Rozmowa z doktorem nauk ekonomicznych, profesorem, wiodącym pracownikiem naukowym Instytutu Badań Regionalnych Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (NANU) Stepanem Josypowyczem Wowkanyczem.
— Panie Stepanie! Na Ukrainie kryzys jest nie tylko gospodarczy, ale i duchowy — w głowach i sercach. Jak mamy dalej pracować, aby zapewnić nie tylko stałość, ale i ciągłość rozwoju ukraińskiego społeczeństwa? Czy obecnie, w czasie strukturyzacji społeczeństwa informacyjnego, Rok Szewczenki stanie się dla Ukrainy postępem? — Szewczence bractwo Cyryla i Metodego w czasach brutalnego caratu śmiało zapoczątkowali ukraińską ideę narodową: Ukraina — bez chłopa i pana. Dzisiejszy Euromajdan w Roku Szewczenki potwierdził, że słowo Kobzarza uwolniło ogół społeczeństwa od niewolniczego milczenia, ale nie od tego pana, który, poza wszelkimi dobrami, obiecywał tłumnie wysłuchać każdego. Objąwszy najwyższe w kraju stanowisko państwowe, obietnicodawca stał się takim głuchoniemym, że nie tylko nie usłyszał Wielkiej Majdanowej Ukrainy, nie wzmocnił klasy średniej jako siły napędowej rozwoju nowoczesnego społeczeństwa informacyjnego, ale też nie przekształcił dwusetnej rocznicy urodzin narodowego Proroka w rok postępu Ukrainy ku Europie, nie zapoczątkował przemian i integracji z najwyższymi osiągnięciami cywilizacyjnymi i wartościami społecznymi światowej wspólnoty. Czynniki pozaekonomiczne obecnie powinny stać się głównymi obiektami i podmiotami uwagi społecznej, ponieważ główne miejsce należy przyznać człowiekowi i narodowi, aby ich środowisko (zarówno gospodarcze, jak i światopoglądowe, językowo-informacyjne, a zatem także przestrzeń informacyjna) zachować, zharmonizować i uhumanizować zgodnie z uniwersalnymi wartościami ludzkimi i wysokimi standardami życia. — Miniony, 2013 rok oraz Euromajdan jako wydarzenie historyczne już pokazały, jak niezwykle wielkie znaczenie dla Ukrainy ma wybór wektora integracji… — W warunkach dzisiejszego podwójnego postimperialno-totalitarnego nacisku na Ukrainę nabiera ogromnego znaczenia społeczno-humanistycznego właśnie czynnik asymilacyjny integracji, w sensie zakończenia skutków wielowiekowej „integracji” w skład imperiów (carskiego i bolszewickiego), przymusowych „migracji” poprzez wysiedlenia na Syberię, przesiedlenia chłopów lub ich ucieczki przed głodową śmiercią do już zrusyfikowanych miast, zasiedlanie opustoszałych terenów obojętnym, jeśli nie wrogo zideologizowanym etnosem, stosowanie innych dźwigni rozmywania ukraińskości. Unicestwieniem, właściwie, naszej „inności”, utajnianiem i bezkarnością ludobójczych Hołodomorów oraz innych imperialnych zbrodni, dzisiejszym kłamstwem, jakoby ich nie było, realnie uwarunkowane i tylko w ten sposób mogą być, najwyraźniej, wyjaśnione starcia i ofiary na Euromajdanie. Celowe strzały w protestujących, dziennikarzy — to łączny „integracyjno-migracyjny” skutek wielowiekowego imperialnego niszczenia narodowej tożsamości i monogeniczności narodu ukraińskiego. Podział narodu niemieckiego czy koreańskiego po
Z drugą wojną światową nie da się porównać cynicznego, braterskiego „oczyszczania” dokonywanego przez imperialną i bolszewicką, carską i sowiecką, białą, czerwoną czy jakąkolwiek inną Rosję wobec Ukraińców jako narodu europejskiego. Zatem integracja europejska dla Ukraińców to nie tylko gospodarka, handel, rynki czy kredyty finansowe, lecz także podstawa ich chrześcijańskiej obywatelsko-humanistycznej istoty: nie czyń drugiemu tego, czego sam nie znosisz. Obecnie żadna poważna i bezstronna kompleksowa analiza stanu podmiotów gospodarczych, tempa rozbudowy
„Nowy Szewczenko”. Rysunek Lilii Tymoszenko
państwa ukraińskiego i jego integracji nie może obejść się bez uwzględnienia czynników pozaekonomicznych.
— Bo na początku było Słowo… —
…A tym bardziej Szewczenkowskie (u nas, Ukraińców), które stoi na straży, abyśmy nie byli tymi niemymi niewolnikami, dlatego Ukraińcy musieli nie poddać się asymilacji, lecz przeciwnie, stać się równorzędnymi uczestnikami międzypaństwowych megastruktur, powinni skutecznie bronić interesów narodowych, zachowywać kapitał ludzki, jego konkurencyjność, tożsamości etniczne, kulturowe, religijne, przemysłowe i inne, wartości społeczne, odwieczne tradycje oraz nowoczesne innowacje. Abyśmy nie tracili swojej podmiotowości i nie byli, za Iwanem Frankiem, „siłą pociągową w ich szybkobieżnych pociągach”. Wreszcie, aby polityka rządu ukraińskiego opierała się na powszechnych wartościach oraz na zasadach strategicznych składowych idei narodowej — wewnętrznej soborowizacji Ukrainy, zachowaniu samobytności i godności człowieka, jego wspólnoty, ich adekwatnej integracji zewnętrznej.
Ciąg dalszy na str. 6
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
1 lutego odbyła się sesja rady obwodowej, która przyznała Radzie Ludowej trzy pokoje w swoim budynku oraz miejsca jej liderom. Po tym pracownicy służb komunalnych rozebrali barykady. Krzemieńczuk (obwód połtawski) W Krzemieńczuku 26 stycznia około godziny 14.00 aktywiści przybyli pod budynek miejskiego komitetu wykonawczego. Drogę protestującym, którzy chcieli wejść do merostwa, zagrodziła milicja. Doszło do oporu, w wyniku którego wybito drzwi merostwa. Podczas negocjacji mer Ołeh Babajew obiecał, że 27 stycznia odbędzie się nadzwyczajna sesja rady miejskiej, na której rozpatrzone zostanie zwrócenie się do prezydenta i rządu z żądaniem dymisji. 27 stycznia na nadzwyczajnej sesji Rady Miejskiej Krzemieńczuka na placu Niepodległości deputowani zagłosowali za apelem o dymisję prezydenta, rządu oraz ministra spraw wewnętrznych, przeprowadzenie przedterminowych wyborów prezydenckich i parlamentarnych, zaprzestanie przekraczania uprawnień przez organy ścigania, uchylenie ustaw przyjętych 16 stycznia oraz pojednanie wszystkich stron. W sprawie próby zajęcia budynku Rady Miejskiej Krzemieńczuka zarejestrowano postępowanie karne. Żytomierz 23 stycznia podczas pokojowego zgromadzenia obywateli na wiecu, który odbył się na placu Korolowa w Żytomierzu, znaczna liczba nieznanych osób podjęła próbę zajęcia budynku Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Deputowani rady obwodowej w Żytomierzu nie przyjęli apelu do parlamentu w sprawie sytuacji politycznej na Ukrainie, czym wywołali oburzenie pikietujących na ulicy pod murami administracji obwodowej. W Żytomierzu wszczęto śledztwo w sprawie próby zajęcia budynku administracji obwodowej. 24 stycznia protestujący wzięli w oblężenie Radę Miejską Żytomierza, która tego samego dnia pod naciskiem opinii publicznej wysunęła żądania wobec prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza o zwolnienie wszystkich zatrzymanych aktywistów Majdanu w Kijowie. Te żądania sąd uznał za nielegalne. Kirowohrad 26 stycznia w Kirowohradzie około tysiąca osób przeprowadziło wiec i przeszło główną ulicą miasta, blokując przy tym jeden pas ruchu. Kolumnie aktywistów towarzyszyli milicjanci. Władze zabarykadowały pomieszczenia administracji obwodowej workami z piaskiem, które usunięto dopiero 4 lutego.
Машинний переклад
Wielkoskalowe protesty społeczne trwają na całej Ukrainie. Wiece i demonstracje, które były spowodowane reakcją ludności na wydarzenia w Kijowie, przerodziły się w bardziej radykalne działania — blokowanie i zajmowanie obwodowych administracji państwowych w szeregu obwodów Ukrainy, tworzenie Rad Ludowych. Jeśli nie brać pod uwagę zajęcia budynku Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej, które miało miejsce 1 grudnia ubiegłego roku, to jako pierwsi w czwartek 23 stycznia protestujący zajęli Lwowską, Rówieńską i Tarnopolską Obwodową Administrację Państwową (OAP). Następnego dnia — Iwano-Frankiwską, Czerniowiecką i Chmielnicką OAP. 25 stycznia nastawiona protestacyjnie ludność zajęła OAP w obwodach winnickim i połtawskim. Co prawda, w ostatnich dniach stycznia prokuratury obwodowe zaskarżyły tworzenie Rad Ludowych w sądach. Proponujemy Państwu chronologię protestów w obwodach Ukrainy, przygotowaną na podstawie materiałów Wikipedii oraz doniesień agencji informacyjnych. Lwów 23 stycznia ludzie zablokowali i zajęli budynek Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej, oświadczyli, że tworzą Radę Ludową we Lwowie i biorą władzę w swoje ręce. Protestujący zmusili przewodniczącego OAP Ołeha Sała do napisania wniosku o zwolnienie, po czym wypuścili go z budynku, a wniosek zarejestrowali w kancelarii. Wkrótce Sało wycofał się z wniosku, a komitet wykonawczy Lwowskiej Rady Obwodowej rozpoczął swoją pracę 25 stycznia. Prokuratura zaskarżyła trzy decyzje rady obwodowej, które dotyczą utworzenia i działalności Rady Ludowej w obwodzie, a mianowicie decyzję Lwowskiej Rady Obwodowej o utworzeniu komitetu wykonawczego, o apelu do urzędników państwowych, sędziów, pracowników organów ścigania i wojskowych, a także o uznaniu Rady Ludowej za organ kolegialny, upoważniony do reprezentowania interesów narodu Ukrainy. Zgodnie z orzeczeniem sądu, Lwowskiej Radzie Obwodowej zabroniono publikowania swoich uchwał. 30 stycznia aktywiści całkowicie zwolnili budynek Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej na żądanie kierownictwa rady obwodowej. Protestujący zajęli administracje w sześciu rejonach obwodu: brodzkim, stryjskim, sokalskim, radziechowskim, drohobyckim, żółkiewskim, proces tworzenia Rad Ludowych i komitetów wykonawczych trwa. Równe 20 stycznia w nocy rówieński „Berkut” przygotowywał się do wyjazdu do Kijowa. Kilkudziesięciu mieszkańców Równego samochodami zablokowało wyjazd autobusu przy bazie „Berkutu”. 23 stycznia kilka tysięcy mieszkańców Równego przyszło pod Rówieńską OAP. Kierownictwo OAP i aktywiści przeprowadzili negocjacje, w wyniku których wszyscy zastępcy przewodniczącego Rówieńskiej OAP Anatolij Juchymenko, Ołeksij Hubanow, Switłana Sad i Wołodymyr Nowak napisali wnioski o zwolnienie. Mimo to pracownicy Rówieńskiej OAP pracują w zwykłym trybie. Rozporządzenia czy jakichkolwiek wskazówek, by nie przychodzić do pracy, nie było. 4 lutego przewodniczący Rady Ludowej Mychajło Kyryłłow został wybrany przewodniczącym Rówieńskiej Rady Obwodowej. W sprawie zajęcia budynku Rówieńskiej Obwodowej Administracji Państwowej zarejestrowano postępowanie karne. Tarnopol 23 stycznia w Tarnopolu zablokowano budynek Tarnopolskiej OAP, po czym przy wsparciu tarnopolskiego Automajdanu został on przejęty przez protestujących. Przyczyniło się do tego wycofanie milicjantów. 25 stycznia Tarnopolska Rada Obwodowa wycofała pełnomocnictwa, które delegowała obwodowej administracji państwowej, i utworzyła obwodowy komitet wykonawczy. 25 stycznia Tarnopolska Rada Obwodowa uznała Radę Ludową Ukrainy za organ upoważniony do reprezentowania interesów narodu Ukrainy na terytorium obwodu. Także deputowani zabronili prowadzenia na terytorium obwodu działań z udziałem Sił Zbrojnych Ukrainy, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy oraz innych organów ścigania z użyciem środków specjalnych, broni i sprzętu wojskowego, skierowanych na ograniczenie praw obywateli do przeprowadzania pokojowych zgromadzeń. Protestujący zajęli pomieszczenia Zbaraskiej i Tarnopolskiej Rejonowej Administracji Państwowej. Na 1 lutego praktycznie we wszystkich rejonach obwodu utworzono Rady Ludowe, podjęto decyzje o utworzeniu komitetów wykonawczych i oddziałów samoobrony. Przewodniczący obwodowej administracji państwowej kieruje obwodem z łóżka szpitalnego, jeden jego zastępca również przebywa na zwolnieniu lekarskim, a jeszcze dwóch złożyło wnioski o zwolnienie. Prokuratura Tarnopola zaskarża w sądzie decyzję rady miejskiej dotyczącą przemianowania Majdanu Sztuki na Plac Bohaterów Euromajdanu. Iwano-Frankiwsk Wieczorem 19 stycznia aktywiści zablokowali jednostkę wojskową nr 1241 wojsk wewnętrznych, gdy dowiedzieli się o tym, że tę jednostkę planują wysłać do Kijowa. Blokowanie jednostki wojskowej wojsk wewnętrznych rozpoczęło się także w Kałuszu. 23 stycznia rozpoczęło się blokowanie budynku Iwano-Frankiwskiej OAP. 24 stycznia bez szczególnego oporu milicji i oddziałów specjalnych protestujący zajęli budynek. Po kilku godzinach wznieśli barykady wokół OAP o wysokości 2—3 metrów. W sprawie zajęcia budynku milicja wszczęła sprawę karną. 25 stycznia na nadzwyczajnej sesji Iwano-Frankiwskiej Rady Obwodowej podjęto decyzję o zakazie działalności i symboliki KPU oraz Partii Regionów na terytorium obwodu. Także deputowani poparli decyzję o zakazie zbliżania się oddziałowi specjalnemu „Berkut” i innym oddziałom specjalnym na odległość mniejszą niż 100 metrów do budynku administracyjnego władz obwodowych. Ponadto swoją decyzją rada obwodowa zobowiązała milicję obwodową do powrotu personelu organów ścigania i oddziałów specjalnych z Kijowa w ciągu doby oraz zakazała wyjazdu do stolicy do 31 maja. Także deputowani Iwano-Frankiwskiej Rady Obwodowej utworzyli Radę Ludową jako międzyfrakcyjne zrzeszenie, do którego weszło 82 opozycyjnych deputowanych rady obwodowej. Prokuratura obwodowa tymczasem zaskarżyła w sądzie decyzję rady obwodowej dotyczącą używania flag — czerwono-czarnej oraz UE. Tę ostatnią można używać tylko po uzyskaniu zgody na to od Rady Europy. Także prokuratura podkreśliła nielegalność decyzji rady obwodowej dotyczącej jednostronnego zerwania umowy najmu budynku Iwano-Frankiwskiej OAP. Takie sprawy, twierdzą w prokuraturze, rozstrzyga się tylko w sądzie. A tworzenie Rady Ludowej na Przykarpaciu tutaj oceniają jako zamach na porządek konstytucyjny państwa. Chmielnicki 23 stycznia w Chmielnickim tysiące protestujących pikietowały Chmielnicką OAP, obłożywszy ją barykadami z worków ze śniegiem, beczek z wodą i starych opon samochodowych, z żądaniem przeprowadzenia nadzwyczajnej sesji, aby przyjąć apel do obecnych władz z wezwaniem do zaprzestania siłowej konfrontacji w Kijowie. 24 stycznia odbyła się nadzwyczajna sesja Chmielnickiej Rady Obwodowej, na której 60 z 62 deputowanych zagłosowało za apelem do prezydenta i przewodniczącego Rady Najwyższej z żądaniem dymisji Gabinetu Ministrów, przedterminowych wyborów prezydenta i Rady Najwyższej, zaprzestania prześladowań uczestników akcji protestacyjnych. Protestujący zajęli pomieszczenia OAP, pomimo oporu pracowników oddziału specjalnego „Gryfon” i użycia przez nich gazu łzawiącego, oraz żądali dymisji gubernatora Jaduchy, jednak ten uciekł.
Czerniowce 24 stycznia w Czerniowcach opozycyjni deputowani utworzyli obwodową Radę Narodową i wybrali jej prezydium. Protestujący tego samego dnia rano szturmowali budynek Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz rady obwodowej. Po godzinie 14 aktywiści przedarli się do budynku tylnym wejściem. Podjęli negocjacje z milicją, w wyniku których część funkcjonariuszy organów ścigania oraz pracownicy rady obwodowej i administracji opuścili budynek. Protestujący sformowali oddziały samoobrony, które chronią budynek przed możliwym kontratakiem funkcjonariuszy lub działaniami prowokatorów i szabrowników. 25 stycznia obwodowa Rada Narodowa wezwała pracowników rady obwodowej i administracji do powrotu na swoje miejsca pracy. Rada Narodowa obwodu czerniowieckiego podjęła decyzję o utworzeniu komitetu wykonawczego, a także rad narodowych w Czerniowcach i centrach administracyjnych obwodu. Członkowie rady podjęli również decyzję o utworzeniu milicji miejskiej. A przewodniczący Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Mychajło Papijew planuje w najbliższym czasie zarządzać obwodem z budynku terytorialnego Zarządu Państwowej Służby ds. Sytuacji Nadzwyczajnych. Iwano-Frankiwsk, 24 stycznia. Łuck 24 stycznia protestujący wzięli w oblężenie centrum władzy wykonawczej obwodu wołyńskiego. Co prawda, do szturmu ostatecznie nie doszło, ponieważ przewodniczący Wołyńskiej Rady Obwodowej Wołodymyr Wojtowycz i gubernator Borys Klimczuk złożyli wnioski o dymisję. To w ogólnym rozrachunku zadowoliło „nastroje protestacyjne” demonstrantów, którzy czekali na te oświadczenia prawie 4 godziny na srogim styczniowym mrozie. Połtawa 23 stycznia w Połtawie przed budynkiem administracji obwodowej i rady obwodowej zebrało się około tysiąca osób, które domagały się dymisji gubernatora obwodu Ołeksandra Udowyczenki. Wtedy zamiar szturmu budynku powstrzymał naczelnik milicji, który uczcił minutą ciszy zabitych aktywistów w Kijowie i razem ze wszystkimi zaśpiewał Hymn Ukrainy. 24 stycznia protestujący próbowali szturmować budynek, ale funkcjonariusze powstrzymali napór. Przewodniczący administracji obwodowej Ołeksandr Udowyczenko odmówił podania się do dymisji. Następnego dnia protestujący zajęli salę sesyjną Połtawskiej Rady Obwodowej i zaczęli wznosić barykady. Winnica W nocy z 22 na 23 stycznia w mieście na wezwanie „Prawego Sektora” odbył się rajd przeciwko „tituszkom”. W pobliżu dworca kolejowego rozpędzono tych, którzy chcieli wyjechać na antymajdan do Kijowa, doszło do bójki, w którą wmieszała się milicja. 25 stycznia 2014 roku nadzwyczajna sesja Winnickiej Rady Obwodowej miała przyjąć budżet na 2014 rok i rozpatrzyć kwestię sytuacji społeczno-politycznej na Ukrainie. Jeszcze przed rozpoczęciem sesji przed budynkiem winnickiej administracji obwodowej stało już kilka tysięcy protestujących. Obwód administracji obwodowej otoczyło kilkuset funkcjonariuszy. Zajęcie budynku Winnickiej Rady Obwodowej odbyło się z potyczkami, ale bez ofiar, chociaż kilku aktywistów ucierpiało. W zajętej sali sesyjnej pod koordynacją deputowanego Rady Najwyższej Andrija Szewczenki deputowani opozycyjni podpisali apel do pierwszych osób w państwie z głównymi żądaniami dymisji Gabinetu Ministrów, przedterminowych wyborów prezydenta i parlamentu. Utworzono Radę Narodową jako organ przedstawicielski wspólnot terytorialnych Winnicczyzny.
