczna Isaakiana. Syn Ukrainy subtelnie odczuwał ormiański ludowy oddech muzy „Pieśni Alagiazu”, współbrzmienie twórczości Warpeta z Szewczenką: „U Isaakiana, jak u wielu poetów świata, jak w poezji ludowej, pojęcia «ojczyzna i matka» nie tylko stykają się, ale i zlewają. Tak było u Szewczenki, którego twórczość przeniknięta jest, jak jasnym promieniem, obrazem matki. Tak jest i u Isaakiana”. Ostatnie spotkanie przyjaciół odbyło się w ormiańskim mieście Dilidżan 16 września 1954 roku podczas samochodowej podróży Rylskiego po Zakaukaziu. Znanych nam jest piętnaście opublikowanych przekładów ukraińskiego poety z Isaakiana. Warpet w 1955 roku przetłumaczył liryczny wiersz Rylskiego „Kwitną bzy, sad bieleje...” poezji. Myślę, że większej pochwały poecie nie potrzeba. Pomiędzy jego wersami czasem usłyszysz dalekie echo patriotycznej, kronikarskiej struny Waży Pszaweli, zwłaszcza z poezji krwawych lat; w motywacjach stanów duszy Raulemu bliski jest Galaktion Tabidze. W gruzińskiej poezji istnieje szczególna estetyczna tradycja w obrazowaniu dramatu, tragedii. Bierze ona swoje początki z rozumienia przeznaczenia artysty — służenia narodowi. Tutaj można mówić

