Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗
PIERWOPODSTAWA NARODU
Слово Просвіти, №01 за 2011 рік
Rodziny, rody to komórki narodów, ich „pierwotne ogniska”. Zdrowe rodziny to fundament zdrowia narodu. Mamy wspaniałe ukraińskie rody: Kosaczów, Łysenków, Staryckich, Hruszewskich i inne, które nawet w najtrudniejszych dla narodu czasach zdołały zachować nasz język, kulturę, ducha narodu. Jedną z tych, którzy przejęli sztafetę, jest rodzina Cymbałów. Wystawa dokumentów, pamiątek i rzeczy osobistych, dzieł sztuki tego rodu z archiwum Wiktorii Cymbał, córki znanej aktorki Tetiany Cymbał, została niedawno otwarta w Historyczno-Pamiątkowym Muzeum Mychajła Hruszewskiego. Dyrektor muzeum Switłana Pańkowa na prezentacji zaznaczyła, że ich zespół z wielkim zainteresowaniem przygotowywał ekspozycję tej patriotycznej rodziny, że bardzo ważne jest, aby każdy zachowywał pamięć o swoim rodzie, zdjęcia naszych babć i dziadków, wtedy Ukraina będzie żyła i rozwijała się. Nawiasem mówiąc, akademik Iwan Bech w wykładach przytacza fakt, że w angielskich rodzinach przechowuje się zdjęcia wielu pokoleń i dzieci dobrze znają swoich dalekich krewnych. Pisarka Ołena Łeontowycz opowiedziała, że przyjaźniła się z aktorką Tetianą Cymbał. Była poruszona, gdy zobaczyła dzieła jej brata Wiktora, o którym na Ukrainie wie się niewiele. Wiktor Cymbał zdobył wykształcenie artystyczne w Kijowskiej Szkole Artystycznej, później w Wyższej Szkole Sztuk Stosowanych i Ukraińskiej Pracowni Sztuki Plastycznej w Pradze. W Pradze zyskał miano najlepszego grafika Czechosłowacji. Od 1928 roku mieszkał w Argentynie, USA, pracował jako ilustrator w reklamie komercyjnej. „Wiktor Cymbał, jego obrazy artystyczne żyły w mojej duszy. Szczególnie poruszył mnie obraz „Głód 1933 r.”. Niestety, wiele jego dzieł jest rozproszonych po USA i innych krajach i już nigdy nie zostanie odnalezionych” – powiedziała Ołena Łeontowycz. Utalentowanym artystą był również Ołeksandr Cymbał. Uczestnicy prezentacji słuchali utworów ukraińskich klasyków w wykonaniu Tetiany Cymbał. Niestety, nagranie było niskiej jakości, ponieważ aktorki ani razu nie nagrywano w radiu czy telewizji. Władza radziecka prześladowała Tetianę Cymbał za to, że jej brat był na emigracji, oraz za jej „nacjonalistyczne” poglądy. Bohdan Horyń, autor powieści-eseju „Tęsknota Wiktora Cymbała”, która ukazała się w wydawnictwie „Pulsary”, przypomniał, że naród zaczyna się od rodziny. „Wiktor Cymbał był grafikiem światowej sławy, felietonistą, karykaturzystą, aktorem, człowiekiem o szerokiej duszy, głębokim intelekcie, działaczem wojskowym i politycznym. Babcia Lidia, mama Tetiany Cymbał, kiedy zbierała się twórcza młodzież, uczyła nas szczedriwek, których my w Kijowie wtedy jeszcze nie słyszeliśmy. W kolejce czeka wydanie książki „Rodzina Cymbałów”. Ołeksandr Ponomariw opowiedział, że nie tylko bracia poszli „nie tą ścieżką”, Tetiana Cymbał sama czytała to, co chcieli od niej usłyszeć świadomi Ukraińcy, nie zważając na oficjalną opinię. Byłem na prawie wszystkich jej koncertach, wieczorach autorskich poświęconych Tarasowi Szewczence, Łesi Ukraince, Iwanowi Frankowi, Oldze Kobylańskiej, Mychajłowi Kociubynskiemu i innym. Deklamowała z wyborną ukraińską ortoepią, stawiała właściwe akcenty. Była skromna. Kiedyś czytała poezje Kobziarza w dniach szewczenkowskich, zasypano ją kwiatami. Powiedziała: „Te kwiaty należą nie tyle do mnie, co do Szewczenki”. Podeszła do pomnika i złożyła kwiaty. Kiedy obchodzono 60 lat od dnia śmierci Łesi Ukrainki, ludzie przyszli do teatru letniego, gdzie miał odbyć się wieczór, a tam ogłoszenie: „Wieczór nie odbędzie się w związku z remontem pomieszczenia”. Wtedy uczestnicy zrobili improwizowaną scenę w parku na alei Pietrowskiej. Występowali Jewhen Swerstiuk, Iwan Dziuba. Tetiana Cymbał przy migotaniu zapalonych gazet czytała poezje Łesi. Naoczny świadek tamtych wydarzeń Jewhen Swerstiuk zwrócił uwagę, jak troskliwie krewni Tetiany Cymbał zachowali wszystkie jej afisze, jak wiele to znaczy dla pamięci. „Ci ludzie, którzy byli zagrożeni, byli odważni – powiedział Jewhen Ołeksandrowycz. – Tetiana Cymbał miała brata na emigracji, sama w filharmonii trzymała się na włosku. Często występowaliśmy przed dniami szewczenkowskimi. Szewczenkę wtedy popularyzowano, dużo czytano. Ale co czytano i jak? W odróżnieniu od wielu innych deklamatorów, Tetiana Iwaniwna czytała tak, aby przebudzić. Donosiła podtekst, który był aktualny”. Wiktor Cymbał, „Anioł pokoju”, 1950 r. Jewhen Ołeksandrowycz przypomniał również improwizowany wieczór Łesi Ukrainki w parku: „Wychodzi Tetiana Iwaniwna i czyta „Towarzyszce na pamiątkę”: Nawet własnej nie mamy chaty, Wszystko otwarte u nas więziennym klucznikom. Nie nam, obdartym niewolnikom, mówić Zdanie dumne: „Mój dom – mój chram!” Naród nasz, jak dziecko ślepe od urodzenia, Nigdy światła-słońca nie widział. Za wrogów idzie w ogień i w wodę, Katom swoich przewodników oddał… Tamtego wieczoru brzmiało to nadzwyczaj aktualnie. Tetiana Cymbał dawała przykład obywatelskiej odwagi”. Rodzinnie przytulną atmosferę wieczoru, ciepłe wspomnienia przyjaciół i znajomych tej rodziny dopełniał występ wspaniałego chóru „Wydubyczi”. Stronę przygotowała Nadija KYRIAN Zdjęcia autorki
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