Машинний переклад
Przy pomniku Bohdana Chmielnickiego zdania aktywistów były podzielone: bardziej radykalni proponowali powrót na plac Kirowa w celu szturmu na obwodową administrację państwową, inni nie byli gotowi na taki krok. Po radykalnych wezwaniach niektórzy ludzie zaczęli się rozchodzić. Postanowiono zwołać kolejny wiec 28 stycznia o 10:00, przy czym wzywano do przybycia tylko mężczyzn. Podczas wieców dwóm aktywistom Euromajdanu, ojcu i synowi Szmylenkom, rozbito głowy. Według poszkodowanych, ciosy gumowym młotkiem zadali „tituszki”. Użhorod 27 stycznia na placu Narodowym przy Zakarpackiej ODA zebrali się protestujący. Drzwi nie blokowali, ponieważ po obwodzie stali funkcjonariusze organów ścigania. Protestujący pomiędzy wzniesionymi dzień wcześniej barykadami z worków ze śniegiem ustawili nowe namioty. Wiec ludowy, który zebrał się 27 stycznia w Użhorodzie, podjął decyzję o utworzeniu 28 stycznia Rady Ludowej Zakarpacia. Zakarpacka rada obwodowa uznała Radę Ludową Ukrainy i zagłosowała za utworzeniem Rady Ludowej Zakarpacia. Zaporoże 27 stycznia odbył się dziesięciotysięczny proeuropejski wiec, który, według danych mediów, wspólnymi siłami stłumili MSW oraz „tituszki”. Następnego dnia pod „podejrzeniem o udział w masowych akcjach i zajęciu organów władzy państwowej” zaporoski UBOZ zatrzymał lidera zaporoskiej komórki WO „Swoboda” M. Podłobnikowa oraz działacza społecznego Ihora Artiuszenkę. Sąd nałożył na tego ostatniego dwumiesięczny areszt domowy. Łącznie zatrzymano 32 aktywistów, z nich 6 wypuszczono za poręczeniem, reszta pozostała w areszcie domowym z prawem chodzenia do pracy. Czerkasy 23 stycznia na wiec przy obwodowej administracji państwowej zebrało się około 20 tysięcy osób, które rozpoczęły szturm budynku, zrywając pagony z pracowników specpododdziału „Gryfon”. Pracownicy milicji zabarykadowali się w budynku i próbowali rozpędzić tłum, polewając go w 10-stopniowy mróz wodą. Rozbijając drzwi i okna, protestujący wdarli się do pomieszczenia Czerkaskiej rady obwodowej, zaczęli palić dokumenty, które wynosili z gabinetów na pierwszym piętrze budynku. Około 23.00 pracownicy milicji uwolnili pomieszczenie rady obwodowej od protestujących. W sprawie naruszeń prawa wszczęto postępowania karne. 25 stycznia sądy rejonowe obwodu czerkaskiego zadowoliły wnioski śledczych o wybranie środków zapobiegawczych wobec 48 osób, które podejrzewa się o popełnienie przestępstw karnych przewidzianych w cz. 1 art. 294, cz. 2 art. 341 Kodeksu karnego Ukrainy (masowe zamieszki, zajęcie budynków państwowych). Poszkodowana podczas szturmu Czerkaskiej obwodowej administracji państwowej 25-letnia dziewczyna w ciężkim stanie przebywa w szpitalu. 27 stycznia w nocy w Czerkasach nieznane osoby po raz drugi próbowały zająć budynek Czerkaskiej ODA. Przed tym na plac Soborowy przyjechali uczestnicy stołecznego Automajdanu. W obronie budynku wybiegli bojownicy „Berkutu”, rozpędzili aktywistów Automajdanu. Zatrzymano 19 osób. Dniepropietrowsk 26 stycznia w wyniku brutalnego starcia uczestników wiecu ludowego, milicji i „tituszek” pod murami Dniepropietrowskiej obwodowej administracji państwowej ucierpiało 10 osób, czworo hospitalizowano. Z 10 poszkodowanych — 8 pracowników milicji i dwóch uczestników akcji. Do Kirowskiego rejonowego oddziału milicji dostarczono 14 zatrzymanych aktywistów, w tym koordynatora ruchu „Trzecia Ukraińska Republika”, byłego deputowanego rady obwodowej Wadima Szebanowa. Milicja otworzyła trzy postępowania karne na podstawie cz. 1 art. 294, art. 2 art. 342, art. 348 Kodeksu karnego Ukrainy. Dniepropietrowską obwodową administrację państwową po wiecu 26 stycznia w kilka rzędów otoczono drutem kolczastym, a metalowe kraty ogrodzenia posmarowano smarem stałym. W służbie prasowej Dniepropietrowskiej ODA potwierdzono, że w ten sposób wzmocniono obronę ODA. Sumy 26 stycznia wieczorem protestujący zajęli Dom Rad, w pomieszczeniu którego rada obwodowa i miejska przeprowadzają swoje sesje. Do budynku weszły oddziały samoobrony, które wzięły pod swoją kontrolę wszystkie wejścia, wyjścia i pomieszczenia budynku. 27 stycznia w nocy w Sumach pracownicy milicji oczyścili terytorium, które kontrolowali aktywiści Euromajdanu. Około 300 funkcjonariuszy siłowych, uzbrojonych w pałki, tarcze i kaski, oczyściło plac Niepodległości i Dom Rad. W sprawie blokowania i zajęcia budynków administracyjnych Sumskiej obwodowej administracji państwowej oraz rady obwodowej przez wydział śledczy oddziału miejskiego UMWS Ukrainy w obwodzie sumskim wszczęto postępowanie karne na podstawie cz. 1 i 2 art. 341 Kodeksu karnego Ukrainy (zajęcie i blokowanie budynków państwowych lub społecznych). Odessa 26 i 28 stycznia w Odessie odbyły się wiece na poparcie Euromajdanu. Na Bulwar Nadmorski do pomnika diuka wyszło do 1000 osób. Podczas ostatniego wiecu aktywiści podjęli decyzję o nierozwiązywaniu Majdanu tak długo, jak długo funkcjonuje Euromajdan w Kijowie. 29 stycznia w Odessie aktywiści wybrali komitet wykonawczy lokalnej Rady Ludowej. Przed wejściem do Odeskiej obwodowej administracji państwowej na wypadek szturmu pomieszczenia ustawiono betonowe bloki. Nimi pod koniec stycznia ograniczono ruch samochodów na trasie „Kijów-Odessa”. Czernihów 24 stycznia przy pomniku Bohdana Chmielnickiego odbył się wiec „Anatomia bezprawia władzy”. 25 stycznia o 10:30 rozpoczął się nowy wiec. Około 4000 osób było obecnych na wiecu na Placu Czerwonym. Także niedaleko protestujących rozlokowało się 500 zwolenników władzy. O 11:00 przed narodem wystąpili deputowani Rady Najwyższej, po czym rozpoczął się szturm Czernihowskiej Zaporoże, 27 stycznia ODA. Budynek administracyjny broniła milicja, jednak demonstranci odepchnęli ją i o 12:35 wyważyli drzwi. Podczas szturmu milicja zatrzymała 6 aktywnych protestujących. Deputowani poszli na negocjacje. Po negocjacjach zatrzymanych wypuszczono, ale prokuratura wszczęła sprawy karne za zajęcie pomieszczenia. 27 stycznia protestujący zajęli Czernihowską radę obwodową. Milicja, która była tam obecna, nie przeszkadzała w pokojowym przyjściu obywateli i deputowanych Rady Najwyższej. 28 stycznia odbyła się sesja rady obwodowej, która przyjęła żądania uwolnienia zatrzymanych protestujących, i oblężenie budynku zdjęto. Jednak funkcjonariusze organów ścigania otworzyli postępowanie karne w sprawie zajęcia budynku 25 stycznia. Mikołajów 25—26 stycznia na rogu ul. Radzieckiej i Admirałskiej odbył się tysięczny wiec, który przeszedł główną ulicą miasta. Jewhen BUKET Od początku roku zyskują na popularności trzy gry na urządzenia z systemem operacyjnym Android z motywami Euromajdanu. Tak, jeszcze 29 grudnia ubiegłego roku w serwisie Google Play umieszczono grę pod tytułem „Angry Ukrainians” („Gniewni Ukraińcy”), którą stworzył 23-letni kijowianin Ostap Ronżyn. Gra jest ukraińską „rewolucyjną” wersją popularnej na świecie gry Angry Birds, w której ptaki „ładuje” się do wielkiej procy i wystrzeliwuje w złe zielone okrągłe stworzenia. W ukraińskim odpowiedniku zamiast ptaków trzeba „załadować” okrągłych niebiesko-żółtych ludzików. W różnych poziomach gry rozbijają oni pomnik Lenina, „berkutowców” i „tituszki” na drewnianych barykadach czy autobusach na ulicy Hruszewskiego. Dzisiaj „Gniewnych Ukraińców” pobrało już ponad 20 tysięcy użytkowników internetu. Jak zaznaczono w opisie gry, została ona stworzona jako „pomoc ukraińskim mi-
Symferopol W Symferopolu 28 stycznia kilka tysięcy aktywistów wyszło na wiec, zainicjowany przez Medżlis przeciwko dyktaturze na Ukrainie. Akcja odbyła się pomimo doniesień o możliwych prowokacjach i przemocy ze strony prorosyjskich sił. protestującym w trudnej sprawie rewolucji”. 16-letni uczeń z Czerkas Władysław Krutyń stworzył grę “Noc na Majdanie”. Gra-strzelanka pojawiła się w Google Play 2 stycznia. W tym czasie pobrało ją już ponad 10 tysięcy użytkowników. Główny bohater-kozak, uzbrojony w automat AK-47, pilnuje barykad, ostrzeliwując się od “Berkutu” i “tituszek”. Przy tym, aby główny bohater mógł się przemieszczać, trzeba przechylać tablet lub telefon. 21 stycznia 2014 roku lwowscy politechnicy stworzyli nową grę zręcznościową na telefony komórkowe UkrEuroRun. “Podczas ostatnich wydarzeń do Kijowa na pomoc aktywistom śpieszy prawdziwy ukraiński lider: kozak-siłacz o imieniu Tur. Na rozkaz Cara kijowski książę-sprzedawczyk wysyła “Berkut”, żeby nie dać mu dotrzeć do stolicy. Pomóż Bohaterowi bez przeszkód i opóźnień dotrzeć do Kijowa”, — zaznaczono w opisie gry. Dzisiejsza liczba jej pobrań wynosi ponad cztery i pół tysiąca. Jednak aby uniknąć starć, organizatorzy wiecu musieli przenieść wydarzenie pod mury Stałego Przedstawicielstwa Prezydenta Ukrainy na Krymie. Wiec poparli aktywiści krymskiego Euromajdanu i proukraińskich organizacji. Akcja protestacyjna odbyła się bez ekscesów, chociaż prorosyjscy aktywiści wiecowali kilkaset metrów od Przedstawicielstwa Prezydenta, a niektórzy z nich podchodzili bliżej i obserwowali wiec. Chersoń 25 stycznia mieszkańcy Chersonia zorganizowali pikietę pod murami obwodowej administracji państwowej. Obwód kijowski W Białej Cerkwi w obwodzie kijowskim akcja uczczenia pamięci zabitego na ulicy Hruszewskiego w Kijowie obywatela Białorusi Michaiła Żyzniewskiego przerodziła się 24 stycznia w spontaniczny marsz z żądaniami dymisji rządu. Ludzie żądali od rady miejskiej przyjęcia apelu do kierownictwa Ukrainy z żądaniem uchylenia “ustaw 16 stycznia”. Również uczestnicy marszu żądali dymisji prezydenta. Prób szturmu rady miejskiej nie podejmowali. Akcja odbyła się pokojowo, pod kontrolą funkcjonariuszy milicji. 27 stycznia o godzinie 12:00 na placu im. T. G. Szewczenki odbył się wiec społeczności rejonu borodjańskiego. Na wydarzeniu zebrało się około 400 osób, które kolumną ruszyły do Borodjańskiej rejonowej administracji państwowej. Uczestnicy wiecu wzywali przewodniczącego rejonowej administracji państwowej do zwołania nadzwyczajnej sesji rady rejonowej, aby wyrazić wotum nieufności wobec rządu, żądać zmiany Prokuratora Generalnego i spikera Rady Najwyższej. W trakcie wiecu została utworzona Rada Narodowa, która podjęła decyzję o ponownym zebraniu 1 lutego 2014 roku w razie niespełnienia żądań społeczności. 27 stycznia o godzinie 11 przy radzie miejskiej Perejasławia Chmielnickiego zebrało się wielu mieszkańców miasta i rejonu. Początkowo protestujących zaproszono do sali sesyjnej, jednak wszystkich chętnych ona nie pomieściła. Perejasławianie stali na korytarzu i na schodach, a część nawet nie zdołała wejść do pomieszczenia rady miejskiej i pozostała na zewnątrz. Postanowiono przenieść zebranie na ulicę. Społeczność podjęła decyzję o zwołaniu nadzwyczajnej sesji rady miejskiej, na której rozpatrzono kwestię sytuacji w kraju. Na wiecu podjęto również decyzję o organizacji pozafrakcyjnego zrzeszenia “Rada Narodowa”, do którego weszło 16 radnych rady miejskiej. W Taraszczy 29 stycznia aktywiści zablokowali budynek RADA i żądają zwolnienia przewodniczącego administracji rejonowej. Tego samego dnia rada miejska Obuchowa poparła rezolucję lokalnego Majdanu, a rano 30 stycznia nieznani sprawcy obalili pomnik Lenina w Fastowie. Mariupol (obwód doniecki) 26 stycznia kilkuset mieszkańców Mariupola wyszło na wiec przeciwko Wiktorowi Janukowyczowi. W Charkowie protestujący odmówili szturmowania budynków administracyjnych, w Sewastopolu, Doniecku i Ługańsku według stanu na 3 lutego liczne akcje pod murami ODA nie miały miejsca. Przygotował Jewhen BUKET
Машинний переклад
Charków dla wielu zaczął kojarzyć się z kuźnią przekupnych „tituszek”, których władze lokalne setkami wysyłają do Kijowa i innych miast w celu przeciwdziałania Euromajdanowi. W swoim rodzinnym mieście ci młodzieńcy zdążyli już zasłynąć atakiem na cerkiew św. Dymitra Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, kiedy zebrali się tam przedstawiciele Majdanów z innych miast Ukrainy, prowokacjami podczas pokojowych akcji protestacyjnych charkowian, biciem dziennikarzy, polowaniem na majdanowców oraz wspierających ich ultrasów „Metalista”. Serhij HORYCWIT. Już dla nikogo nie jest tajemnicą, że „tituszki” są tutaj inspirowane, werbowane, finansowane z budżetu lokalnego i przebierane w milicyjne mundury maskujące przez gubernatora obwodu charkowskiego Mychajła Dobkina oraz mera miasta Hennadija Kernesa. Zasłużyli oni nie tylko na mnóstwo karykatur, fotomontaży, parodii i dowcipów w internecie, ale także na przydomki Dopa i Gepa. Gepa to dawny kryminalny przydomek Kernesa, a dla rymu jego obecnego partnera Dobkina zaczęto nazywać Dopą. Wśród wykonawców ich zleceń dziennikarze wykryli założyciela klubu walk „Oplot” Artura Marabiana, znanego w kręgach przestępczych pod pseudonimem „Święty”. Merowi miasta zawdzięcza on swoje przebywanie na wolności, więc stał się teraz „pachołkiem” Kernesa i organizatorem brudnych prowokacji. W ostatnim czasie główni włodarze Charkowa, pragnąc przedstawić go nie jako drugą, a pierwszą stolicę Ukrainy, podjęli próbę „zaprowadzenia porządku” w rewolucyjnym Kijowie i wysłali tam sześć autobusów z „tituszkami”. Eks-minister MSW Jurij Łucenko od razu bezbłędnie określił, że kryminalny atak na stolicę koordynuje „Gepa Charkowski”. Choć uczestnicy samoobrony Majdanu oraz AutoMajdanu z pomocą ultrasów większość oprychów zatrzymali i zlikwidowali ich bazę, Gepa i Dopa nie złożyli broni. Przeszli do kontrataku i korzystając ze wsparcia władzy, postanowili urządzić powstanie „tituszek”. Decydujący krok do realizacji tego zbrodniczego zamysłu wykonano 1 lutego na zwołanym w Charkowie nadzwyczajnym Ogólnoukraińskim zlocie pierwotnych organizacji partyjnych Partii Regionów. Około 4 tysięcy uczestników jednogłośnie poparło inicjatywę Dobkina dotyczącą utworzenia Ogólnoukraińskiego Związku Narodowego „Front Ukraiński”. W ten sposób pro-władzowi regionalni przy wsparciu komunistów faktycznie wkroczyli na drogę legalizacji grup najemników do rozpędzania społecznych akcji protestacyjnych. Choć Dopa i Gepa nie męczą się powtarzaniem, że popierają działania Wiktora Janukowycza w kwestii pokojowego uregulowania konfliktu i wyjścia z kryzysu politycznego, nie ukrywają swoich jastrzębich dążeń. Według słów Dobkina, nowo utworzony front będzie oczyszczał Ukrainę z „sił okupacyjnych, reprezentowanych na Euromajdanie”. Tworzona będzie frontowa gwardia narodowa, a sam front uformują uczestnicy klubów sportowych, organizacji „Oplot”, „Nocne Wilki”, a także przedstawiciele kozactwa i weterani wojny w Afganistanie. Zatem opłacone przez Kernesa „tituszki” z „Oplotu”, które biły majdanowców w Charkowie i Kijowie, teraz bezkarnie będą działać na całej Ukrainie. Kernes wyraził gotowość nie tylko do ochrony wszystkich budynków administracyjnych we wschodniej Ukrainie, ale także do uwolnienia biur administracji państwowych w sąsiednich obwodach. „Oświadczam o naszej gotowości do każdego rozwoju wydarzeń, w tym także do mobilizacji zwolenników legalnej władzy dla wsparcia Prezydenta Ukrainy W. F. Janukowycza” — oświadczył mer Charkowa. Histeryczne wypowiedzi wysokich charkowskich urzędników to faktycznie nawoływania do przemocy i naruszenia ładu konstytucyjnego Ukrainy. A spowodowane jest to ich strachem przed nieuchronnym końcem panowania regionalnych, poszukiwaniem politycznego schronienia i pragnieniem zachowania zrabowanego majątku. A póki co Gepa i Dopa chwalą się udanie przeprowadzoną operacją i przechwalają się tym, że symbolem ich „Frontu Ukraińskiego” będzie wstążka św. Jerzego, którą już oznaczali się charkowscy „tituszki” podczas swojego najazdu na Kijów. Lecz jeśli dla inicjatorów tego prowokacyjnego przedsięwzięcia jest ona symbolem zwycięzców, to dla większości Ukraińców jest to symbol imperialnej polityki Kremla. Mychajło Dobkin i Hennadij Kernes — warci siebie nawzajem.
Машинний переклад
Wasyl SZPITZER, m. Lwów. Czasami Charków nazywa się pierwszą stolicą Ukrainy. Nie dziwiłem się, gdy mówiono tak w czasach radzieckich, ponieważ przekręcanie i fałszowanie historii było wtedy sprawą zwyczajną i, według miar bolszewickiej propagandy, nawet konieczną. Wszak tym samym jakoś spychano w cień stolice Ukraińskiej Republiki Ludowej oraz Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Jednak ten sztucznie zaszczepiony stempel o pierwszej stolicy chcąc nie chcąc przewija się i w naszych dniach. Kiedyś usłyszałem go z ust bardzo szanownego, nie pierwszej już młodości członka Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, a niedawno na jednym z ukraińskich kanałów telewizyjnych miasto, w którym bezczynią Gepa i Dopa, niszcząc wszystko, co ukraińskie i narzucając „ruskij mir”, również zostało wywyższone do miana pierwszej stolicy Ukrainy. Zatem rozbierzmy się w historii tej kwestii i postawmy wszystko na swoje miejsca, nie zostawiając szulerom i obojętnie nieodpowiedzialnym ludziom możliwości mówienia nieprawdy, wystawiając się na pośmiewisko. Encyklopedyczne i wszystkie inne słowniki dają definicję, że stolica — to główne miasto państwa, w którym przebywają wyższe organy władzy państwowej. Jeśli mówić o państwie Ukraina, to jest ono spadkobierczynią Rusi Kijowskiej (tak jak Grecy są spadkobiercami Starożytnej Grecji czy Włosi spadkobiercami Starożytnego Rzymu i Cesarstwa Rzymskiego). Tym bardziej, że według spisu ipatijewskiego nazwa „Ukraina” używana była już od 1187 roku: opowiadając o śmierci perejasławskiego księcia Wołodymyra Hlibowycza podczas wyprawy na Połowców, Latopis Kijowski mówi, że „za nim to Ukraina bardzo rozpaczała”. Ruś Kijowska (Ukraina) oficjalnie istniała od IX wieku i centrum tego państwa, czyli jego stolicą, było miasto Kijów. Dlatego Kijów był, jest i zawsze będzie pierwszą stolicą Ukrainy. Chcę przypomnieć namiętnym wielbicielom innej „pierwszej stolicy”, że Charków pojawił się dopiero po ponad półtora tysiąclecia — w 1654 roku. Dalszy rozwój Rusi Kijowskiej i formowanie państwa Ukraina odznaczały się nieprostymi wydarzeniami historycznymi, w procesie których powstawały nowe stolice. Wołyński książę Roman Mścisławowicz Wielki zjednoczył księstwa halickie i wołyńskie, a w 1203 roku zajął także Kijów. Stolicą potężnego ukraińskiego państwa księcia Romana stało się miasto Halicz (druga stolica), które tradycyjnie miało ścisłe związki z krajami Europy Zachodniej, a nie Kijów, który przedkładał stosunki z Bizancjum. Po zajęciu Kijowa przez Tatarów i ich wtargnięciu do państwa halicko-wołyńskiego król Danyło Halicki wyznaczył na stolicę miasto Chełm (trzecia stolica), a jego syn, król Lew Danyłowycz, w 1272 roku przeniósł stolicę do miasta Lwów (czwarta stolica). W czasach państwa hetmańskiego, odrodzonego drogą narodowowyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, lista stolic Ukrainy powiększyła się o miasta Czehryń, Baturyn i Głuchów. Nazywamy je stolicami hetmańskimi. Po ćwierć tysiąclecia Ukraina znów odrodziła się jako państwo — 7 listopada 1917 roku została proklamowana Ukraińska Republika Ludowa ze stolicą w Kijowie. W następnym roku, po rozpadzie imperium austro-węgierskiego, powstała Zachodnioukraińska Republika Ludowa ze stolicą we Lwowie. 22 stycznia 1919 roku doszło do zjednoczenia tych dwóch samodzielnych państw i stolicą Sobornej i Suwerennej Ukrainy pozostał dawny Kijów. Rosyjscy bolszewicy nie mogli pogodzić się z utratą Ukrainy, bo, jak twierdził Lew Trocki (prawdziwe imię i nazwisko — Lejba Dawidowicz Bronsztejn), — „Bez Ukrainy nie ma Rosji. Bez ukraińskiego węgla, żelaza, rudy, soli, Morza Czarnego — Rosja istnieć nie może (tego samego poglądu trzymają się i dzisiejsi rosyjscy „lejbowie”). Właśnie Trocki stał się głównym organizatorem zbrojnego napadu bolszewickiej Rosji na Ukraińską Republikę Ludową. Szczególnym okrucieństwem w tej wojnie odznaczył się Murawjow, który był zagorzałym przeciwnikiem „ukrainizacji” (wypociny tego degenerata-sadysty do dziś robią swoją czarną robotę i w Niepodległej Ukrainie). Jeździł po Kijowie na samochodzie pancernym z napisem „Śmierć Ukraińcom”, na jego rozkaz bolszewickie wojska rozstrzelały w Kijowie prawie 5 tysięcy cywilnych mieszkańców, zabili kijowskiego Metropolitę Wołodymyra. Jednak rosyjskim najeźdźcom nie udało się zakorzenić w Kijowie, dlatego w marcu 1918 roku proklamowali Charków, który okupowali wcześniej, stolicą Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki — mitycznego bolszewickiego tworu, który wchodził w skład Rosyjskiej Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Radzieckiej. Z czasem rosyjscy lejbowie i illicze zrozumieli, że przesadzili i przemianowali ją na Ukraińską Socjalistyczną Republikę Radziecką, nadając jej dla pozoru symboliczną niepodległość. Charków otrzymał okazję przez całe piętnaście lat być stolicą tej komuno-bolszewickiej Ukraińskiej SRR. Zatem Charków nie może nazywać się pierwszą stolicą Ukrainy, bo przed nim stolicami naszych ziem były miasta Kijów, Halicz, Chełm, Lwów, znów Kijów, Czehryń, Baturyn, Głuchów, jeszcze raz Kijów — jako stolica Ukraińskiej Republiki Ludowej. Co prawda, próby przypisania Charkowowi stołecznego pierworództwa nie powinny wywoływać szczególnego zdziwienia, bo praktycznie cała rosyjska, a tym bardziej bolszewicka, historiografia zbudowana jest na ciągłych fałszerstwach. Wiadomo, że na przedmoskiewskich ziemiach wiodły żywot półdzikie plemiona ugrofińskie (czudź, czuchna, moksza, jugra, erzja, samojedzi itd.), które nie miały żadnych praw, zwyczajnej moralności, żyły w ziemiankach, jadły surowe mięso i surową rybę, nie znały rolnictwa. Stopniowo ukraińscy misjonarze okulturowali ich, nawrócili na wiarę chrześcijańską, nauczyli języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, a kijowscy wojewodowie zaczęli tworzyć na tych ziemiach księstwa. Nie mrugnąwszy nawet okiem, rosyjscy historycy zaliczyli te narodowości do Słowian, a dla Moskowii ukradli nazwę Ruś, transformując ją w miano Rosja. Powszechnie wiadomo, że chrzest Ukrainy-Rusi odbył się w Kijowie ponad tysiąc lat temu, a czy słyszał ktoś o chrzcie Moskali? To dlaczego Rosjanie świętowali 1025-lecie naszego chrztu, jak swoje własne, w Moskwie, o której pierwsze wzmianki pojawiły się półtorej setki lat po tym wydarzeniu? Też chcą być pierwszymi, jak i Charków? Niezaprzeczalnym jest ten fakt, że podpisując pakt Mołotow-Ribbentrop i rozpoczynając wspólnie z nazistowskimi Niemcami II wojnę światową, bolszewicka Rosja przewodzi liście krajów-kolaborantów. Jednak tutaj Moskwa z jakiegoś powodu nie pragnie trzymać „zaszczytnego” pierwszeństwa, a wręcz przeciwnie, sowieccy historycy nazywają największymi kolaborantami ukraińskich nacjonalistów. Kontynuując ten szereg z uwzględnieniem zamiaru przewodniczącego Charkowskiej Obwodowej Administracji Państwowej Mychajła Dobkina, by zaangażować do ochrony porządku publicznego kozaków, można powiedzieć i takie: jeśli Charków — to pierwsza stolica Ukrainy, to Gepa i Dopa — to rasowi kozacy.
