Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗
„Pożegnanie z pustynią” już niedługo
Слово Просвіти, №10 за 2012 рік
— Mykoło Hryhorowyczu, zwycięzcą międzynarodowego konkursu scenariuszy filmowych na przyszły film z okazji 200-lecia Tarasa Szewczenki został… — …Scenariusz filmowy Ołeksandra Denysenki „Pożegnanie z pustynią”. Jest on mistrzowsko wykonany. To prawdziwie samodzielne dzieło artystyczne. Określiłbym jego gatunek jako kinoballadę. Albo kinopowieść, jak u Iwana Dracza. Przypomnijmy jego „Kijowską fantazję na temat dzikiej róży-szypszyny” — „I w dźwiękach pamięć się odezwie”, napisaną razem z Iwanem Mykołajczukiem. Scenariusz Ołeksandra Denysenki „Pożegnanie z pustynią” odtwarza ostatnie lata pobytu Tarasa Szewczenki w Twierdzy Nowopietrowskiej, dokąd „szeregowca z politycznych przestępców” wysłano 14 października 1850 roku na łodzi pocztowej pod dowództwem chorążego K. A. Jerykłyncewa. Ten okres — od października 1850 roku do sierpnia 1857 roku — pobytu Tarasa Szewczenki w Twierdzy Nowopietrowskiej charakteryzuje się tym, że Szewczenko przez te sześć lat nie pisał poezji. Za to z dzieł malarskich z okresu zesłania w Twierdzy Nowopietrowskiej dotarło do nas 179 rysunków, wśród nich — 128 pejzaży Karatau. Szczególnie twórczo płodna była ekspedycja w Karatau, prawda, oryginały rysunków z czasów tej ekspedycji nie zachowały się. Oczywiste jest, że przyszły film, przyуроczony do 200-lecia od dnia urodzin Tarasa Szewczenki, powinien ukazać widzom przede wszystkim Szewczenkę-poetę i Szewczenkę-artystę. Genialnego twórcę, który pozostawił Ukrainie i ludzkości unikalne arcydzieła artystyczne zarówno w twórczości literackiej, jak i w sztukach plastycznych. Czy scenariusz Ołeksandra Denysenki zapewnia takie możliwości dla ukazania w dziele filmowym maksymalnie pełnego obrazu Tarasa Szewczenki? Odpowiedzieć jednoznacznie na to pytanie jest trudno. I właśnie dlatego, że objąć w jednym scenariuszu, w jednym filmie ten ogrom dramatycznych kolizji, wewnętrznych dramatów, przeżyć moralno-psychologicznych, poszukiwań twórczych, objawień, wątpliwości i wahań, które przypadły w udziale Szewczence, jest niemożliwe. Scenarzysta musi odnaleźć w biografii życiowej i twórczej artysty ten najbardziej wyrazisty kontrapunkt, którym on, niczym magicznym kluczykiem, „otworzy” los i duszę geniusza. Ołeksandr Denysenko postanowił otworzyć widzom przyszłego filmu Szewczenkę poprzez odtworzenie niezwykle skomplikowanego okresu w jego życiu. Chodzi o ostatnie lata i miesiące pobytu w Twierdzy „Pożegnanie z pustynią”, ten długotrwały w czasie pojedynek o honor żony komendanta Agaty Omelianiwny oraz o Szewczenkę, którego nie chce wypuścić na wolność okrutny Kosariew, efektownie „zagra” na ekranie. Uważam, że w filmie o Szewczence nie trzeba przedstawiać dla dramatycznego wzmocnienia nieszczęść i przeżyć, które przypadły w udziale Poecie, takich epizodów, jak zaplanowane zabójstwo go na polowaniu czy śmierć od żądła wpuszczonej do niego do karceru jadowitej żmii. Niczym nieusprawiedliwiona jest też wielojęzyczność, którą wypełniony jest scenariusz. Jasna sprawa, że Szewczenko na zesłaniu porozumiewał się w języku rosyjskim, pisał powieści i dziennik po rosyjsku, ale po co nam film o Szewczence w języku rosyjskim? Ten językowy „winegret” w scenariuszu „Pożegnanie z pustynią”, jeśli myśleć o jego realizacji filmowej, niczym nie jest uzasadniony. Jednak uważam, że scenariusz Ołeksandra Denysenki „Pożegnanie z pustynią” jako kinopowieść godnie zasłużył na zwycięstwo. — I kilka słów odnośnie „Historii jednego donosu”… — Ten scenariusz — to rzetelnie zweryfikowana według źródeł historycznych historia zdrady przez studenta Uniwersytetu Kijowskiego Ołeksija Petrowa członków Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego. Żadnych szczególnych odstępstw od prawdy historycznej autor „Historii jednego donosu” nie dopuszcza. Wszystko pod kontrolą, żadnych szczególnych domysłów, doobrażeń, hipotez. Dynamiczna fabuła, aktywna zmiana kadrów i płaszczyzn czasowych, logicznie umotywowane przeniesienie wydarzeń z jednego miasta czy wsi w inne miejsce. Scenarzysta uważnie śledzi kronikę rozwoju wydarzeń i konsekwentnie prowadzi swojego głównego bohatera do finału: zdrada jest surowo karana własnym sumieniem. Scenariusz Ołeksandra Hawrosza „Historia jednego donosu” można by rekomendować do realizacji ekranowej pod warunkiem przeredagowania akcentów fabularnych. W zeszłym roku, we wrześniu, fundacja „Wielka rodzina” ogłosiła rozpoczęty projekt „Szewczenko”. Przewidywał on przeprowadzenie Międzynarodowego konkursu projektów filmowych na najlepszy film o Kobzarzu, a także przygotowanie konkursu filmów krótkometrażowych młodych filmowców „200=200 filmów”. Oprócz tego, przeprowadzenie corocznego festiwalu „Kobzar forever”, organizację sympozjów rzeźbiarskich według motywów szewczenkowskich. Ale najważniejsze miejsce w projekcie przypisano właśnie międzynarodowemu konkursowi na najlepszy pełnometrażowy film fabularny o życiu i działalności naszego genialnego poety. 5 marca 2012 r. otwarto drugą turę w „Kobzarskiej świetlicy” Ukraińskiego Domu, gdzie odbyła się publiczna obrona projektów filmowych. A zakończyła się następnego dnia w Narodowym Muzeum im. T. H. Szewczenki, gdzie jury ogłosiło wyniki konkursu. Skomentować je poprosiliśmy członka jury, dyrektora Instytutu Literatury, akademika NAN Ukrainy Mykołę ŻULYNSKIEGO.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