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

OGIEŃ BEZ BRODU

Jak zaśpiewa przebite ołowiem — Kulą, co przyleci, — Z kamienia ciosane wiecznym twórcą Grono w warsztacie stuleci?! 1908 Te wersy jeszcze jako młody napisał genialny gruziński poeta Galaktion Tabidze. Maksymalizm w miłości do Ojczyzny przepełnia brzegi czaszy duszy poety. Mamy patriotyzm o takim napięciu, nad którym nie władni nikt i nic — ani władza, ani (według Franki) więzienne, carskie mury, ani wojska musztrowane, ani szpiegowskie rzemiosło. Tak, jest taka władza — to władza słowa. I pod piórem prawdziwego mistrza ma ono bezgraniczną siłę. Muza Raula Czilaczawy jest nieodłączna od cnót i tradycji jednej z najbardziej godnych na świecie, i o historycznym doświadczeniu walki narodu, i o rycerskim stosunku do idei narodowości, i o tej «nadmiernej» miłości do kraju, granice której może wyznaczyć chyba tylko Pan Bóg. Dzisiaj, jakkolwiek przykro, trzeba mówić o bólu narodu, o stratach, które nie ominęły i duszy poety. Książka Raula Czilaczawy — to słowo patrioty swojej ziemi, prawda leży u podstaw wielu jego utworów. Myśli i uczucia pracują w «napiętym trybie», pozostaje tylko to, co istotne. Ja, Gruzjo moja, w żalu byłem z tobą. W duszy twa troska odezwała się troską. Z tobą ja szukałem do światła drogi przez chmury. Karzą mój naród — ja nie uciekam od kary. Ja zasłużyłem na nią — za to, że w chwili rozpaczy Ja nie wołałem, milczałem o wszystkich przyszłych mękach. Dzięki wysiłkom Maksyma Rylskiego jako tłumacza i redaktora w 1951 i 1954 roku na Ukrainie wyszły w świat zbiory wybranych utworów Warpeta. W 1970 roku ujrzało światło dzienne trzecie, rozszerzone wydanie, a w 1975 roku — czwarte wydanie w związku ze stuletnim jubileuszem Warpeta. Byłem redaktorem tej książki, autorem przedmowy do niej, jednym z tłumaczy. W niej po raz pierwszy wydrukowano poematy «Pieśni Alagiazu» (tłumacz B. Olijnyk), «Abu-Lala Mahari» (w moim przekładzie). Kilka wierszy dla tego wydania odtworzyli I. Dracz, W. Strutynśkyj, O. Juszczenko. Przygotowałem także zbiór wierszy Isahakiana dla dzieci w wieku średnim szkolnym («Serce moje na szczytach gór». — Kijów: Weselka, 1979). Na jej stronach po raz pierwszy wydrukowano poezje «Pozdrowienia wszystkim» oraz «Awiku» w przekładzie niezapomnianego Stanisława Telniuka. Nie mogę bez wzruszenia czytać listu Warpeta do Rylskiego w języku ukraińskim, w którym wyraża on serdeczną wdzięczność ukraińskiemu pobratymcowi, wszystkim tłumaczom za publikację jego utworów w zbiorze z 1951 roku i przesłaną książkę-prezent: «...Wy, Wasi oraz moi przyjaciele przetłumaczyliście moje wiersze szczerze, dobrze zdołaliście oddać jasnym i bogatym językiem, językiem niezapomnianych serdecznych pieśni, które kocham od dawnych lat, moje uczucia i myśli, wszystko, co bliskie i drogie mojemu sercu. Wielkie szczęście dla mnie, że heroiczny, poetycki naród ukraiński przeczyta moje poezje, i, chcę mieć nadzieję, pokocha je...» «Naród jego nie zapomni nigdy, bo on wyszedł z jego serca i szedł do jego serca», — te słowa Warpeta, powiedziane o katolikosie Hajriku Chrimianie, z pełnym prawem można powiedzieć w odniesieniu do samego Awetika Isahakiana. Wiktor KOCZEWSKYJ, m. Kijów Za to, że wrogowie świętości depczą nasze, Dzisiaj, kraju mój, ja piję z twojej czaszy. Taki oto wiersz «Ja karzę się z tobą, Gruzjo!». Cóż tu mówić? Z takim spokojem piszą epitafia na płytach, tak wypowiadają modlitwę. Surowość myśli i czystość uczuć mówią same za siebie. Takie wiersze od razu można drukować w podręcznikach szkolnych, chociaż od tego lżej nie będzie. Tragedie narodów, niestety, mają zdolność powtarzania się. Przeszywającym, oślepiającym czarno-białym światłem naznaczono niemało utworów Raula Czilaczawy. Żal Gruzji, pomnożony przez własny, zrodzi poczucie tego, z jaką porażającą godnością człowiek niesie krzyż swojego losu. Losie, ty przypominałeś chimerę, Lecz byłeś bezbarwny i smutny... Czysty arkusz białego papieru Światło zapalił przede mną... ...Przebiegła droga pomiędzy nami Najkrótsza i jedyna na świecie. Ja, niczym krzyż zrujnowanej świątyni, Co powstał z ruin w tej chwili. To strofy z wiersza «Biała fala». Tak za każdym razem pukają do duszy autentyczność, życie, poezja. Można wiele cytować, a jeszcze więcej rozmyślać nad wierszami, strofami oraz wersami tej utalentowanej książki, napisanej na ogniu nieobojętnego serca. Warto byłoby tutaj wspomnieć i o mistrzostwie translatorskim Serhija Borszczewśkiego, który zdołał oddać surowy styl poezji Raula Czilaczawy. Wasyl OSADCZYJ GRUDZIEŃ, NR 12 (78), 2000 ROK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

