Сторінка · с. 3сторінка оригіналу ↗
Putinizm jako wybór Rosji: co się za nim kryje?
Слово Просвіти, №10 за 2012 рік
Petro ANTONENKO. Wołodymyrowi Putinowi, urodzonemu w Leningradzie, w październiku stuknie 60 lat. Typowa i błyskawiczna biografia partyjna, urzędnicza i służb specjalnych. Główną karierę zrobił w KGB ZSRR. Powrócił do tego resortu już w poradzieckiej Rosji, gdzie kierował FSB. Przenosząc się do Moskwy, bardzo szybko znalazł się na najwyższych szczeblach władzy. Ostatnie miesiące 1999 roku spędził na czele rządu Federacji Rosyjskiej. W ostatnim dniu roku prezydent Rosji Borys Jelcyn, który niespodziewanie opuścił stanowisko na kilka miesięcy przed zakończeniem swojej kadencji, właśnie Putina mianuje pełniącym obowiązki głowy państwa. Potem Putin dwukrotnie zwycięża w wyborach prezydenckich — w 2000 i 2004 r. Ponieważ Konstytucja FR pozwala jednej osobie wybierać się na stanowisko prezydenta nie więcej niż dwa razy z rzędu, w 2008 roku Putin rekomendował na to stanowisko szefa swojej administracji Dmitrija Miedwiediewa, którego wybrano prezydentem, a sam przez kolejne 4 lata był premierem. Ponieważ ta sama Konstytucja nie zabrania politykom wybierać się na stanowisko prezydenta po raz trzeci, ale nie z rzędu, to jesienią ubiegłego roku zjazd partii „Jedna Rosja”, której szefem również jest Putin, wysunął jego kandydaturę na nowe wybory, obiecując w razie zwycięstwa mianować Miedwiediewa na stanowisko premiera. O takiej nominacji już zresztą oświadczył Putin. Oto takie nie szachowe „roszady”, kiedy na szczycie rosyjskiej władzy po raz trzeci pojawia się tandem Putin—Miedwiediew, mimo że to właśnie Miedwiediewa, znacznie młodszego od Putina i bardziej liberalnego, wielu wolałoby widzieć na stanowisku głowy państwa. Ale system to system. Bardzo trafnie scharakteryzował go jeden z liderów prawdziwej (w odróżnieniu od innej) demokratycznej rosyjskiej opozycji, znany polityk, urodzony we Lwowie Hryhorij Jawliński, nazywając ten system władzy w Rosji „korporacją”, czymś w rodzaju zamkniętej spółki akcyjnej, do której miliony zwykłych Rosjan nie mają ani stosunku, ani dostępu. A jednak trzeba przyznać, że to wybór Rosjan, ludzie przeważnie głosowali na Putina. Niech ta przewaga będzie mniejsza niż „rankingi” narysowane przez służalczych autorów, ale wciąż jest to zwycięstwo już w pierwszej turze. Przypomnijmy, że w Ukrainie tylko pierwsze wybory prezydenckie w 1991 roku kandydat Krawczuk wygrał w pierwszej turze, wszystkie kolejne odbyły się w dwóch turach. Zatem dwukrotny premier i trzykrotny prezydent Putin na tym stanowisku spędzi 14 lat: obecnie Konstytucja zwiększyła w Rosji kadencję prezydencką z 4 do 6 lat. A jeśli Putina wybiorą za 6 lat jeszcze raz na drugą kadencję, to będzie już 20 lat na władczym Olimpie. Na poradzieckiej przestrzeni takie rekordy mają chyba tylko Nazarbajew w Kazachstanie oraz Łukaszenka na Białorusi, wybrany przed dwoma laty, po 16 latach prezydentury, po raz piąty (!) jeszcze na 4 lata. (Nawiasem mówiąc, przypadkiem czy nie, ale właśnie te państwa wspólnie z Rosją lepią jakąś namiastkę byłego Związku). Zatem słusznie obecnie w Rosji, tym przedłużeniu ZSRR, już przypominają 18-letnie rządy Breżniewa, ten apoteozę zastoju. Zastój w głowach Rosjan ma swoje wyjaśnienie. Komentując wybór Putina, jeden z liderów naszej opozycji Anatolij Hrycenko bardzo słusznie przytoczył na swoim blogu fragment z książki rosyjskiej pisarki Ludmiły Ulickiej „Kazus Kukockiego”. Istota tego tekstu — totalitarny komunistyczny reżim ZSRR, zrodzony w Rosji, rozdeptał i samą rosyjską nację: miliony najlepszych ludzi zostały zniszczone w wojnie domowej, kolektywizacji, represjach. Ludobójstwo narodu podważyło jego pulę genową. Stąd i pociąg do „stabilności”, nostalgia za