Машинний переклад
Generał Iwan Katerynczuk za poprzedniej władzy był naczelnikiem milicji obwodowej na Czernihowszczyźnie. Po przyjściu obecnej władzy bez wahania podał się do dymisji. W czasie Euromajdanu stanął po stronie narodu, opozycji. Obecnie jest członkiem komitetu wykonawczego obwodowej Rady Narodowej. Pod koniec stycznia, w dniach gorącego starcia Majdanu z władzą, generał robił wszystko, by nie dopuścić do krwawych scenariuszy. I jego słowo było autorytatywne dla wszystkich: zarówno dla Majdanu, jak i dla milicji. No, a o miejscowych tak zwanych „tituszkach” nawet nie warto wspominać: na wiecu narodowym w centrum Czernihowa chłopcy z Samoobrony Majdanu szybko i spokojnie uspokoili kilku „pobudzonych”. Spotkać się z Iwanem Petrowyczem nie jest łatwo: czas członka komitetu wykonawczego Rady Narodowej jest rozpisany co do minuty. W tym grafiku są też 12-godzinne nocne dyżury na obwodowym Euromajdanie przy -26 stopniach. Spotkaliśmy się w przytulnym Centrum Kulturalno-Artystycznym „Intermezzo”. Omawialiśmy tematy globalne: życie społeczno-polityczne w państwie, jego struktury władzy, w szczególności organy ścigania. Nakreśliliśmy bardzo poważne problemy, a co najważniejsze — drogi ich rozwiązania. Rozmówca, który jest również kandydatem nauk prawnych, docentem filii stołecznej akademii w Czernihowie, ma wiele do powiedzenia na ten temat. — Iwanie Petrowyczu, zacznijmy od „milicyjnego dossier” na Pana temat. Oto informacja na stronie Związku Generałów Organów Spraw Wewnętrznych Ukrainy: „Iwan Katerynczuk. Urodzony 4 maja 1961 roku we wsi Stari Kuty w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego, w wielodzietnej rodzinie kołchoźników. Pracę zawodową rozpoczął w 1976 roku jako robotnik w kombinacie drzewnym w Kutach, jednocześnie ucząc się w wieczorowej szkole średniej. Od maja 1979 roku do października 1981 roku odbywał służbę zasadniczą w Siłach Zbrojnych ZSRR”. Proszę powiedzieć, jak wiejski chłopak z prostej rodziny został generałem? — Naprawdę pochodzę z biednej chłopskiej rodziny, w której dopiero pod koniec roku czekano na jakąś wypłatę za dniówki. Dlatego od małego wiem, czym jest praca na roli. A gdybym nie odbył służby wojskowej, nie poszedłbym do organów spraw wewnętrznych. Tutaj zdobyłem najpierw średnie wykształcenie specjalistyczne, potem wyższe — ukończyłem Akademię Spraw Wewnętrznych w Kijowie. Służyłem w organach na Krymie, w obwodach iwanofrankiwskim, połtawskim, dniepropetrowskim. W 2003 roku Wasyl Ołeksandrowycz Kułida, ówczesny naczelnik Zarządu MSW w obwodzie czernihowskim, zaprosił mnie tutaj. Poznaliśmy się w 1996 roku w Budapeszcie, gdzie razem kończyliśmy Europejską Akademię FBI. Już ponad 10 lat jestem w Czernihowie. Byłem zastępcą, pierwszym zastępcą, a w latach 2008—2009 — naczelnikiem Zarządu MSW obwodu. — Był Pan wśród pierwszych, którzy wraz z rodziną Jurija Łucenki witali go po wyjściu z kolonii karnej w Makoszynie na Czernihowszczyźnie. — Byłem naczelnikiem milicji obwodowej za ministra J. Łucenki i widziałem, że Jurij Witalijowycz chce reformować ten system dla dobra ludzi. Nie pozwolili mu na to w swoim czasie Juszczenko, stanowisko ówczesnego Prokuratora Generalnego Ukrainy oraz inne okoliczności. Ale widziałem starania ministra, by milicja stała się bliższa narodowi, i wspierałem go. Byłem głęboko oburzony, gdy pociągnięto go do odpowiedzialności karnej. Kilka razy byłem na procesie Łucenki, utrzymywałem kontakty z jego rodziną, bratem Serhijem. Dlatego uważałem, że muszę tam być w momencie wyjścia Jurija Witalijowycza na wolność. — Jak dokładnie należy reformować ukraińską milicję? — Przypomnę znaną formułę, że sytuacja rewolucyjna to taka, w której doły nie mogą żyć po staremu, a góry nie chcą. Doły nie mogą żyć tak, jak jest obecnie. Doły, czyli naród, pragną przyłączyć się do wartości europejskich. Władza również to głosiła. Ale w ostatniej chwili wycofała się z tego kursu. Zaczął się Majdan. I zamiast wyjść do ludzi, porozmawiać z nimi, władza brutalnie rozpędza studentów w nocy 30 listopada, twierdząc, że byli tam prowokatorzy. To kłamstwo. 29 listopada byłem na Majdanie, widziałem, kto tam był. I oto nad ranem ludzi na Majdanie brutalnie rozpędzają przy pomocy organów ścigania. Jak naród miał reagować? Przy tym do tej pory nikt nie przeprosił ludzi, nikt za to nie został ukarany. Potem były nowe ataki na Majdan, ulica Hruszewskiego. — I wszędzie władza wykorzystuje organy ścigania. — Te organy do dziś zbudowane są na wzór radziecki. Jak na razie próby reform nie przyniosły rezultatu. Ale władza nie chce reform, bo te organy — żeby nikogo z uczciwych pracowników nie obrazić — są strażnikiem reżimu. Dzisiaj do Kijowa ściągnięto ogromne siły milicji. Co one robią? Nie chronią narodu, a ochraniają władzę przed narodem. Brutalne traktowanie ludzi. Mówią mi: a co ma robić milicja, kiedy rzucają w nich „koktajlami Mołotowa”? Nigdy nie wspierałem radykałów, ale nie mogę teraz potępiać, bo doprowadzono ich do takiego stanu. Istnieją jasne instrukcje stosowania środków specjalnych. Granatu hukowo-błyskowego nie powinno się rzucać bliżej niż 2 metry od ludzi. Gumowymi kulami lub takimi, które je zastępują, powinno się strzelać ze specjalnego urządzenia z odległości nie mniejszej niż 40 metrów od ludzi. I strzelać można tylko w dolne kończyny, nawet poniżej kolana. A strzelanie celowane w ogóle nie powinno mieć miejsca. Armatek wodnych, zgodnie z konwencją o prawach człowieka, nie można stosować przy temperaturze poniżej +4 stopni. To, co opowiada milicja, jakoby na Hruszewskiego armatkami wodnymi gasili pożar, to kłamstwo. Jestem profesjonalistą i widziałem, jak dokładnie „gasili pożar”. W jakim polu prawnym znajdują się ludzie i milicja? Ludzie wyrażają swoją wolę, kiedy władza ich nie słyszy, kiedy zaczyna uważać ich za bydło. I ludzie nie mogą reagować inaczej. Milicja zaś pracuje w polu prawnym i nie powinna wychodzić poza jego granice, nie ma prawa bić ludzi, a siłę powinna stosować tylko wobec przestępców. Dlaczego władza do dzisiaj nikogo nie pociągnęła do odpowiedzialności za bicie ludzi? Ograniczają się do kozłów ofiarnych: Popow, Siwkowicz, Koriak… Zgodnie z ustawą o milicji, jest ona podporządkowana bezpośrednio ministrowi spraw wewnętrznych. Oczywiście, także takie jednostki specjalne jak „Berkut”, który w ogóle nazywa się — rezerwa ministra spraw wewnętrznych. I tylko minister ma prawo wydać rozkaz temu samemu Koriakowi na użycie „Berkutu”. — Czyli Koriak, w tamtym momencie naczelnik milicji stolicy, nie mógł sam wydać rozkazu „Berkutowi” na rozpędzenie Majdanu? — Oczywiście. I to wszystko rozmowy o Popowie, Siwkowiczu, Koriaku… Tylko minister wydaje rozkaz, a pod jego nieobecność — zastępca ministra. Jestem bardziej niż przekonany, że rozkaz Koriakowi wydał minister Zacharczenko. W milicji przepracowałem 28 lat, od sierżanta do generała, i boli mnie, że dzisiaj zrobiono z niej jakąś żandarmską ekipę. — Jakimi więc powinny być organy ścigania w demokratycznym, praworządnym państwie? — Niemożliwe jest zreformowanie milicji bez reform wszystkich innych organów ścigania, bo to jest ze sobą powiązane. U nas tych organów jest dużo i często dublują one swoje funkcje.
Reformy są niemożliwe bez odnowienia bazy legislacyjnej. Potrzebne są ustawy, które uniemożliwiłyby wykorzystywanie milicji i innych organów do tego, do czego wykorzystuje się je obecnie. Kolejny problem: przychodzi kolejna nowa władza i od razu zmienia kierownictwo milicji w terenie, w obwodach. Prokuratura Generalna jakoś próbuje chronić swoich pracowników. Do ustawy o prokuraturze wprowadzono zapis, że pracownicy prokuratury podpisują kontrakt na 5 lat i znajduje się tam wyczerpująca lista przyczyn, z jakich można ich zwolnić. Musimy zalegalizować te kwestie we wszystkich służbach specjalnych. A póki co, kierownicy jednostek milicyjnych są zakładnikami systemu. Chociaż oni również powinni zawierać kontrakt z państwem. Kontynuując temat reform w organach. Oto reformują prokuraturę. Ale ona wciąż może „wtrącać się” wszędzie. A prokuraturze należy pozostawić jedynie kontrolę nad praworządnością podczas prowadzenia spraw karnych i przeprowadzania działalności operacyjno-śledczej. I jeszcze — popieranie oskarżenia państwowego w sądach. To wszystko. Śledztwo należy odebrać prokuraturze, bo nie może kontrolować sam siebie ten, kto prowadzi dochodzenie. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy powinna zajmować się wyłącznie kwestiami bezpieczeństwa zewnętrznego. Dawno już trzeba stworzyć jednolitą strukturę śledczą państwa nie przy Prokuraturze Generalnej, nie przy milicji, a jednolitą pionową strukturę, tak jak MSW. — Bolesny obecnie temat — jednostki specjalne, „Berkut” i inne, jest ich niemało. — U nas do tej pory nie ma ustawy o jednostkach specjalnych. I potrzebna jest osobna pionowa struktura, niech to nazywa się, na przykład, Departament Operacji Siłowych. Milicję warto podzielić na państwową i municypalną. W ogólnopaństwowej powinny być jednostki dochodzeniowo-śledcze, walki z przestępczością zorganizowaną, narkotykami, handlem ludźmi. Czyli to milicja kryminalna. A municypalna powinna być w terenie i podlegać władzom lokalnym. — Które obecnie po prostu nie mają środków na jej utrzymanie. — Dlatego też musi nastąpić radykalnie inne formowanie budżetu — z dołu do góry, tak jak jest to w wielu krajach europejskich. Na miejscu, w radzie miejskiej, lepiej widać, ilu funkcjonariuszy jest tutaj potrzebnych. I kierownika milicji municypalnej powinien mianować nie osobiście mer, a komitet wykonawczy, jeszcze lepiej — sesja rady miejskiej. Kolejna propozycja — stworzenie specjalnego organu państwowego, który będzie walczył z korupcją w wyższych szczeblach władzy. I on powinien podlegać nie prezydentowi, a parlamentowi. U nas kilka służb zajmuje się wywiadem. Po co to dublowanie? — Wśród obecnych propozycji Jurija Łucenki jest też totalne oczyszczenie milicji, swoista lustracja. Zwolnienie wszystkich i ponowne przyjęcie do służby tylko najgodniejszych, resztę — wymienić. Radykalny środek? — Milicję trzeba poddać lustracji. Ale jeśli nie stworzy się nowego ustawodawstwa, będzie dokładnie to samo. — Czy człowiek czuje się chroniony przez państwo w osobie jego organów ścigania? Pytanie retoryczne. Zwłaszcza jeśli dotrzeć do „dołów”: na wsiach ludzie, szczególnie starsi, — to po prostu bezbronne ofiary złodziei, rabusiów. — A czemu się dziwić? Zgodnie z normą, dzielnicowy inspektor ma obsługiwać na wsi nie więcej niż 3 tysiące mieszkańców. U nas zaś jeden dzielnicowy na 5—6 wsi… I żałosne zaopatrzenie materiałowo-techniczne. Przecież finansowanie idzie z góry i do dołów nie dociera nic. Dlatego tym bardziej trzeba mówić o stworzeniu lokalnej milicji municypalnej z należytym finansowaniem. — Kolejny temat naszej rozmowy — korupcja, skorumpowane społeczeństwo. Organy ścigania — część tego społeczeństwa, ale bardzo smutne jest to, że skorumpowane są właśnie struktury, które powołane są do stania na straży prawa i sprawiedliwości. Pan się z tym zetknął osobiście, z tą „pionową strukturą haraczy”, kiedy przeszedł Pan na emeryturę jako generał w wieku 49 lat. — Kilka miesięcy po przejściu na emeryturę zwrócili się do mnie pewni ludzie z propozycją pracy na odpowiedzialnym stanowisku — kierownika obwodowego przedsiębiorstwa państwowego, w jednym z systemów państwowych. Ale, mówią, trzeba pojechać na rozmowę kwalifikacyjną do stolicy do naszego głównego zarządu. Tam prowadzą mnie do jakiegoś dziesiątego pomocnika kierownika głównego zarządu. I ten mówi, że trzeba będzie płacić „składki profesjonalne”: za to, że mnie przyjmą na stanowisko, mam zapłacić 50 tysięcy dolarów. I co miesiąc również wnosić bardzo dużą sumę. Skąd ten „taryfikator”? Mówią mi: ta instytucja zarobiła w ciągu roku 12 milionów hrywien, wydając licencje przedsiębiorcom. Oto w głównym zarządzie policzyli, że taką samą sumę można „wydobyć” dodatkowo, dlatego mam wozić z tego daninę. Powiedziałem urzędnikowi: gdybym nie był tak tolerancyjnym człowiekiem, to obiłbym wam twarz po prostu tutaj. On nawet się nie przestraszył, po prostu się uśmiechnął. — Wiem, proponowano Panu powrót do organów spraw wewnętrznych. — Proponowano. Jeśli zapłacę „składkę” — 500—600 tysięcy dolarów za mianowanie na stanowisko naczelnika obwodowej milicji w którymś z regionów. Odpowiedziałem na to: „Nie płaciłem Łucence za to, że zostałem naczelnikiem obwodowego zarządu MSW, nie woziłem mu pieniędzy. I nigdy nie obkładałem „daniną” swoich podwładnych czy biznesmenów”. A tutaj — „składka” i comiesięczna „danina”, żeby utrzymać się na stanowisku. Dzisiaj tak jest na całej Ukrainie. Dlaczego istnieje ten zalegalizowany haracz? Bo ta gałąź władzy jest maksymalnie scentralizowana. Nie wątpię w profesjonalizm moich kolegów z Ługańska, Doniecka, Charkowa. Ale dlaczego właśnie ich rozstawiono po całej Ukrainie? Nieźle znam historię: władza okupacyjna, zagarnąwszy jakiś kraj, natychmiast stawiała w terenie swoich namiestników. Mam takie wrażenie, że władza okupacyjna wszędzie rozstawia tych, którzy są gotowi sprzedać wszystko, w tym także Ojczyznę. Rozmawiał Petro ANTONENKO
Машинний переклад
Zakończenie. Początek na str. 1
— Nagłe odłożenie przez Ukrainę procedur podpisania Umowy stowarzyszeniowej z UE nabiera ważnego wymiaru socjohumanistycznego. — Tak, to nie tylko tymczasowe wstrzymanie eurointegracyjnych zamiarów polityków, którzy z czasem mogą je przed kolejnymi wyborami po raz kolejny zaostrzyć lub pod wpływem północnego sąsiada ostatecznie pogrzebać. Euromajdan pokazał, że naród z wyborem europejskiego wektora integracji wiązał skomplikowany mechanizm długoterminowej modernizacji gospodarki i sfery socjalnej, przeprowadzenia zmian strukturalnych i podniesienia standardów życia, wcielenia geopolitycznych i obronnych priorytetów Ukrainy, włączenia jej do krajów prawdziwej, a nie sterowanej demokracji, do wpływu prawnych systemów sądowych świata, wypracowanych przez ludzkość na przestrzeni wieków, wreszcie, przywrócenia historycznej sprawiedliwości w stosunku do narodu ukraińskiego jako odwiecznie europejskiego. W wieku informacji słowo Proroka pomogło głośno obwieścić światu swoje wartości i identyfikację Ukraińców. W ten sposób pilną sprawą jest wyodrębnienie problemów zmian społecznych z akcentem na egzystencjalne i socjohumanistyczne znaczenie wyboru wektora integracji Ukrainy dla zachowania, po pierwsze, tożsamości narodu, jego oryginalnej kultury, tradycji, edukacji itd. w imię jakościowo lepszego życia. Po drugie, rozwiązanie w tym planie regionalnych problemów polityki strukturalnej jako nieodłącznych części ogólnopaństwowych wyzwań, czyli w koordynatach nie tylko ogólnonarodowych, państwowych determinant, a osiągnięć międzynarodowych standardów życia z jednej strony. Z drugiej — doprowadzić do przyjęcia zobowiązań, zwłaszcza przez byłe imperia, w kwestii zaprzestania przez nie działań asymilacyjnych, presji ekonomicznej na osłabione przez nie same kraje, na ich gospodarki przejściowe (tranzytywne). Do takich należy i Ukraina. Dla niej nadrzędną jest socjohumanistyczna ochrona człowieka, jego rozpatrywanie nie poza „ramami narodu” (według Franki), a w kontekście kompleksowego ogólnopaństwowego rozwoju poprzez transformacje ukraińskiego społeczeństwa, co będzie sprzyjać zwiększeniu możliwości narodu w sensie narodowego i duchowego odrodzenia, wzmocnienia dalszej samodzielności. — Jak może być zrealizowana ukraińska idea narodowa, kiedy nasze państwo stanęło przed cywilizacyjnym wyborem? — Nie może być wolny człowiek, kiedy podniebny jest jego naród. Na tym tle ukraińska idea strategiczna: „Ukraina: soborna, ukraińska, godna człowieka i narodu” niesie ważne socjohumanistyczne wartości i motywy działań, które są biwalentne zarówno dla człowieka, jak i dla narodu. Tworzą one duchowo-ideologiczną platformę, na której miałby być budowany system bezpieczeństwa narodowego, podstawy prawne samodzielnego państwa, jego suwerenności, zachowania etnicznej, językowo-kulturowej, religijnej tożsamości na „naszej — nie swojej ziemi”, czyli w granicach wszystkich komponentów przestrzeni narodowej, polityki strukturalnej państwa, jego regionów, poszczególnych przedsiębiorstw i osobowości. Z tych pozycji rządową pauzę w przygotowaniu Ukrainy do szczytu w Wilnie oraz podpisania Umowy stowarzyszeniowej z UE należy rozpatrywać jako okres przejściowy w opracowywaniu nowej polityki strukturalnej dotyczącej modernizacji gospodarki, reorientacji jej rynków i określenia priorytetów rozwoju, źródeł transferów informacyjnych i finansowych, a nie jako odejście od europejskich i ogólnoludzkich wartości oraz powrót do śmiertelnych dla ukraińskości imperialnych rudymentów rozłączenia i procesów asymilacyjnych. Gdzie podstawą jest polityka nadawania ofiarom przyszłej asymilacji tymczasowego bonusu jako marchewki, w zamian — wolny dostęp asymilatorów do podziału zdobytych (przyłączonych) terytoriów, i kij jako narzędzie pracy wiecznej braterskiej przyjaźni w wiecznym panowaniu „starszego brata”. Porozumienia gospodarcze z Rosją dotyczące obiecanych bonusów nie powinny przyćmić nieprzemijających światopoglądowych wartości eurointegracyjnych. Myślę, że Euromajdan odpowiedział na to godnie. Imperialno-sowieckim rudymentem jest szukanie w jego działaniach „prowokacji zachodnich służb specjalnych”. A to, że profesura wraz ze studentami, i Cerkiew na Majdanie, i europejscy (i nie tylko) politycy go odwiedzają, świadczy: przemocy nie popiera nikt, pokojową walkę o wolność i lepsze życie — wszyscy. Jednak liderzy Euromajdanu, jeśli tacy są, nie powinni ograniczać się do politycznego krzyku: „Julii wolność!”, a mieć poważną ideę strategiczną i perspektywiczny program reformowania kraju, model zmian społeczno-ekonomicznych oraz włączenia do modernizacji życia społecznego szerokiej opinii publicznej. Właściwie Szewczenko dzisiaj nie tylko powiedziałby: „Walczcie — zwyciężycie!”, ale i zjednoczyłby naród do walki o wolność Ukrainy, o jej współczesne wartości narodowe i idee. — Gdybyśmy uczyli się „tak jak trzeba” (według Szewczenki), to i soborność byłaby już trwalsza, nie przeżywalibyśmy, czy nasze „bratnie” narody nadal pragną nas „objąć”. — Gdybyśmy uczyli się soborności na cudzych błędach i nie zapominali swoich, to dawno mielibyśmy nie tylko swoje państwo narodowe, ale i dawno bylibyśmy w UE. Jeśli Ukraina rzeczywiście przyjęła innowacyjny model swojego rozwoju, buduje postindustrialne społeczeństwo informacyjne, gdzie dominują wiedza, innowacje, intelekt i gospodarka oparta na wiedzy, rzeczywiście wybrała eurointegracyjny wektor polityki zagranicznej, orientuje się na przeprowadzanie jakościowych zmian i osiągnięcie wysokich standardów dobrobytu, to bez modernizacji wszystkich sfer swojego życia wewnętrznego na zasadach socjohumanistycznych, zwłaszcza edukacji, nauki, informacyjnych systemów komunikacji, polityki strukturalnej itd. — nie obejdzie się. Zadziwiającymi i niezwykle współcześnie-informacyjnymi wydają się myśli narodowego Proroka o narodzie jako całościowym systemie „żywych, martwych i nienarodzonych”. W szczególności rozumienie i akumulowanie przez niego ukraińskiej idei narodowej w Słowie, wiarę w jego siłę, wagę i rolę jako duchowo-informacyjnej podstawy ciągłości rozwoju narodu, brzemienne w skutki znaczenie przy tym nieprzerwalności wolnego przekazywania wiedzy, doświadczenia, tradycji z pokolenia na pokolenie dla zachowania językowej, etnicznej i kulturowej tożsamości narodu pośród światowej różnorodności, zwłaszcza w warunkach globalizacji. — Jak wytrwać Ukrainie we współczesnym świecie? — Ukraińcy zawsze cierpieli nie z powodu braku własnej tolerancji czy człowieczeństwa, a z powodu najazdu grabieżczych działań sąsiadów i zdrad. Do dziś wokół nas jest imperialne, antyukraińskie otoczenie, które nie myśli o sobie bez Ukrainy, swojego postimperialnego wpływu na nią. Musimy żyć nie tylko wyborami 2015 roku, w sensie kto i kim będzie dowodził oraz kogo okradał, zamykać się na uwalnianiu jednych pseudowięźniów politycznych i potępianiu drugich złodziei. „Pora dla Ukrainy żyć”, altruistycznie troszcząc się o Ojczyznę w dalekiej perspektywie historycznej, permanentnie podnosić człowieczeństwo, świadomość narodową i zdobytą niepodległość, jak to czynili bohaterowie walki o jej wolność. Szkoda, ale my wszyscy — ani wewnątrz kraju, ani z zewnątrz — nie okazaliśmy się orędownikami ukraińskiej Idei czy światowego socjohumanizmu. Z jednej strony, nie od razu opozycja, władza i organizacje społeczne, w szczególności młodzież studencka, stali się aktywnymi lobbystami eurointegracji. Z drugiej — rządy Europy, zwłaszcza Starej — niestety, nawet w XXI wieku, nie wyciągnęły do Ukrainy ręki należytej pomocy. Wydawałoby się, że strategicznym i wspólnym powinno stać się wreszcie hasło wzajemnej pomocy i synergizmu: „Wolna Ukraina — wolnemu światu, a demokratyczna światowa wspólnota — samodzielnemu ukraińskiemu sobornemu państwu”. Szkoda, ale ani ten koncept, ani hasło „Za waszą i naszą wolność!”, pod którym Ukraińcy wspierali Madziarów w 1956 i Czechów w 1968, a później — Polaków i narody krajów nadbałtyckich w latach 80. — jeszcze nie stały się podstawą programu naszych wspólnych działań, mapą drogową naszego postępu, wstąpienia do UE. Oczywiste jest, że w takiej sytuacji ukraińskości koniecznie trzeba zastanowić się nie tylko nad atrakcyjnością rynku Unii Europejskiej, który jest dwunastokrotnie większy od Celnego, ale i nad etyką gospodarczą, moralnością społeczną i filozofią państwowotwórczą dwóch światów — europejskiego i azjatyckiego; nad klimatem, który tam dominuje, nad wartościami, które tam panują, nad dobrobytem życia, który osiągnięto w tych uniach. Co u nich z ochroną człowieka i narodu, czy milicja broni praw obywatela, czy rozstrzeliwuje ich demonstrantów; co z jakością edukacji, nauki i wysokotechnologicznej produkcji, z wykorzenieniem korupcji, jaki jest poziom niezależności i demokratyczności systemu sądowego; co z prawami ochrony socjalnej, zachowaniem tożsamości narodowej, przywróceniem prawdziwej pamięci historycznej, puli genowej narodu, procesami demograficznymi i migracyjnymi? Analiza pozytywów i negatywów jest potrzebna, aby wreszcie określić się z przyszłym wolnym rozwojem narodu ukraińskiego w prawdziwie wolnej wspólnocie światowej, aby zrozumieć manipulowanie świadomością i nieprawdę o odmiennym świecie wartości ogólnoludzkich; aby uświadomić sobie, że logiczny powrót Ukrainy do Europy jest procesem naturalnym, adekwatnym do historycznej sprawiedliwości. I tej sprawiedliwości szukajmy nie w regionalnym, a w ogólnonarodowym państwowym i światowym wymiarze. — Łatwiej byłoby szukać nam sprawiedliwości, gdybyśmy mieli swoją przestrzeń informacyjną — swoją, nacjocentryczną? — Renacjonalizacja, ukrainizacja przestrzeni informacyjnej na Ukrainie — trudne, długoterminowe, ale nasze zadanie domowe, które wymaga pilnego rozwiązania. Słowo, informacja, wiedza zawsze były przede wszystkim. Nie możemy dalej przegrywać przestrzeni informacyjnej i znów stanąć przed światem, nie zważając na dawne ostrzeżenia Franki, jako „mali i nieprzygotowani”. On nas uczył być Ukraińcami: nie bukowińskimi czy galicyjskimi, dodam — nie charkowskimi czy donieckimi, a sobornymi. Naukowcy nie powinni poza ramami soborności, nacjocentryczności i państwowości wspierać regionalnych książątek, oligarchów, metropolitalnej roli Lwowa, Charkowa, Odessy czy Dniepropietrowska! Czyżby zapomnieli, co stało się z Ukrainą po utracie przez Cerkiew Kijowską metropolii czy porozumieniach perejasławskich z Moskwą? Funkcjonuje jedyna stolica Kijów — żyje Ukraina jako samodzielne państwo europejskie. Nie „odoniecczenie” Ukrainy, a „naukowienie” (scjentyfikacja) gospodarki narodowej, plan Marshalla-2 oraz priorytet czterech „i” (informacja, intelekt, innowacje, inwestycje) przekształcą w wirtualność separatyzm zjazdów w Siewierodoniecku, oświadczeń Kusznariowa o niedopuszczeniu „do Charkowa władzy ani lwowskiej, ani donieckiej”, jego następcy Dobkina, który w Euromajdanie widzi tylko zachodnioukraiński ślad paktu „Mołotow-Ribbentrop”, a nie spisek nazistowsko-bolszewickich najeźdźców przeciwko człowieczeństwu; łgarstwa Tabacznika o nieukraińskim pochodzeniu galicjan, ich mentalności, „cienkiej warstwie ukraińskojęzycznej inteligencji”, różne spekulacje regionalizmem, kłamstwa o „nakłutych pomarańczach” Majdanu czy antysanitariacie Euromajdanu. Niestety, dodają się epatarze o Republice Galicyjskiej od Andruchowycza, nierozważnie wypowiedziany ukraiński federalizm od Czornowiła, oświadczenie Kuczmy o niedziałaniu idei narodowej, cynizm o dobrowolnym odbieraniu sobie życia przez studentów w komisariatach milicji, znakomite, pokazowo-uroczyste wystawanie wysokich rangą urzędników na świątecznych liturgiach w świątyniach tylko określonych wyznań itd.