DUSZA PRAGNIE CIEPŁA

W galerii „Mistecki kurin”, znajdującej się w centrum Kijowa, obecna jesień jest ciepła i przytulna. Tu, w kilku niestety niewielkich salach, trwa wystawa malarza Serhija Szczerbakowa. To nazwisko jest już znane miłośnikom akwareli. Jest on uczestnikiem wielu wystaw, a wiele jego prac znajduje się w prywatnych kolekcjach zarówno na Ukrainie, jak i w dalekim i bliskim zagranicznym świecie. Artysta pracuje dużo, owocnie i ma swoją twórczą twarz. Geografia jego motywów pejzażowych (właśnie motywów, a nie faksymilowych odbitek tego czy innego zakątka przyrody) jest dość szeroka. Są tu i Kijów, i Nadbałtyk, i Białoruś. Cząstka duszy oddana jest Krymowi, gdzie upłynęły młode lata artysty. Akwarela to uczucie, czystość i przezroczystość kameralnego brzmienia. Takie są możliwości i właściwości tego materiału. A do tego — nasycenie i delikatność barw, energia i płynność pociągnięcia pędzla, tempo pracy. Odpowiadają one głębi uczucia, odcieniom przeżycia. Takie myśli pojawiły się podczas niespiesznego oglądu wystawy. Akwarela, trudna i złożona w opanowaniu, nie każdemu odsłania tajemnicę tego materiału. Jednak liczba artystów-akwarelistów jest dość duża. Jednych pociąga szeroki zakres jej możliwości, który pozwala rozwiązywać złożone zadania obrazowo-kolorystyczne. Innych zachwyca ruchliwość materiału, możliwość improwizacji, niepowtarzalność i aktywne działanie samej techniki na myśl i uczucia autora. Dla części akwarelistów najważniejsza jest możliwość malowania jednym podejściem, „a la prima”, na jednym oddechu. Inni, by urzeczywistnić zamysł, pracują w kilku etapach. Być może do tych ostatnich należy Serhij Szczerbakow. W każdym razie za lekkością i przejrzystością „Śpiewnej zatoki” — najbardziej poetyckiej, moim zdaniem, akwareli — czuć wyraźny zamysł i wielki wysiłek. A poezja to już rezultat. Interesujący w planie koncepcyjnym jest duży arkusz „Cicha przystań, czyli miasto pojednania”. Sądzę, że to nie tylko myśli samego autora — to odwieczne dążenie człowieka do zgody i dobra. Niepokój i współczucie dla bliźniego wypełniają akwarelę „Spisani”. W głębszym znaczeniu dziś wszyscy my, przynajmniej większość z nas, jesteśmy spisani, porzuceni i zapomniani. Dlatego tak chce się, wpatrując się w „Miasto z słonecznego kamienia”, choćby w myślach ogrzać się. Dusza pragnie ciepła. Tę ciepłotę promieniują także „Cisza, bo dzwoni”, „Ciepły smutek” i „Smak miodu”. Tytuły mówią same za siebie. Być może dlatego tak ciepło i przytulnie w galerii „Mistecki kurin”, której dyrekcja bez zbędnego hałasu wykonuje swoją szlachetną pracę wychowywania prawdziwą sztuką. Wystawa Serhija Szczerbakowa jest tego potwierdzeniem. Adler KOROLOW, członek Narodowej Spilki Artystów Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗
30 listopada 2000 roku w Państwowym Komitecie Polityki Informacyjnej, Telewizji i Radiofonii Ukrainy otwarto wystawę-sprzedaż książek wydawnictwa Państwowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa w Opiszni „Ukraińskie ludoznawstwo”. „Ziemia połtawska to kwintesencja Ukrainy! To rzadka ziemia, która zrodziła naszą literaturę. Wymiary jej duchowości są głębokie, a odległości bliskie: od »Eneidy« Kotlarewskiego do kosmosu Kondratiuka. Ta ziemia jest uświęcona duchem Mykoły Hohola i wielu godnych synów swojego narodu...”, – tak mówił, otwierając wystawę, Iwan Dracz. Powiedział on również o tym, że każda wieś, miasteczko ma swoje wieloletnie korzenie. Na tej ziemi kręcili swoje filmy Ołeksandr Dowżenko, Iwan Mykołajczuk... „Kijów nie może żyć bez połtawskiego humoru i ducha!” – zakończył mówca. Zastępca przewodniczącego obwodowej administracji państwowej, kandydat nauk pedagogicznych, „Wyróżniający się pracownik oświaty Ukrainy”, autor wielu książek Petro Szemet powitał obecnych i krótko opowiedział o wydawnictwie „Ukraińskie ludoznawstwo”, zaznaczył jego wyjątkową rolę w Opiszni. To rzeczywiście wydawnictwo, które znają na całym świecie! Petro Szemet skupił uwagę na unikatowym dwutomniku „Ukraińcy”. Dyrektor „Ukraińskiego ludoznawstwa”, autor ponad trzydziestu książek Ołeś Poszywajło