czasami radzieckimi. Nie przypadkiem wśród liderów ostatniego wyścigu prezydenckiego w Rosji wciąż te same znajome postacie — szef komunistów Ziuganow i odrażający Żyrinowski. Każdy zdobył swoje głosy, ale część ich elektoratu poparła też Putina — bardzo już podobny jest ten elektorat. I nie tylko nędzą — mimo fantastycznego majątku państwa, zgromadzonego na ropie i gazie, główna masa Rosjan była i pozostała żebrakami. Wołodymyr Putin 4 marca zwyciężył w wyborach prezydenckich w Federacji Rosyjskiej i po raz trzeci został wybrany na stanowisko głowy państwa. Zwyciężył w pierwszej turze, zdobywając prawie 64% głosów. Co kryje się za tym wynikiem? Czy to naprawdę wybór Rosji i jakie będzie miał konsekwencje dla Ukrainy? Dla odpowiedzi krótko przypomnijmy niektóre fakty. Podobny elektorat jeszcze i pociągiem do charyzmy dobrego cara, wpojonymi przez wieki ideami szowinizmu — niech i w podartych „portkach”, ale obywatel wielkiego państwa, które pragnie dyktować wszystko i wszystkim. Oto składowe zwycięstwa Putina. Ale wszystko nie jest takie proste. I zastój Rosji, sądząc po burzliwym protestacyjnym 2011 roku z jego niesłychanymi dla kraju 100-tysięcznymi antyputinowskimi wiecami, wyraźnie nie grozi. Słusznie zauważył politolog Wadym Karasiow, że nowy Putin przyszedł osłabiony, że po prostu miał szczęście złapać ostatnią falę „putinizmu” w Rosji, ale to początek jego końca. Nam w Ukrainie ważne jest wiedzieć: co te wybory będą oznaczać dla naszego państwa? Tutaj opinie politologów są podzielone, o czym świadczyła poniedziałkowa konferencja prasowa w „Interfax-Ukraina”, gdzie na gorąco komentowano wyniki wyborów. Politolog Wołodymyr Bondarenko prognozuje wzmocnienie politycznej i ekonomicznej presji Rosji na Ukrainę, której celem jest wciągnięcie naszego państwa w formowaną przez Rosję namiastkę ZSRR — Euroazjatycką Unię. Również rozpocznie się, ściślej mówiąc, potrwa i zintensyfikuje się podział ukraińskiej własności na korzyść rosyjskiego kapitału. Tym bardziej, że podobne do putinowskiej programy wyborcze mieli wspomniani już liderzy wyścigu Ziuganow i Żyrinowski, którzy mimo deklarowanej opozycyjności mogą wzmocnić pion władzy. Nie jest zbyteczne przypomnieć, że zaledwie kilka miesięcy temu w Rosji odbyły się wybory parlamentarne i najwięcej głosów zdobyły te same siły, co w wyborach prezydenckich. Nieco inny pogląd ma politolog Wołodymyr Fesenko, zarówno w ocenie wyborów, jak i ich konsekwencji dla Ukrainy. I ten punkt widzenia jest bardziej racjonalny. Przede wszystkim nad kim odniósł zwycięstwo Putin? Demokratyczna opozycja za-roku zawitała rosyjskojęzyczna deputowana z Ukrainy. Weszła, kiedy swoje wiersze czytał Ukrainiec z Tuły, pan K. „Co tak smutno? — żwawo wtrąciła rodaczka. — Nie można czy coś weselej?”. Nie wiedziała rodaczka, że inżynier-wynalazca, autor dziesiątek patentów z Tuły czytał wiersze poświęcone aktywiście ukraińskiej społeczności w Tule, którego nieznani sprawcy zabili w klatce schodowej budynku mieszkalnego, a jego żonę okaleczyli. Tak samo nieznani sprawcy w budynku mieszkalnym zabili kierownika ukraińskiego chóru amatorskiego we Władywostoku. Podobnie zdarzyło się w Uljanowsku. Obecnie w Odessie kursują marszrutki z herbami i flagami FR oraz z napisem „Noworosja”. Rządzi w Odessie złośliwy ukrainofob. Na Krymie urzędnik państwowy nie chce widzieć dokumentów w języku ukraińskim. Ministerstwem edukacji Ukrainy kieruje człowiek, dla którego wszystko co ukraińskie jest obce i nienawistne. W najbliższym otoczeniu głowy państwa ukraińskiego — cudzoziemcy. Szef rządu nie zna języka państwowego, urzędnicy państwowi nie posługują się ukraińskim. W telewizji język ukraiński to rzadkie zjawisko. Wstyd i smutno…
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