Машинний переклад
Iwan BONDARENKO, obw. czerkaski
Stało się już tradycją, że co roku oddajemy hołd młodym obrońcom Ukrainy pod Krutami. W szkole opowiadamy uczniom o Krutach, o młodych gimnazjalistach, którzy polegli w okrutnej bitwie, broniąc młodego Państwa Ukraińskiego przed zbirami Lenina. Bronili swojego kraju, swojej ziemi, swojego narodu, swojej Ojczyzny — Ukrainy. To byli jeszcze dzieci, które z szczególnym okrucieństwem kłuły bagnetami obłąkane, pijane marynarze. A kto wysłał te wojska na Ukrainę? Lenin wysłał. A dlaczego jednak do dziś stoją pomniki twórcy komunistycznej cywilizacji, obcego najeźdźcy Uljanowa-Lenina? Jak to rozumieć, jak to wyjaśniać? Kruty to fakt historyczny, a nie mityczna bitwa pod Pskowem i Narwą. Lenin nazwał żołnierzy UNR „petlurowskimi bandami”, a wszystkich Ukraińców, którzy bronili swojego kraju — „bandytami”. W rzeczywistości bandy były leninowskie. Dla sąsiedniego państwa 23 lutego jako święto być może jest logiczne, ale dla Ukrainy? Ukraina to nie Rosja. To czysta woda janczarstwa. Wszyscy już wiedzą, że Lenin zdławił nowo narodzone Państwo Ukraińskie, zagarnął ukraińskie ziemie, poniewierał ukraińskim narodem, ustanowił okupacyjną władzę sowiecką, zorganizował i sprowokował bratobójczą wojnę domową na terytorium Ukrainy w latach 1918—1922, a jego wierny uczeń Stalin zdławił ukrainizację, rozstrzelał ukraińską elitę, zagłodził Ukraińców straszliwym, zaplanowanym głodem, dokonał planowej czystki patriotów Ukrainy w 1937 roku i w latach następnych. Taką cenę zapłacił ukraiński naród za swoją wolność. Pod Krutami młodzi ludzie nie z Leninem w sercu bronili Ukrainy. O Krutach T. H. Szewczenko powiedziałby dziś: Oto, ludzie, nasza chwała, chwała Ukrainy! Nie jest miejscem dla „okrutnego kata” na ukraińskiej ziemi. Wasyl Symonenko gniewnie pyta: „Gdzie teraz jesteście, kaci mojego narodu?” A ci kaci, zdrowym rozsądkiem trudno to pojąć, u nas są uosobieni w pomnikach-bożkach przez obcych najeźdźców, zdrajców-rodaków, siepaczy organów karnych i represyjnych. Według rady Szewczenki trzeba było „kropidłem nową chatę wymieść”. Dziś „wszystko żywy” z wyniosłą pogardą poniża i depcze naszego Ojca Tarasa i wszystkich Ukraińców w niepodległej Ukrainie, podkreśla naszą niższość, sieje wrogość i niezgodę, rozdziela ukraińskie społeczeństwo, a władza udaje, że tego nie ma: A on Niech szaleje na ziemi, Niech prorokowi zadaje razy, Niech nas wszystkich krzyżuje. „Okrutny wróg Ukrainy, głodna wilczyca!” Katarzyna II nazwała zaporoskich kozaków „gniazdem zbójców”. Wcześniej jeszcze Mazepę nazwano zdrajcą, potem Petlurę — bandytą, Banderę — faszystowskim pomagierem, Czarnowoła — tłumaczem więziennym, Juszczenkę — kimś takim i owakim. Komuś bardzo zależy na tym, żebyśmy nie mieli własnej historii, własnych bohaterów. Znane jest stanowisko T. H. Szewczenki wobec wyzwoleńczej walki narodów w ostrym sprzeciwie: Kłamiesz, ludożerco! Za świętą prawdę-wolność Zbójca nie stanie.
Wojownicy OUN–UPA mieli szlachetny cel: własne państwo bez Stalina i Hitlera. Czyż z dobrej woli młodzi chłopcy i dziewczęta szli do lasów walczyć z Niemcami i enkawudzistami? Nie ma wątpliwości, że komuniści pozostawili krwawy ślad w naszej historii. Prawie 74 lata temu straszliwe imperium bolszewików upadło, lecz jego oprawcy pozostali i stawiają zajadły opór prawdziwemu odrodzeniu narodowemu. Dziś losem Ukrainy decyduje „ten zastraszony poniżeniem, nędzą i ubóstwem, zabity naród”, bo — jak napisał Wasyl Symonenko — „w jego gorących żyłach płynie i huczy krew kozacka!”, bo to właśnie on, jak zapisano w Konstytucji Ukrainy, jest jedynym źródłem władzy. Musimy budować najlepsze europejskie państwo na ukraińskiej idei poezji-nauki T. H. Szewczenki. Musimy zorientować się na człowieka-patriotę, który zbuduje narodowo świadome, harmonijne, wysoko moralne społeczeństwo, na człowieka, który ukształtuje samego siebie i zrealizuje prawdziwe odrodzenie narodowe. Proponuję, aby Ukraińcy obchodzili co roku 29 stycznia Dzień Obrońcy Ukrainy, a nie jakiejś mitycznej Ojczyzny. Chwała naszej rodzinnej Ukrainie!
Машинний переклад
Georgij ŁUK’JANCZUK, zdjęcie autora
Coroczne uczczenia nieśmiertelnego wyczynu ukraińskiej młodzieży z 1918 roku pod Krutami w tym roku nabrały szczególnego charakteru w związku ze śmiercią młodych ludzi podczas wydarzeń na ulicy Hruszewskiego. Na Askoldowej Mogile 29 stycznia przez cały dzień na zmianę odbywały się wiece upamiętniające Bohaterów Kruty. Uczestnicy — z różnych sektorów Euromajdanu oraz społeczności stolicy. Na Askoldowej Mogile upamiętniano nie tylko młodych bohaterów, poległych 96 lat temu za niepodległość naszego państwa, lecz także Ormianina Serhija Nihojana, Białorusina Myhajła Żyźniewskiego, Ukraińców Jurija Werbyckiego, Romana Sienyka, którzy złożyli swoje życie w styczniu 2014 r., broniąc wolności i godności ludzkiej, demokracji i niepodległości naszego państwa przed zakusami agresywnego sąsiada oraz jego agentów wpływu na Ukrainie. Uczestnicy i mówcy tradycyjnego corocznego wiecu, zorganizowanego przez «Proszwitę» oraz Ukraińską Patriotyczną Alternatywę, przewodniczący Ruchu Ludowego Ukrainy Wasyl Kujbida oraz przewodniczący KUN Stepan Bracuń podkreślali w swoich wystąpieniach, że to właśnie heroiczny wyczyn krutiańczyków zainspirował współczesną ukraińską młodzież do wychodzenia na place stolicy i całej Ukrainy, oddając własne życie w walce o prawa człowieka i prawa narodu i państwa. Naszym świętym obowiązkiem jest nie tylko pamiętać o wyczynie współczesnych bohaterów Euromajdanu, lecz także uczynić wszystko, co od nas zależy, aby sprawa, za którą oni oddali swoje życie, zakończyła się sukcesem, a Ukraina ukształtowała się jako niepodległe, soborne państwo w przyjacielskim gronie równouprawnionych państw Unii Europejskiej. Młodzież minionych pokoleń Ukraińców oraz współczesna ukraińska młodzież, która wychowała się w czasach niepodległości, udowodniły całemu światu swoje nieposkromione pragnienie bycia wolnym narodem. Uczestnicy wiecu sił narodowo-patriotycznych z okazji 96. rocznicy wyczynu Bohaterów Kruty przyjęli rezolucję, w której sformułowali swoje żądania wobec władz: zreformować Siły Zbrojne Ukrainy, wzmacniając szkolenie bojowe i patriotyczne wojskowych, aby nie doszło do nowych Krut; niezwłocznie zreformować Służbę Bezpieczeństwa, wojska wewnętrzne i wykorzystywać je do ochrony narodu ukraińskiego; usunąć z państwowych stanowisk we wszystkich strukturach władzy przedstawicieli obcego państwa. W tym trudnym czasie poprzeć tworzenie oddziałów Ludowej Samoobrony.
Машинний переклад
Jakiw ATAMANCZUK, członek zarządu miejskiej „Proświty”, pułkownik, naczelnik wydziału pracy z personelem NADPSU im. B. Chmielnickiego. Z okazji Dnia Pamięci Bohaterów Krut Chmielnickie Miejskie Zrzeszenie Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki prowadzi działania zaplanowane przez zarząd. Pierwszym z nich było otwarcie w czytelni Domu Ludowego wystawy tematycznej „Nieśmiertelne Kruty”, gdzie zaprezentowano dokumenty, materiały fotograficzne, wspomnienia, artykuły oraz utwory literackie o wydarzeniach, które miały miejsce pod Krutami zimą 1918 roku. O heroizmie krutian opowiadają czasopisma ukraińskiej diaspory „Awanhard”, „Samostijna Ukrajina”, „Kryłati”, a także książka „Kruty. Styczeń 1918 roku. Dokumenty, materiały, badania, scenariusz filmowy”, którą podarowali Domowi Ludowemu oficerowie straży granicznej. Wśród bohaterów Krut był także nasz krajan — podolanin Mykoła Bubłyk. Mykoła urodził się w Międzybożu w 1900 roku w rodzinie podolskich inteligentów — matka była nauczycielką, a ojciec lekarzem. Pojechał uczyć się do Kijowskiego Liceum Wojskowego. Stamtąd wraz z towarzyszami poszedł bronić Ukrainy. Zginął pod Krutami jako 18-latek… Pochowany wraz z innymi młodymi bohaterami na Mogile Askolda w Kijowie. Z dokumentów historycznych wiadomo, że w 1936 roku na rozkaz komisarza ludowego Wołodymyra Zatońskiego wszystkie groby krutian zniszczono. Odnowiono je w latach niepodległości Ukrainy, tutaj każdy może pokłonić się jasnej pamięci młodych rycerzy, którzy tamtego dalekiego styczniowego poranka złożyli swoje głowy za wyzwolenie Ojczyzny. Uczestnikami uroczystych wydarzeń Chmielnickiej Miejskiej „Proświty” są oficerowie i kadeci Narodowej Akademii Państwowej Służby Granicznej Ukrainy imienia Bohdana Chmielnickiego, studenci uczelni wyższych, uczniowie, nauczyciele placówek oświatowych centrum obwodowego. Przez cały tydzień w świetlicy Domu Ludowego odbywają się spotkania z proświtianami, którzy odwiedzili memoriał „Bohaterom Krut” w obwodzie czernihowskim. Uczestnicy programów oglądają film „List bez koperty” o bitwie pod Krutami. Autorskie programy przewodniczącej „Proświty” Zoi Didenko w ChODTRK „Podilla-Centr” również poświęcone są tej heroicznej dacie. Odpowiednie działania z personelem odbędą się także w NADPSU im. B. Chmielnickiego. Oficerowie straży granicznej w świetlicy Domu Ludowego podczas oddawania czci pamięci Bohaterów Krut.
Машинний переклад
Wasyl HORBATIUK, dyrektor Chmielnickiego Obwodowego Muzeum Literackiego
W domu starannie poskładał książki: „Wrócę – będzie czas na naukę…” I po raz pierwszy w życiu po wojskowemu wziął do rąk karabin. Tak ruszali do boju o Ukrainę, o jej wolność, o jej przyszłość młodzi Ukraińcy – gimnazjaliści, studenci, którzy w ów styczniowy dzień 1918 roku zapisali się chwałą pod Krutami w nierównej walce z moskiewskimi bolszewickimi okupantami. Te wersy pochodzą z wiersza Ołeksy Kobca „Pod Krutami”. Zabrzmiały one w Chmielnickim Obwodowym Muzeum Literackim podczas muzealnej lekcji literatury „Ponad Krutami wieczność w surmy surmi”, poświęconej Dniu Pamięci tej pamiętnej bitwy. O „trzydziestu męczennikach ukraińskich. Sławnych, młodych” pisał w 1918 roku młody Pawło Tyczyna. Natomiast w 1941 roku nasz młody zemsta, członek Proświty i uczestnik podziemia Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów na Iziasławszczyźnie, Herasz Sokołenko, stworzył „Balladę o trzystu mieczach”. O warunkach historycznych, w jakich znajdowała się wówczas Ukraina, o przebiegu wydarzeń pod Krutami opowiedział obecnym uczniom-ósmoklasistom Chmielnickiej Szkoły Ogólnokształcącej nr 31 historyk, badacz ruchów wyzwoleńczych narodu ukraińskiego Walerij Kundelski. Zaprezentowano również film dokumentalny „Legenda o studenckim wojsku”. Minutą ciszy uczestnicy wydarzenia uczcili pamięć Bohaterów Krut.
Машинний переклад
Zajęcie przez Polskę większości zachodnioukraińskich ziem na początku lat 20. XX wieku doprowadziło do zmian etnopolitycznych w statusie ludności regionu, a mianowicie — Polacy Zachodniego Wołynia i Wschodniej Galicji dołączyli do narodu tytularnego Drugiej Rzeczypospolitej. Natomiast Ukraińcy, którzy stanowili główną masę ludności i zamieszkiwali na swojej etnicznej ziemi, przekształcali się w mniejszość narodową. Wbrew międzynarodowym zobowiązaniom władze polskie nie tylko nie zapewniły autonomii ludności ukraińskiej, pełni jej praw społeczno-politycznych, gospodarczych, kulturowo-duchowych, ale także uciekły się do bezprawnych metod denacjonalizacji, pozbawienia elementarnych warunków dla życia narodowo-kulturalnego. Według trafnego określenia naszego rodaka Ułasa Samczuka, władze polskie uważały, że „zrusyfikowany na górze, niepiśmienny na dole, niewyraźny »tutejszy« chachłacko-małorosyjski Wołyń” jest dla nich najlepszym materiałem do kolejnej denacjonalizacji. „Nie ma żadnego narodu ukraińskiego — cynicznie oświadczał minister oświaty polskiego rządu S. Grabowski. — Naród ukraiński to wymysły…”. Dalej podkreślał, że problem ukraiński w Polsce zostanie zlikwidowany w ciągu 25 lat.
Jurij SOROKA, doktor nauk historycznych, profesor
W takich warunkach obcego panowania Ukraińcy zwrócili się do uzasadnionej metody walki — organizacji masowych towarzystw narodowych różnego kierunku — od partii politycznych, zrzeszeń, organizacji kulturalno-oświatowych po towarzystwa rolnicze. Wśród ukraińskich organizacji obywatelskich, które działały na Wołyniu w okresie międzywojennym, czołowe miejsce zajmują towarzystwa kulturalno-oświatowe rodaków. Ośrodki Proświty na Wołyniu pojawiły się jeszcze w latach I wojny światowej, kiedy Dmytro Witowski, przyszły dowódca Ukraińskiej Armii Halickiej, przebywając w 1916 roku na Kowelszczyźnie, założył we wsi Matijów „Proświtę”. W tym samym roku student Uniwersytetu Kijowskiego Iwan Fedorow założył ośrodek „Proświty” w swojej rodzinnej wsi Tajkury w powiecie rówieńskim. Najbardziej zintensyfikowała się praca kulturalno-oświatowa w latach Ukraińskiej rewolucji 1917—1920. Już pod koniec 1917 roku powstały organizacje „Proświty” w Równem, Krzemieńcu, Zdołbunowie, Ostrogu. 17 września 1918 roku założono „Proświtę” w Łucku, a nieco później — towarzystwa proświatowe we Włodzimierzu Wołyńskim, Dubnie, Kowlu. Po znalezieniu się pod władzą Polski, pokonując opór miejscowej administracji, w lutym 1921 roku w Łucku zwołano pierwszy zjazd organizacji proświatowych kraju. Stopniowo sieć organizacji proświatowych pokryła znaczną część terytorium Wołynia. Łucka „Proświta” jednoczyła ponad 100 ośrodków i filii, w których naliczano ponad 3,3 tys. członków. Nieco mniejsze były towarzystwa powiatowe: Kowelskie (102 i 3 tys.), Włodzimiersko-Wołyńskie (72 i 2,3 tys.), Horochowskie (48 i 1,9 tys.). W 1930 roku w powiatowych „Proświtach” Wołynia działało 640 ośrodków i filii, które jednoczyły 18,7 tys. osób. Jednym z pierwszych ośrodków pracy kulturalno-oświatowej w powiecie łuckim była filia „Proświty” we wsi Romanów, której historia powstania i działalności jest typowa dla wszystkich towarzystw wiejskich kraju. Jak wszędzie na Wołyniu, wieś Romanów wyszła z wojennej zawieruchy zrujnowana reformą agrarną Stołypina, zniszczona działaniami wojennymi, z bolesnymi przeżyciami po klęsce Ukraińskiej rewolucji, z początkiem ostrej polonizacji regionu. Z dwóch cerkwi prawosławnych we wsi działała tylko Boryso-Hlibska, a Święto-Michajłowska z powodu uszkodzeń tak i nie wznowiła służby cerkiewnej. Na początek 1920 roku w szkole, która przedtem była pięcioklasowa, naliczano tylko 37 dzieci. W takich warunkach na początku stycznia 1921 roku grupa inicjatywna romanowian na czele z nauczycielem Nazarem Hutowskim zwróciła się do Łuckiej powiatowej organizacji „Proświty” z prośbą: „Pragnąc otworzyć we wsi Romanów filię Łuckiej »Proświty« z oddziałami kulturalno-oświatowym i dramatycznym, my, członkowie koła inicjatywnego mamy zaszczyt prosić Was o wstawiennictwo przed kim należy o zezwolenie na otwarcie filii i zwołanie pierwszego walnego zgromadzenia. 1921 rok, 1 stycznia”. Podpisali się: Nazar Hutowski, Zacharij Myroniuk, Andrij Mykołajczuk, Ławryn Mykołajczuk, Jakiw Szczebeć. W sumie dziewięć podpisów. Pomimo oporu władz polskich, 8 maja 1921 r. odbyło się pierwsze zebranie założycielskie filii, które na przewodniczącego organizacji wybrało Z. Myroniuka, na zastępców — R. Rużańskiego, S. Melnyka, na sekretarza — O. Hawrylukę, na skarbnika — J. Szczebecia. Na zebraniu filii na przewodniczącego sekcji dramatycznej zostali wyznaczeni D. Petryczenko, bibliotecznej — N. Hutowski. Ustalono również wysokości wpisowego i miesięcznych składek członkowskich. Od pierwszych dni pracy organizacja stała się centrum ukraińskiego życia kulturalnego we wsi: organizowała wieczory z okazji świąt prawosławnych, dni szewczenkowskich, Święta Matki i in. Największą popularnością we wsi cieszył się teatr amatorski. Już od samego początku działalności organizacji proświatowych administracja polska odniosła się do nich z rezerwą, przeszkadzała w ich rozwoju. Nie była wyjątkiem i filia romanowska. Przede wszystkim władze wzięły się za kółko dramatyczne: zwolniły z pracy jego kierownika, nauczyciela z przedwojennym stażem D. Petryczenkę, zabroniły przeprowadzania przedstawień w pomieszczeniu szkolnym. Ale największy cios w organizację zadał pobór do polskiej armii znacznej części jej członków. W takiej sytuacji romanowska „Proświta” w maju 1924 roku zawiesiła swoją działalność. Jednak już 14 stycznia 1925 roku z inicjatywy Z. Myroniuka, T. Danyliuka, J. Humeniuka, M. Łytwynczuka, P. Łopateckiego i in. złożono wniosek o organizację nowej filii „Proświty”. 8 lutego 1925 r. w obecności 34 osób zebranie założycielskie filii romanowskiej wybrało nowe jądro kierownicze organizacji: na przewodniczącego wybrano Semena Melnyka, na zastępców — Dmytra Petryczenkę oraz Andrija Humeniuka; na sekretarza — Iłariona Mykołajczuka, na skarbnika — Mykołę Stolarczuka. Zgodnie z decyzją zebrania, oprócz ustalenia wpisowego 50 i miesięcznych 25 groszy składek członkowskich, postanowiono zorganizować chór, kółko dramatyczne, a także prenumeratę gazet ukraińskich, stworzyć ruchomą, stale działającą bibliotekę, pomieszczenie filii urządzić w stróżówce cerkiewnej. Przez pierwsze cztery miesiące swojej działalności „Proświta” powiększyła się o dziesiątki nowych członków. Do niej weszli Demyd i Tekla Kalenykowie, Petro Stepażok, Maksym Horbatiuk, Tereszko Poliszczuk, Tychon Puhineć, Ludmyła Demydowycz, Danyło Bondarczuk, Iwan Bondarczuk, Ostap Żabśkyj i in.
Ważnym elementem wychowania narodowego było organizowanie świąt szewczenkowskich lub, jak je nazywano na Wołyniu, akademii szewczenkowskich, zapoczątkowanych jeszcze w latach 80. XIX wieku w rodzinie Kosaczów. Pod względem treści i programu były one podobne we wszystkich zakątkach Wołynia, jednak w każdej miejscowości wyczuwało się coś własnego, oryginalnego, zawsze panował w nich ukraiński duch. W programie wieczorów świątecznych obowiązkowo znajdowały się recytacje wierszy poety, pieśni w wykonaniu chóru cerkiewnego z Romanowa oraz przedstawienia. Na zakończenie święta wykonywano „Testament” i hymn narodowy „Jeszcze nie zginęła Ukraina”. Znaczną uwagę romanowska „Proświta” poświęcała rozwojowi ukraińskiego szkolnictwa. Wprowadzona w pierwszej połowie lat 20. przez rząd endecki polityka likwidacji ukraińskiej szkoły doprowadziła do wprowadzenia na Wołyniu tak zwanych dwujęzycznych szkół utrakwistycznych, gdzie większość przedmiotów wykładano w języku polskim. W szkole w Romanowie, która z trzyklasowej w 1925 r. rozrosła się na początku lat 30. w siedmioklasową i liczyła około 150 uczniów (z nich tylko 40 dzieci Polaków), ton nadawali nauczyciele-Polacy Aleksander Zagwojski z żoną oraz Maria Kurowska. We wsi, jak i w całym regionie, odbyła się kampania plebiscytowa polegająca na zbieraniu podpisów w sprawie nauczania dzieci w języku ukraińskim. Jednak administracja państwowa nie wsłuchała się w życzenia ludności i nadal próbowała niszczyć ukraińskie szkolnictwo. Poza uwagą „Proświty” nie pozostały również problemy związane z działalnością Cerkwi prawosławnej. Na Wołyniu spośród 1 mln 427 tys. ludności 99,4% stanowili prawosławni. Lecz już w pierwszych latach powojennych Cerkiew prawosławna na ziemiach ukraińskich pod władzą Polski pozostawała odłamkiem Cerkwi rosyjskiej, a jej organy kierownicze znajdowały się poza granicami Rzeczypospolitej. Prawosławie wymagało zmian, reorganizacji, przebudowy i przystosowania swojego życia do warunków ówczesnej Polski. Oprócz tego przeważająca większość duchowieństwa prawosławnego. Uczestnicy walnego zgromadzenia powiatowej „Proświty” w Łucku 19 maja 1929 roku. Skrajny z prawej — jeden z kierowników romanowskiej „Proświty” Wołodymyr Hawryluk.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
rozwój „Proświt”. Władze odmawiały przerejestrowania oddziałów „Proświt” pod różnymi pretekstami: zakazywały przedstawień, przeprowadzały rewizje, aresztowania, niszczyły mienie prośwician. Tylko w okresie od 1932 do 1936 roku na Wołyniu pod naciskiem władz zlikwidowano 263 oddziały „Proświt”. W takich warunkach 16 sierpnia 1932 roku H. Józewski podjął decyzję o zawieszeniu działalności Łuckiej powiatowej „Proświty”. 1 lipca 1934 roku odbyło się zebranie tego towarzystwa, po czym zakończyło ono swoją działalność. Romanowska organizacja oświatowa utrzymała się do 21 lipca. Władze rozumiały, że powstałą przestrzeń kulturalno-oświatową trzeba czymś wypełnić, dlatego wojewoda zaczął wspierać tworzenie sieci nowej organizacji społecznej, którą stały się „Chaty Proświaty”. Takie organizacje działały tylko na Wołyniu i pod wpływem lojalnej wobec polskich władz partii — Wołyńskiego Zjednoczenia Ukraińskiego (WZU), które powstało w Łucku w czerwcu 1931 r. Wraz z powstaniem „Chat Proświaty” byli członkowie „Proświty” w terenie próbowali wykorzystać legalność ich działalności w interesie narodowym. Romanowska „Chata Proświaty”, którą zorganizowano w 1935 roku, jedynie deklaratywnie popierała ideę polsko-ukraińskiej współpracy, w rzeczywistości próbowała prowadzić aktywną pracę na rzecz podniesienia poziomu kulturalno-oświatowego współmieszkańców. W tym celu urządzano wieczory z okazji Bożego Narodzenia, dni szewczenkowskich, Święta Matki, uroczystości poświęcone postaciom historycznym i wydarzeniom — uniwersałom Centralnej Rady, Symona Petlury i in. Szybki wzrost sieci organizacyjnej „Chat Proświaty” oraz „Rodzinnych Chat”, wpływ na ich pracę ukraińskiego ruchu narodowego zaczął niepokoić polskie władze, które od 1937 roku obrały kurs na likwidację również tych organizacji. Pomimo wszystkich wysiłków działaczy WZU, „Chaty Proświaty” nie zdołały w pełni zastąpić zakazanych „Proświt”, chociaż przyczyniły się do zachowania ukraińskiej kultury, wychowywały miłość do ukraińskiej książki, pieśni, dramaturgii w trudnych warunkach polskiej rzeczywistości.
