Strona · s. 11strona oryginału ↗
CZYJ JĘZYK — TEGO I PAŃSTWO
Слово Просвіти, №78 за 2000 рік
Analiza apeli i listów do Gabinetu Ministrów Ukrainy oraz publikacji w środkach masowego przekazu wskazuje na to, że obywateli niepokoją kwestie związane z intensyfikacją prac nad wprowadzeniem języka państwowego we wszystkich sferach życia społecznego, zwłaszcza w kulturze i obsłudze, a także w działalności organów władzy państwowej i środków masowego przekazu.
Materiały prasowe dowodzą, że stosunek społeczeństwa Ukrainy do kwestii narodowo-językowych jest dalece niejednoznaczny. Przy porównaniu publikacji i listów zamieszczanych w prasie lewicowej i prawicowej, dla której charakterystyczna jest zwiększona uwaga do tematu narodowego, występują nawet biegunowo odmienne poglądy. Co do mediów centrystycznych, to zajmują się one przede wszystkim sprawami ekonomicznymi, społecznymi, kulturalno-artystycznymi oraz kwestiami o charakterze regionalnym. Jeśli zaś poruszają kwestie etniczne i językowe, to starają się zachowywać umiarkowanie i być lojalne wobec oficjalnej polityki. W publikacjach mediów o orientacji lewicowej, zwłaszcza na Południu i Wschodzie Ukrainy, wciąż żywe są jeszcze idee powrotu do Związku Radzieckiego, o sojuszu trzech państw słowiańskich (Rosji, Ukrainy i Białorusi), o przymusowej ukrainizacji „ukraińskich Rosjan”, o nieuchronnym zubożeniu kultury ukraińskiej bez języka rosyjskiego, a nawet o pierwszeństwie kultury i języka rosyjskiego w kwestii zjednoczenia wszystkich narodów na terytorium Ukrainy (Крымская правда [Krymskaja Prawda]. — 2000. — 27.09. — S. 2).
Gazeta „Donieckij krjaż” opublikowała materiał „Lidirujut razdraženije i naprjaženije”, w którym przedstawiono wyniki badania socjologicznego, w trakcie którego 92,5 procent ankietowanych mieszkańców obwodu donieckiego opowiedziało się za tym, aby język rosyjski był używany na Ukrainie na równi z językiem państwowym. Tylko 6 procent było przeciw. Jednak ponad jedna trzecia (38,7%) ankietowanych nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że „wszyscy obywatele Ukrainy, niezależnie od narodowości, powinni władać językiem ukraińskim”. A w publikacji „Выбор издания должен оставаться за читателем” [Wybór wydania powinien pozostawać po stronie czytelnika], opublikowanej w charkowskiej gazecie „Время”, poddano krytyce ideę rządowego projektu ustawy „O wprowadzeniu zmian i uzupełnień do niektórych ustaw Ukrainy w sprawach opodatkowania w części dotyczącej wydawnictw”. Tymczasem już dziś bardzo wielu lewicowców nie podziela tezy o „притеснении русского языка” [ucisku języka rosyjskiego].
Deputowany Rady Najwyższej B. Olinik z trybuny parlamentarnej odpowiedział kolegom partyjnym-komunistom: «Każde państwo, które choć trochę szanuje samo siebie, chroni swoją aurę duchową wszystkimi dostępnymi środkami konstytucyjnymi, przede wszystkim przywilejami. We Francji od wieków, odkąd ona istnieje, na szczeblu państwowym działa komitet ochrony języka francuskiego». Z lewicowymi prorosyjskimi gazetami w kwestii narodowej i językowej solidarne są niektóre gazety, które nazywają siebie centrystycznymi, liberalnymi czy kosmopolitycznymi. Centrystów łączy z wieloma lewicowcami to, że na pierwszym miejscu stawiają kwestie ekonomiczne i społeczne. Problemy narodowo-etniczne i językowe są dla nich drugorzędne, nieistotne. Jak uważają w narodowo-demokratycznych kręgach, ignorowanie problemów narodowych, a zwłaszcza językowych, obserwuje się, niestety, także w strukturach władzy wszystkich szczebli, szczególnie w obwodach wschodnich Ukrainy. Ale nie po to Ukraina zdobywała niepodległość, aby pozostawać kolonią. Polityka językowa niepodległych państw to jeden z kierunków dekolonizacji. Stanowiska państwowych urzędników zobowiązują do znajomości doświadczeń Czech, Indonezji i dziesiątek innych krajów, które uporządkowały swoje gospodarstwo językowe po uzyskaniu niepodległości. Członkowie Rady Naukowej Światowego Kongresu Ukraińców (NRSKU) nie zgadzają się z poglądem, że wszystko zależy wyłącznie od stanu gospodarki kraju i że w obecnym kryzysie gospodarczym nie można przeznaczać funduszy na potrzeby kulturalne. Są przekonani, że pełnowartościowe życie każdego kraju cechuje harmonijne połączenie sfery materialnej i duchowej bytu. Zdaniem prawicy i centroprawicy językiem państwowym na Ukrainie powinien być język ukraiński, czyli język rdzennego narodu tytularnego, jak w Polsce, Francji, Japonii, Rosji i innych krajach. I jest to naturalne, jest to wyznacznik prawdziwej demokracji, której zasadniczą zasadą w warunkach dzisiejszej Ukrainy jest odrodzenie sprawiedliwości historycznej; to skonsoliduje społeczeństwo, uczyni je humanitarnym i cywilizowanym, a państwo silnym. Już dawni Łacinnicy mówili: czyj język, tego i państwo.
Oleś KOZULA, zastępca przewodniczącego Kijowskiego Kongresu Inteligencji Ukraińskiej
REPLIKA
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
