Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗
Czym żyją krajoznawcy?
Слово Просвіти, №04 за 2012 рік
Ołeksandr REJENT, członek korespondent NAN Ukrainy, przewodniczący Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy. W ostatnich dziesięcioleciach ruch krajoznawczy na Ukrainie uaktywnił się dzięki konsekwentnej pracy Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy, który w maju 2010 r. obchodził 85-lecie swojej działalności i zrzesza ponad 2 tysiące profesjonalnych badaczy rodzinnego kraju. Ważna rola w odrodzeniu i rozwoju ukraińskiego krajoznawstwa w II poł. XX w. należała do akademika NAN Ukrainy, Bohatera Ukrainy P. T. Trońki, który przez ponad dwadzieścia lat kierował Związkiem. 12 września 2011 r. Petra Tymofijowycza zabrakło, lecz sprawę, której poświęcił swoje życie, kontynuują jego współpracownicy, uczniowie i naśladowcy. Narodowy Związek Krajoznawców Ukrainy za główne kierunki swojej działalności naukowo-oświatowej uznaje krajoznawstwo historyczne, geograficzne, etnograficzne, kulturalno-artystyczne, oświatowe, zabytkoznawcze, muzealne, biblioteczne, turystyczne, a także pracę kulturalno-oświatową i wydawniczą, ochronę zabytków historii i kultury Ukrainy, ścisłą współpracę z wyższymi uczelniami, muzeami, bibliotekami, archiwami całego kraju. Jednym z priorytetowych zadań Związku jest przygotowanie wydawnictwa encyklopedycznego „Historia miast i wsi Ukrainy”, które kontynuuje rozwijanie fundamentalnego kierunku w ukraińskiej historiografii. Historycy coraz bardziej interesują się problemami mikrohistorii, na aktualności zyskują badania historii codzienności. Na Ukrainie miast historycznych, które ukończyły 300 lat, jest ponad 500. Niektóre z nich świętowały swój tysiącletni jubileusz. 39 dawnych ukraińskich miast decyzją Rządu zostało objętych opieką państwową. Wśród nich Kijów, Czernihów, Perejasław Chmielnicki i inne. Oprócz tego na Ukrainie jest około 4500 wsi, które mają ponad 300 lat, są wsie, które mają 800 i więcej lat. Odrębnym problemem w przygotowaniu „Historii miast i wsi Ukrainy” wyodrębniono historię dwóch tysięcy znikłych wsi, począwszy od lat 70. XX w. Zachować duchową pamięć tych unikalnych osiedli społeczno-kulturowych — to zadanie krajoznawców. Kronika 30 tys. miejscowości Ukrainy poświadczy głęboką i bogatą historię każdego jej miasta i wsi. Znani uczeni Związku zainicjowali i aktywnie wdrażają projekty naukowe, społecznie znaczące. Program państwowy „Zrehabilitowani historią”, rozpoczęty w 1992 roku, uwiecznia pamięć represjonowanych obywateli, którzy niesłusznie ucierpieli od reżimu totalitarnego. We wszystkich obwodach utworzono wydziały naukowo-redakcyjne, których pracownicy przygotowali około 700 tys. kartotek dotyczących spraw archiwalno-kryminalnych Państwowego Archiwum SBU oraz zarządów obwodowych. Rozpoczęto badania archiwów MSW Ukrainy w celu wykrycia deportowanych obywateli kraju. Na dzień dzisiejszy wydano 75 tomów serii. Praca trwa. Jeszcze jeden wielkoskalowy projekt, w którym aktywnie uczestniczą krajoznawcy Ukrainy, to „Rejestr zabytków historii i kultury Ukrainy”. Osobliwością tego wydawnictwa jest kompleksowe podejście do badania całego dziedzictwa kulturowego naszego kraju. Weszły do niego zabytki architektury, archeologii, nauki i techniki, historii, miejsca pamięci związane z wydarzeniami historycznymi, pomniki monumentalne. Na Ukrainie jest ponad 130 tys. zabytków historii i kultury, które znajdują się pod ochroną państwa. Szczególną uwagę Związek poświęca krajoznawstwu oświatowemu. Szeroka dyskusja nad pilnymi problemami wykorzystania komponentu krajoznawczego w systemie edukacji doprowadziła do wniosku o konieczności podręczników z krajoznawstwa, pracy naukowo-metodycznej z wykładowcami i nauczycielami, wprowadzenia