opowiedział, z jaką miłością odnoszą się do książek. Powiedział on w szczególności, że w warunkach amerykanizacji społeczeństwa nie trzeba zapominać, że jesteśmy Ukraińcami. Nasza kultura, w szczególności kultura garncarstwa, nie ma odpowiedników na świecie. I to nie są tylko słowa. Opisznia to jeden z najpotężniejszych i najsławniejszych ośrodków kulturowej odrębności Ukraińców, ogólnie uznana garncarska stolica Ukrainy. Sztuka opiszniańskich garncarzy utwierdzała niepokonaność ducha narodowego, inspirowała do twórczości. To o nich pisał laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Iwan Dracz: I lakoniczne, dokładne dni, I dni, jak dzbanki z Opiszni, Przeszyte szpadami ogni... Każdy garncarz z Opiszni to twórca niepowtarzalny, nosiciel tajemnicy narodowych praźródeł, który rozmawia z duszą ukraińskiej ziemi. O tym kozackim miasteczku wspomina w swoim latopisie jeszcze Samijło Wełyczko. Opisznia dzisiaj to ukraińska Mekka. W Opiszni urodził się również dyrektor wydawnictwa „Ukraińskie ludoznawstwo”. Dzięki jego wysiłkom i zdolnościom organizacyjnym wydawnictwo zyskało taką wagę i rozgłos. Założyciel – Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne nr 1007 z 16.03.1993 r. Przedmiotem wydawniczej dumy stała się przygotowana w „Ukraińskim ludoznawstwie” książka „Fenomenologia garncarstwa” (2000) Ihora Poszywajły, która jest unikatowa w światowej literaturze etnologicznej i keramologicznej. W serii „Ukraińskie studia etnologiczne” ujrzała światło dzienne monografia doktora nauk historycznych Ołeksandra Kuroczkina „Ukraińskie obrzędy noworoczne”: „Koza” i „Małanka” (1995). W serii „Połtawska rodzina” wydrukowano unikatowe książki Petra Rotacza. Jest to zbiór listów Iwana Kotlarewskiego oraz książka „Iwan Kotlarewski w korespondencji” (1994). Czytelników może również przyciągnąć książka pamięci o znanym poecie Wasylu Symonence „Grudka ukochanej ziemi” (1995). Wydania „Ukraińskiego ludoznawstwa” zostały wyróżnione nagrodami najbardziej prestiżowych krajowych konkursów książki i wydawców. Narodowy rocznik kulturologiczny „Ukraińskie garncarstwo” został laureatem Ogólnoukraińskiego konkursu „Artysta i drukarstwo Ukrainy” (1998), monografia Wiktora Miszczanina „Słownik garncarzy Hlynśkych, Małych Budyszcz, Starych Młynów, Chyżniakiwki” została zwycięzcą VI Forum Wydawców we Lwowie w nominacji „Wydawnictwo artystyczno-plastyczne, muzyczne lub krajoznawcze” (1999). Książka Ihora Poszywajły „Fenomenologia garncarstwa” na VII Forum Wydawców we Lwowie została wyróżniona specjalną nagrodą. Jednym słowem, było z czego się spowiadać i o czym opowiedzieć dyrektorowi wydawnictwa „Ukraińskie ludoznawstwo” Ołesiowi Poszywajle. Poseł ludowy Ukrainy Ołeksandr Kułyk powitał obecnych w imieniu frakcji Ukraińskiego Ruchu Ludowego i podkreślił problematyczność ukraińskiego wydawnictwa książkowego. Występowali zarówno dyrektorzy wydawnictw, jak i pierwszy zastępca przewodniczącego Państwowego Komitetu Informacji Stepan Pawluk, który powiedział, że „Opisznia to stolica ukraińskiego garncarstwa. Widzimy tutaj laboratorium twórcze garncarstwa”. A jeszcze w wystąpieniach mówców mowa była o fenomenie: wydawnictwo – na wsi, a książki na światowym poziomie. Po otwarciu wystawy odbyło się posiedzenie „okrągłego stołu”, na którym byli obecni pracownicy Państwowego Komitetu Informacji, wydawcy, pisarze: Ołeksa Juszczenko, Ołeksij Dmytrenko, Mykoła Kaharłycki, Serhij Płaczinda. Poruszano problemy finansowania, nakładów, wymiany doświadczeń. Wyrażono propozycję, aby na podstawie dwutomnika „Ukraińcy” przeprowadzić konferencję problemową. Zastępca naczelnika kultury obwodowej administracji państwowej Olha Bełko powiedziała, że na Połtawszczyźnie szanują nie tylko książkę. Opowiedziała o wydarzeniach kulturalnych, które są prowadzone w obwodzie. Szczególnie poruszył obecnych komunikat o przeglądach twórczości dziecięcej i corocznych sympozjach garncarskich. Wielu mówców wyraziło opinię, aby Państwowemu Muzeum-Rezerwatowi nadać status narodowego. Inf.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Drzewo, które przemówiło...

