Strona · s. 9strona oryginału ↗
STRONA Z ŻYCIA RYHORA OMELANIUKA
Слово Просвіти, №78 за 2000 рік
Zakończyła się wieloletnia krwawa I wojna światowa. Ludzie zapragnęli orać ziemię, siać, zbierać plony, budować, wychowywać dzieci. Ludzie garnęli się do oświaty i kultury. Pracę kulturalno-oświatową wśród autochtonicznej ludności prawosławnej, która mieszkała głównie na terenie dzisiejszego rejonu kamienieckiego obwodu brzeskiego, objęło stowarzyszenie «Proświta». W latach 1920–1922 zaczęto otwierać szkoły narodowe z wykładowym językiem ojczystym, lecz już w 1927 roku pojawiły się nowe zakazy. «Proświta» zajmowała się nie tylko szkołami, ale również otwierała biblioteki-czytelnie, przy których działały kółka — chóralne, dramatyczne, taneczne. I tu jednak stanęły na przeszkodzie władze polskie: raz nie zezwalały, raz cofały swoje zezwolenia na przedstawienia i koncerty. W takich okolicznościach rozpoczęła się działalność społeczna członka «Proświty» ze wsi Łuskały, Ryhora Omelanjuka. Młody człowiek z głową zanurzył się w działalność kulturalno-oświatowego stowarzyszenia, które stawiało sobie za cel zachowanie i rozwój języka ojczystego, własnej kultury. Ukończywszy miesięczne kursy kulturalno-oświatowe w Brześciu w 1927 roku, Omelanjuk wraca do rodzinnej wsi i wraz z towarzyszami-proświtianami Tymoszem Malochowiczem, Illą Karpukiem (jego córka Maria, po mężu Budkiewicz, przez wiele lat nauczała, obecnie jest na emeryturze), Romanem Sirenką, Antonim Kurnieciem zabiera się do tworzenia biblioteki-czytelni, w której pojawia się pierwszych trzydzieści pięć książek. Wokół łuskalskiej biblioteki gromadzi się młodzież okolicznych wsi i zaczynają działać kółka: chóralne, taneczne, artystyczne. Nawiasem mówiąc, takie biblioteki-czytelnie z kółkami przy nich otwarły się także w Diemenicach, Ułanach, Wowkowiczach, Bordiowcu. A młodzież w Łuskałach przygotowywała sztuki, tańce, pieśni, występowała przed ludnością. Jednak wiele zrobić się nie udało. Komendant policji Mizer zakazał programu koncertowego w języku ojczystym. Natomiast Ułańskiej bibliotece udało się bardziej. Na Objawienie Pańskie w miejscowej szkole wystawiono spektakl «Ojej, nie chodź, Hrycu», a następnego dnia — «Sierotka Chasia». Sala była przepełniona. Wielką gromadą przybyła młodzież z okolicznych wsi, przez rzekę Liesną przeprawili się łodziami chłopcy i dziewczęta z Nowicković i Szyszowej. Sukces był wielki. W 1927 roku za niedozwolone przeprowadzenie zebrań młodzieży Ryhor Omelanjuk został aresztowany i dwa miesiące siedział w brzeskim więzieniu. Nie ostudziło to jego młodzieńczego zapału. Kontynuuje pracę społeczną. W 1928 roku uczy się jeszcze na jednych kursach — spółdzielczych, po ukończeniu których organizuje spółdzielczy sklep «Praca chłopska» we wsi Wojskaja. Działał on cztery lata. Wraz z nadejściem Armii Czerwonej na nasze ziemie nowa władza dość tolerancyjnie odniosła się do ukraińskości. Łuskalska młodzież pokazała przygotowane kiedyś programy koncertowe. W latach 1939–1941 zaczęły działać szkoły z wykładowym językiem ukraińskim we wsiach Koszczeniki, Ratajczyczy, Perkowicze, Diemianczyczy, Szostakowe, Trostianica, Sielachowicze, Oleszkowicze, Świszczewe i innych. W 1940 roku Ryhor Omelanjuk kończy jeszcze jedne kursy — nauczycielskie i od tego czasu na zawsze wiąże swoje życie z pracą nauczycielską. W latach 1940–1941 uczy w wsi Koszczeniki. Od 1944 roku, po przyjściu Armii Radzieckiej, pracuje w Cerkownikach, potem sześć lat — w Świszczewem. Do 1950 roku, kiedy ówczesny minister spraw wewnętrznych Białorusi Canawa ostatecznie zakazał nauczania po ukraińsku, Ryhor Omelanjuk uczył dzieci języka ojczystego. Pomoce dydaktyczne przysyłano ze Lwowa. Ludzie starszego pokolenia dobrze go pamiętają, Ryhora Wiktorowicza Omelanjuka — starannego, obowiązkowego, porządnego człowieka, znawcę ziemi, nauczyciela, proświtianina. Heorhij MUSEWICZ, m. Kamieniec na Berestejszczyźnie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
