Сторінка · с. 5сторінка оригіналу ↗
Odszedł do wieczności Stepan Sapelak
Слово Просвіти, №06 за 2012 рік
pisanych ręcznie wielkich ulotek, które kończyły się hasłami: „Wolność ukraińskim patriotom!” — chodziło o represje z lat 1972—1973 przeciwko inteligencji; „Hańba polityce rusyfikacji!”, „Niech żyje rosnący ukraiński patriotyzm!”, „Wolność słowa, druku, zgromadzeń!”. KGB 19 lutego 1973 roku aresztuje Sapelaka. W lutym—czerwcu aresztowano również resztę członków grupy. Sapelakowi inkryminowano przechowywanie rękopiśmiennej książki W. Marmusa z pieśniami powstańczymi oraz napisanie wiersza o „antysowieckiej treści”, a także podsłuchiwanie zagranicznych stacji radiowych i „rozpowszechnianie oszczerczych wymysłów, szkalujących sowiecki ustrój państwowy i społeczny”. 1 lutego 2012 roku w Charkowie w 61. roku życia zmarł Stepan Sapelak, członek Rosochackiej Młodzieżowej Patriotycznej Organizacji Podziemnej, więzień polityczny (1973—1981), aktywny uczestnik ruchu narodowowyzwoleńczego, poeta, członek PEN Clubu (1988) oraz Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy (1991), laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki (1993). Sąd obwodowy w Tarnopolu 24 września 1973 r. skazał siedmiu członków organizacji na podstawie cz. 1 art. 62 KK USRR („Antysowiecka agitacja i propaganda”) oraz 64 („Działalność organizacyjna i udział w organizacji antysowieckiej”), w tym Sapelaka na 5 lat pozbawienia wolności i 3 lata zesłania. Karę odbywał w łagrze o zaostrzonym rygorze WS-389/36 we wsi Kuczino w obwodzie permskim. Brał aktywny udział w głodówkach i protestach więźniów, w przekazywaniu informacji na wolność, za co był wielokrotnie karany karcerem. Jako jednego z najmłodszych więźniów, Stepana lubili żołnierze UPA — 25-letni więźniowie — i opiekowali się nim. Tak więc, kiedy 23 czerwca 1974 r. został brutalnie pobity przez strażników, następnego dnia wybuchł strajk protestacyjny, w którym wzięło udział 45 więźniów politycznych różnych narodowości. W lutym 1978 roku Sapelaka wywieziono etapem na zesłanie do wsi Bogorodskoje w rejonie ulczskim Kraju Chabarowskiego. Żył w ciężkich warunkach. Po zwolnieniu w 1981 roku nie pozwolono mu zameldować się w rodzinnych stronach, na Zachodniej Ukrainie. Podejmował kilka prób zameldowania się w różnych miejscach ZSRR, ostatecznie osiadł na stacji Udjanka (wieś Choroszewe) pod Charkowem. Pod koniec lat 80. i na początku 90. Sapelak brał aktywny udział w ruchu na rzecz niepodległości Ukrainy i demokratyzacji społeczeństwa. Był członkiem Ukraińskiej Grupy Helsińskiej od 30.12.1987 r., założycielem charkowskiego oddziału Ukraińskiego Związku Helsińskiego (1989). Autor-założyciel i redaktor-organizator czasopisma Ukraińskiego Stowarzyszenia Niezależnej Twórczej Inteligencji „Katedra” (1988). Za tomik wierszy „Dzień młodych liści” Stepana Sapelaka w 1988 r. przyjęto do PEN Clubu i na jego zaproszenie jeździł do Niemiec, przebywał w Kanadzie, USA i Anglii. W 1989 r. powrócił do Charkowa. S. Sapelak był laureatem nagród im. I. Franki (USA), im. braci Łepkich. Za tomik wierszy „Pasja miłości” został uhonorowany Ogólnoukraińską Nagrodą Literacką imienia W. Swidzinskiego. Za tomik wierszy „Długotrwały rwany krzyk” w 1993 r. przyznano mu Państwową Nagrodę im. T. Szewczenki. W 2005 r. został odznaczony Orderem „Za Zasługi” III klasy. Mieszkał w Charkowie. Pozostawił w rodzinnej wsi 82-letnią matkę Hannę Kostiwnę, w Charkowie — wdowę Switłanę Iwaniwnę, synów Tarasa i Ostapa, córkę Anastasiję. Imię Sapelaka wraz z imionami wszystkich członków Rosochackiej organizacji młodzieżowej 26 stycznia 2012 roku zostało uwiecznione na tablicy pamiątkowej na budynku Czortkowskiego Kolegium Pedagogicznego.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