Машинний переклад
Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу
była rosyjska nie tylko z narodowości, ale i z ducha oraz przekonań. W Romanowie zaistniała wręcz paradoksalna sytuacja, kiedy jeszcze przed wojną władze rosyjskie wyznaczyły na proboszcza Czecha z narodowości Wołodymyra Zacha, który, zdaniem parafian, „nie bardzo sprzyjał wszystkiemu, co ukraińskie”. Wpływ romanowskiej „Proświty” na personel kościelny pozwolił stopniowo ukrainizować nabożeństwa: za fundusze filii zakupiono ukraińskie nuty kościelne, nabożeństwo nabierało charakteru ukraińskiego, narodowego, psalmistą został członek „Proświty” Jakiw Łoburski. Członkowie „Proświty”, jak i wszyscy mieszkańcy wsi, aktywnie poparli ideę zwołania w Łucku Ukraińskiego zjazdu kościelnego i utworzenia Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Polsce. Pod naciskiem wiernych metropolita Dionizy w sierpniu 1928 roku został zmuszony uznać żądania Ukraińców za sprawiedliwe i w wydanej odezwie zezwolił na używanie języka ojczystego podczas odprawiania liturgii. „Proświta” nie tylko stała się centrum ukraińskiego życia kulturalnego na wsi, ale i dołożyła niemało starań dla rozwoju ruchu spółdzielczego. Już w 1921 roku przy udziale łuckiej „Proświty” powstało pierwsze „Towarzystwo Rolnicze”, a w 1924 otwarto ukraiński bank spółdzielczy, kursy spółdzielcze, księgowe, mleczarskie i inne. Z romanowskiej filii na te kursy wysłano Mykołę Demczuka oraz Mykołę Hojuka (ten ostatni został zatrudniony jako sklepikarz we wsi). „Proświta” przyciągała do siebie coraz więcej współmieszkańców, przede wszystkim młodzież. W latach 1928—1930 jej członkami zostali Jakiw Bobrowski, Petro Bobrowski, Petro Pawełczuk, Myron Demydowycz, Kyryło Bondarczuk, Fedir Bondarczuk, Luba i Ołeksandr Ungerowie, Fedir Dobrowolski, Demian Iwaniuk, Wasyl Łewczuk, Kyryło Prychodko, Stepan Łob, Oksana Kalniuk i wielu innych. Według stanu na marzec 1931 roku romanowska „Proświta” liczyła 162 członków. Składki członkowskie, liczne darowizny, zarobione pieniądze z działalności teatru amatorskiego pozwoliły organizacji posiadać własną pieczęć, rozszerzyć prenumeratę ukraińskich gazet i czasopism, wypłacać środki za wynajem pomieszczeń, wypożyczanie kostiumów, peruk i dekoracji na przedstawienia, odnawianie biblioteki. Różnorodny charakter działalności wołyńskich członków „Proświty” bardzo niepokoił polskie władze, których celem była pełna polonizacja Ukraińców. Nacisk administracyjny i represje były stałe i wszechogarniające. Wdrażając w życie politykę państwowej asymilacji Ukraińców, nowy wojewoda wołyński Henryk Józewski, zatwierdzony na stanowisku 30 czerwca 1928 roku, zaczął stopniowo wprowadzać w życie tak zwaną nową „politykę wołyńską”, której istotę deklarowano prosto: albo bezwzględne poparcie władzy, albo represje wobec nielojalnych grup, które stawiają swoje żądania. Zakazami i represjami nowa administracja dążyła najpierw do powstrzymania, a z czasem do zakończenia. Uczniowie szkoły w Romanowie na początku lat 30. XX wieku. Wasyl HORBATJUK, dyrektor Chmielnickiego Obwodowego Muzeum Literackiego. Jesienią 1849 roku w Podolskim Seminarium Duchownym w Kamieńcu nad Smotryczem wraz z dziesiątkami rówieśników zaczął naukę 15-letni absolwent Szarogrodzkiej szkoły duchownej Stepan Rudanśkyj. Okres nauki w tym mieście (do 1856 roku) stał się szczególny w losie młodzieńca — tutaj z pełną mocą ujawniło się jego zamiłowanie do twórczości ludowej, tutaj on sam wkroczył na ścieżkę pisarską. Syn wiejskiego księdza (urodził się Stepan Wasylowycz Rudanśkyj 6 stycznia 1834 roku we wsi Chomutynci w powiecie winnickim guberni podolskiej), od małego lubił przebywać wśród prostego ludu. W mieście gubernialnym seminarzysta często bywał na jarmarkach, na weselach i wieczornicach, wsłuchiwał się w mowę, zapisywał historie, przysłowia, powiedzenia, opowieści, pieśni. W 1852 roku Stepan Rudanśkyj uporządkował dwa rękopiśmienne zeszyty ukraińskich pieśni ludowych, zebranych na Podolu: pierwszy tom zawierał, jak zaznaczał sam autor, „pieśni miłosne”, drugi — „kozackie, włóczęgowskie, rekrutowe, weselne, wielkanocne i tak sobie”. W latach seminaryjnych Rudanśkyj napisał także pierwsze oryginalne utwory liryczne („Sierota ja bezrodny”, „Ty nie moja”, „Mnie zapomnij”, „Pieśń” („Nie dziwcie się, dobrzy ludzie”), dokonał przekładu z języka polskiego popularnego romansu „Czarny kolor” i sześciu ballad, bliskich objętościowo do poematów („Dwa trupy”, „Wieczornice”, „Upiór”, „Krzyż na górze”, „Rozmaj”, „Luba”). W Kamieńcu Podolskim młody seminarzysta pokochał córkę swojej gospodyni — piękność Marię Kniahnycką. 21-letni Stepan uzyskał zgodę dziewczyny na ślub. Lecz kiedy młodzieniec, lekceważąc możliwość zrobienia błyskotliwej kariery duchownej, zamiast Petersburskiej Akademii Duchownej wstąpił do Medyczno-Chirurgicznej, matka Marii zabroniła córce nawet myśleć o Rudanśkym. Po roku Maria została żoną Iwana Kwartyrowycza, kolegi Stepana z seminarium i stancji. Wtedy też narodził się w dalekim Petersburgu wiersz „Powiej, wietrze, na Ukrainę”, który z czasem stał się słynną pieśnią (kompozytor — Ludmyła Ołeksandrowa). „Powiej, wietrze, na Ukrainę” — taki tytuł miał również wieczór literacko-artystyczny, poświęcony 180. rocznicy urodzin Stepana Rudanśkiego, który odbył się w Chmielnickim Obwodowym Muzeum Literackim. W wykonaniu Marii Makowśkiej brzmiała również pieśń o tym samym tytule, pracownik naukowy muzeum Jana Janczyszyna opowiedziała o podolskim okresie życia i twórczości poety, a przewodniczący Chmielnickiej Organizacji Krajowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Lekarskiego Borys Tkacz zatrzymał się na kwestiach działalności lekarskiej Stepana Rudanśkiego oraz jego wkładzie w rozwój sanitarno-ekologiczny Jałty, gdzie nasz rodak pracował do końca swoich dni (zmarł 3 maja 1873 roku). Jeszcze w okresie petersburskim ojciec Stepana Rudanśkiego lekceważąco odniósł się do tego, że syn pisze w języku ukraińskim. W odpowiedzi Stepan 5 lipca 1859 roku napisał do brata słowa, które stały się prorocze: „Zakazują mi mój język ojczysty, — zakazuje ojciec; ale u mnie był dziad, był pradziad i prapradziad — oni mi nie zakazali; nie słucha ojciec mojej mowy — za to mnie i po śmierci, może, posłucha czternaście milionów moich współplemieńców. Ojciec, może, nie lubi swojego języka przez to, że nim u nas mówią chłopi, a niby w moskiewszczyźnie nie mówią chłopi po moskiewsku? I czym my lepsi od chłopa? Wszyscy my równi u Boga…”. Słowo Stepana Rudanśkiego, jego humoreski brzmiały na wieczorze w wykonaniu chmielnickich uczniów Władysława Makowśkiego i Maksyma Wawryńczuka. Obecni — a byli to pracownicy medyczni centrum obwodowego oraz ich bliscy — obejrzeli także wystawę książkowo-dokumentalną, poświęconą jubileuszowi poety, tłumacza, etnografa, folklorysty. Szczególnego kolorytu wieczorowi nadały melodie kwartetu smyczkowego „Kwartanima” Chmielnickiej Szkoły Muzycznej imienia Władysława Zaremby. Nawiasem mówiąc, właśnie podolski kompozytor W. Zaremba (1833—1902) zaaranżował na głos i fortepian pieśń „Powiej, wietrze, na Ukrainę”. Podobnie jak jeszcze jeden romans Ludmyły Ołeksandrowej — „Patrzę ja w niebo” do słów ukraińskiego poety-romantyka Mychajła Petrenki. Rok 1936. Obchody dziesiątej rocznicy śmierci Symona Petlury
Машинний переклад
Wołodymyr WOJTENKO, profesor
Idzie mnich do Wyszogrodu
Na Kijów popatrzeć,
I posiedzieć na pagórku,
I choćby posmucić się.
Idzie mnich dzwonkową
Do jaru wodę pić,
I wspomina, jak to ciężko
Było żyć na świecie...
Bierze Pismo Święte w ręce,
Głośno czyta...
A myślą mnich stary
Daleko lata.
Taras Szewczenko, „Mnich” (1847)
„Idzie mnich dzwonkową // Do jaru wodę pić” — te słowa wyryte są na cembrowinie Dzwonkowej studni, w dawnych latach wykopanej obok Meżyhirskiego Spasa. W 1843 r. Szewczenko malował tu to, co zostało po przebudowie przytułku dla kozaków-weteranów. Nie wiadomo, kiedy studnię uczczono słowami Tarasa, kiedy wzniesiono nad nią kapliczkę. Dzisiaj wiernym z Wyszogrodu i Nowych Pietrowiec przeszkadza się brać na Święto Jordanu wodę ze starego źródła, bojąc się, żeby w obecnego właściciela domu nie rzucono jajkiem. Kiedy w 1934 roku stolicą USRR stał się Kijów, z Charkowa przeprowadziła się zgraja ówczesnych wodzów, w Meżyhiriu stworzono rządową rezydencję. W różnym czasie to miejsce zbezcześcili swoją obecnością tacy łajdacy jak Balicki, Postyszew, Kosior, a podczas okupacji Kijowa — reichsminister Ukrainy Erich Koch (morderca bolszewickiej skali). Mamy nadzieję, że Meżyhirie wróci do własności narodu jako zabytek historyczny kozactwa, a duchowieństwo poświęci i oczyści je ze zgnilizny.
1. Powszechnie znane (w używanej matematyce) metody pozwalają połączyć w jeden wskaźnik szereg charakterystyk każdego państwa, a następnie uszeregować te ostatnie od „najlepszych” do „najgorszych”. Na początek 2013 r. eksperci Economist Intelligence Unit zaproponowali dla 80 krajów takie uszeregowanie, łącząc PKB; długość życia; wolność polityczną; zapewnienie pracy; sprzyjający (lub niesprzyjający) klimat, równość (nierówność) płci, a także długoterminowe prognozy gospodarcze. Maksymalnie możliwa ocena — 10 punktów, a najwyższa realna — 8,22 punktu; taką „zarobiła” Szwajcaria, ona też zajęła pierwsze miejsce. O skrupulatności użytej skali świadczy 16. miejsce USA (7,38), 17. Niemiec (7,38), 27. Wielkiej Brytanii (7,01). Pytacie o Ukrainę? Dzisiaj stało się o wiele gorzej niż rok temu, a wtedy mieliśmy 78. miejsce (4,98) — po nas tylko Kenia i Nigeria. Pracując z materiałami społeczno-ekonomicznymi i medyczno-demograficznymi, zawsze widząc rangę swojego kraju w czarnej dziurze, traci się nadzieję. Słaba pociecha — wspólne sowieckie źródła tej sytuacji (w szczególności dla takich gigantów surowcowych jak Rosja — 72/5,31 i Kazachstan — 74/5,20). Putin, Nazarbajew, Janukowycz uosabiają totalitarne składniki skali, stworzonej przez Economist Intelligence Unit. Choć w języku angielskim intelligence ma inne spektrum znaczeń niż w ukraińskim, w tym przypadku stosowne jest nasze jego rozumienie: nie ma intelektu, kiedy mowa, powiedzmy, o wolności politycznej pod wodzą trzech zatwardziałych sowietów. Do 80 krajów delikatni eksperci nie dołączyli Białorusi z tych samych względów, co Korei Północnej — niektóre państwa (a zwłaszcza władcy) znajdują się poniżej zera. Jednak choroba rozprzestrzenia się nie tylko na „kierowników”: sowietyzm znacznej części populacji jest lepki i wstrętny, jak AIDS. Jednak! W wielu miastach Południa i Wschodu (faktycznie po raz pierwszy w ich historii) zostały zorganizowane euromajdany; teraz ta struna będzie brzmieć w świadomości społecznej, nawet jeśli pędy nieukrywanego ukraiństwa będą próbowali zadeptać. 1 listopada 1886 roku w Hercenowskim „Kołokole” wydrukowano artykuł „rewolucjonisty-demokraty” M. Ogariowa, w którym zaproponował rozwiązanie „kwestii polskiej”, za podstawę kładąc deportację z późniejszą asymilacją. Ta idea wtedy nie została wcielona w życie, ale szeroko wykorzystywali ją bolszewicy na Krymie, w Czeczenii, Kałmucji itd., gdzie tworzyli rosyjskojęzyczne enklawy, potwierdzając później ich „odwieczną rosyjskość”. Ukraiński naród jest bodaj największą ofiarą eksperymentu, zrodzonego ze zlania się lumpen-komunizmu z imperialną kolonialną ideologią i praktyką rosyjskich szowinistów (zamaskowaną pod wieczną przyjaźń i państwową równouprawnienie). Jeśli chodzi o kolonialny wyzysk Ukrainy, to w 1928 roku została opublikowana praca ekonomisty Mychajła Wołobujewa „Do problemu ukraińskiej ekonomiki”, w której zawarto żądania zniszczenia kolonialnej zależności ukraińskiej gospodarki od rosyjskiej. Jaki był dalszy los Wołobujewa? Nietrudno zgadnąć: rozstrzelali. Kanadzie w 1867 roku nadano status „Konfederacji Kanady”. Nie wiadomo, co to było — państwo czy nie państwo. Niby już było kanadyjskie państwo, a wszystko decydowało się w Londynie. A kiedy za oceanem buntowali się, im po centymetrze dodawali wolności. Ale robili tak, żeby wszystko dalej decydowało się w Londynie, żeby Kanadyjczyk nie uczył się samodzielnie myśleć. Kanada stała się samodzielna w 1939 roku: ogłosiła wojnę Niemcom dwa dni wcześniej niż Anglia. Żeby pokazać — ona jest niezależna. Donieckim watażkom zabrakło woli, żeby wcześniej od Rosji odważyć się na podpisanie umowy handlowej z UE. Skąd im wiedzieć, że europejski nacjonalizm jako zjawisko społeczne wywodzi się od Bohdana Chmielnickiego. Według słów Mériméego, nasz hetman „pierwszy w Europie wynalazł walkę narodowości” o swoje państwo, a nie o dynastię. Ten czyn Chmielnickiego wstrząsnął Europą, zmienił bieg wydarzeń politycznych, zmusił do przewartościowania ustalonych wartości. Ideologią wszystkich europejskich narodów nacjonalizm stał się po „wiośnie ludów” 1848 roku, kiedy rewolucja dokonała się w świadomości elit. Swoją drogą, Jurij Kosacz (pęd tego korzenia, z którego wyrosła Łesia Ukrainka) napisał kilka powieści o ukraińskiej europejskości i europejskiej ukraińskości — i każda z nich jest gotowym scenariuszem dla wieloodcinkowego filmu. Nie jesteśmy bezpaństwowym narodem, ale nie poszczęściło nam się z azjatycką szarańczą na północno-wschodniej granicy. Przebudzenie Ukrainy (a przede wszystkim niepodległościowy charakter ukrainofilstwa) poraził rosyjską inteligencję i pozostał dla niej niezrozumiały. Wyobrażacie sobie — leci-pełznie robactwo, a tu czarnoziemna oaza, zasiana żytem-pszenicą. Rosyjski filozof G. Fiedotow (po rewolucji emigrant) pisał: „...my zbrodniczo mało interesowaliśmy się przeszłością Ukrainy przez stulecia, które stworzyły jej narodowość, jej kulturę, odmienną od Wielkorusji. Wyobrażaliśmy sobie, według schematów rosyjskich nacjonalistów, że Małorusini, omdlewając pod polskim uciskiem, tylko czekali, żeby zjednoczyć się z Moskwą. Jednak Rusini w państwie polsko-litewskim nie byli obcymi. Oni wchłonęli w siebie wiele elementów polskiej państwowości. Moskwa z jej wschodnim despotyzmem była im obca. Kiedy motywy religijne skłoniły kozactwo do unii z Moskwą, tu czekało na niego gorzkie rozczarowanie. Moskiewskie wiarołomstwo nie zostało zapomniane do dziś”. Święta prawda: równoprawny wojskowo-polityczny sojusz, na który liczył B. Chmielnicki w Perejasławiu, wyrodził się w ordyńską niewolę z janczarskimi przywilejami dla kozackiej starszyzny i maniakalnym dążeniem do zrusyfikowania wszystkiego — i kozaków, i ich szabel.
2. Szanowne towarzystwo, proszę określić — do kogo z ukrainofobicznego politycznego establishmentu należy tekst (przetłumaczony na ukraiński): 1. “Rośnie szowinistyczny nacjonalizm, który dąży do samodzielności. Coraz szersze kręgi będą przechodzić do radykalnego obozu, który początkowo był wyłącznie eksportowanym zjawiskiem, przywiezionym przez zachodnich Ukraińców. Kijowskiej „Proświcie” udało się już rozwinąć energiczną działalność”. 2. “Obecna władza zdążyła zamknąć nie wszystkie krany nielegalnego finansowania organizacji nacjonalistycznych (w rodzaju „Proświty”). Galicjanie praktycznie nie mają nic wspólnego z narodem Ukrainy. Nieudolność kłamstwa, które chcą nam narzucić, zmusza do uświadomienia sobie realności zagrożenia, nie pocieszając się tym, że czołowa propaganda nie jest skuteczna”. Wiem, że nie zgadniecie, i proszę o wybaczenie za smutny żart. Drugi fragment rzeczywiście należy do jednego z ministrów rządu Azarowa, a pierwszy pożyczyłem z materiałów niemieckiej służby bezpieczeństwa (Sicherheit Dienst, SD), wysłanych podczas II wojny światowej z Kijowa do Berlina. Zapoznajmy się z fragmentami uchwał programowych Trzeciego Nadzwyczajnego Zjazdu OUN (sierpień 1943 r.) w najcięższym czasie walki UPA na dwa fronty — przeciwko faszystowskiej i bolszewickiej imperiom. “Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów walczy o Ukraińskie Samodzielne Soborowe Państwo i o to, aby każdy naród żył wolnym życiem we własnym samodzielnym państwie. Zniszczenie narodowego zniewolenia i eksploatacji narodu przez naród, system wolnych narodów we własnych samodzielnych państwach — to jedyny ład, który da sprawiedliwe rozwiązanie kwestii narodowych i społecznych na całym świecie […]. W Ukraińskim Państwie władza będzie uważać za swój najwyższy obowiązek interesy narodu. Nie mając celów zaborczych, władza skieruje wszystkie zasoby ekonomiczne i całą ludzką energię na budowę nowego porządku państwowego, sprawiedliwego ładu społecznego, na budowę gospodarczą kraju i kulturalne podniesienie narodu. W szeregach OUN walczą ukraińscy chłopi, robotnicy i inteligencja”. Tego typu deklaracje są składnikiem wielu dokumentów politycznych, ale liczy się przede wszystkim konkret programowy. Do niego też przejdziemy, mając nadzieję, że skrócony wykład nie przeszkodzi czytelnikom zrozumieć humanistyczną istotę dokumentu. “Wychodząc z tego, że ziemia jest własnością narodu, ukraińska władza ludowa nie będzie narzucać chłopom jednej formy korzystania z ziemi. Dlatego w państwie ukraińskim będzie dopuszczalne indywidualne i zbiorowe korzystanie z ziemi, w zależności od woli chłopów; (my) za udziałem robotników w kierowaniu fabrykami, za fachową, a nie komisarzsko-partyjną zasadą w kierowaniu; (my) za narodowo-państwową organizacją wielkiego handlu, za społeczno-spółdzielczym drobnym handlem oraz za drobnym prywatnym handlem, za wolnymi targami; (my) za obowiązkowym nauczaniem średnim. Za podniesieniem oświaty i kultury szerokich mas ludowych poprzez rozszerzenie sieci szkół, wydawnictw, bibliotek, muzeów, kin, teatrów itp.; (my) za wolnym dostępem młodzieży do wszystkich wyższych uczelni. Za zapewnieniem studentom stypendiów, wyżywienia, mieszkań i pomocy naukowych; (my) za pełnym zabezpieczeniem wszystkich pracujących na starość oraz na wypadek choroby lub kalectwa; (my) za szerokim wprowadzeniem ochrony zdrowia publicznego; za prawem pracujących do bezpłatnego korzystania ze wszystkich placówek ochrony zdrowia; (my) za szczególną opieką państwową nad dziećmi i młodzieżą, za rozszerzeniem sieci żłobków i przedszkoli, sanatoriów, obozów wypoczynkowych i organizacji sportowych; (my) za pełnym prawem mniejszości narodowych do pielęgnowania własnej, pod względem formy i treści, kultury narodowej; (my) za równością wszystkich obywateli Ukrainy, niezależnie od ich narodowości, w prawach i obowiązkach państwowych oraz społecznych, za równym prawem do zarobku i wypoczynku; (my) za wolną ukraińską pod względem formy i treści kulturą, za heroiczną duchowością, wysoką moralnością, za solidarnością społeczną, przyjaźnią i dyscypliną”. Jeśli politolog, deputowany czy minister potrafią obiektywnie oceniać dokumenty, to dlaczego OUN stoi im ością w gardle? Jeśli politolog, deputowany czy minister nie mają niszczycielskich kompleksów zawodowych, religijnych czy narodowych, to dlaczego tak zawzięcie szczekają w stronę Galicjan i Galicji? Tak, niejednoznaczne były (i nie mogły w tamtej sytuacji nie być) działania UPA; między bolszewickim kowadłem a faszystowskim młotem niemożliwe jest znalezienie linii taktycznej akceptowalnej dla wszystkich (wtedy i dziś). Przesłanek tego nie można znaleźć w pakcie Mołotow-Ribbentrop i tajnych protokołach do niego. Dziś te słowa to banał, ale 70 lat temu to była krew. Dziś ta krew powróciła na euromajdany. Niemieckich faszystów nie ma, jednak „berkutowcy” trzymają na mrozie rozebranego demonstranta. Przypomniałem sobie to, co po raz pierwszy widziałem na własne oczy w grudniu 1941 roku. Przy szosie kijowskiej na odcinku Wacków-Smokówka wzdłuż kolumny jeńców wojennych Niemiec kolbą gonił nagiego chłopca, a kiedy ten upadł, zastrzelił go i zrzucił ciało nogą do rowu. Czy do musztry „Berkutu” wchodzi odpowiedź na powitanie „Sieg heil”? Zresztą, wradijiwscy gwałciciele i sadyści byli milicjantami i nie należeli do oddziałów specjalnych. A tzw. „tituszki” w ogóle nie mają oficjalnego związku ze służbami porządkowymi — jednak na zlecenie tych ostatnich wykonują wszelkiego rodzaju (w tym „mokrą”) robotę. Zlanie się służb specjalnych z kryminałem jest charakterystyczną oznaką degradacji państwa. My z wami i ob. Janukowycz (ma doświadczenie dwóch
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
osobistych “wypraw do strefy”) różnie postrzegamy świat. Hasło “Precz z bandą!”, spowodowane wątpliwymi wybrykami Krawczenki i jego “orłów”, dzisiaj nabrało dosłownego znaczenia. “Banda” — to o kryminalnym sojuszu milicji, “berkutów” i “tituszek”. Ale musimy być świadomi: zwyrodnialcy i niedouki, o których mowa, wyrośli w większości w latach niepodległości. Stawali się i stali się takimi nie przez dwa miesiące euromajdanów. Młodzież, która zdegenerowała się (nawet jeden snajper, który wpakował cztery kule w chłopaka-Ormianina, recytującego wiersze Szewczenki), — to realne zagrożenie dla naszej przyszłości. 3. Mam obie powieści Todosia Osłmaczki w jednej książce na żółtym papierze i w lichym okładce (K., Naukowa dumka, 2002, 424 s.) — “Starszy bojar” i “Rotunda dusicieli”. Otwierając na chybił trafił pierwszą i przeczytawszy kilkadziesiąt wersów, można zachłysnąć się od miłości do niej — swojej Ukrainy, widzianej przez Osłmaczkę jednocześnie szczęśliwymi, smutnymi, rozczulonymi i ironicznymi oczami; widzianej bezsprzecznie gogolowskim spojrzeniem — chyba że wcześniej, niż pozwala na to fabuła, przyćmionym przeczuciem tragedii. “Rotunda dusicieli” — to krzywda duszy i trucizna, wyekstrahowane z tego samego ukraińskiego postrzegania świata i skoncentrowane do gęstości ołowiu. Nie wiem, jak i dlaczego trafiło na okładkę oznaczenie “Biblioteka ucznia”; nie dawajcie tego dzieciom, dopóki nie przeczytacie sami (i nie upewnicie się, że macie siłę przeczytać do końca). “Stalin zaczął przebiegać oczami listę przed sobą i wyrzekł: “Kaźko…” I w trzecim rzędzie wstał rudy, chudy i niewielki człowieczek: “Ja”. — “Co ty robiłeś?” — “Byłem katem”. — “Gdzie?” — “W kijowskim więzieniu Łukjanowskim”. — “Sznur?” — “Ja tutaj… Może przejść bliżej?” — “Stój tam… jakim fachem żyłeś do dzisiejszego wieczora?” — “Katem. W Moskwie, w Butyrkach”. — “Ukrainiec?” — “Tak jest”. — “Jaki u ciebie był pierwszy uczynek?” — “Ja we wsi Wyrlówka na Ukrainie zabiłem byłego carskiego policjanta. I razem z nim zabiłem jego żonę i dwóch chłopców. A dziewczynki nie zdążyłem… miała osiem lat i uciekła”. — “A kim on ci był, ten policjant?” — “Kumem”. — “A jakże to ty swojego kuma?” — “Czeka wezwała do rejonu i powiedziała, że jak nie pokażę żadnej rewolucji, to w nocy spalą mnie razem z chatą. I ja pokazałem”. A ta dziewczynka chodziła po ludziach i śpiewała “żurawki”. Początkowo w pieśni mówiło się o stepie i o wysokich górach, i o samotnych żurawiątkach, które głodne czekają w gnieździe ojca i matki. I o tym, jak przyleciał żuraw, przyniósł jedzenie. I o tym, jak myśliwy zabił żurawia, a żurawiątka powyrywał z gniazda i zabrał ze sobą. Wreszcie w pieśni mówiło się o tym, jak przyleciała żurawka i, nikogo nie znalazłszy, bardzo zatęskniła. Nieludzkie sytuacje rodzą i bohaterów, i katów. Osłmaczka pisał o tym, co poprzedzało kolektywizację, Hołodomor, represje, wojnę, jeszcze jeden głód, polowanie na dysydentów… Dzisiaj nowe ogniwo nieskończonego łańcucha. Na naszych oczach tworzy się historia. Europa, która zaczęła kwaśnieć w bogactwie i faryzeizmie, albo odnowi się razem z Ukrainą, albo — według dawnej przepowiedni Spenglera — wpadnie w pasmo upadku. Ale w każdych okolicznościach Szewczenko u nas był, Osłmaczka — był, “i będzie syn, i będzie matka, i będą ludzie na ziemi”. zwanych “drużyn ludowych” i najmowania do służby konającemu reżimowi dońskich kozaków, którzy jeszcze od czasów carskich wiarą i prawdą służyli samowładztwu — nieważne, mikołajowsko-romanowskiemu czy putinowsko-regionalnemu. Dlatego oświadczamy: odpowiedzialność za dokonanie w Ługańsku napadu na dziennikarza-proświcianina, który doprowadził do jego poważnego zranienia i okaleczenia, w pełni spada na bandycką władzę na Ukrainie na czele z W. Janukowyczem i jego namiestnikami w obwodzie ługańskim. Jednocześnie jesteśmy pewni, że swoimi licznymi brutalnymi działaniami ta władza jedynie przyspiesza swój bezsławny koniec. Żądamy od organów MSW znalezienia i ukarania konkretnych osób, winnych dokonania straszliwej zbrodni. Jednocześnie wzywamy wszystkich obywateli Ukrainy, by nie poddawali się prowokacjom i groźbom bezduchowych politycznych bankrutów. Pokonać tych, którzy stoją za prawdą i wolnością, jest niemożliwe. Zwycięstwo będzie po stronie narodu ukraińskiego! Sława Ukrainie! Zarząd Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia WUT “Proświta” imienia Tarasa Szewczenki
Машинний переклад
Oświadczenie Zarządu Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W nocy z 28 na 29 stycznia 2014 roku w Ługańsku nieznani sprawcy bestialsko pobili miejscowego „majdanowca”, działacza społecznego, dziennikarza, korespondenta Hromadskiego Telebaczennia i gazety „Wilnyj reporter”, członka „Proświty” Wsewołoda Fyłymonenkę. Ługańskie Obwodowe Zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” podkreśla, że w obecnych warunkach, naznaczonych burzliwymi wydarzeniami rewolucyjnymi i dążeniami ukraińskiego narodu do osiągnięcia systemowych przemian we własnym państwie, takie akty przemocy nie są przypadkowe. Świadczą o tym dobitnie liczne morderstwa, porwania, tortury, pobicia, zastraszanie najbardziej świadomych obywateli Ukrainy, a także niszczenie ich mienia. Wyraźnie łączymy pobicie W. Fyłymonenki z utworzeniem dzień wcześniej, na polecenie przewodniczącego Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej W. Prystiuka oraz przewodniczącego rady obwodowej W. Hołenki, tzw. Anatol KAMIŃSKI, profesor, działacz społeczny, przewodniczący Rady Politycznej Środowiska UHWR. W Manifeście Zjednoczenia Ogólnonarodowego „Majdan”, który 29 grudnia 2013 roku ogłosił Ołeksandr Turczynow przed wielotysięcznym zgromadzeniem na kijowskim majdanie Niepodległości, między innymi powiedziano, że jednym z zadań „Majdanu” na najbliższy czas jest rozpoczęcie realnych, a nie imitacyjnych negocjacji między władzą a „Majdanem”. W tym celu Rada Zjednoczenia Ogólnonarodowego „Majdan” sformuje pełnomocną delegację, która będzie miała mandat do prowadzenia negocjacji z władzą. Tego samego dnia blog Ołeksija Harania opublikował propozycję Ołeksandra Suszki, eksperta ds. integracji europejskiej, członka Rady i jej komisji programowej, w której mowa jest „o rozpoczęciu realnych, a nie imitacyjnych negocjacji między władzą a Majdanem w celu sformowania pakietu rozwiązań, które byłyby zdolne zdjąć ostrość kryzysu politycznego i stworzyć podwaliny dla dalszej normalizacji w kraju”. Nie wdając się w analizę całego Manifestu, zwróćmy uwagę na to, że póki co wśród różnych celów, zadań i mechanizmów ich realizacji nie ma wzmianki o koncepcie ewentualnej wielkiej koalicji rządowej. Oczywiste jest, że nie jest to przypadkowe. Wielka koalicja jako cywilizowane kompromisowe rozwiązanie wymaga pewnego poziomu kultury politycznej, którą w normalnych warunkach posiadają partnerzy. W sytuacjach, gdy w kraju mamy taki czy inny podział głównych sił politycznych i niewielką różnicę między nimi w wyborach, wielka koalicja jest potrzebna i pożyteczna, jak było niedawno w Niemczech. Nie zapominajmy, że sednem kultury politycznej nie jest dyktatura większości czy mniejszości, a gwarancja praw politycznych i socjalnych zarówno większości elektoralnej, jak i mniejszości. Jeśli chodzi o Partię Regionów, trudno mówić w ogóle o jakiejkolwiek kulturze. Partia Regionów wyraźnie „zaprezentowała” się jako mafijno-bandycki oligarchiczny twór, który bezwzględnie, poprzez utrwalanie już stworzonego przez siebie reżimu represyjno-terrorystycznego, zmierza do ustanowienia totalitarnej dyktatury. W swoim zaślepieniu żądzą wzbogacenia i okrutnej, nieograniczonej arogancji, bazującej na rozbudowanych siłach policyjno-wojskowych i służbach, ta władza lekceważy nawet wielotysięczne demonstracje na placach stolicy oraz wielu miast i miasteczek Ukrainy. Czy zatem celowe jest siadanie z takim „partnerem” do stołu negocjacyjnego i czego należy się po nim spodziewać? Jednak rozmawiać trzeba. Nie ma czasu czekać na zmianę obecnej mentalności politycznej oligarchatu. Negocjacje trzeba prowadzić z realnym partnerem, takim, jakim on jest. Co więcej, same negocjacje właśnie trzeba też prowadzić z nastawieniem na zmianę tej mentalności, która w życiu politycznym stale stosuje i praktykuje tylko przemoc, kłamstwo, fałszerstwa, łapówkarstwo, szantaż, morderstwa oraz wszystkie inne „dzielne” środki i metody ze starego bolszewickiego arsenału. Dokładniej, chodzi właściwie o to, aby zmusić ich nosicieli do niestosowania tych metod i praktyk. Inna Bohosłowska, która wyszła z frakcji Partii Regionów i z samej partii, oświadczyła, że jej zdaniem we frakcji jest co najmniej 60 osób, które nie zgadzają się z polityką Janukowycza. Ale nie poszły one w jej ślady, bo się boją… Lecz ich strach nie jest wieczny. A sam proces pokojowej rewolucji bywa przewlekły i jego zakończenie trwa nierzadko dłużej, niż chciałoby się spodziewać. Należy stale pamiętać, że za Janukowyczem i jego ekipą stoi Moskwa. I dopóki Kreml będzie dyrygował Partią Regionów, kompromisu nie ma co oczekiwać. dobrej muzyki, dobrego teatru i kina, wspaniałego malarstwa i wolnego Słowa. Chcemy, aby nasze dzieci spokojnie się uczyły i zdobywały wykształcenie. Wzywamy w roku 200-lecia naszego Geniusza i Proroka Tarasa Szewczenki do zachowania w Ukrainie NIEPODLEGŁOŚCI, SOBORNOŚCI i PRAWA DO EUROPEJSKIEGO WYBORU!!! Maria MYKOŁAJCZUK, artystka ludowa Ukrainy, Kijów; Wałentyna KOWALSKA, artystka ludowa Ukrainy, Kijów; Łarysa KADYROWA, artystka ludowa Ukrainy, Kijów; Tamara BOJKO, zasłużona działaczka sztuki, Kijów; Ludmyła ŻOHOŁ, artystka ludowa Ukrainy, Kijów; Łarysa BRIUCHOWECKA, redaktor czasopisma „KinoTeatr”, Kijów; Hałyna KRYWORCZUK, producentka serialu „Gra losu”, Kijów; Hanna HOROBEC, dyrektor wydawnictwa „Horobec”, Kijów; Iryna KLUCZKOWSKA, dyrektor MIOK, Uniwersytetu „Lwiwska politechnika”, Lwów; Hałyna MENKUSZ, artystka ludowa Ukrainy, Kijów; Hałyna STEFANOWA, aktorka, laureatka nagrody im. W. Stusa, Kijów; Nonna-Anna STEFANOWA, dziennikarka, „5 kanał”, wykładowca KNU TKiT im. I. K. Karpenki-Karego, Kijów. Zbiór podpisów trwa.
Машинний переклад
Swietłana OREL
28 stycznia sędzia Kirowskiego Sądu Rejonowego w Kirowogradzie Jewhen Zawhorodnij wydał niesprawiedliwe, bezprawne orzeczenie, którego, można mieć nadzieję, będzie się wstydził. Na 60 dni aresztowany pozostaje kandydat nauk filologicznych, starszy wykładowca Katedry Literatury Ukraińskiej Kirowohradzkiego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. Winniczenki, przewodniczący obwodowego zrzeszenia „Proświty” Ołeksandr Ratuszniak. Sędzia wydał tę decyzję na podstawie wniosku śledczego Ołeksandra Osadczuka oraz zeznań trzech funkcjonariuszy oddziału „Grifon”, nie zechciawszy wysłuchać innych świadków. Młody literaturoznawca jest oskarżony z cz. 2 art. 286 — chuligaństwo. Minimalnie musiałby on dopuścić się rażącego naruszenia porządku publicznego z pobudek jawnego lekceważenia społeczeństwa, połączonego z szczególną zuchwałością lub wyjątkowym cynizmem. Część 2 artykułu przewiduje popełnienie takich czynów przez grupę osób i zagrożona jest ograniczeniem wolności do pięciu lat. Setki uczestników ludowego wiecu, który odbył się w minioną niedzielę na głównym placu stolicy obwodu, mogą poświadczyć, że Ołeksandr nie popełnił niczego podobnego. Tak, przemawiał na wiecu, mówił o zbrodniczych działaniach władzy, która do obrony swojej stawia nie tylko milicję i oddziały specjalnego przeznaczenia, lecz także tituszki. Ich zachowanie na wiecu można było właśnie w pełni zakwalifikować według tego artykułu, z którego oskarża się Ołeksandra Ratuszniaka. Na przesłuchanie przyszły do sądu dziesiątki osób. Jednak młody sędzia nie sprawował wymiaru sprawiedliwości, lecz wykonywał polecenie władzy, która opiera się na przestępczym segmencie, stawiając tym samym siebie na jednym stopniu z nim.
Zarząd obwodowego zrzeszenia WUT „Proświta” im. T. H. Szewczenki zdecydowanie protestuje przeciwko takiemu bezprawiu i domaga się natychmiastowego uwolnienia patrioty i inteligenta Ołeksandra Ratuszniaka. Władza, która boi się inteligencji i opiera się na przestępczości, jest skazana na upadek!
...ob'iednannia „Proświty” im. T. Szewczenki Ołeksandr Pieczora, przewodniczący obwodowej organizacji Partii Obrońców Ojczyzny Mykoła Hordijenko, Ołena Słobidska (miejska organizacja partii „Udar”), adwokat Wołodymyr Pawłyczenko (miejska organizacja Ludowego Ruchu Ukrainy), przewodniczący miejskiej organizacji Ogólnoukraińskiego Społecznego Zrzeszenia Inwalidów „Związek. Czarnobyl. Ukraina” Wiktor Winogradow, bandurzysta, przewodniczący zarządu WOOS „Młoda Proświta” Witalij Moroz. Przewodniczącym rady koordynacyjnej wybrano Witalija Moroza. Od teraz lubieniecy, którzy zechcą przyłączyć się do WO „Majdan”, będą mogli to zrobić, zwracając się do miejskiej organizacji tego społecznego zrzeszenia.
Машинний переклад
My, kobiety Ukrainy, zwracamy się do tych, w których rękach obecnie skoncentrowana jest władza: do deputowanych Partii Regionów, do sędziów i prokuratorów, do struktur siłowych i do Wiktora Janukowycza. Wciąż jest czas, by podjąć wyważone decyzje, które pozwolą zmniejszyć napięcie w społeczeństwie i nie dopuścić do wybuchu wojny domowej. Nadszedł czas, by wykazać się męstwem i odwagą, mądrością i miłością do swojego narodu. Nadszedł czas, by niezwłocznie znaleźć konstruktywne rozwiązania, które pozwolą rozpocząć konstytucyjny proces pojednania narodu i nie przeciągać go na miesiące. Boli nas patrzenie na przemoc, tortury i zabójstwa ludzi. Naród od samego początku wyszedł na pokojowy protest, by zademonstrować swoje oddanie europejskim wartościom. Władza nie usłyszała narodu. A teraz nie możemy znieść patrzenia na to, jak w lutowy mróz po różnych stronach barykad stoją synowie naszego narodu. Nie powinni być wrogami! Majdany Ukrainy i innych krajów świata pragną, by nasz naród żył w wolnym kraju, gdzie nie ma korupcji, gdzie panuje sprawiedliwe prawo i gdzie każdy ma prawo do szczęśliwej przyszłości. My, ukraińskie kobiety, dążymy do tego, by powrócić naszych mężczyzn do pokojowego życia. Pragniemy pokoju.
Машинний переклад
Włodymyr BEZCZASNYJ, przewodniczący Lubeńskiego Klubu Medialnego
3 stycznia w Łubnach odbyły się zebranie założycielskie założycieli Lubeńskiej Miejskiej Organizacji Społecznej „Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia «Majdan»”. Oprócz założycieli na tym zebraniu obecni byli działacze społeczni miasta oraz przedstawiciele partii opozycyjnych. Propozycję utworzenia w Łubnach miejskiego oddziału WO „Majdan” jednogłośnie poparli wszyscy obecni na zebraniu. Wybrano radę koordynacyjną lubeńskiego „Majdanu”. Weszły do niej poetka i dziennikarka Natalia Baklaj, przewodnicząca miejskiej
Машинний переклад
Samotność — czy to dobrze, czy źle? Jeśli myśleć po filozoficznemu, to i tak, i nie. Jednych ona zachwyca, a innym wydaje się dziwna. Jedni pragną zrozumieć samotników, podczas gdy inni potępiają ich czyny i dążenia. Jednoczy wszystkich ten sam jedyny lub jeden z niewielu, który, odseparowawszy się od wszystkiego, co tradycyjne, buduje według własnych praw swoją, do niczyjej niepodobną świątynię sztuki. Chcą do niej trafić nawet zwolennicy wszystkiego, co skostniałe, którzy w codziennej krzątaninie, w ciągłym poszukiwaniu lepszego nie dostrzegają uroków zesłanego przez Boga życia. Darem twórczej samotności, przyciągania do swojego oryginalnego — intelektualnego i wysokiej klasy artystycznej — poetyckiego, prozatorskiego, publicystycznego słowa los obdarzył znanego pisarza współczesności Wiktora Baranowa. Mykoła STEPANENKO, Połtawa. Baranow — postać samotna we współczesnej poezji. Mychajło Słaboszpycki
To imię jest znane ukraińskiemu słuchowi, jest dobrze znane poza granicami naszego państwa: w 1989 roku poeta zwrócił się do rodaków ze swoim wyrzutem, pytając, czy mamy godność narodową, czy ukształtowaliśmy tożsamość narodową, i sam udzielił na to mądrej, jednoznacznej, pełnej krystalicznie czystej moralności odpowiedzi: Pytam siebie, pytam was, ludzi, Pytam książek, rozglądam się na każdej stronie — Gdzie ten rok, gdzie ten miesiąc, ten przeklęty tydzień i dzień, Kiedy przestaliśmy być dumni, że jesteśmy — Ukraińcami? * * * Ukraińcy moi! Daj nam, Boże, i szczęścia, i sił. Można żyć i jako chochoł — i nie zgorzknie od tego bochenek chleba. Tylko kto kiedyś niebo pochyli nad waszymi mogiłami, Jeśli nie zdradzona przez was, znieważona przez was Ukraina… Wiersz, który od razu wlał się w ludowo-poetycki żywioł, stał się pieśnią, a mówiąc ściślej, to „prawdziwym patriotycznym hitem” (Mychajło Słaboszpycki), pomagał wywalczyć niepodległość, rozjaśniać zamgloną imperialną ideologią ludzką świadomość. Utwór „Do Ukraińców” — to rdzeń dopiero co opublikowanego zbioru „Otaw nievidyma dusza” (Niewidzialna dusza odrostów). Zadeklarowano w notce wydawniczej, że ma on potężną energię i wysoki ładunek estetyczny, a także przekonuje o tym, że jego autor ma niski próg bólu. To — być może najważniejsza spośród wszystkich jego zalet literackich. Nazwa zbioru jest romantyczno-realistyczna. Wiktor Baranow zebrał obfite plony na swoim artystycznym polu, ale to, jak dzieli się swoimi planami, — to dopiero początek wielkiej, zaplanowanej na wiele lat sprawy. Wiersze Baranowa w metaforycznym widzeniu — to otawa, czyli trawa, która odrosła na miejscu skoszonej, ale nie wysuszona, nie złożona w kopki czy stogi, nawet nie przywiędła, a ta, którą trzyma się na święto, którą ściele się na podłodze w chacie na Zielone Świątki lub którą kładzie się w Wigilię na pokucie i stawia na niej kutię oraz uzwar. Poeta swoim kolejnym wymownym przyjściem do wielbicieli, którzy niecierpliwie na to czekali, zaświadcza o okresie swojego nowego — dojrzałego i doskonałego — kwitnienia, kiedy jego dusza żarliwie zapragnęła nowego słowa i odnalazła je. Z romantycznego podniebienia zeszła na grzeszną ziemię i pragnie ponad wszystko wszędzie zaprowadzić ład, bo zło nie ma granic, a cierpliwość już się kończy, bo w „bezdrożach kalendarza / Znikają daty. / I sieje się kosmiczny pył / Na milczące krzyże mogił, / I płacze matka”. Dusza, czytamy między wierszami, to nie ciemny las, a widzialny i jednocześnie niezgłębiony świat wewnętrzny ze wszystkimi jego nastrojami, uczuciami, przeżyciami, zmianami i odnowami, z nieśmiertelną niematerialną podstawą w człowieku, która stanowi istotę jego bytu: Dusza jeszcze nie wycierpiała się I przez to jeszcze żywa… Schowawszy pod korzenie żałość, Trawa rosnąć nie zapomina I świat odrostami zadziwia, Siebie w nich po raz kolejny wskrzesza. Zgadzamy się z Mychajłą Słaboszpyckim, który dobrze zna się na współczesnej literaturze i potrafi subtelnie ją analizować, że Wiktor Baranow — to „postać samotna we współczesnej poezji”. Jego utwory poetycko-prozatorsko-publicystyczne, które pojawiały się zazwyczaj na przemian, a bywało, że i synchronicznie, mają wykwintną, oryginalną, ale niepozbawioną naturalnych zarysów formę, która od razu czaruje i bierze w duchową niewolę każdego, kto ją pojmuje, rozwikłuje. A to dlatego, że cała rymowana i nierymowana liryka — to wykwit słownie wygrawerowanej myśli o naszych radościach i bólach, ziemskich grzechach i ich odkupieniu, że idzie ona z serca, płynie z duszy, powstaje jako wyzwania czasu, jako natychmiastowa i skuteczna reakcja na wszystko, co dzieje się wokół. Mychajło Słaboszpycki tłumaczy samotność Wiktora Baranowa tym, że „nie podchwyciła go żadna z ówczesnych fal literackich. Nie „zapisał się” ani do prestiżowej wtedy „Kijowskiej szkoły”, której krąg, jeśli zaliczyć tam wszystkich statystów i epigonów, był znacznie szerszy, niż dzisiaj figuruje w literackich kalendarzach. Nie wzorował się on też na potężnych osobowościach poetyckich… (jedni z nich debiutowali trochę wcześniej od niego, drudzy równocześnie, trzeci trochę później, ale wszyscy oni byli obok i mogli łatwo na siebie wpływać); ale Baranow cały czas trzymał się na uboczu i cierpliwie wypracowywał swoje „firmowe” chwyty literackie”. Są w tym i jakieś ukryte przyczyny — samowystarczalność, pewność słuszności wykonywanej sprawy, piękna duma, szczególny, tylko jemu właściwy talent zanurzania się we współczesne i minione realia z obowiązkową projekcją na przyszłość. Nie chce się przesadzać, nie ma najmniejszej ochoty lepić z pisarza ikony. Pojawia się jednak samoczynnie pragnienie, natchnione po pobycie w pracowni Baranowa, wyróżnić najbardziej znamienne cechy zbioru „Otaw nievidyma dusza”, do którego weszły nowe i wcześniej publikowane wiersze, i uwypuklić rysy osobowości jego autora. Nie chciałbym obciążać się czyimiś myślami o literackim talencie Wiktora Baranowa. Jednak nie udało się powstrzymać od pokusy choćby pobieżnego zapoznania się z posłowiem Teodozji Zarwnej, której poświęcony jest głęboko filozoficzny wiersz z metonimicznymi obrazami zamieci, która „zamiata / Czarne i czerwone, i białe wybiela też”, ptasiej rozpaczy, która „bije rozpaczliwie w szybę”, wiosny, która „gdzieś tam odezwie się… głosami irynii”, a nad nią „Trzaśnie… zimy zamaszysty malachit”. Zbiór jest obfity w dedykacje — Walentynie Dawydenko, Mychajłowi Słaboszpyckiemu, Borysowi Finkelsteinowi, Lubow Hołocie, Borysowi Kyryczence. Jest i jeszcze jedno przypisanie — Lidzie. Domyślamy się, a nie — dokładnie wiemy, że jest ono adresowane do muzy — ukochanej żony Lidii Petriwny. Poezja, o której mowa, nie jest zabarwiona intymnością, jej wewnętrzny rytm — to melodia dwóch serc, które zlały w jedną całość szczęśliwe lata, wspólność poglądów, wszystko to, co wielbimy jako rodzinne ognisko. Małżeńskie szczęście ma swoją filozofię, przekonuje Wiktor Baranow. Jest ono nie tylko „Balsamem uzdrawiających białych rąk twoich, / Co goi krzyk oczu moich smutnych”, ale i pożegnalnym wieczorem, który „topi się w ołów, / Żeby jutro znów wylać się w spotkanie, / Żeby jutro znów nakreślić szaleństwo / Na niebie, które przyodziane jest w ołów”. Śladem Teodozji Zarwnej powtarzamy: twórczość poetycką Wiktora Baranowa dobrze ilustruje prawo wahadła — „z jaką siłą odpycha się w lewo, z taką samą odpycha się w prawo”, a mówiąc ściślej, to „pierwsze odepchnięcie — niemal instynktowne — uciec od tak zwichniętej rzeczywistości, która wypełniła jego prozę — w stronę własnej duszy, jak do schowka, bo jeśli nie ma gdzie schować się przed resztą świata, to takim schowkiem stajesz się, naturalnie, ty sam. Czyli twoja poezja”. Liryczny bohater, a w nim łatwo rozpoznajemy autora „Otaw nievidyma dusza”, nie zamyka się w sobie, nie zdradza swoich zasad: pragnie uśmierzyć palący ból społeczny, zlikwidować niesprawiedliwość, zasiać dobro i zgodę. On, w końcu, wyjaśnia aż zaognioną przyczynę tego, dlaczego „pośród nas wyrosło niewiele gromkich idei”, ponieważ „My po prostu szliśmy, / I oto za to zapłata: / Już nie ziarno ściele drogę, a ścierwo, / I droga prowadzi w niebyt na oślep”. Swoją twórczością Wiktor Baranow przypomina Mychajłowi Słaboszpyckiemu „rozjaśnioną mądrość późnego Rylskiego”, jego lirycznego bohatera, który „zrozumiał i przyjął nieodwołalną prawdę — idąc drogą życia, idziemy do śmierci; i nikt tu w niczym nam nie zaradzi, nikt nie anuluje surowego wyroku, wydanego każdemu życiu, gdzie pierwszy krok w ten świat już jest pierwszym krokiem do mogiły”. Wśród „poetyckich krewnych” autora zbioru „Otaw nievidyma dusza” są Łeonid Perwomajśkyj i Ihor Muratiw. Do nich można dołączyć jeszcze Panasa Myrnego. I nie tylko dlatego, że ci dwaj mistrzowie słowa niezawodnie utrzymują w różnych stuleciach na swoich barkach ukraińską poetycko-prozatorsko-publicystyczną przestrzeń duchową, ale i z innej — prostszej, bardziej codziennej, właściwie literackiej — przyczyny: dialog Wiktora Baranowa ze spoczywającym w Bogu Mykołą Somem współbrzmi z żałobną supliką, „wysłaną” przez Panasa Myrnego „na tamten świat Iwanowi Piotrowiczowi synowi Kotlarewskiemu dwudziestu dwóch radnych połtawskiej dumy miejskiej, którzy oddali swoje głosy za postawieniem jego pomnika na ulicy Protopopowskiej”, w której, między innymi, powiedziano o tym: Gdybyś ty, sławny nasz Iwanie, Usłyszał, co radzą mieszczanie, Jak ciebie mają szanować… To, zapewne, ty ze swoim Eneaszem Nam zaśpiewałbyś nie to, A po moskiewsku byś zagiął, I tak by głośno i ostro Skręcił słówko to, jak drogę, Żeby i głuchy je usłyszał! Baranow zawiadamia „rodzimego… nieosiągalnego” Mykołę Soma, który w popiele umiał wydobywać „Czyste bryzgi diamentów, oszlifowanych złotem słów”, którego wyszywanki pieśni „Ziemię całą obleciały”, że ukraiński świat nie zmienił się, on „taki sam, jak był: trochę dobry, a bardziej — sprzedajny, / I tak samo zadyszany, i niepewny, jak lisi ślad”. Wśród zasług Wiktora Baranowa jest i to, że swoimi wierszami utrwala on skomplikowane ścieżki ukraińskiej historii z tym wielce znamiennym ostrzeżeniem, że „wstępujemy w ślady / Przedostatniej biedy, / Jak wilk w styczniu”, „Biczując siebie, niczym kata”, błądzimy w trzech sosnach i siebie rozpoznajemy w błądzących. My, pisze poeta, nijak nie wyjdziemy ze snów, które rozciągnęły się na stulecia: W pierwszym śnie do nas przychodzi los. W drugim śnie ukazuje się nam wolność. W trzecim — nic w ogóle Nam nie przynosi wiatr dziki z pola. Żal przenika duszę, kiedy autor deklaruje, że „Zmęczona pohukuje sowa, / Strzela po lasach rozryw-trawa, / I my bylibyśmy już gotowi się obudzić — / Lecz sen wciąż trwa, wciąż trwa…” Tę myśl dość przedmiotowo przekazuje poezja „Narodowa gramatyka” — Ukraińców gubi prosty i stary jak świat zasada: Ja nie mogę, ty nie możesz, on (ona, ono) nie może. My nie możemy, wy nie możecie, oni nie mogą… — A ktoż może?! — Jak to kto? Dziad Pichto. Lecz nadzieje na niego są jeszcze bardziej płonne: — Jeśli tam u was zupełnie nikt nie może, to już wam i sam Pan Bóg nie pomoże. O! W trzech różnych pod względem motywowym, a także pod względem formy rozdziałach zbioru — „Kopanie ogrodu”, „Witraże wierszy wolnych”, „Sonetarium do-moll” — mistrzowsko wyrysowano jesień, którą poeta uwielbia, dla którego słowo „jesień” — „jak narkotyk, / Hipnotyczny dźwięk na dwie sylaby”, jak „Najbardziej przejmujący w całym roku dotyk”. On „na jesień zachorował”, zawsze z niepokojem, uroczyście wita ją i, być może, dlatego, że w szczyt tej pory — na dzień Pokrowy Najświętszej Bogurodzicy — mama podarowała mu życie. Ze szczególnym ściskiem odbiera się poezję — zwrócenie się do własnej duszy z prośbą, aby ona, „kiedy z klepsydry… losu wypłynie cała woda do kropli”, zamieszkała w pisarzu znowu. Szczerze wybłaguje on u sił nieziemskich, żeby stało się to wszystko w tej samej chacie, „do ścian której w powódź podchodziła Dnieprowa woda”, „w ten sam dzień na Świętą Pokrowę, w ten sam rok w połowie wieku...” Fundamentem zbioru „Otaw nievidyma dusza” obok już wspomnianego wiersza „Do Ukraińców” jest oryginalna pod względem formy poezja „Geografia polityczna”: Zniemczone Niemcy, Zturczona Turcja, Zbułgaryzowana Bułgaria, Zmadziaryzowane Węgry, Sakartwelo istotą — Iberia, Niedostrzelana Iczkeria, Zospidniczona Szkocja, Ztulipanowana Holandia, Cała wyśpiewana Italia, Cała w kogutach barwnych Galia, Zsłowaczona Słowacja, Polski pycha niewykorzystana, Babińska Babińszczyzna I zrosyjszczona Ukraińszczyzna. Zatem mamy całkowicie zrosyjszczoną Ukraińszczyznę, kiedyż doczekamy się całkowicie ukrainizowanej Ukrainy? Sama z siebie ona się nie pojawi. Trzeba ją codziennie, z wypełnionym po brzegi dobrem i prawdą sumieniem wywalczać, i pomagać nam w tym będzie mądre pouczenie duchowego samotnika Wiktora Baranowa: Zamyślenia czarne odmodlimy u Boga, Z białych uszyjemy szaty święte. I — w drogę! Bo tylko droga Wyprowadzi w porę i dokładnie do celu.
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
MOSKIEWSKIE HISTORIE Z UKRAIŃSKĄ OBECNOŚCIĄ «19 февраля 1844. Москва»
Neglinną, a koło Kremla w jej miejscu rozbito piękny Ogród Aleksandrowski… Cztery setki świątyń ze złotymi kopułami, Bożymi krzyżami: „Święta białokamienna…” — westchnął Taras Hryhorowycz… Rozglądał się zachwycony, przyglądał się oszołomiony, a gorzkie łzy coraz bardziej napełniały nie tylko oczy, lecz i duszę.
Bez wątpienia, że w Moskwie szczególnie odczuwalne stały się dla Szewczenki przypomnienia wszechwiedzącego Bodiańskiego o historii kozackiej Ukrainy, zgodne z jego bolesnymi przeżyciami: nie wrócą zaporożcy, nie powstaną hetmani, nie okryją Ukrainy czerwone żupany.
Taras Hryhorowycz gwałtownie przewrócił się w łóżku, wspominając, jak Osip Maksymowycz zaprowadził go na Plac Arbacki i pokazał miejsce, skąd kozacy hetmana Piotra Sahajdacznego szturmowali Moskwę w dzień Pokrowy w 1618 r. A jeszcze przypomniał słowa Mariany z historycznego dramatu Szewczenki „Nikita Hajdaj” o tym, „jak Sahajdaczny z kozakami Moskwę i Polskę wojował”… Ach, ten Bodiański ma jednak zaporoską duszę!
Wtedy też nagle w świadomości Szewczenki rozbłysło gorzkie pytanie, na które my do dziś nie odpowiedzieliśmy w pełni: Za co ż walczyliśmy z Lachami? Za co ż rżnęliśmy się z ordami? Za co żeśmy włóczniami bronowali moskiewskie żebra?
Jak długo nie pozwalano narodowi ukraińskiemu usłyszeć właśnie tych słów swojego proroka! Carscy urzędnicy III Oddziału, gdy tylko wiersz wpadł im w ręce, przekreślili cytowane wersy, zaznaczając — „nota bene”. Dalej — więcej.
W „Kobzarzu” Szewczenki wydanym w 1867 r. w tekście poety dokonano grubej podmiany — zamiast „moskiewskie żebra” pojawiły się… „tatarskie żebra”. Nawet Mychajło Hruszewski, który jeszcze w wieku siedemnastu lat pisał o tym, że „rujnowali kozaczeńki moskiewskie mury”, występując na szewczenkowskim święcie we Lwowie w 1896 r., cytował właśnie poprawionego poetę. Takie bezlitosne wypaczenie stało się „modne” w czasach sowieckich. Iwan Dziuba i Mykoła Żulynski trafnie zauważyli, że robiono to „aby nie obrazić Moskwy”. Co więcej, także słowo „Lachami” zastąpiono słowem „panami”.
…Szewczenko raz po raz przeżywał, jak stał nieopodal bogatych kremlowskich pałaców i soborów, a nad Arbatem wschodziło słońce i świątecznie oświetlało kopuły nowej smukłej dzwonnicy i dawnej, masywnej świątyni świętego Tychona Amafuntskiego. Jego niepojęcie przyciągała ta cerkiew. Powoli podszedł do wejścia, przeczytał napis: „Cerkiew Tichona Cudotwórcy, co u Arbackich bram”. Nie wszedł do środka. Bodiański opowiedział, że świątynia ma ponad dwa wieki, została poświęcona przez patriarchę w obecności carycy Zofii. Tu często bywają profesorowie Uniwersytetu Moskiewskiego… Taras Hryhorowycz uważnie słuchał, ale zdaje się, nie słyszał. Coś niewyjaśnienie niepokojącego zamieszkało w duszy…
Siedemnaście lat później — w kwietniu 1861 r. — w tej cerkwi stanie trumna z prochami Szewczenki, stąd rozpocznie się jej droga na koniem ciągnionym wozie pogrzebowym na Ukrainę…
Przygaszony niepokój nie opuszczał go także w nocy, zmieszany z ostrym bólem za ubogi, zaniedbany Czyhyryn, który był godzien wysokiego hetmańskiego losu… Na dworze już świtało, gdy Taras Hryhorowycz zerwał się z łóżka i szybko zaczął pisać:
Czyhyrynie, Czyhyrynie,
Wszystko na świecie ginie,
I twoja święta sława
Jak pyłek ulata
Za wiatrami zimnymi,
W obłoku ginie,
T. Szewczenko. „Dary w Czehrynie 1649 roku”
Nad ziemią lecą lata,
Dniepr wysycha,
Rozsypują się mogiły,
Wysokie mogiły —
Twoja chwała… a o tobie,
Starcze słabowity,
Nikt ani słowa nie wypowie,
Nikt nie wskaże,
Gdzie stałeś. Po co stałeś. I nawet z kpiną nie powie!!
Wydaje się, że na całym świecie nie wylano jeszcze w jednym wierszu tyle gorzkiego bólu narodowo-patriotycznego. Szewczenko nigdy nie wywyższał swojego narodu ponad inne, ale uważał jego cierpienia za historycznie niesprawiedliwe, nadludzkie. Nieukojone bóle duszy stawały się jeszcze piekielniejsze w imperialnej Moskwie. Tak, tak! Właśnie obecność poety w Moskwie nadała „Czehrynie, Czehrynie…” rzadkiej przenikliwości i żałoby za sprawą narodową. Podkreślam to, ponieważ tradycyjnie uważa się, że „wiersz napisany został pod wrażeniem odwiedzin Szewczenki w Czehrynie (stolicy hetmańskiej w latach 1648—1676)”. Co więcej, Stepan Smal-Stocki swego czasu kategorycznie oświadczył, że w poezji „Czehrynie, Czehrynie…” „nic a nic nie wskazuje na… jakikolwiek związek z rozmowami Szewczenki z Bodiańskim…”. Najwyraźniej, jakoby Szewczenko wszystko wiedział także bez tych rozmów. Oczywiście, że wiedział! Iwan Dziuba trafnie nazywa „Czehrynie, Czehrynie…” „swoistą poetycką kwintesencją przeżytego i przemyślanego w ciągu dziewięciu miesięcy pobytu — nie pobytu, życia — w Ukrainie…”. Wszystko się zgadza! Ale nie wolno w żaden sposób lekceważyć tego, że wiersz „Czehrynie, Czehrynie…” został napisany w Moskwie! Poetycka katharsis dokonała się właśnie tam! W Moskwie wylała się także groźna nadzieja Szewczenki, że jego słowo jednak posłuży uciśnionej Ukrainie, a z jego łez, zasianych na zoranym przez niego ugorze, wyrosną…… Posłuchajcie sami…
Nie drzyjcie, myśli, nie palcie,
Może znów odzyskam
Moją prawdę nieszczęsną,
Moje ciche słowo.
Może wykuję z niego
Do starego pługa
Nowy lemiesz i odkładnicę.
I w ciężkie jarzma…
Może zoram ten ugór,
A na ugorze…
Zasieję moje łzy,
Moje szczere łzy.
Może wzejdą i wyrosną
Noże obosieczne,
Rozpłatają podłe,
Zgniłe serce, ciężkie,
I wycedzą krwawą ropę,
I nalejądą żywej
Kozackiej tej krwi,
Czystej, świętej!!!
Zatem, wycedziwszy krwawą ropę z chorego serca, wlejemy w nie żywej, czystej, świętej krwi kozackiej. W tych wierszach niewidocznie obecni są kozacy wojska hetmana Piotra Sahajdacznego, którzy z pewnością mogli zdobyć Moskwę szturmem, ale od niej odeszli — chodziło o silną, naprawdę państwową i szlachetną krew kozacką. Mówiąc słowami Mykoły Żulińskiego, poezja „Czehrynie, Czehrynie…” ma „narodowo-ocalający sens”. I nie mniej! W ostatniej strofie młody poeta wyraził przytłumioną, lecz niewygasłą nadzieję, która nieuchronnie wykiełkowała po półtora wieku w hymnie państwowym Ukrainy:
Śpij, Czehrynie, niech giną
Dzieci wroga,
Śpij, hetmanie, aż powstanie
Prawda na całym świecie.
Następnie na zawsze zapisał: „19 lutego 1844. Moskwa”. W mieście Szewczenko napisał jeden jedyny wiersz, ale był to „Czehrynie, Czehrynie…”! Ta poezja niewątpliwie świadczy o tym, że Moskwa wywoływała u Szewczenki ciężkie emocje i refleksje, ale też wykształciła jego poetycki głos oraz uczucie narodowej godności i ludzkiej niezależności.
Машинний переклад
Do organizacji ukraińskich w Rosji
Członków i oddziałów Związku Ukraińców Rosji oraz Federalnej Narodowo-Kulturalnej Autonomii Ukraińców Rosji (1993–2012)
Członków i oddziałów Kongresu Ukraińskiego Rosji
20 stycznia w Moskwie, w siedzibie Narodowego Centrum Kultury Ukrainy, odbyło się pierwsze posiedzenie społecznego komitetu jubileuszowego z okazji 200-lecia urodzin Tarasa Szewczenki. Zatwierdzono skład komitetu: L. Diaczenko (Kongres Ukraiński Rosji); J. Barabasz, L. Bilan, W. Hiriżow, J. Duba, R. Kadirow, O. Karasjowa, W. Krykunenko, M. Lindiuk, W. Semenenko, M. Semenenko, W. Skopenko, D. Soroka, F. Takun („Ukraińcy Moskwy”); T. Kluczniknowa („Krynycia”, rejon puszkiński obwodu moskiewskiego);
M. Kuceńko („Ukraina”, Nižnewartowsk); J. Sawenko („Werbyczenka”, Nizhnekamsk); N. Łytwynenko (Ukraińcy obwodu murmańskiego); L. Skrypnikowa, S. Rukawisznikowa („Kalina”, Republika Karelii); N. Romanenko („Krynycia”, kraj chabarowski); M. Sołonewycz (Ukraińcy, Łangepas, Chanciisko-Mansyjski Okręg Autonomiczny); S. Paniak (Ukraińcy Jekaterynburga); L. Moskalenko (Ukraiński chór „Horlyca”, Władywostok); S. Wynnyk („Szary klin”, Omsk); N. Tomaszewska („Świtanok”, obwód twerski). Na posiedzeniu rozpatrzono kwestie organizacyjne. Przewodniczącą komitetu jubileuszowego została Wiktoria Skopenko. Zastępcami przewodniczącej są Tetiana Kluczniknowa i Walerij Semenenko, odpowiedzialny sekre
Rzecznik komitetu — Wiktor Hirżow. Rozpatrzono ogólny plan działań z okazji jubileuszu, zaproponowany przez ukraińskie organizacje w Rosji. Istnieje potrzeba dopracowania ogólnego planu. Wyodrębniono najważniejsze kompleksy działań i określono ich koordynatorów.
Na uczczenie jubileuszu Szewczenki zostanie poświęcone 4. forum ukraińskiej młodzieży Rosji, które odbędzie się w maju 2014 r. w Petersburgu. Koordynatorką forum młodzieżowego komitet jubileuszowy wyznaczył przewodniczącą Towarzystwa „Криниця” z rejonu puszkińskiego obwodu moskiewskiego Tetianę Kluczniková.
W Petersburgu zaplanowano przeprowadzenie dużego kompleksu działań, m.in. w Akademii Sztuk Pięknych, gdzie Taras Szewczenko spędził ostatnie lata życia. Teatr muzyczno-dramatyczny „Eneasz” przedstawi kompozycję teatralną „Dumy Tarasa”, przeprowadzi prezentację płyt z 200 wierszami Szewczenki w języku ukraińskim i rosyjskim. Zaplanowano wystawę ukraińskiego znawcy Szewczenki Ruslana Telipskiego „Pomniki Szewczence”, międzynarodowe konferencje naukowe „T. H. Szewczenko — wehikuły czasów” oraz „T. H. Szewczenko i jego petersburskie otoczenie”. W Akademii Sztuk Pięknych planuje się umieszczenie dużego rushnyka, który w Kijowie przygotowuje Mykoła Stepanenko. Koordynatorem kompleksu działań w Petersburgu jest Mykoła Lindiuk.
Literaturoznawca, poeta, tłumacz, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy oraz Związku Pisarzy Rosji, zastępca dyrektora Biblioteki Literatury Ukraińskiej w Moskwie Witalij Krykunenko wykonał dużą pracę przy przygotowaniu zbioru nowych przekładów poezji T. Szewczenki na język rosyjski. Do zbioru weszło ponad 200 utworów, które przetłumaczyli M. Kobzjew, J. Pietrow, P. Panczenko, W. Szewczenko oraz inni poeci rosyjscy, dobrze znający język ukraiński, historię i kulturę, co pozwoliło adekwatnie oddać w przekładach treść i duchową siłę poezji T. Szewczenki.
Wydawca Fedir Takun planuje wydać zbiór nut „Pieśni na wiersze T. Szewczenki”. Koordynatorem wszystkich publikacji jest Wiktor Hirżow, który ma zapewnić relacjonowanie w mediach działań ukraińskich organizacji Rosji związanych z uczczeniem jubileuszu Szewczenki.
Apogeum uczczenia pamięci Wielkiego Kobzarza przez ukraińską społeczność Rosji ma stać się Ogólnorosyjskie Forum Kultury Ukraińskiej „Kobzar”, które odbędzie się w maju 2014 r. w Moskwie, w sali im. Czajkowskiego.
Praca nad uczczeniem pamięci T. Szewczenki trwa. Propozycje od organizacji, poszczególnych osób i informacje o działaniach prosimy przesyłać do Ogólnoukraińskiego komitetu jubileuszowego na adresy: [kontakt ukryty], vskopen7[kontakt ukryty], [kontakt ukryty].
V. SEMENENKO, zastępca przewodniczącego
Машинний переклад
Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки
sprawę z jej premierą, aktem twórczym!), a przy tym już rozumiesz, że prawdziwie żywym, realistycznym czyni to dzieło obecność w nim irracjonalnego ziarna, tej granicy między świadomym a podświadomym, nadświadomym — nocą, pierwotnym chaosem, światowymi otchłaniami. „Nie należy zapominać — mawiał filozof Giorgio de Chirico — że obraz powinien być odzwierciedleniem głębokich uczuć i że głębokie oznacza dziwne, a dziwne jest oznaką nieznanego i niepoznanego. Po to, aby obraz wyszedł poza granice ludzkiego, tam, gdzie brak zdrowego rozsądku i logiki. W ten sposób zbliża się do snu i marzycielstwa”. Ludzka ranga osobowości Jewhena Nyszczuka jako aktora, jako człowieka, jako obywatela daje mu prawo wyjść na poziom, gdzie nie być całościowym, obnażonym, szczerym duchem, psychiką, pamięcią jest niemożliwe. Tutaj samej gry za mało. Zaprezentowany przez Kijowską Akademicką Warsztatnię Sztuki Teatralnej w tym spektaklu Teatr — jest skromny i oszczędny. Im bardziej ucieka się do języka aluzji, tym większą swobodę daje naszej wyobraźni, i tym bardziej odczuwalne stają się jego wypowiedzi. Inną cechą tego spektaklu jest jego obrazowa szczodrość. Jego głównym podejściem jest porównanie, kontrast, umiejętność dostrzeżenia podobieństwa w różnym, niepodobieństwa w podobnym. Rym dla tego spektaklu — to i rytm, i sposób ruchu z zachowaniem równowagi, a także sposób powrotu do powiedzianego wcześniej. Ten ruch ze zderzeniem dwóch różnych szeregów leksykalnych tworzy najbardziej sprawczy stan jego obrazów. Z tego zderzenia wykrzesuje się światło — światło obrazu. Metafory i sensowne rymy spektaklu tworzą wielkie, nasycone pole asocjacyjne. Jedną z przesłanek udanej gry z przedmiotami w tym spektaklu jest, bez wątpienia, sam aktor. To on zrozumiał reżysera w pół słowa i tak, jak sam reżyser, włada sekretami scenicznego groteski, której istota polega na podporządkowaniu wewnętrznych impulsów zadaniu dekoracyjnemu. Światopogląd spektaklu „Piękna bestia w sercu” chce się nazwać dziecięcym. U jego podstaw czyta się myśl o jedności świata. Pogański mistycyzm spektaklu — jest po prostu magiczny! O magii niewiele powiesz, tylko w działaniu poczujesz obecność sił i energii, które działają na świat jak na żywy organizm. Poprzez impresje reżysera i aktora przeziera myśl o kulturze jako ukrytym i chronionym źródle energii. …I ty przy mnie, i ptaki, i łodygi. W drodze i niebo nad nami z ciebie, I morze z ciebie… W epoce totemicznej kosmos wyobrażał się człowiekowi jako taki, który rozmawia. Mówił szelestem drzew, szumem wiatru, pluskiem wody, ptakami, zwierzętami, ziemią. „Duch — pisał M. Maksymowycz w przedmowie do zbioru pieśni małoruskich z 1827 roku — nie znajdując jeszcze w samym sobie szczególnych form dla pełnego wyrazu w głębi zrodzonych uczuć, zwraca się do natury, z którą on ze względu na swój młody wiek przyjaźni się, w jej języku widzi, czuje podobieństwo swoje wierniej… Dlatego właśnie znajdujemy takie porównania z otaczającą naturą — tak częste rozmowy z bujnym wiatrem, drobnym deszczem, czarnymi chmurami…”. Oto i Ołeksij Kużelnyj z Jewhenem Nyszczukiem próbują tańczyć z żywiołami, one są u nich — cząstką kosmosu, niezależną postacią z własną kapryśną i okrutną grą. To wszystko. Najważniejsze jest oto. W moich oczach mrok nie nocował Oddajcie je, u kogo światła mało Komu przejrzeć w życiu nie przyszło! Iskry tego utalentowanego spektaklu, jestem pewien, są zdolne rozpalić artystyczne ognisko!
Машинний переклад
Wasyl NEWOŁOW, pisarz, kandydat nauk o sztuce, profesor
Ojczyzna, Miłość i Wolność — od samych początków twórczości Wielkiego Mistrza te pojęcia dla Mykoły Stepanowycza Wihranowskiego były bliskie na tyle, że ich emocjonalne znaczenia raz po raz się zbiegają. I nie jest to dziwne, gdy się wmyślić i zrozumieć, że są to wyższe symbole życia. Pochodzą z jednego korzenia i jednej energii — witalistycznego zachwytu ziemianina, który „wstał z kolan i niebo wziął za gwiazdy”. Nie gdzieś i kiedyś, nie ktoś i jakoś — tutaj, na brzegach Dniepru, w południe XX wieku w świecie, rozdartym szaleństwem polityk, człowiek poczuł własną wszechmoc, nienasycone pragnienie życia i tworzył według praw piękna, i przekazał to w swoich poezjach. To udało się poczuć również reżyserowi nowego spektaklu. Nie poczujecie w obrazach Ołeksija Kużelnego przybliżenia, nagiej abstrakcji, ogólników… Osobliwość jego reżyserii (a ona, jak mi się wydaje, jeszcze i teraz, jak u prawdziwego mistrza, znajduje się w aktywnym okresie poszukiwań, jednak już dziś są wszelkie podstawy twierdzić, że jest właśnie taka) polega nie na badaniu jednostkowego i nie na myśleniu ogólnym, bo jego uwagę coraz częściej dziś przyciągają granice ich łączenia — przejście obrazu w symbol i stosunek tego ostatniego do idei światowej jedności, zanurzenie konkretnego zjawiska w żywioł pierwowzorów bytu. Wsiadłem nie do tego samolotu Początkowo Myślałem że wsiadłem do tego samolotu Był On Z jednym skrzydłem Drugim skrzydłem Miałem zostać Ja Ja Nim nie zostałem! O. Kużelny, jak mi się wydaje, poczuł i spróbował pomysłowo oraz utalentowanie przekazać nam swoje wrażenie o niestałości i skończoności wszystkiego co żywe, dwoistości każdego zjawiska. Niepewny krok swój w noc i sad… Serc rozbitych sercopad… Niepewny kroku mój, idź! Niepewny kroku mój, idź!! Niepewny kroku mój, idź!!! Niepewny kroku mój, nie idź… Pragnie on pokazać grę i niewyrażalność jej treści, milczące rozmowy bohatera jego spektaklu czasem porażają, a nasze widowniane wnioski z nich bywają podobne do wybuchów aktorskich metafor. Wihranowskiemu była obca metaforyczna komplikacja. Przeciwnie, jego język poetycki jest lakoniczny i jasny, jednak jest to jasność, jak mawiał Hryhir Tiutiunnyk, absolutnego słuchu artystycznego. „Na okna wił się winogron zielony, Niby ziemi niepowiedziane myśli”, „dziecko zasnęło na ręce, jak słowo na dłoni mowy”, „Iwan-góra nad jarem grzbiet garbi, niesie pod górę całe moje „kocham” — wszystko to przede wszystkim subtelnie zaobserwowana rzeczywistość, nie „podrasowana” pod zadaną poetycką tezę, a odzwierciedlona na tyle wyraziście i przekonująco, że autor staje się współuczestnikiem samego jej istnienia: on już nie po prostu ją odtwarza, a tworzy. Tak i reżyser… wytrwale pragnie budować wizualny obraz swojego spektaklu (a w nim O. Kużelny jest również pomysłowym, paradoksalnym scenografem), jak wybuch zrealizowanego zamysłu, jak pulsujący nurt treści, które to powstają, to gasną… Oto taki sobie filozoficzny, reżyserski „pulsar”… „Piękna bestia w sercu…”, doprawdy, piękna! Człowiek i świat, w którym wszystko jest podległe jego twórczemu ruchowi, nieustannie przechodzą jedno w drugie, istnieją jedno w drugim. Z ogromnym artystycznym taktem w spektaklu zatarta jest granica między „ja” i „ty”, stanem emocjonalnym a otaczającą rzeczywistością: „Dębowy mój kostur, wieczorny chód, i ty obok mnie, i ptaki, i łodygi, w drodze i niebo nad nami z ciebie, i morze z ciebie… droga twarda”. To nie po prostu całkowita jedność duszy i świata, to — niezawodna jedność! W tym spektaklu, jak zresztą i w poezji Wihranowskiego, znajduje potwierdzenie znana dowżenkowska teza o tym, że „artyści są powołani przez naród po to, aby pokazywać światu przede wszystkim, że życie jest piękne, że samo w sobie jest ono największym i najwspanialszym ze wszystkich możliwych dóbr”. O. Kużelny swobodnie podejmuje próbę połączenia w przestrzeni i czasie fikcji i realności, ziemskiego i pozaziemskiego, prowadząc widza przez splot metafor do momentu Prawdy… Jeśli chodzi o bohatera zasłużonego artysty Ukrainy Jewhena Nyszczuka, w istocie współautora O. Kużelnego w jego pracy nad spektaklem — chciałoby się sparafrazować kartezjańskie „Myślę, więc jestem” na „Gram, więc jestem”. Jego aktorskie metafory (jego i reżysera) — w znacznej mierze to ulewa olśnień, odbicia jego ruchu, które właśnie w materii zyskują swoje życie. On jest Homo Ludens — człowiekiem, który gra; a według Schillera, „Człowiek gra tylko wtedy, gdy jest w pełnym sensie człowiekiem, i jest w pełni człowiekiem tylko wtedy, gdy gra”. Lecz Homo Ludens Jewhena Nyszczuka ma oblicze bohatera Dostojewskiego; podporządkowuje on swój pociąg do gry poszukiwaniu Prawdy… To znaczy, w osobie jego bohatera — Poety i Obywatela — niby łączą się, umownie mówiąc, aktor i kapłan: kapłan ochrania i strzeże nienaruszalnych prawd, a człowiek, który gra — świecki prorok — patrzy w przyszłość. Te dwie dziedziny — przeszłości i przyszłości, pamięci i przewidywania — są ciasno i mocno wzajemnie splecione. (Nie na darmo przecież w spektaklu jest tak wiele splotów…). I przy tym są one nierozerwalne. Dar tego niezwykłego aktora (i obywatela również, bo przecież znamy go jako niezmiennego prowadzącego naszego głównego wolnościowego Majdanu, jego swoistego kamertonu) polega jeszcze na tym, że umie on podać modlitwę jako żart, a żart jako modlitwę… O wcielonym przez niego bohaterze można dodać także ciekawą myśl Stendhala, który poprzez stosunek do miłości określał cechy hiszpańskiego charakteru. Przypomnę jego słowa: „W hiszpańskim narodzie widzę żywego przedstawiciela średniowiecza. Nie zna on mroków drobnych prawd, właściwych dziecięcej próżności jego sąsiadów. Głęboko przyswoił sobie prawdy ważne i ma dość rozumu oraz woli, by podążać za dalekimi wnioskami z nich… Hiszpan jest surowy, nieco szorstki, niezbyt uprzejmy, pełen dziwacznej dumy, nigdy nie zajmuje się innymi”. Was tak nikt nie kocha. Ja jeden. Ja was kocham, jak przeklęty. Do śmierci. Ziemia na niebie, wieczór, szczęście, dym, Lata i rok, śniegi, wodą starte, One mi jedno tylko: wy i wy… Zgodnie z tym również liryka intymna Wihranowskiego, która w końcu nigdy nie była językiem tylko o miłości do kobiety, a była językiem o duchowej bezmiarze ludzkiego wszechświata, łagodnieje i wypogadza się, gorycz nieosiągalnego zmienia się przejmującym docenieniem darowanego w życiu. Tak, nie można w pełni zrealizować się dla siebie, nie można oddać siebie całego jednej, niechby najdroższej, osobie, ale można i trzeba wierzyć w znaczenie swojego „małego” wkładu w duchową mnogość narodu, któremu darowano nieśmiertelność. A kiedy ty coś do tej mnogości dodałeś — to i tobie… To zdobyte w twórczym samospaleniu Mykoły Wihranowskiego rozumienie swojej roli na ziemi, beziluzoryczne i zarazem życiotwórcze, zwycięskim kontrapunktem zabrzmiało również w spektaklu Kużelnego-Nyszczuka. Ja to do czego?! Moim zdaniem, i cel bohatera Jewhena Nyszczuka polega właśnie na podporządkowaniu zasady naśladowania rzeczywistości poszukiwaniom jej tajemnej, nadzmysłowej treści. Nieco zaostrzając myśl, mogę dodać: on nic nie wie o życiu, ale wszystko wie o jego istocie. W nieznaną dotąd artystyczną kompozycję połączyły się w jego twórczości heroiczna etyka naszego narodu i rzadkie poczucie piękna, energia nieśmiertelnych obrazowych znaczeń, którymi wypełnia się świat wokół nas. „Jeszcze pachnie fala jabłkiem i ciałem, i suszy głowę za kwieciem swoim mak”, „Ja was kocham, jak sól swoją — Sywasz, jak lasu pierś swoją listek ostatni”, „Pod ciemnymi żaglami nocy Tutaj, tutaj, na te jedwabne wody, Na niebieski dźwięk miłości i wolności, Na niebieską Roś, co w snach moich płynie…” — tak umiał powiedzieć tylko Mykoła Wihranowski. A ja bym dodał, tak może zagrać tylko Jewhen Nyszczuk! Oto i my, kiedy oglądamy ten spektakl, to wkraczamy w ciemną i wielką dziedzinę niewysłowionego, gdzie panują subtelne nastroje, spojrzenie żywych oczu, nasycona pauza, trwa krystalizacja metafory, i razem z aktorem próbujemy odgadnąć zagadkę niepojętego. Przyszła moja pora ciebie spotkać, Wstąpić na twój huczący próg! Naznaczony surowym prawem żyć, — Z tobą rozminąć się ja nie mógł! Na zaproponowanym szkicu przyszłego spektaklu, który może jeszcze się gruntować, nawet nieco zmieniać (bo mamy przecież
Машинний переклад
Spuścizna artystyczna Mykoły Łysenki jest ogromna. W tym bezcennym dorobku narodowym szczególne miejsce zajmują jego opery, których napisał jedenaście, nie licząc jeszcze dwudziestu jeden przedstawień dramatycznych, do których kompozytor napisał muzykę, współpracując z zespołami koryfeuszy ukraińskiego teatru. Swojej najsłynniejszej opery, dramatu narodowo-muzycznego „Taras Bulba”, Łysenko tak i nie zobaczył na scenie, pomimo propozycji Piotra Iljicza Czajkowskiego, by wesprzeć jej wystawienie w jednym z moskiewskich teatrów. Do „Natalki Połtawki” napisał rozbudowany akompaniament fortepianowy i wstęp. Pozostałe wielkie opery, w szczególności feerię „Utopiona”, operę-satyrę „Eneida”, kompozytor zorkiestrował sam. Szeroko znane ukraińskiemu widzowi są jego trzy pierwsze ukraińskie opery dziecięce: „Koza-Dereza”, „Pan Kocki”, „Zima i wiosna”. Ale czy nie najpopularniejszą była i pozostaje jego pierwsza ukraińska opera — „Noc wigilijna”, której w zeszłym miesiącu minęło 140 lat od czasu premiery. O historii napisania i wystawienia „Nocy wigilijnej” rozmawiamy z kierowniczką Muzeum M. W. Łysenki, Roksaną SKORULSKĄ. — Pani Roksano, jak wiadomo, skutkiem niewiarygodnie dzikich represji rosyjskiego caratu wobec wszelkich przejawów ukraińskiego życia (najpierw ukazem emskim z 1863 roku, a dwa lata później wprowadzono jeszcze surowsze ograniczenia cyrkularzem wałujewskim) był zakaz nie tylko wydawania książek, gazet, wystawiania przedstawień teatralnych w języku ukraińskim, ale także tłumaczeń tekstów na ukraiński z rosyjskiego czy jakiegokolwiek języka europejskiego. Jak więc Mykoła Łysenko uzyskał od petersburskich cerberów pozwolenie na wystawienie „Nocy wigilijnej”? — Mykoła Witalijowycz Łysenko, ukończywszy Konserwatorium Lipskie i otrzymawszy błyskotliwe europejskie wykształcenie zawodowe, w 1871 roku ostatecznie osiedla się w Kijowie. Zaczyna koncertować, a wkrótce powstaje artystyczne kółko amatorskie Lindforsów-Łysenków-Staryckich. Ich pierwszą wspólną pracą była operetka „Czarnomorce”. Wystawiona została po raz pierwszy w ogródku Lindforsów (znajdował się w dawnym (obecnie zburzonym — przyp. red.) budynku przy ul. B. Chmielnickiego naprzeciwko dzisiejszej Narodowej Opery Ukrainy). Tam, nawiasem mówiąc, był pierwszy ukraiński ogródek i mieszkała rodzina Lindforsów. Po ogromnym „domowym” sukcesie „Czarnomorcуw” kółko zabrało się za „Noc wigilijną”. I pierwsze przedstawienie „Nocy wigilijnej” jako operetki w 2 aktach odbyło się w 1873 roku ponownie w lokalu Lindforsów. Pierwsze libretto, złożone do cenzury, podpisane było przez Ołeksandra Lindforsa. Oficjalnie był on Szwedem. Więc miało to wywrzeć na cenzurze teatralnej w Petersburgu wrażenie, że rękopis to nie małoruski, a szwedzki wariant. I ta niewielka sztuczka wtedy zadziałała. W tej sprawie M. Łysenko w liście z 7 marca 1873 r. do H. Załubowskiego pisał, że „niedawno otrzymana z Głównego Urzędu do spraw Druku jego (tj. M. Staryckiego) operetka „Noc wigilijna”, napisana dla sceny według Gogola („Noc przed Bożym Narodzeniem”). Muzyka do niej moja. Jak Bóg da Wielkanocy doczekamy, to i na deskach wielkiego teatru Kijów ją zobaczy”. — Ale przecież to nie był jeszcze ten wariant opery, który potem zdobył taką popularność? — Sukces pierwszych „domowych” przedstawień „Nocy wigilijnej” uskrzydlił autorów i popchnął ich do następnego kroku. Sofija Rusowa (Lindfors) wspominała, że przerobieniem utworu zajął się Starycki. W krótkim czasie libretto zostało napisane, ale praca M. Łysenki nad partyturą posuwała się niezwykle powoli — kompozytor był obciążony licznymi prywatnymi lekcjami i wydawaniem zbiorów pieśni ludowych. Zdarzało się, że Mykole Witalijowyczowi zabierano buty, żeby zostawał w domu i mógł popracować nad nową operą. Ale przez lato swoją muzyczną część pracy jednak wykonał. Do reżyserii na pomoc Staryckiemu zaproszono Pawła Czubynskiego. „Z dwoma reżyserami — pisała Sofija Rusowa — oczywiście dobre przedstawienie było zapewnione, ale ile powstawało tu konfliktów, humorystycznych zdarzeń między oboma reżyserami i artystami: jeden wymaga, żeby Oksana w uniesieniu, zobaczywszy Wakułę, stała na skrzyni — i potulnie wesoła zawsze Olha Ołeksandriwna lekko skakała na stół, który miał być zamiast skrzyni; drugi reżyser, przeciwnie, uważał to za niemożliwy efekt i chował piękność w gąszcz chórzystów; jeden dodawał Sołosze zbyt wiele frywolności, drugi nadawał jej jakąś poważną powściągliwość. Ale wszystkie te konflikty, spory nie wpływały na ogólny zachwycony nastrój, a jedynie dodawały żywości...”. — Wreszcie, na początku 1874 roku kijowska publiczność teatralna dowiedziała się o tym, że 25 stycznia w Kijowskim Teatrze Miejskim odbędzie się premiera „Nocy wigilijnej” — „małoruskiej opery w 4 aktach. Tekst według Gogola M. P. Staryckiego, muzyka M. W. Łysenki. W dekoracjach, kostiumach i w ogóle w oprawie będzie zachowana dokładność etnograficzna. Suma, która pozostanie po pokryciu kosztów wystawienia, pójdzie na korzyść głodujących samarczyków”... — Właśnie tak zaznaczano w ówczesnych afiszach. „Dokładność etnograficzną” pomógł odtworzyć Fedir Wowk, który wykonał szkice wnętrz izb Sołochy i Wakuły. Wasyl Tarnowski przekazał ze swojej bogatej kolekcji ukraińskich staroci wszystko, co niezbędne: nie tylko sprzęty domowe (naczynia, rohatki-pogrzebacz-chwytak, dywany), ale także zaporoski strój, broń, siodło, narzędzia kowalskie, obrazy Mamaja itp. do dekoracji scen opery. Wykonane szkice Wowka (bardzo dokładne kopie) do opery zwiedzający mogą obecnie zobaczyć w naszej ekspozycji muzealnej. — Kto wykonywał główne role? — Oksanę grała Olha Ołeksandriwna O’Connor-Łysenkowa. Uczestniczka przedstawienia, pisarka Ołena Pczilka, wspominała, że właśnie taką połtawską dziewczynę-„czarodziejkę” wyobrażał sobie Gogol, malując postać Oksany w „Nocy przed Bożym Narodzeniem”: „Nadzwyczajna uroda, czarujące spojrzenie brązowych oczu, zalotny uśmiech, powab całego zachowania dziwacznej piękności! Właśnie taką pięknością była Olha Ołeksandriwna, taki powab był w każ-
w jej ruchu! Wydawało się, że za taką Oksanę poczciwy Wakuła rzeczywiście mógł „i diabłu duszę oddać”! Stanisław Iwanowicz Gabel, Polak rodem z Ukrainy, absolwent Konserwatorium Paryskiego, basso cantante, którego odnalazł sam Łysenko, dał wysoce artystyczny typ ostatniego zaporoskiego kozaka. Był to idealny Paciuk, zarówno pod względem muzycznym, jak i scenicznym. Choć wszyscy artyści dobrze wykonywali swoje role, najbardziej wyróżnili się grą aktorską, oprócz Gabela, Lipska (Sołoch), Matwijiw (diak), student Nowicki (Czub), Ołeksandr Rusow (Wakuła) oraz postać zbiorowa — chór. Wielki chór, któremu Mykoła Witalijowycz w „Nocy wigilijnej” wyznaczył jedno z głównych miejsc, był naprawdę jak jeden aktor! Ta sama Ołena Pcziłka pisała, że „wspaniałe śpiewy kolędowe, zwłaszcza „Oj chodyw-brodyw misiać po nebi”, różnorodne inne śpiewy chóralne, to żwawe jak fale, to smutne, mocno przykuwały uwagę słuchaczy!”… — Jakie wrażenie wywarła ukraińska opera na widzach, w szczególności na recenzentach? — „Noc wigilijna” odniosła ogromny sukces, przerosła wszelkie oczekiwania. Publiczność z zachwytem witała zarówno sam utwór, jak i jego wykonanie oraz artystów. W ciągu kilku dni, odkąd po raz pierwszy na wielkiej scenie wystawiono „Noc wigilijną”, operę grano jeszcze trzy razy. Kijów był przepełniony ariami i śpiewami chóralnymi z „Nocy wigilijnej”, choć Boże Narodzenie dawno minęło — była zapusty i wkrótce miał nastać wielki post. Dość przychylnie odniosła się oficjalna krytyka do tego doniosłego wydarzenia w życiu kulturalnym nie tylko Kijowa, ale i całej carskiej Rosji. Zrozumiałe, że w tamtym czasie prasy ukraińskojęzycznej z wiadomych przyczyn nie było. Recenzje ukazały się w rosyjskich wydawnictwach. Na przykład „Sankt-Pietierburgskije wiedomosti” opublikowały duży artykuł „Małorusskaja opiera w Kijewie”. Zaznaczono w nim między innymi: „…nie tylko przybyło nowe dzieło muzyczne do liczby tych, którymi zaczyna bogacić się rosyjska sztuka, ale, co o wiele ważniejsze w skutkach, występuje na światło dzienne nowy typ w tej sztuce…”. — Jak potoczyły się dalsze losy opery „Noc wigilijna”? — Zachwyceni „Nocą wigilijną” byli nie tylko wyrafinowani miłośnicy pięknej sztuki scenicznej, kijowski blichtr, ale i przeciętni bywalcy teatrów. Jednak jej dalsze losy nie ułożyły się pomyślnie. Ostateczną redakcję „Nocy wigilijnej” wystawiono w Charkowie na profesjonalnej scenie w 1883 roku z wielkim sukcesem, ale znów — 3—4 razy. Jeszcze jedną inscenizację zrealizowano w Kijowie w 1904 roku z okazji jubileuszu Łysenki. Co prawda, wystawiały ją ukraińskie trupy muzyczno-dramatyczne, z którymi (nawet ze Staryckim) Łysenko kłócił się z powodu niedostatecznego profesjonalnego poziomu wykonania muzycznego. Po jego śmierci odbyło się kilka wystawień, z których ostatnim był efektowny spektakl Opery Lwowskiej z okazji 150-lecia kompozytora w 1992 roku. Rozmowę prowadził Mykoła CYMBAŁIUK nadaje spektaklowi bardziej dramatyczne brzmienie. Choć spektakl „Inkrustacje” trwa niedługo, to w tym krótkim czasie odczuwa się duchową energię, siłę natury, siłę wielkiej poezji, która inspiruje do życia, do ponownego włączenia się w rytm życia. W tym roku spektakl „Inkrustacje” odbędzie się 18 lutego, jak zawsze w Młodym Teatrze. Zatem wszyscy chętni mają możliwość go obejrzeć.
Машинний переклад
Olga Smyk, Kijów
W Akademickim Teatrze Młodym w Kijowie wystawiono poetycko-muzyczny spektakl „Inkrustacje” według utworów Liny Kostenko. Premierowy pokaz tego spektaklu, przygotowany z okazji urodzin poetki, odbył się już 19 marca 2010 roku. „Inkrustacje” to wspólny projekt Teatru Młodego i projektu „Tel'niuk: Siostry” przy wsparciu technicznym studia nagrań „Komora”. W spektaklu znalazły się wiersze z różnych zbiorów poetki: „Przez lata i smutek”, „Jesienne sonety”, „Nieśmiertelnym ruchem skrzypka”, „Inkrustacje”, „Lotne katreny”, „Dusza tysiącleci szuka siebie w słowie”.
Główne role grają ludowa artystka Ukrainy Lidia Wowkun oraz zasłużone artystki Ukrainy Halina i Lesia Telniuk. Lidia Wowkun czyta wiersze, a siostry uzupełniają spektakl obrazem muzyczno-piosenkowym. Lidia Serhijiwna tak zręcznie oddała obraz poetki, jej nastrój słowem, gestem, mimiką i intonacją, że słucha się poezji, wstrzymując oddech. Delikatne brzmienie bandury i przyjemne głosy sióstr Telniuk znakomicie uzupełniają przedstawienie. Umiejętnie wykorzystano też grafikę komputerową, która uwspółcześniła spektakl. Połączenie technologii komputerowej i żywej ludzkiej duszy na-
Машинний переклад
Mychajło KAMENIUK Zdjęcie autora Ale w naszych kanałach telewizyjnych panuje tabu na dobro. Monopol na powielanie strachu, horroru, zboczeń, rozlewu krwi, przestępczości. Jakby zły Karabas-Barabas przyszedł do państwa, usiadł w nim i schował do kieszeni złoty kluczyk od słonecznego pałacu. Zaćmienie świadomości jest bezdenne. Ale mimo wszystko… Ostatnią niedzielę stycznia w Nowogrodzie Wołyńskim na Żytomierszczyźnie tradycyjnie uważa się za Dzień Kuma. Autorem i realizatorem tego wcale nie żartobliwego pomysłu jest miejscowy przedsiębiorca, właściciel sklepu „TelefonЪ”, znany działacz społeczny Andrij Hazarow. Kumoterstwo w rozumieniu mieszkańców Nowogrodu Wołyńskiego wcale nie jest smutno znanym rozdawnictwem przywilejów i stanowisk, które przyjęły się w ukraińskich korytarzach władzy. Nowa tradycja ma na celu przywrócenie prawdziwej istoty pojęcia „kum” w prawosławnej Ukrainie: to ojciec chrzestny (nanaszko) twoich dzieci, przez całe życie odpowiedzialny za nie przed Bogiem, to prawdziwy towarzysz i przyjaciel, który pospieszy z pomocą w złej godzinie. Sam Andrij Hazarow ma już ponad 1200 kumów. A wszystko dlatego, że osobiście inicjuje chrzty w cerkwi małych mieszkańców Nowogrodu Wołyńskiego, wśród których jest wiele dzieci osieroconych oraz dzieci z niepełnosprawnościami fizycznymi. W Nowogrodzie Wołyńskim znajduje się sanatorium-pensjonat dla dzieci z zespołem Downa. I Hazarow, z wykształcenia pedagog, stał się jednym z najbardziej gorliwych opiekunów tej humanitarnej placówki. Tutaj prawie wszystkie dzieci — wczorajsze i obecne — zostały jego chrześniakami. Wiele z nich już dorosło i zaprasza drogiego chrzestnego na swoje uroczystości rodzinne, do czego czasami musi odbywać najdalsze podróże lotnicze. Ponieważ wielu jego chrześniaków zostało adoptowanych przez zagranicznych obywateli. Nie myślcie, że ze swojego skromnego biznesu rodzina Hazarowa, w której jest czworo własnych dzieci, żyje wystawnie. Raczej żyje tak, jak wszyscy rodacy, którzy mają pracę. Ale Andrij Hazarow i jego bliscy są niepomiernie bogatsi od wielu milionerów i polityków, którzy latami obiecują nam, że doczekamy się zeszłorocznego śniegu w czasie postu przed świętem Przemienienia Pańskiego. Oddając większą część zarobionych pieniędzy nieszczęsnym sierotom, Hazarow osiąga szczyty chrześcijańskiej dobroczynności. Ma szczęście, którego nie da się kupić za nic. „…może kiedyś będzie w czasie postu przed świętem Przemienienia Pańskiego śnieg zeszłoroczny. Bójcie się prawdy, ludzie! Bójcie się, tak jesteśmy grzeszni… Bój- Tajemnica chrztu Nad łóżeczkiem małego chrześniaka cie się — kiedy bezsilna, bójcie się — kiedy, jak proca… Jak rozryty grób, stała się ludowa prawda. Bójcie się dniem i nocą, bójcie się, kiedy buntuje. Niech nie wypali oczu — lepiej niech zabandażuje. Do piekła prosta droga, zwłaszcza dla możnych. I nie bać się Boga — bójcie się Go nie znać…” Tak bardzo chce się rano, albo po powrocie z pracy, czy w weekend włączyć KANAŁ DOBRYCH WIADOMOŚCI, żeby przekonać się: nie wszystko tak źle w państwie duńskim! Że jest jeszcze wokół niemało ludzi, którzy wytrwale budują Ukrainę dla siebie i w sobie, dla swojego otoczenia, w końcu dla swojego narodu. Że nie jesteśmy jeszcze martwym, skutym lodem terytorium i że jednak przebijają się spod śniegu promienie przebiśniegów zgodnie z wszechświatowym prawem zwycięstwa dobra nad złem. Chrzestnemu A. Hazarowowi nowi rodzice raportują o wychowaniu jego chrześniaków w rodzinach, przesyłając zdjęcia PRZEDPŁATA—2014 PRZEDPŁATA—2 0 1 4 Koszt przedpłaty Koszt przedpłaty (z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi):
Машинний переклад
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział tematyki społecznej Petro ANTONENKO 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadia KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBALIUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN 278-63-69 Redaktor dyżurny Nadia KYRIAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano z gotowych fotoform w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Łączny nakład w lutym — 14 800 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y „Słowo Proświty” — 30617
Машинний переклад