dyscypliny „Krajoznawstwo”, rozwoju form i metod edukacji pozaszkolnej. W wyższych uczelniach, na wydziałach humanistycznych otwarto katedry krajoznawstwa. Młodzież studencka bierze aktywny udział w konferencjach naukowo-praktycznych. Zgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji i nauki Ukrainy z 2007 r. przy uniwersytetach tworzone są centra naukowo-metodyczne krajoznawstwa. Takie Centrum działa już na Charkowskim Uniwersytecie Narodowym im. W. Karazina, uniwersytetach w Łucku, Iwano-Frankiwsku, Czernihowie, Kamieńcu Podolskim. Związek określił jako strategiczny kierunek także działalność w zakresie ochrony zabytków. Skuteczną formą angażowania szerokiej opinii publicznej w problemy zachowania dziedzictwa historyczno-kulturowego Ukrainy stały się ekspedycje naukowo-krajoznawcze Związku, w ramach których przeprowadzane są tematyczne okrągłe stoły, narady naukowe i konsultacje z wiodącymi specjalistami. Takie ekspedycje zostały zrealizowane w latach 2009—2011 na Połtawszczyznę, Lwowszczyznę, Czernihowszczyznę, do Nowomoskowska, Zaporoża, na Chersońszczyznę, Obuchowszczyznę, a prezydium NSKU zlecono przygotowanie apelu do Prezydenta Ukrainy o zatwierdzenie Narodowego programu ochrony i zachowania sakralnych zabytków architektury drewnianej Ukrainy. W celu szerokiej popularyzacji historii ukraińskiego kozactwa inicjujemy Program państwowy „Czasy kozackie — Sicze Zaporoskie”, który przewiduje naukowe badanie i publikację bazy źródłowej z problematyki kozakoznawstwa, zachowanie i muzealizację zabytków historii kozackiej oraz szereg działań na rzecz popularyzacji historii. Zgodnie z uchwałą Plenum zarządu Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy z 9 grudnia 2011 roku, 23 stycznia w stołecznym Domu Nauczyciela odbył się V (nadzwyczajny) zjazd Związku. Do Kijowa przybyło 134 delegatów, których wybrały regionalne konferencje krajoznawcze do udziału w jego pracach. Forum krajoznawców przebiegało z nieco smutnym „posmakiem”, gdyż 12 września ubiegłego roku ukraiński ruch krajoznawczy poniósł niepowetowaną stratę — odszedł z życia niezmienny przewodniczący NSKU, akademik NAN Ukrainy, Bohater Ukrainy Petro Tymofijowycz Trońko. Zatem głównym zadaniem najbliższego czasu jest godne uwiecznienie pamięci Wielkiego Ukraińca. O tym mówili wszyscy bez wyjątku delegaci zjazdu. Dzisiaj legitymacje członkowskie NSKU otrzymało już ponad 900 krajoznawców we wszystkich obwodach Ukrainy, proces przerejestrowania członkostwa, legalizacji działalności lokalnych oddziałów i organizacji obwodowych, rozpoczęty po ubiegłej konferencji, trwa. Zatem zjazd odbył się szybko, bez głośnych oświadczeń i patetycznych przemówień, w atmosferze roboczej. Wniesiono podyktowane czasem zmiany do statutu Związku oraz wybrano nowy skład zarządu i komisji rewizyjnej. Do zarządu weszło ponad 70 znanych badaczy rodzinnego kraju z całego kraju. Przewodniczącym Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy został zastępca dyrektora Instytutu Historii Ukrainy NAN Ukrainy, członek korespondent NAN Ukrainy, doktor nauk historycznych Ołeksandr Petrowycz Rejent. Jak zaznaczono w uchwale zjazdu, głównymi zadaniami krajoznawców w najbliższych latach stanie się utworzenie Instytutu Krajoznawstwa przy NSKU i zatwierdzenie Programu państwowego rozwoju tej dziedziny nauki historycznej do 2025 roku. Badacze rodzinnego kraju mają również nadzieję, że instytucje państwowe wprowadzą do „Narodowego klasyfikatora zawodów” zawód „Krajoznawca”, ustanowią Dzień Krajoznawcy oraz wprowadzą tytuł „Zasłużony Krajoznawca Ukrainy”. Szczegółowiej o tym, czym żyją kronikarze rodzinnego kraju, w referacie nowo wybranego przewodniczącego NSKU O. P. Rejenta (publikowane ze skrótami).
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