Coś takiego zdarza się chyba tylko w bajkach, i to wtedy, gdy za sprawę bierze się człowiek obdarzony talentem. Twórczość Anatolija Pokotiuka, grafika, rzeźbiarza i poety, jest znana na Ukrainie i daleko poza jej granicami. Znają ją w Polsce, Bułgarii, USA, Francji i Wielkiej Brytanii. Wiele jego prac znajduje się w prywatnych kolekcjach znanych osób. Anatolij Pokotiuk urodził się w 1951 roku we wsi Kniażе w rejonie sokalskim na Lwowszczyźnie.. Pracuje przede wszystkim w technice rzeźby w drewnie i intarsji. Szczególnie pasjonuje się drewnianą miniaturą. Anatolij Pokotiuk potrafi wybrać gatunek drewna i wykorzystać jego naturalny kolor i fakturę. Ale najbardziej zdumiewające w jego dziełach jest umiejętność usłyszenia głosu duszy drzewa, które przemawia... Dzieła Anatolija Pokotiuka, członka Bractwa Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, zostały wyróżnione wieloma dyplomami i medalami. Światło ideału i poszukiwanie prawdy naznaczają wiele prac tego obdarowanego artysty. Ludowa artystka Ukrainy Nina Matwijenko powiedziała, że wokół miniatur Anatolija wyczuwalne jest silne biopole, które jest „promykiem światła”, a ten, kto „dotyka” twórczości artysty, czerpie z niej wszystko, co dobre, bo „drzewo służy Anatolijowi jak modlitwa”. Anatolij Pokotiuk w swoim czasie był inicjatorem powstania i dyrektorem sokalskiego muzeum „Człowiek. Ziemia. Wszechświat”, filii Lwowskiego Muzeum Historii Religii. Wystawa „Syn Człowieczy” (inspirowana Ewangelią świętego Jana Teologa) niedawno otworzyła się w sali wystawowej tego muzeum. Ponad sto prac zostało przedstawionych na sąd widza. Twórcze sprawozdanie autora jest zespolone motywem troski o los Ukrainy, o jej przeszłość, oraz motywem wiary w to, co nadejdzie. Artysta jakby przeprowadza paralelę między cierniową drogą Jezusa Chrystusa a cierpiętniczym losem Ukrainy. Droga Anatolija do wielkiej sztuki również nie była łatwa. Ojciec w latach powojennych został represjonowany za związki z UPA, a mama Walentyna, oprócz syna, sama wychowywała jeszcze dwoje dzieci, ucząc je miłości do ojczystej ziemi. Ukraina i głęboka wiara w twórcze możliwości narodu na zawsze stały się źródłem inspiracji dla artysty. W dorobku Anatolija Stratonowycza jest wiele dzieł naznaczonych filozoficznym, pogłębionym rozumieniem problematyki świata. Nie zabrakło w nich także takich kategorii, jak dobro, prawda i sprawiedliwość, wiara, nadzieja, miłość. Miłośnicy jego talentu pamiętają cykle prac „Święta Ukraina”, „Pod osłoną Matki Bożej” oraz prace „Nasza boża droga”, „Objawienie o dziejach Świata”, „Królowa niebios” i inne. Petro Bojarczuk pisał w swoim czasie w gazecie „Wołyń”: „Anatolij Stratonowycz każdą swoją nową pracę rozpoczyna od modlitewnego zwrócenia się do Stwórcy, a kończy wiarą w jego istotę wszędzie tam, gdzie dzieje się dobro dla Ukrainy i jej narodu”. Nasz kor. Adres „Słowa Proświty”: 01001, Kijów-1, zaułek Muzejnyj, 8. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, tel. 228-01-30. E-mail: prosvita@iatp.org.ua

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Redaktor naczelny Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, A. Żurawski, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczuk

Redakcja koresponduje z czytelnikami wyłącznie na łamach gazety, a nadesłanych rękopisów i fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Skład komputerowy — Iryna Szewczuk. Indeks 30617. Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie «Presa Ukrainy». Zam. nr 33012013. Nakład 3000. Redaktor naczelny Lubow Hołota

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn