Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №11 за 2017 рік

16 с. · 39 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

Ogólnoukraiński tygodnik kulturologiczny, nr 11 (907), 16–22 marca 2017

Olha Bilokin, Larysa Mykolenko Zdjęcia: Jurij Kardasz, Wita Dzyma, Wiktor Tarachan Góra Tarasa od ponad półtora wieku jest symbolem jedności narodu ukraińskiego. Tu strzeże się prastarych tradycji i pielęgnuje nowe. Marcowe pamiętne dni przy grobie Tarasa Szewczenki za każdym razem budzą najdroższe uczucia, uaktualniają sens życia, którego społeczeństwo potrzebuje najbardziej. W 2017 roku leitmotivem uroczystości były pokój, jedność, miłość do Ukrainy. „Swoją Ukrainę kochajcie…” — powiedziano poetyckimi słowami 9 marca, w dniu urodzin Kobzarza, do wielbicieli Ukraińskiego Proroka. Wykładowca znany na Ukrainie i poza jej granicami, szewczenkolog, wiodąca pracownica naukowa rezerwatu Zinaida Tarachan-Bereza, nakreśliła jego rolę w historii „i umarłych, i żywych, i nienarodzonych”. Ku czci Szewczenki na jego miejsce wiecznego spoczynku złożono kwiaty, gościnnie otwarto drzwi ekspozycji muzeów i wystaw, a płótno państwowej flagi, rozwinięte na Górze Tarasa, chłonęło blask promieni słonecznych, błękit nieba i Dniepru. 10 marca wspólną modlitwę żałobną, którą odprawili Metropolita Czerkaski i Czyhyryński Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła Patriarchatu Kijowskiego Ioann, kapłan UPC KP o. Serhij (Nikitin), kapłani i proboszczowie cerkwi Czerkaszczyzny, rozpoczęto w cerkwi Opieki Przenajświętszej Bogurodzicy w pobliżu Góry Tarasa. Przy grobie Szewczenki odbyła się lityja duchownych kilku wyznań za spokój jego duszy. Ten dzień naznaczyły również kwiaty na znak czci i brzmienie wierszy Kobzarza. Wśród innych gości hołd genialnemu Ukraińcowi złożyli przewodniczący Czerkaskiej Obwodowej Administracji Państwowej Jurij Tkaczenko oraz Maryna Poroszenko, żona Prezydenta Ukrainy. Przybyła ona do Kaniwa, aby spotkać się z uczniami dla kontynu- TARAS SZEWCZENKO: «... OD KORZENIA CICHO, MIŁO ZIELONE ODROSTY ROSNĄ. I WYROSNĄ!»

Машинний переклад

Dmytro Pawlyczko Dmytro Pawlyczko Iwan Bohun w Kijowie

A już, gdy z Kijowa, gdzie panuje niewolniczy duch, Ucieka do Petersburga krzykliwy arlekin, Paca ze szpadą, jak z pałką, hrabia Suworow, Bohunowi składamy pokłon za wygnanie. Dmytro PAWLYCZKO Marszałek polny Katarzyny, Suworow, kat Polski, Padł w Kijowie. Moskwo, wyj z rozpaczy! Iwan Bohun stoi na placu. Odradza się mój smutny naród, Oswojony z bronią jak z radłem. A hrabia padł. Imperium zbankrutowało! Zagrała kozacka muzyka. Iwan Bohun na siwym koniu Siedzi, zasłuchany w dzwony. Konający step w kacapskim ogniu, W dymach tonie ziemia doniecka. Piątą kolumnę pożera martwa maź W parlamentarnej karczmie. Panie pułkowniku, z konia nie schodź, Bądź jeszcze tam, gdzie giną bliscy. Naucz atakować z dwóch stron, Dumnie walczyć jak w grze, Rozrywać pęd wrogich czołgów, Trzymać broń jak modlitwę. Naucz nas szanować rodzinną krew, Kochać czarno-purpurowe wstęgi. Swoją śmierć, jak Bóg, przezwyciężyłeś, Ukrzyżowany przez szlachtę w dąbrowie. Hetmanom mówiłeś prawdę. Naucz Dumnie ogłaszać władzy prawdę; Swoje życie, jak pieśń, niosąc, Aż do ostatniego akordu. Nikomu nie służyłeś, tylko jej, Jednej, jedynej Ukrainie. Słyszysz, jak na wschodzie grzmi bitwa? Tam czekają na ciebie bracia niezniszczalni. 9.III.2017

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Szewczenkowski marzec na Tarasowej Górze

ciąg dalszy ogólnonarodowego projektu — tworzenia „Księgi Pokoju”, w której dzieci uczestników ATO z różnych obwodów zostawiają zdjęcia bliskich i życzenia pokojowego życia w Ukrainie. Goście obejrzeli ekspozycję Muzeum Tarasa Szewczenki, odpowiedzieli na pytania dziennikarzy. „To błogosławione miejsce, przesycone szczególną energetyką”, — podkreśliła Maryna Poroszenko. 11 marca na „Pielgrzymkę do Kaniwa” po raz trzeci przybyli pielgrzymi Kijowskiej Archieparchii Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego z udziałem Jego Beatytudu Patriarchy UGKK Swiatosława Szewczuka oraz Władyki Josyfa (Miljana), Biskupa Pomocniczego Kijowskiej Archieparchii, którzy celebrowali arcypasterską Boską Liturgię w cerkwi Opieki Najświętszej Maryi Panny. Po zakończeniu liturgii w pobliżu świętego przybytku zasadzono symboliczne drzewo jedności, a także drzewo biblijne — figowiec, po czym odbyła się uroczysta procesja na Tarasową Górę. Ceremonia składania kwiatów pod pomnikiem T. Szewczenki zakończyła się panichidą za spokój duszy Tarasa i wszystkich poległych w obronie wolności Ukrainy. Zakończenie na str. 3

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

bezprawnym, bezgłosnym popychadłem u panów, lecz zmienią paradygmat i będą prowadzić natchnioną mowę o niezwykłym chłopcu, który aż promieniał wielkim talentem, który bez taty i mamy, i bez, wydawałoby się, żadnych szans na sukces, stworzył sam siebie. I to jego promieniowanie widzieli wszyscy — i ten samowolny pijany diaczek, z którym mały Taras czyta psałterz nad zmarłymi, — a czyta on najlepiej ze wszystkich swoich rówieśników — i nawet narowisty Paweł Engelhardt, do którego chłopiec przychodzi po pozwolenie na naukę u malarza z Chlypniówki, bo od dzieciństwa kocha rysować żołnierzy i konie, to jego największa pasja, i on uparcie szuka nauczyciela. Engelhardt szybko zrozumiał, że w jego ręce trafił prawdziwy skarb, wszak Taras jest najdowcipniejszy, najzręczniejszy, on wszystko robi z łatwością, z talentem, — lepszego od niego nie znaleźć! I zabiera chłopca najpierw do Wilna, a potem i do stolicy. A Szewczenko tymczasem szkoli się w malarstwie, i jego artystyczne oko wszystko dostrzega. Okazuje się, że pańskie życie też ma swoje sprzeczności. Każdy stan społeczny ma swoją udrękę. I, mimo zrozumiałego antagonizmu klasowego, Szewczenko z czasem napisze i takie słowa, których u nas nieczęsto cytowano: Nie zazdrość bogatemu: Bogaty nie zna Ani przyjaźni, ani miłości — On to wszystko wynajmuje… Praktyczny potomek szwajcarskiego rodu ma swoje plany wobec utalentowanego młodzieńca, więc oddaje go aż na 4-letnią naukę do malarza Szyriajewa, bo chce mieć swojego pokojowego artystę. Ale pan nigdy nie oddałby młodzieńca do nauki, gdyby chłopak tak szaleńczo tego nie pragnął, gdyby nie płonął tym… A wyobraźcie sobie, jak potężny i jasny talent trzeba było mieć, żeby wokół jego wykupu z poddaństwa i wstąpienia do Akademii zakręcili się tak znamienici ludzie, jak Żukowski, Briułłow i wielu innych. To po prostu jakaś nierealna historia!.. Doprawdy historia o sukcesie. Chociaż trzeba uczciwie przyznać: gdyby większość z tych ludzi wiedziała, że pomagają przede wszystkim poecie, a nie artyście, nic takiego by się nie stało. I dzieciom, i studentom warto podkreślać, że silne i sprawcze marzenie otwiera przed nami wszystkie drogi, nawet, wydawałoby się, w najbardziej niesprzyjającym środowisku, jednak do tego trzeba uparcie i katorżniczo pracować. Więc przykład Szewczenki powinien ich uskrzydlać, a nie wpędzać w beznadzieję. Srebrny medal Akademii, akademik grawerstwa, malowidła w Teatrze Bolszoj, wysoko

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Iwan Malkowycz: «Nasz z wami święty obowiązek świadczyć prawdę»

wykształcony młodzieniec, który ma szansę kontynuować naukę w Rzymie, — to wszystko o Szewczence. Czeka go olśniewające życie: widział, jak żyją wyższe warstwy społeczne, umiał być francuzem, był ulubieńcem wesołego środowiska twórczego — bo jest nie tylko artystą, ale także świetnie śpiewa, lekko wierszuje… Okazuje się jednak, że ten jego wewnętrzny blask to bynajmniej nie blask abażura, lecz ogień prawdy. Nigdy nie zapomina o swoich korzeniach ani o tej nieprawdzie, która panuje w jego ojczyźnie. Szewczenko ma odwagę nie zapisać się w szeregi wielbicieli rosyjskiego cara, który choć lewym guzikiem prawej poły, to jednak przyczynił się do jego wykupienia z niewoli. Ale dla geniusza prawda jest ponad wszystko. I Szewczenko przelewa swoją prawdę w poezję, a jego słowa układają się w tak boskiej kolejności, że łącząc się ze sobą, dają nam wieczną, niezniszczalną energię ducha ukraińskiego. Szewczenko rozumie, jak ta prawda może odbić się na jego losie, wie, co robią z tymi, którzy idą przeciw — słowem i czynem, jak rozstrzelany Ryleiew (oto, nawiasem mówiąc, czyim imieniem warto by nazywać… wypada pokazać się ludziom: patrzcie, jesteśmy, bo w czasach, gdy nad słowiańszczyzną unosił się Bóg Stwórca i rozsiewał ziarno geniuszy, które wzeszło w Polsce w roku 1798 (Mickiewicz), w Moskwie w roku 1799 (Puszkin), a na Ukrainie w roku 1814 — o nas nie zapomniano, jesteśmy obecni w Wielkim Bożym zamyśle. Zatem naszym z wami świętym obowiązkiem jest świadczyć prawdę. A prawda dziś jest taka, że nasze państwo prawie nie troszczy się o język ukraiński, że wszystko zaczyna się i kończy na wielomównych, pustych frazesach. Że nas, nosicieli języka ukraińskiego, wciąż wielu z naszych współobywateli traktuje jak dziwacznych tubylców. Że my wciąż, jak słonecznik do słońca, odwracamy głowy na usłyszane ukraińskie słowo. Że do dziś nie uchylono niesławnej ustawy Kiwałowa, która hańbi cały naród. Nierzadko w naszych zrusyfikowanych miastach podchodzą do mnie na ulicach ludzie i po rosyjsku dziękują za książki. Ale przecież moje książki są ukraińskie. To znaczy, że ludzie w ten sposób dają do zrozumienia, że są za tym, aby ich dzieci czytały i uczyły się w języku ukraińskim. Oni z różnych przyczyn z Zdjęcie z serwisu www.president.gov.ua …innych mniejszości narodowych, które tu wspólnie mieszkają). Trzeba ograniczyć do rozsądnego minimum szyldy napisane językiem agresora, a zwłaszcza te o szyderczych nazwach w rodzaju „Warenicznaja Katiusza”, jakby ten Moskal codziennie i co godzinę znieważał naszą nieszczęsną Katarzynę. Mówi się, że ustawa językowa może komuś zaszkodzić, ale to nieprawda. Szkodzi jej brak. Przypomnijcie sobie, ile wspaniałych współczesnych ukraińskich piosenek odkryliśmy dla siebie, odkąd weszła w życie ustawa o kwotach muzycznych. Kiedyś bardzo dowcipnie sparafrazował Szewczenkę wiecznie młody Nazar Honczar. Pisząc o „zdrajcach w bzie”, zakończył swój wiersz wersem Szewczenki, ale w innym brzmieniu: „a słowik nie za tych”. I rzeczywiście, słowik nie jest za nimi. Wiadomo bowiem, że język jest najważniejszym znacznikiem narodowej samoidentyfikacji. Może się zmieniać flaga, herb, a nawet, ku naszemu wielkiemu żalowi, terytorium, lecz jak cytowała Lesia Ukrainka słowa Irlandczyka Thomasa Davisa: „Naród powinien bronić swego języka bardziej niż swojej ziemi… Stracić ojczystą mowę i przyjąć obcą — to najgorszy znak poddaństwa…” Kiedy w czasie drugiej wojny światowej Churchill omawiał ze swoimi urzędnikami budżet, a oni chcieli ciąć wydatki na kulturę na rzecz armii, Churchill oburzył się: „Więc czego będziemy bronić?” — zapytał. Niestety, naszym urzędnikom daleko do Churchilla. Oni (i nie tylko oni) nie rozumieją, że właśnie tu, między tym niebem a tą ziemią, narodziły się takie słowa, jak żyto, Dniepr, łódeczka, marzenie i tysiące innych pięknych słów. I że wszystko tu ułoży się tylko wtedy, gdy język ukraiński będzie rozbrzmiewał wszędzie, gdy będziemy żyć w oceanie ojczystej mowy. Być może jestem utopistą, ale podobna myśl coraz częściej pojawia się w naszej przestrzeni informacyjnej: jeśli tu będzie język ukraiński, to u nas będzie ład, a jeśli nie — tu będzie wieczny Putin, choćby nazywał się inaczej. Jak powiedziano: na początku było Słowo, które, jak wiadomo, kształtuje świadomość. I z tym słowem na pewno powrócimy do samych siebie i wreszcie pełnokrwiście pojawimy się na kulturalnej mapie świata. W mojej skromnej książeczce, którą dziś uhonorowano tak wysokim wyróżnieniem, znajduje się wiersz o niezwykłej osobliwości ukraińskiego alfabetu, który zaczyna się od Anioła, a kończy się Aniołem, i oba te anioły jakby chronią nasz alfabet od A do Ja. Nie ma tego w żadnym innym języku. Ale czasem, niestety, nawet ich ochrony bywa za mało, bo tę ochronę musi zagwarantować Państwo Ukraińskie. I oto kiedy będziemy mieć godną ochronę i Języka, i Państwa, wtedy wreszcie…Będzie bite carami siane żyto! A ludzie wyrosną. Umrą Jeszcze niepoczęte carewicze… I na odnowionej ziemi Wroga nie będzie, przeciwnika, A będzie syn, i będzie matka, I będą ludzie na ziemi. Przemówienie podczas wręczenia Nagrody im. Szewczenki (9.03.2017)

Машинний переклад

Dekret Prezydenta Ukrainy nr 55/2017

Zdjęcie UNIAN. W połowie lat 80. ulubioną rozrywką kilku młodych poetów była między innymi taka: komuś z „nieoświeconych” cytowaliśmy pewne znamienne wersy i prosiliśmy o odgadnięcie, kto je napisał. Ot, na przykład: „Słowa deszczem się zatarły… I nie deszczem, i nie słowa…” Ludzie wymieniali i Winhranowskiego, i jeszcze kogoś — najbardziej oczytani przypuszczali, że to Eliot czy Saint-John Perse… I jak słodko było otwierać im oczy, że to — Szewczenko! I że „My jesienią jednak podobni choć kropelkę do obrazu Bożego” czy, powiedzmy, „Gotowe! Żagiel rozpuścili…” — to też Szewczenko. Chwaliliśmy się Szewczenką, jak w tym staroukraińskim kancie: „I Tobą, miły Boże, zawsze się chwalę”. Jakże nam chciało się udowodnić całemu światu, że Szewczenko jest i nowoczesny, i współczesny, wszak ciągle lepiono z niego tylko chłopskiego romantyka i piętnującego panów, obniżając obraz narodowego geniusza do postaci biednego kobziarza, który smutno skubie struny kobzy czy bandury. To znaczy: „Czytajcie „Najmyczkę” i „Topolę”, zapomnijcie „Martwym i żywym”, jak zjadliwie zauważył współczesny poeta. Bieda w tym, że w wielu szkolnych i studenckich audytoriach właśnie taki obraz Szewczenki przeważa do dziś — chłop pańszczyźniany i chłopski poeta-męczennik. „Zdejmij z Szewczenki czapkę. I ten głupi kożuch. Odkryjcie w nim akademika. Jeszcze śmiałka-zucha…” — wzywał Dracz i wielu innych poetów na przestrzeni stulecia. Ale nasza ukraińska natura wciąż kontynuuje zacinanie się na obrazie męczennika, zacieniając prawdziwy obraz Szewczenki-poety, którego „Kobziarz” — zwłaszcza w czasach bezpaństwowości — i aż do teraz służył nam za najwyższą Konstytucję Narodowego Ducha. Wielu poetów cierpiało i ginęło, ale niewielu dawało schronienie w słowie całemu narodowi. I nie przypadkiem już w nasze dramatyczne dni odważny syn dawnego ormiańskiego narodu Serhij Nihojan ginie w centrum Kijowa za ideały godności właśnie ze słowami Szewczenki na ustach: „Walczcie — zwyciężcie!”. Nie przypadkiem, przekrzykując ten niezapomniany protestacyjny zgrzyt narastającego boju, młoda ukraińska pisarka, stojąc na szczycie barykady na Hruszewskiego i pokazując palcem na januczarów, z zabójczą siłą wygłaszała słowa Szewczenki: „W Judei, w dni one, w czas Heroda króla… romańskie pijane legiony plugawiły się…” Bo prawdziwe sensy Szewczenki w wielu jego utworach brzmią jak ciężki, głęboki rock, a nie mdła pop-muzyka. Marzę, by dożyć tych czasów, kiedy dzieciom w szkole przestaną łzawo opowiadać o nieszczęsnym chłopie pańszczyźnianym, który służył nasze ulice — po prostu wczytajmy się w niemal w całości ukraińskie nazwy utworów Rylejewa — „Wojnarowski”, „Mazepa”, „Naływajko”, „Bohdan Chmielnicki” — większego ukrainofila wśród rosyjskich pisarzy nie było i, być może, już nie będzie). Jednak Szewczenko nie umie i nie chce krzywić duszą, w której kipi sprawiedliwy gniew i marzenie o idealnej, niemal mitycznej Ukrainie. I oto jego rodakom już nie wstyd. Prezydent Ukrainy P. POROSZENKO 6 marca 2017 roku. Językiem nie wyszło, ale dzieci ich muszą go znać i szanować. Wreszcie musi być ustawa, która ochroni prawo każdego Ukraińca do otrzymywania wszystkich usług w języku ukraińskim — od sklepów i instytucji publicznych — po błyszczące wydania, stacje radiowe i telewizję, gdzie wszystkie, bez wyjątku, talk-show i programy powinny być prowadzone w języku państwowym (z wyraźnie wypisanymi wyjątkami dla Tatarów krymskich i kilku innych). O przyznaniu Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki. Na podstawie wniosku Komitetu ds. Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki postanawiam: 1. Przyznać Narodową Nagrodę Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki 2017 roku: KOWALOWI Stepanowi Mykołajowyczowi, reżyserowi kina animowanego — za cykl animowany „Moja kraina — Ukraina”, stworzenie oryginalnego plastycznego języka filmowego i znaczący wkład w ukraińską oraz europejską animację; MALYSZCE Mykole Ołeksijowyczowi, artyście — za projekt „Linia” (rzeźba); MALKOWYCZOWI Iwanowi Antonowyczowi, poecie — za książkę poezji „Babka z nowymi wierszami”; FROLYAK Bohdanie Ołeksijiwnie, kompozytorce — za muzykę do utworów Tarasa Szewczenki: Symfonia-Requiem „Sprawiedliwa duszo…”, Kantata chóralna „Kwiat”, utwór muzyczny „Przyśni się sen mi”. 2. Ustanowić na 2017 rok wysokość Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki na 240 tysięcy hrywien każda.

Машинний переклад

Закінчення статті «Szewczenkowski marzec na Tarasowej Górze», с. 1

Szewczenkowski marzec na Tarasowej Górze

Zakończenie. Początek na str. 1. Tego dnia ogłoszono ogólnoukraińską akcję „Pędy jedności” właśnie przy grobie Kobziarza, niedaleko stuletnich dębów pamięci, z których żołędzi rozrosną się drzewa w miejscach związanych z imieniem Tarasa Szewczenki. Według słów Władyki Józefa, z tymi dębami połączą się korzeniami różne miasta Ukrainy, wschód i zachód, Ukraińcy poza granicami ojczystej ziemi: „My dzisiaj rzeczywiście rozpoczynamy bardzo wielką sprawę” — podkreślił Biskup. Księżom przekazano pędy dębów, które zawieźli do Kijowa, Winnicy, Czernihowa, Czerkas, Wyszogrodu, Białej Cerkwi, Fastowa, Irpienia, Wasylkowa, Obuchowa, Nieżyna, Złotonoszy, Wiszniowego. Natchnienie tym drzewkom dadzą Tarasowa Góra, która uosabia heroiczną i tragiczną historię naszego narodu, siła wiosennego przebudzenia, narodowego Renesansu, Boże błogosławieństwo. I w tych dąbkach symbolicznie uwieczni się jednoczące Słowo Kobziarza, który wierzył, że …od korzenia cicho, miło Zielone pędy rosną. I wyrosną! W akcji wzięli udział minister kultury Ukrainy Jewhen Nyszczuk, minister ekologii i zasobów naturalnych Ukrainy Ostap Semerak, dyrektor generalny Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu Marian Piniak, przedstawiciele organów władzy, samorządu lokalnego, społeczeństwo. Goście obejrzeli ekspozycję muzeum Tarasa Szewczenki, a na pamiątkę tych wydarzeń pozostały wpisy pamiątkowe. Heorhij ŁUKIANCZUK. Po rosyjsko-ukraińskiej nowoczesnej „hybrydowej” wojnie, rozpoczętej przez kremlowski reżim pod koniec zimy 2014 roku, jakoś nie bardzo szeroko przeszły obchody 200-lecia jubileuszu narodowego proroka Ukrainy. Oczywiście, kiedy stoi pytanie być czy nie być samej państwowej niepodległości, to nie do pompatyczności… I tegoroczne, jak i w poprzednich latach, uczczenie pamięci Wielkiego syna ukraińskiego narodu przebiega tradycyjnie: władza, oddzielnie od narodu, pod wzmocnioną ochroną złożyła kwiaty pod pomnikiem Tarasa Hryhorowycza w parku Szewczenki, wręczyła (chwała Bogu, chociaż godnym osobom!) Nagrodę Szewczenkowską, a opozycyjne do obecnej władzy stare i nowe siły polityczne przeprowadziły przy stołecznym pomniku rytualne wiece protestu przeciwko działalności-bezczynności władzy w polityce zagranicznej i wewnętrznej. Wszystko kończy się programami artystyczno-koncertowymi w różnych miejscach… najwyraźniej do następnego 9 marca. Szkoda… Przecież władza centralna i władza stołeczna mają wspaniałą okazję, by bardziej znacząco uczcić Szewczenkę bez szczególnych wydatków budżetowych, kosztem niewielkich zmian toponimicznych w stolicy. Chodzi o zakończenie procesu dekomunizacji i dekolonizacji toponimiki Kijowa. Stolica Ukrainy (jak większość innych miejscowości Ukrainy) do tej pory jest przepełniona znakami „ruskiego miru”. 25 lat temu Ukraina wyszła ze składu imperium rosyjskiego, ale imperium nie wyszło z Ukrainy i jej stolicy. Vo- Kronika cerkwi Opieki Przenajświętszej Bogurodzicy: Szczere podziękowania za otwartą gościnność, za możliwość soborną modlitwą wspomnieć Wielkiego Tarasa. Błogosławieństwo Pana na was! Światosław 11.03.2017 r. B. Mała kozacka cerkiew zjednoczyła wokół wielkiego Syna rodzimego narodu wielką ukraińską Cerkiew Kijowskiego Chrześcijaństwa w modlitewnej jedności o lepsze jutro, o dobrą pamięć w Testamentach „czyich synów, czyimi dziećmi jesteśmy”. Józef Biskup-pomocnik Kijowski. Duchowo natchniony wspólną modlitwą w małej, ale tak Wielkiej Świątyni! To sakralne miejsce przy Tarasowej Górze ma nas jednoczyć i kierować nasze modlitwy w imię pokoju, rozkwitu Narodu Ukraińskiego, siły Państwa Ukraińskiego! Z wdzięcznością minister kultury Ukrainy Jewhen Nyszczuk. 11.03.2017. Marzenie się spełniło… Dziękuję Bogu za wielkiego Kobziarza… Dziękuję Kobziarzowi. Dziękuję mojemu ojcu Jewhenowi za miłość do Ukrainy przez Kobziarza. 11.03.2017 r. B. ks. Iwan Sochan, Iwano-Frankiwsk. Kijów — Askoldowa Mogiła. Księga wrażeń odwiedzających grób Szewczenki: Dziękuję za zachowanie twórczego dziedzictwa Wielkiego Kobziarza. Poroszenko Maryna. 10.03.2017. 11 marca 2017 r. na Tarasowej Górze rozpoczęła się akcja „Pędy jedności”, która została zapoczątkowana przez Ukraińską Cerkiew Greckokatolicką i wsparta przez Rząd Ukrainy w osobie ministra przyrody i ministra kultury. Jedność ma wiele wymiarów i przejawów. Taras Szewczenko zjednoczył ukraiński naród. Niesiemy po całej Ukrainie pędy dębu Tarasa. Dobra okazja jedności i przyszłego zwycięstwa ukraińskiego narodu! Semerak Ostap, minister ekologii i zasobów naturalnych. 11.03.2017. Pozostałam pod wielkim wrażeniem muzeum Tarasa Szewczenki. Szczęśliwa, że pojechałam uczcić pamięć naszego Wielkiego Kobziarza. Wieczna pamięć Tarasowi! 11.03.2017. Paziuk Maria, m. Browary obwodu kijowskiego. Olha BIŁOKIŃ, Łarysa MYKOŁENKO. Szewczenkę na Bulwarze Szewczenki, to i Teatr opery i baletu im. T. H. Szewczenki… Dlatego logicznym będzie decyzja Rady Kijowskiej wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej o przemianowaniu stacji metra „Plac Lwa Tołstoja” na stację Tarasa Szewczenki, a stację o tej samej nazwie na Podolu przemianować według nazwy miejscowości, gdzie jest położona… Z przeniesieniem kompozycji rzeźbiarskiej poświęconej Tarasowi Hryhorowyczowi ze starej stacji na nową. Ten krok władzy centralnej i stołecznej stanie się realnym, a nie pozornym uczczeniem Szewczenki i przywróceniem historycznej sprawiedliwości wobec genialnego syna Ukrainy. Są uwagi także dotyczące innych stacji stołecznego metra, na które warto zwrócić uwagę Instytutowi Pamięci Narodowej i Radzie Kijowskiej w ramach wykonywania ustawy o dekomunizacji stołecznej toponimiki. A co do przyszłych nazw stacji linii Syrecko-Peczerskiej, Podilsko-Wihuriwskiej i Lewobrzeżnej, to nie warto nadawać im zaplanowanych w planie generalnym rozwoju Kijowskiego metra takich nazw jak „Hercena”, „Bulwar Pierowa”, „Plac Zwycięstwa”, „Ulica Cwietajewej”, „Ulica Saburowa”, „Ulica Draisera”, „Prospekt Watutina” itd. W ogóle należy zrezygnować z nazw imiennych stacji (z wyjątkiem stacji Tarasa Szewczenki), nadając nowym stacjom nazwę historycznej miejscowości w stylu „Swiatoszyn” lub utylitarno-funkcjonalną w rodzaju „Pałac Sportu” itd.

Машинний переклад

Czy stolica czci narodowego Proroka?

Dni szewczenkowskie w Ukrainie, ogarniętej ogniem globalnych sprzeczności między Rosją, USA, Europą… Jak przeciwstawić się tym próbom i wyzwaniom współczesności? Czy zdołamy zachować siebie jako monolityczny naród w jednym państwie? Czego szukać jako czynników jednoczących, które skonsolidowałyby społeczeństwo terytorialnie, społecznie i ideologicznie rozwarstwione? W poszukiwaniu odpowiedzi na te pytania nasze spojrzenia kierują się ku narodowym duchowym przewodnikom. Ku Szewczence — dzielnemu powstańcowi przeciwko narodowemu i społecznemu uciskowi. „Apostoł prawdy i nauki” był i pozostaje Prorokiem we własnej Ojczyźnie. Stoi ramię przy ramieniu z nami, żyjącymi, w walce o honor i narodową godność. Patrzy w każdą duszę. Mówi do każdego: inspiruje, wzywa, przestrzega, poucza sumienie, pociesza, współczuje, zawstydza, drwi, kpi, gniewa się, przeklina — lecz zawsze mówi do nas, swoich potomków, ojcowską „Świętą Prawdę”. Choćby była ona jak gorzka. Wsłuchajmy się więc w tę prorocką Prawdę. na zostawiła tu swój „język”, swoją rosyjską „prawosławną” cerkiew z agresywną piątą kolumną, rosyjskojęzyczne szkoły i kolonialną toponimię. Blisko sto stołecznych ulic i zaułków nosi nazwy rosyjskich rzek, gór i miast. Z rosyjskiego Rostowa niemal codziennie przybywają na Ukrainę „grady”, czołgi i wroga soldateska, by zabijać nasze najlepsze synów. A my grzecznie oddajemy mu cześć, nadając mu ulicę Rostowską w stolicy Ukrainy. Czy nie czas już, by Rada Miejska Kijowa uchwaliła radykalną kompleksową uchwałę o deokupacji językowej i toponimicznej Kijowa? Chodzi o nazwy „osobowe” stołecznego metra. Są ich w Kijowie dwie: stacja imienia Tarasa Szewczenki aż na Podolu i… stacja „Plac Lwa Tołstoja” w samym centrum stolicy! Nawiasem mówiąc, w moskiewskim metrze nie ma stacji nazwanej imieniem Lwa Tołstoja. Przy całym szacunku dla rosyjskiego pisarza, który nie miał żadnego związku z Ukrainą, jej historią i kulturą, ani z Kijowem i nigdy w Kijowie nie był, tak nadmierna uwaga poświęcona jego osobie nie przystoi niepodległemu państwu i może świadczyć jedynie o kontynuacji polityki „niższości” ukraińskości wobec „wielkości” dawnego imperium i jego „duchowych skriep”… W działalności (a raczej bezczynności) naszej nawet porewolucyjnej władzy wciąż daje o sobie znać kompleks postkolonialnej „małorosyjskiej niższości”… Świadczy o tym także działalność w centrum ukraińskiej stolicy o alogicznej nazwie Narodowego (skąd ta dziwna nazwa!?) Teatru Dramatu Rosyjskiego imienia Łesi Ukrainki. Przecież dobrze znany jest stosunek Łesi Ukrainki do tzw. „narodu rosyjskiego” i jego „kultury”, co symbolicznie odzwierciedla jej dramat „Bojarynia”, zakazany zarówno za czasów caratu, jak i w czasach komunistycznych. Tym bardziej że na marmurowej tablicy na budynku teatru zaznaczono, iż w 1882 roku właśnie tutaj odbył się pierwszy występ pierwszego w ówczesnym Imperium Rosyjskim właśnie ukraińskiego zawodowego teatru Kropywnyckiego!.. Wróćmy jednak do Szewczenki, 203. rocznicę urodzin którego Ukraina właśnie obchodziła. Stacja metra „Plac Lwa Tołstoja” znajduje się w miejscu, gdzie wszystko związane jest właśnie z imieniem Proroka Ukrainy. To Kijowski Uniwersytet Narodowy im. T. H. Szewczenki, to Park Tarasa Szewczenki z wspaniałym pomnikiem jemu poświęconym, to Narodowe Muzeum T. H.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

odsuwając na bok komedię „Sen” jako coś groteskowego i antyhumanitarnego. Przyznawanie się do miłości do Neczuja-Łewyckiego czy Iwana Franki było w ogóle w złym tonie wśród intelektualistów, bo samego Szewczenki bano się ruszać. W końcu to wszystko minęło. Drugi Majdan i rozstrzelanie Niebiańskiej Sotni przywróciło nam Szewczenkę i jego proroctwa, które jeszcze nie wszystkie się spełniły. Wszystkie próby pozbawienia go mesjanizmu zakończyły się porażką, gdy tylko Ukraina zaczęła walczyć o swoją niepodległość. Cała ta „mitotwórczość, mitopoetyka” jest teraz anachronizmem. Szewczenko rzeczywiście stał się głosem narodu ukraińskiego, jedynym i na wszystkie wieki, dopóki Ukraina nie otrzyma wolności, sprawiedliwości i dobrobytu. Ciężarna Kateryna w karmazynowej płachcie — między Mamajem a rosyjskim oficerem. Piękna i bezbronna w swoim „grzesznym” macierzyństwie. Skrzywdzona, oszukana, znieważona, patrzy na nas. Co chce powiedzieć? Kogo niesie w swoim łonie? Zbawiciela, mściciela czy przyszłego przewodnika ślepego kobziarza? Wszystko zależy od niej. Teraz wiemy. Niesie w sobie rewolucję 2014 roku. Równo 200 lat od narodzin poety-proroka. Wojnę ze swoim krzywdzicielem, który zbezcześcił Ukrainę, splamił jej krew, znieważył jej język, napłodził odmieńców. Wojnę przeciwko tym, którzy pozbawili godności jej historię, nazywając prawo do buntu zwykłym gwałtem i rozbojem. Teraz wiemy, że wolność zdobywa się wielką krwią. I że koncepcja przyszłego rozwoju niepodległego państwa ukraińskiego, jak w przedpiśmiennych czasach Homera, została napisana wierszami, tym nadzwyczajnym rytmem, który może oddać i bicie serca matki, i śpiew ptaków, i ryk porohów Dniepru. Sprawiedliwość, cnota, pracowitość — to warunek wyzwolenia Ukrainy. Niesprawiedliwi, niemoralni, miłośnicy łatwego zysku nigdy nie ofiarują swojego życia dla ratowania ojczyzny. Szewczenko, jak i Skoworoda, wiedział, że prawda jest wyższa i od życia, i od śmierci, że tylko prawda przywraca przytomność i uzdrawia. Na Majdanie pojęliśmy istotę „Testamentu” i „Mnie wszystko jedno”. Teraz nadszedł czas „Kateryny”, która jest zdolna zerwać pęta kolonialnej zależności nawet za cenę własnego życia. W poemacie i na obrazie obecne są oznaki Apokalipsy, od której zacznie się odnowienie świata. Tekst i obrazy zlewają się z wydarzeniami, które już przeżyła Ukraina: od zmagań wyzwoleńczych pierwszej wojny światowej, Hołodomoru, Czarnobyla aż po zboczoną propagandę „jedynogo strany” i dwujęzyczności. Szewczenko nigdy się nie mylił, bo kochał swój naród i znał jego potrzeby. I jego miłości wystarcza do dziś, tak jest jej dużo, bo jest mądra, widząca, a nie ślepa i egoistyczna. Tę miłość ma od matki, rodziny, od ziemi, skropionej potem i krwią. Tylko stamtąd zaczyna się droga prawdziwej elity. Marzec 8, 2017 Ukraina, Ukraina Bohdana Chmielnickiego, Iwana Wyhowskiego, Iwana Mazepy, Iwana Bohuna. Poinformował, że obok Kijowskiego Liceum Wojskowego im. Iwana Bohuna wreszcie zdemontują pomnik Suworowa i tam ma stać pomnik Iwana Bohuna. Dmytro Wasylowycz zauważył, że Szewczenko to prorok, bo znał nasze korzenie, naszą historię, że naród ukraiński ponad tysiąc lat temu już był znany w Europie. Wezwał wszystkich patriotów do zjednoczenia i przeczytał swój nowy wiersz „Iwan Bohun w Kijowie”. Obok pomnika tego dnia wybrzmiało jeszcze wiele ciekawych i treściwych wystąpień: akademika APNU Heorhija Filipczuka, przewodniczącego partii politycznej „Patriot” Mykoły Hołomszy (nawiasem mówiąc, sztandarów tej partii obok Szewczenki było najwięcej), szefa organizacji społecznej „Ostatnia barykada” Olesia Donija, zastępcy przewodniczącego partii UNA-UNSO Ihora Mazura, ukraińskiego polityka, deputowanego Rady Najwyższej I-IV oraz VI kadencji Iwana Zajcia, przedstawiciela RUCHu Iwana Słobodianyka, przewodniczącego URP Serhija Dżerdża i in. Mówili o tym, że musimy przywrócić pamięć narodową, stworzyć jedyną Pomiestną ukraińską cerkiew prawosławną, walczyć o prawdę, wolność, przeciwko imperialnej polityce Rosji, o godne życie każdego człowieka, być jedyną siłą, nie godzić się z rozprawami nad patriotami, walczyć z oligarchią, która wykrwawia państwo, przejść od rujnacji do wzrostu gospodarczego, dbać o duchowość i kulturę, doprowadzić do uchwalenia ustawy o jedynym państwowym języku ukraińskim, dobre słowa potwierdzać czynem, zakończyć zwycięstwem naszą Rewolucję godności. Uświetniły wiec występy artystyczne Tarasa Petrynenki, Iwo Bobula, kobziarza Tarasa Syłenki, zespołu „TaRuta”, dziecięcego Ludowego zespołu wokalno-choreograficznego „Zerniatko”. A jeszcze to wydarzenie było niezwykle ekspresyjne, dynamiczne dzięki zdolnościom artystycznym, wspaniałemu władaniu słowem prowadzącego, ukraińskiego muzyka, laureata konkursów międzynarodowych Ołeksandra Żurawczaka.

Машинний переклад

Kateryna

Halyna PAHUTIAK, laureatka Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, Lwów. Kiedyś pewien pisarz krzywił się: „Czyż „Kateryna” i „Hajdamacy” mogą reprezentować literaturę ukraińską na świecie? Fe!”. Właściwie te dwa poematy Tarasa Szewczenki do dziś nie reprezentują. Nadia KYRIAN Zdjęcie Heorhija LUKIANCZUKA. 9 marca pod pomnik Szewczenki w Kijowie przez cały dzień składano kwiaty. Zarówno oficjalne delegacje: od prezydenta, Gabinetu Ministrów, różnych partii, jak i zwykli Ukraińcy, wygłaszali przemówienia, czytali wiersze, śpiewali. Najliczniejszym w ciągu ostatnich kilku lat był wiec, który przeprowadziły partie proukraińskie, organizacje społeczne, w szczególności „Proświta”, skupione wokół „Ukraińskiej alternatywy”. Wiec rozpoczął Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret: „Naród ukraiński dowodzi, że my obecnie rzeczywiście „duszę i ciało kładziemy za naszą wolność” — na wschodzie, gdzie trwa wojna przeciwko agresorowi. To nie my napadliśmy na Rosję, a rosyjskie wojska z bronią depczą naszą ziemię. My przede wszystkim pokładamy nadzieję w Bogu, ale musimy działać także sami. „Objmijcie się, bracia moi, błagam was, zaklinam”, — wzywał Taras Szewczenko. A nasze rozbicie przeszkadza nam osiągać to, czego chcemy. Dlatego jeśli szanujemy Tarasa Szewczenkę nie słowami, a czynami, to trzeba jednoczyć się wokół państwa ukraińskiego”. Ogłaszając wystąpienie lidera partii „Sprawiedliwość” Wałentyna Naływajczenki, prowadzący zauważył: „Dziwne, ale tylko gdy ogłosiliśmy zebranie sił narodowych pod pomnikiem Szewczenki o godzinie 14, właśnie w tym czasie naszego lidera wzywają na przesłuchanie do prokuratury. Władza się zmienia, a metody są te same. To jeszcze raz świadczy, że trzeba zmieniać nie poszczególne osobistości, a system”. Wałentyn Naływajczenko podkreślił, że właśnie Szewczenko jednoczy nas, inspiruje do bycia silnymi, wiary w Boga, pójścia naprzód z poczuciem tego, że sprawiedliwość — to jest to, dla czego żyli nasi przodkowie, to jest to, w czym wychowali nas nasi rodzice, ale to jest także to, dla czego jesteśmy gotowi ruszać dalej. Szewczenko jest z nami, kiedy agresję nazywamy agresją. Szewczenko jest z nami, kiedy mówimy, że maruderstwo i korupcja w naszym państwie niszczą nas, jak drugi agresor wewnątrz kraju. Szewczenko jest z nami, kiedy szanują nasze piśmiennictwo i skutki tego są bardzo bolesne, bo aby poznać Ukrainę, trzeba czytać Szewczenkę, a nie A, B i C ukrsuczlit (ukraińskiej współczesnej literatury) z ich wtórną estetyką. „U nas takiego swojego jest pełno”, — wyraziła się kiedyś nieżyjąca już Hanna Hala Horbach. Pewnie, że cudzoziemcom potrzeba poznawać Ukrainę, która już od kilku lat znajduje się w centrum uwagi światowych mediów. Tak jak my poznajemy inne narody, inne kultury. To było wiele lat temu, kiedy byliśmy młodzi i naiwni i nic nie wiedzieliśmy o polityce, kulturze masowej, konkurencji i komercjalizacji literatury. Nad „Kateryną” płakały wiejskie kobiety, wrażliwe dziewczynki, a symbolika arcydzieła Tarasa — obrazu „Kateryna” — w ogóle nie była odczuwalna. Tragiczny los dziewczyny-pokrytki rozpatrywano jako przerażający oddźwięk prawa zwyczajowego. Wczytywaliśmy się w „Zaczaruj mi, wołchwie…”, „Wielki loch”,

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Nasz najdroższy skarb

...czcimy naszych patriarchów, mądrych ludzi, tych, którzy obronili i wywalczyli odnowienie niepodległości Ukrainy. Ja z Szewczenką, kiedy wreszcie daliśmy sobie odpowiedź: „Jesteśmy wolnymi ludźmi na własnej ziemi”. Z nami jest Szewczenko wtedy, kiedy mówimy, że dla nas kodeksem demokracji jest uczciwość wobec ludzi, uczciwość wobec samych siebie, wobec naszych dzieci. Siła, jedność, przekonanie i światło w naszych oczach to właśnie to, dla czego dziś tu się zebraliśmy, to, dla czego jutro będziemy razem iść naprzód. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło Mowczan powiedział: „Po raz kolejny pytam samego siebie, po co za każdym razem tu przychodzimy, na co kładziemy nasze nadzieje? W beznadziejnym, zdawałoby się, czasie absolutnej dominacji sowieckiej władzy, z inicjatywy Dmytra Pawłyczki, po raz pierwszy tu podnieśliśmy narodowe flagi, po raz pierwszy powiedzieliśmy: »Z nami Szewczenko – siła niezwyciężona«. Cokolwiek by robili, choćby jak bardzo od nas go odwracali, on jest, przypomina nam, że powinniśmy być sobą”. Świątobliwy przypomniał nam, że jedność dziś jest bardzo ważna, jak nigdy dotąd, bo ta władza szykuje atamanszczyznę. Nas prowokuje się do podziałów, do frakcyjności, byśmy nie mieli własnego, jedynego, szewczenkowskiego początku, szewczenkowskiej idei, szewczenkowskiej ideologii, szewczenkowskiego słowa, które nas ładuje, inspiruje, budzi. Czy dziś zawsze znajdziecie w księgarni „Kobzarza”? Zamiast tego znajdziecie to „Wurdałaka...” Buzyny, pamflet na Szewczenkę, który wydaje się za pieniądze Miedwediuka. Dziś w Moskwie inicjuje się postawienie mu pomnika, zbiera się pieniądze, by postawić go obok byłego hotelu „Ukraina”, naprzeciwko pomnika Szewczenki. Zrozumieli, że dopóki będzie Szewczenko, będziemy siłą, dlatego tak cynicznie próbują zniszczyć narodowego proroka. Naszemu narodowi nie pozwalano się ukształtować, ale nawet mając niewielką moc – Ludowy Ruch Ukrainy – zdołaliśmy zbudować własne państwo. Dlaczego więc teraz, gdy zdawałoby się, jest tyle patriotycznych sił, nie możemy się zjednoczyć? Szewczenko pisał: „We własnej chacie własna prawda…” Ale czy ta chata jest nasza, skoro wypycha się stąd Ukraińców, którzy muszą milionami wędrować po świecie w poszukiwaniu lepszego losu? Zabrali wszystko, chcą zabrać jeszcze ziemię. Odbierają imię Szewczenki, a to nasz najdroższy skarb. Nigdy go nie oddamy”. Narodowy artysta Ukrainy Taras Petrynenko kontynuował tę myśl: „Co by się stało z nami, z naszym krajem, gdyby w swoim czasie i bardzo na czasie nie urodził się ten święty człowiek? Być może nie stalibyśmy tu już dziś. Dlaczego, kiedy robi nam się trochę lżej, zapominamy, że walczyć trzeba do pełnego zwycięstwa? Ile razy demokraci odzyskiwali władzę, a potem dlaczego sami ją oddawali. Zjednoczony naród jest bardzo silny – spójrzmy, co w tym samym czasie osiągnęli Polacy. Musimy także być jednym narodem”. Bohater Ukrainy, poeta Dmytro Pawłyczko odczytał wiersz Tarasa Szewczenki „Wszystko mi jedno…”, opowiedział, że podstawą twórczości Tarasa Szewczenki była kozacka

Машинний переклад

Kijów wita Kobziarza

Eduard OWCHARENKO Towarzystwo „Znannia” Ukrainy w Kijowskim Planetarium przeprowadziło akcję artystyczną „Imperatywy Szewczenki”. Akcja rozpoczęła się prezentacją wystawy ludowego artysty Ukrainy, laureata Nagrody im. Szewczenki Walerija Franczuka, na której zaprezentowano 44 obrazy stworzone na podstawie utworów Kobziarza oraz unikalną kolekcję wydań „Kobziarza” z różnych lat autorstwa szewczenkoznawcy Jewhena Dropiatego. „Dzisiaj obchodzimy dzień urodzin naszego proroka. Całe świadome życie narodowe zaczęło się od Szewczenki, a „Kobziarz” to nasza ukraińska „Biblia”. Przykład z historii: mimo zakazu wydawania „Kobziarza” w 1906 roku ukazała się rekordowa liczba wydań tej genialnej książki” — podkreślił przewodniczący zarządu Towarzystwa „Znannia” Ukrainy Wasyl Kuszerets. „Zapoczątkowaliśmy konkurs „Taras Szewczenko jednoczy narody”. Biorą w nim udział zarówno mieszkańcy Ukrainy, jak i obywatele innych krajów, którzy dołączają do konkursu za pomocą wideo” — zaznaczyła aktywna popularyzatorka twórczości Tarasa Szewczenki, ludowa artystka Ukrainy Hałyna Jabłonska. O wielkości słowa Szewczenki mówili Raisa Nedaškiwska, ludowa artystka Ukrainy; Anatolij Żurawel, zasłużony działacz sztuki Ukrainy; Kyryło Bulkin, aktor i działacz kulturalny; Borys Wojcechiwski, znany działacz społeczny, szewczenkoznawca i inni. Następnie Walerij Franczuk oprowadził po swojej wystawie. Zaprezentowane płótna to swoiste ilustracje do utworów Kobziarza, autorska wizja wersów poety w interpretacji Franczuka. W utworach Szewczenki dostrzega on kod niezniszczalności ukraińskiego ducha. Wystawa potrwa do dnia powtórnego pochówku Tarasa Hryhorowycza — 22 maja. W Kijowskim Planetarium również oddawano cześć Tarasowi Szewczence. Męski amatorski chór ludowy „Czumały” wykonał fragment pieśniowo-wierszowanej liturgii „Nie czekaj spodziewanej wolności”. A prawdziwą perełką tegorocznych „Imperatywów Szewczenki” stał się spektakl „Wielki loch” w wykonaniu młodych aktorów Studia Teatralnego „Słowo”, którzy studiują w Narodowej Akademii Kadr Kierowniczych Kultury i Sztuki. Spektakl wyreżyserowała profesor katedry reżyserii widowisk teatralnych i świąt Akademii, zasłużona artystka Ukrainy Olha Szlemko. W filii Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki — Domu-Muzeum Tarasa Szewczenki otwarto wystawę „Twarzą w twarz z Szewczenką”, gdzie zgromadzono portrety Szewczenki. Ekspozycja opowiada o tym, że T. Szewczenko wszedł do ukraińskiej historii i kultury jako symbol wolnościowych dążeń. Jeszcze za życia, jako autor „Kobziarza”, stał się uosobieniem głosu narodu, który dążył do niepodległości. To spowodowało stałą obecność artysty w ukraińskiej przestrzeni kulturowej, wielkie zainteresowanie zrozumieniem i szewczenkoznawca Jewhen Dropiatyj przedstawieniem jego postaci przez różne generacje artystów. Pierwszą próbą artystycznej kanonizacji T. Szewczenki była ikona „Św. Tarasjusz i Michał Malein”, namalowana w 1867 roku przez H. Czestachiwskiego ku pamięci T. Szewczenki i jego przyjaciela M. Łazarewskiego. Biorąc za podstawę autoportrety T. Szewczenki, jego portret namalowany przez I. Riepina czy zdjęcie I. Hudowskiego (1859), artyści końca XIX i początku XX wieku proponowali model silnej duchem osobowości, przewodnika idei narodowej. Artysta L. Kosztelanczuk, apelując do „typu rieplinowskiego”, w 1959 roku namalował portret Szewczenki, na którym przedstawił poetę siedzącego, niemal z profilu; w twórczych rozmyślaniach artysta zwrócił głowę do widza, a wzrok skierował w bok. W latach 80. możliwość swobodnej twórczej ekspresji mieli artyści, którzy ilustrowali poezje T. Szewczenki. Tak, I. Marczuk w latach 1983–1984 stworzył serię ilustracji (tempera) do wydania „T. Szewczenko. Kobziarz” (K., 1994). A w latach 90. obok tradycyjnych typów przedstawiania artysty formował się obraz Szewczenki, obdarzony symboliczno-alegorycznym brzmieniem, określany jako zbiorowy, czyli: prorok narodowy, ikona, apostoł prawdy, archanioł-obrońca itp. Do takich prac należy portret Szewczenki stworzony przez artystkę N. Synyszyn (1997) oraz obraz O. Szupliaka „Kobziarz” (portret Szewczenki) (1992). Szczególną uwagę przyciąga obraz „Duch Szewczenki w Kanadzie”, stworzony w 1970 roku przez Ukraińca z Kanady W. Kurylika. Artysta rozumie obraz Szewczenki jako niezniszczalnego ducha, który sprawuje swoisty patronat, chroniąc Ukraińców żyjących w diasporze. Centrum Artystyczno-Koncertowe im. I. Kozłowskiego Narodowej Operetki Ukrainy przedstawiło projekt ludowego artysty Ukrainy Ołeksandra Krawczenki „I na odnowionej ziemi”. Podczas koncertu w wykonaniu pana Ołeksandra, zasłużonego pracownika kultury Ukrainy Zoi Krawczenko, zasłużonej artystki Ukrainy Hałyny Hrehorczak-Odrynskiej, solistów-wokalistów teatru operetki Hanny Kowal i Wołodymyra Odrynskiego zabrzmiały utwory Kobziarza „I umarłym, i żywym, i nienarodzonym...”, „Tytariwna”, „Lileja”, „Kateryna”, „Chyba samemu napisać”, „Slepaja”, „Mijają dni, mijają noce...”, „Widźma”, „Dumy moi”, a także znane ukraińskie pieśni „Patrzę ja w niebo”, „Żurawka”, „Tam, gdzie Jatran kręto się wije”, „Noc jaka księżycowa”, „Czornobrywci”, „Dąbrowo zielona”, „Czerwona kalina” oraz wiersz Dmytra Kremenia „Lipowa Szewczenki”, poświęcony T. Szewczence. Sala Kolumnowa im. Mykoły Łysenki Narodowej Filharmonii Ukrainy zaprosiła na program oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, docent Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki podkreślił rolę dziedzictwa T. H. Szewczenki w rozwoju społeczeństwa i w wychowaniu narodu; O. M. Chodacka — zastępca dyrektora ds. naukowo-metodycznych wyspecjalizowanej szkoły nr 187 z pogłębionym nauczaniem języka ukraińskiego i angielskiego miasta Kijowa, naświetliła metodyczne zasady nauczania twórczości Tarasa Szewczenki w szkole ogólnokształcącej. „Walczcie — zwyciężycie!”, który wyreżyserował ludowy artysta Ukrainy Wołodymyr Łukaszew. Z nieśmiertelnym słowem Szewczenki do widzów zwrócił się ludowy artysta Ukrainy Anatolij Pałamarenko, który wykonał fragmenty utworów „Iwan Pidkowa”, „Czyhrynie, Czyhrynie”, „Kaukaz” oraz „Hajdamacy”. A w wykonaniu Narodowej Zasłużonej Kapeli Bandurzystów Ukrainy im. H. Majborody zabrzmiały ukraińskie pieśni ludowe „Oj czegoś ty poczerniało”, „Hej, lata orzeł”, „Bandurzysto, orle siwy”, „Zorzo moja wieczorna”, „Wstaje chmura zza limanu”, „Miała matka córkę”; utwory do słów Szewczenki: „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki”, duma „Ślepy” do tekstu poematu „Niewolnik” oraz dwa chóry z opery „Hajdamacy”. A w auli Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki Teatr Ukraińskiej Tradycji „Dzerkało” przedstawił jeden ze swoich najlepszych spektakli „Sen Kobziarza”, stworzony na podstawie utworów Szewczenki „Sen”, „I umarłym, i żywym, i nienarodzonym...”, na który zaproszono znanych działaczy ukraińskiej kultury Anatolija Pałamarenkę, Hałynę Jabłonską, Pawła Mowczana, Wołodymyra Jaworiwskiego i innych. Jasnym dopełnieniem było wykonanie utworów poetyckich Tarasa Szewczenki przez H. H. Jabłonską, O. H. Kuczerywego. W wykonaniu K. W. Stecenki zabrzmiało solo na skrzypce eDuma „I umarłym, i żywym, i nienarodzonym...”. W Kijowie odbyły się wydarzenia poświęcone 203. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki.

Машинний переклад

Społeczno-patriotyczne idee T. H. Szewczenki w przestrzeni społeczno-kulturowej i edukacyjnej Ukrainy

Natalia FILIPCZUK, kandydatka nauk pedagogicznych, Instytut Edukacji Pedagogicznej i Edukacji Dorosłych NAPN Ukrainy W Muzeum Pedagogicznym Ukrainy (Kijowski Miejski Dom Nauczyciela) odbył się okrągły stół „Społeczno-patriotyczne idee T. H. Szewczenki w przestrzeni społeczno-kulturowej i edukacyjnej Ukrainy”. Moderatorką wydarzenia kulturalnego była Nella Hryhorywna Nyczkało — doktor nauk pedagogicznych, profesor, członkini rzeczywista NAPN Ukrainy, akademik, sekretarz Wydziału Kształcenia Zawodowego i Edukacji Dorosłych NAPN Ukrainy. W wystąpieniach udział wzięli pracownicy naukowi Instytutu Edukacji Pedagogicznej i Edukacji Dorosłych NAPN Ukrainy; P. M. Mowczan — laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; pracownicy Muzeum Pedagogicznego Ukrainy; dyrektor i wykładowcy Kijowskiego Zawodowego Kolegium Pedagogicznego im. Antona Makarenki oraz goście. Z gruntownymi referatami wystąpili: H. H. Filipczuk — doktor nauk pedagogicznych, profesor, członek rzeczywisty NAPN Ukrainy, który błyskotliwie przedstawił fundamentalne podstawy narodowych idei T. H. Szewczenki w wychowaniu młodzieży; O. H. Kuczerywskyj — doktor nauk pedagogicznych, profesor, przedstawił pedagogiczny kontekst aksjologicznego komponentu poezji szewczenkowskiej; O. P. Mich-no — dyrektor Muzeum Pedagogicznego Ukrainy, kandydat nauk pedagogicznych, zapoznał obecnych z ekspozycją Muzeum Pedagogicznego Ukrainy, poświęconą pedagogicznemu dziedzictwu T. H. Szewczenki; H. H. Jabłońska — artystka ludowa Ukrainy, w swoim referacie zwróciła uwagę gości forum na osiągnięcia i problemy Międzynarodowego projektu „Szewczenko łączy narody”; K. W. Stecenko — zasłużony artysta Ukrainy, przewodniczący Kijowskiej Miejskiej

Машинний переклад

Taras Szewczenko: «Zacząłem pisać w 1837 r.»

Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Przypomnijmy zatem, że dziś dzieli nas 180 lat od historycznego momentu rozpoczęcia poetyckiej twórczości narodowego geniusza. Rok 1837 zapisał się w pamięci całej Rosji śmiercią Aleksandra Puszkina. Za wiersz „Śmierć poety” aresztowano dawnego kolegę z uczelni Osipa Bodiańskiego, ulubionego poetę Szewczenki, Michaiła Lermontowa. Dla nas, Ukraińców, najważniejsze jest jednak to, że właśnie w tym roku Szewczenko napisał swoje pierwsze wiersze. Podczas przesłuchania w III Oddziale tajnej policji politycznej w sprawie Bractwa Cyryla i Metodego w kwietniu 1847 r. zeznał: „Stihi ja ljubil s detstva i načal pisat’ v 1837 g.”. Tym rokiem orientacyjnie datowana jest ballada „Przyczynna”, która rozpoczyna się genialnymi wersami, wrytymi w genotyp każdego Ukraińca: Ryczy i jęczy szeroki Dniepr, Gniewny wiatr zawodzi, Ku ziemi gnie wysokie wierzby, Podnosi fale jak góry. I bladiutki księżyc o tej porze Spośród chmur tu i ówdzie wyglądał, Jak łódka w błękitnym morzu To wynurzał się, to tonął. Jeszcze trzecie koguty nie pieli, Nikt nigdzie nie szemrał, Puszczyki w gaju przekrzykiwały się, A jesion raz po raz skrzypiał. W autobiografii (1860) Szewczenko zaznaczył, że swoje pierwsze wiersze napisał w Petersburgu, w Letnim Ogrodzie: „W tym ogrodzie… zaczął on (Szewczenko pisał o sobie w trzeciej osobie. — W. M.) robić etiudy w sztuce wierszopisarskiej; z licznych prób opublikował później tylko jedną balladę »Przyczynna«”. W „Liście T. Gr. Szewczenki do redaktora »Народного чтения«” (1860) pisał nieco szczegółowiej: „O moich pierwszych literackich próbach powiem tylko, że zaczęły się w tym samym Letnim Ogrodzie, w jasne, bezksiężycowe noce. Surowa ukraińska muza długo stroniła od mojego smaku, zepsutego życiem w szkole, w przedpokojach obszarników, w zajazdach i w miejskich mieszkaniach; lecz kiedy oddech wolności przywrócił moim uczuciom czystość wczesnych lat dzieciństwa, spędzonych pod ubogą strzechą ojca, ona, dzięki Bogu, objęła mnie i przytuliła na obcej ziemi. Z moich pierwszych, słabych prób, napisanych w Letnim Ogrodzie, wydrukowano tylko jedną balladę »Przyczynna«”. Do pierwszych poetyckich prób mógł należeć także wiersz „Nudno mnie, ciężko — co mam robić?..”: Ja w szarej siermędze, wy panowie bogaci, Nie śmiejcie się ze mnie, że jestem sierotą! Przyjdzie godzina, gdy nie zginę — Między wami, panami, moja niedola, — Polecę, zobaczę swoją Ukrainę: To matka rodzona, to siostry stoją — Na stepie przy drodze — wysokie mogiły… Tam moja dola, tam świat Boży miły! Rosyjski pisarz i wydawca Iwan Panajew pisał później: „Ja pierwszy raz zobaczyłem Szewczenkę dwadzieścia cztery lata temu (w 1837 r.), na wieczorze u Grebionki. Wtedy toczyła się sprawa wykupu poety. O to starali się Żukowski i Michaił Jurjewicz Wielhorski. Szewczence było wtedy dwadzieścia trzy lata; życie w nim kipiało, myśl o bliskiej wolności i nadzieja na lepszą przyszłość ożywiały go. Napisał już wtedy kilka wierszy… Jego małoruscy przyjaciele już wtedy mówili o nim z zapałem i twierdzili, że Szewczenko obiecuje ujawnić geniusz poetycki…” Właśnie wtedy — w 1837 roku — rozpoczęła się praca nad wykupem Szewczenki z pańszczyzny. Apollon Mokrycki, który zabiegał u Karola Briułłowa i Aleksieja Wenecjanowa o uwolnienie Szewczenki od zależności poddańczej i o umieszczenie go na nauce w Akademii Sztuk Pięknych, zapisał w dzienniku 18 marca 1837 r.: „…Mówiłem z Briułłowem o Szewczence, starałem się nakłonić go do dobrego czynu i wydaje się, że będzie to jedyny sposób, by przez Briułłowa uwolnić go od ciężkich, znienawidzonych kajdan niewoli. I co za rzecz! Człowiek utalentowany cierpi w niewoli z kaprysu grubiańskiego pana!” Ten sam Mokrycki odnotował w dzienniku 31 marca 1837 r.: „Pokazałem jego (T. G. Szewczenki. — W. M.) wiersz, z którego Briułłow był niezwykle zadowolony, i, widząc z niego myśli i uczucia młodego człowieka, postanowił wyciągnąć go ze stanu poddańczego…” (podkreślenie moje. — W. M.). Zatem to właśnie poetycki talent młodego Szewczenki skłonił Briułłowa do podjęcia sprawy jego uwolnienia z pańszczyzny. Autorzy biografii Szewczenki (1960) pisali nawet, że dało to „powód do zaangażowania w los Szewczenki wpływowego w ówczesnym Petersburgu poety W. A. Żukowskiego”. Już za dzień — 2 kwietnia — Mokrycki zanotował: „Po obiedzie wezwał mnie Briułłow. Był u niego Żukowski, chciał znać szczegóły o Szewczence. Chwała Bogu, nasza sprawa, zdaje się, dobrze się toczy… Briułłow dziś zaczął portret Żukowskiego i wychodzi bardzo podobny”. Z drugiej strony Briułłow ocenił także talent Szewczenki-malarza! Pierwszym dowodem jest to, że wziął go do siebie jako ucznia i zamieszkał w swojej pracowni, gdzie Taras Szewczenko z nim przebywał. Wstawał wcześnie rano, pracował do śniadania, o jedenastej szedł na śniadanie do swojego nauczyciela, potem znów pracował do trzeciej. O trzeciej sławny sługa Briułłowa Łukjan wołał go na obiad, na niezmienny befsztyk, po czym — znów praca do wieczora. Potem albo szedł do teatru, albo znów pracował. Ale to jest rozkład dnia ustalony przez Briułłowa. A co działo się w duszy Szewczenki, czym ona żyła? Już na zesłaniu poeta zapisał w Dzienniku 1 lipca 1857 r., wspominając swoje życie w pracowni Karola Briułłowa: „I cóż ja wtedy robiłem? Czym się zajmowałem w tej świątyni? Dziwnie o tym myśleć. Zajmowałem się wtedy komponowaniem wierszy małoruskich, które później spadły tak strasznym ciężarem na moją ubogą duszę. Przed jego przedziwnymi dziełami1 zamyślałem się i pielęgnowałem w sercu mojego ślepego Kobzarza2 i moich krwiożerczych hajdamaków3. W cieniu jego wytwornej, bogatej pracowni, jak w upalnym dzikim stepie naddnieprzańskim, przesuwały mi się przede mną męczeńskie cienie naszych biednych hetmanów. Przede mną rozciągał się step, usiany kurhanami4. Przede mną rysowała się moja piękna, moja biedna Ukraina w całej nieskazitelnej melancholijnej swej urodzie. I zamyślałem się, nie mogłem odwrócić swoich duchowych oczu od tego rodzinnego, czarującego uroku. Powołanie, i nic więcej”. Był to poruszający, znamienny i niełatwy czas duchowego wyboru, gdy wczorajszy bezprawny poddany, a dziś wolny młody artysta i poeta, w pełni odczuł moc Bożego powołania nie tylko we własnej twórczości, ale także w losie całej Ukrainy. Nasz wielki współczesny Iwan Dziuba pisał o zwróceniu się Szewczenki ku Słowu, ku rodzinnemu Słowu: „Najważniejsze było zapewne rosnące wewnętrzne pragnienie wyrażenia swojego poczucia Ukrainy, stania się jej rzecznikiem. I, przekonawszy się o sile swojego słowa, ogarnia go wiara, że zdoła nim obudzić w rodakach pamięć o dawnej chwale swojej ziemi i żądzę zdobycia dla niej nowej chwały. Tak rodziło się poczucie jego powołania, jego misji, którą później Ukraina przyjmie jak misję apostoła i proroka. Ale to dopiero się zaczynało…”5. I znów Dziennik Szewczenki: „Dziwne jednak to wszechmocne powołanie. Dobrze wiedziałem, że malarstwo jest moim przyszłym zawodem, moim chlebem powszednim. A zamiast zgłębiać jego głębokie tajemnice, i to pod kierunkiem takiego nauczyciela, jakim był nieśmiertelny Briułłow, układałem wiersze, za które nikt mi nie zapłacił ani grosza i które w końcu pozbawiły mnie wolności, i które, mimo wszechmocnego, nieludzkiego zakazu, i tak potajemnie skrobię… Zaprawdę, dziwne to nieustanne powołanie”. Jak wiadomo, Szewczenko doskonale poznał także „głębokie tajemnice” malarstwa, zostając wybitnym artystą, a w 1860 r. Akademia Sztuk Pięknych nadała mu tytuł akademika. Jednak w tym diarystycznym zapisie szczególnie wyraźnie oddał dawne przeczucie tego, że „zajmowanie się wyłącznie malarstwem… kryło w sobie pewne niebezpieczeństwo rozpuszczenia się w kulturze imperialnej, podczas gdy twórczość słowna w języku ojczystym pozostawiła go wraz z jego narodem w żywym, dialogicznym obcowaniu”6. A co najważniejsze, Szewczenko pozostawił wszystkim Ukraińcom pewne, mocne i przekonujące poczucie swojego poetyckiego powołania — pojmował je jako boskie wskazanie. To było Boże przeznaczenie! „Kobzarz” Szewczenki ucieleśnił w sobie najwyższe powołanie Poety-twórcy narodu, obudził świadomość narodową, ukształtował jednolitą wolę narodową, duchowo skonsolidował Ukraińców i pokazał im, że Moskwa nigdy nie odgadnie „wielkiego lochu” — narodowej tajemnicy ukraińskiej duszy, gdyż historyczna słuszność należy nie do Moskwy z podporządkowaną jej Małą Rosją, lecz do wolnej — właśnie wolnej, nowej! — Ukrainy. Narodowy prorok zmienił historyczny los Ukrainy, jednak Szewczenko musiał znacznie dłużej niż prorok Mojżesz wyprowadzać swój naród z „egipskiej niewoli” do królestwa wolności i godności narodowej. On też dziś przewodzi naszemu, ukraińskiemu marszowi, bo, przypomnijmy, w „Testamencie” (25 grudnia 1845 r.) oświadczył, że „wzniesie się do samego Boga” dopiero wtedy, gdy „z Ukrainy poniesie / W sine morze / Krew wroga…” Zatem Taras Szewczenko nie był zwolennikiem niekończącego się i bezkarnego pijaństwa Ukraińców „z moskiewskiego kielicha moskiewską truciznę”. Nie leniwcie się, przeczytajcie ponownie jego „Testament”, oderwawszy się od zwyczajowej radzieckiej tradycji, i zastanówcie się, jakie kajdany Taras Grigoriewicz naprawdę pragnął zerwać. A wskazówkę zostawił w poemacie „Kaukaz”, napisanym pięć tygodni przed „Testamentem”, wskazując na tych, którzy nauczą „Kuć kajdany / Tak, jak je nosić!..” Przypomnę tylko, że wszystkie inwektywy Szewczenki pod adresem Moskwy znajdują się w jego utworach poetyckich, powstałych w latach 1844—1845, czyli po pierwszej wizycie w tym mieście i napisaniu tam w lutym 1844 r. „Czyhryni, Czyhryni…” z jego „moskiewskimi żebrami”, a później, w lipcu 1844 r., już w Petersburgu, poematu „Sen” (komedia), a także po drugim przejeździe przez Moskwę na Ukrainę wiosną 1845 r. i stworzeniu tam misterium „Wielki loch” (październik 1845), poematu „Kaukaz” (listopad 1845 r.), poslania „Umarłym i żywym, i nienarodzonym moim ziomkom na Ukrainie i nie na Ukrainie…” (grudzień 1845 r.). Wymienione poetyckie arcydzieła stały się fundamentem twórczości Kobzarza i zostały przez niego włączone do rękopiśmiennego zbioru „Trzy lata”, który otwiera „Czyhyryn, Czyhyryn…”, a kończy „Testament”, napisany dziesięć dni po „I umarłym, i żywym…”. Może się to wydawać mistyczne, ale „Testament” Szewczenko napisał zaraz po tym, jak powiedział swojemu narodowi wszystko najważniejsze o wrogiej Moskwie na wieki naprzód, aż do nienarodzonych jeszcze Ukraińców. Później Szewczenko nigdy już nie dotykał jej tak bezlitośnie bolesnym i oskarżycielsko zabójczym tonem. Zatem najwyraźniej wierzył i miał nadzieję, że jego ostatnia wola została już wyrażona i na pewno zostanie spełniona: „Kajdany porwijcie…” Przynajmniej wnioskując o rzeczywiście śmiertelnym zagrożeniu, jakie wiersze Szewczenki stanowiły dla Moskwy, śledztwo w sprawie Bractwa Cyryla i Metodego, które odbyło się nieco mniej niż półtora roku po „Testamencie”, dalekosiężnie przewidywało, że „z ukochanymi wierszami na Małorosji mogły zasiać się i w późniejszym czasie zakorzenić myśli o urojonej szczęśliwości czasów hetmańszczyzny, o szczęściu powrotu tych czasów i o możliwości, by Ukraina istniała jako odrębne państwo”. Niemal równocześnie z jeszcze w pełni nieprzeczytanym „Testamentem” Szewczenko podarował nam cykl przekładów Psałterza „Psalmy Dawida” (19 grudnia 1845 r.), z których przypomnę modlitewne wersy o najwyższym przeznaczeniu jego poetyckiego Słowa: Módlę się, Panie, wlej w nich Słowa ust moich. Bo na moją duszę powstali Silni obcy, Nie widzą Boga nad sobą, Nie wiedzą, co czynią. Dopóki tak będzie, dusza Szewczenki pozostaje na ziemi, wśród Ukraińców, i ponosi ciężką pokutę za władców, którzy wciąż nie dają narodowi możliwości wywalczenia godnego życia. Synom ojczyzny, wielkiego i wielokrotnie cierpiącego narodu, Taras Szewczenko zostawił testament — pierwszy i ostatni: Swą Ukrainę miłujcie, Miłujcie ją… W czas srogi, W ostatnią ciężką chwilę Za nią Boga błagajcie. ______________________ 1 W powieści Szewczenki „Artysta” (1856) czytamy o K. P. Briułłowie: „Wielka jego sława! I bezmierny jego geniusz!” 2 Powiedzmy, że „Noc Tarasowa” (1838) zaczynała się wersami: Na rozdrożu siedzi kobzarz I na kobzie gra… . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gra kobzarz, śpiewa, Wymawia słowami, Jak moskale, horda, lachy Walczyli z kozakami… Jak widzimy, młody poeta od razu postawił moskali na pierwszym miejscu. 3 Szewczenko lepiej od wszystkich rozumiał, że w jego hajdamakach „Ulice, bazary / Kryły się trupem, płynęły krwią”. Dobrze pamiętał pouczające słowa P. O. Kulisza o tym, że okrucieństwo hajdamaków to „triumf rzeźników, a Wasz dramat — krwawa rzeź, od której mimowolnie się odwracasz”. Jednak poeta, jak wiadomo, nie uwzględnił propozycji Kulisza dotyczących poprawek i skrótów w „Hajdamakach”. Jak wykazał akademik Mykoła Żulynski, hajdamacy, którzy „prawie rok poili Ukrainę szlachecką krwią”, dla Szewczenki są mścicielami za bezlitosne uciskanie Ukraińców, ale ich „czerwoną ucztę” poeta, jak i cały naród ukraiński, przeżywał boleśnie. We „Przedmowie” do „Hajdamaków” z głębi swego serca wyrzucił z siebie: „Serce boli, a opowiadać trzeba”. W samym poemacie powtórzył: „Boli serce, gdy wspominasz”. I w tym — siła i wielkość geniuszu Szewczenki. 4 W tej samej „Nocy Tarasowej”: Gdzie się podziało kozactwo, Czerwone żupany? Gdzie się podziała dola-wola? Buńczuki? Hetmani? Gdzie się podziało? Spłonęło? A może zalało Sine morze twoje góry, Wysokie mogiły?.. 5 Dziuba I. Taras Szewczenko // Historia literatury ukraińskiej. T. 4. Kijów: Naukowa Dumka, 2014. — S. 80. 6 Dziuba I., Żulynski M. Na wiecznej drodze do Szewczenki // Taras Szewczenko. Pełne zbiorowe dzieła w dwunastu tomach. T. 1. Kijów: Naukowa Dumka, 2011. — S. 14.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

sternie zapoznawała widzów z historią zespołu i jego licznymi uczestnikami, z których każdy jest wybitną osobowością. To utalentowani pedagodzy, muzycy i miłośnicy śpiewu chóralnego: Anna Żuk, Oksana Prokazjuk, Natalia Szmahola, Maria Pawko, Maria Wasylczenko, Halyna Szewczuk, Natalia Sołowjowa, Natalia Mandjuk, Switłana Szarowa, Switłana Jermiłowa, Łarysa Łuczko, Chrystyna Sawczuk, Natalia Tymczak, Bohdan Prytuła, Bohdan Biłozir, Wasyl Poznański, Ihor Kociuba, Wołodymyr Liwinowski, Myron Machnewycz, Mychajło Suchar, Ihor Meczerzak, Jarosław Sołowjow. Chór dziecięcy Drużyny Mariańskiej cerkwi Świętego Mikołaja miasta Radziechowa, młoda zmiana „Proświty”, powitał jubilatów galicyjską kołysanką ludową „Gwiazdy migoczą”. Piosenkę „Dwa kolory” przy akompaniamencie bajanu (B. Biłozir) podarował swojej nauczycielce Ludmyle Suchar absolwent szkoły sztuk pięknych Wasyl Łysko, który obecnie uczy się w Łuckiej Państwowej Szkole Kultury i Sztuki. Najwyższą nagrodą i szacunkiem dla nauczyciela jest to, gdy uczniowie otwierają serce na ukraińską piosenkę, kontynuują dzieło artystyczne i z miłością oraz wdzięcznością wspominają uczniowskie młode lata. Mer Radziechowa Stepan Kochanczuk do słów gratulacji dodał prezent – certyfikat od rady miejskiej na kwotę 20 000 hrywien na zakup elektrycznego instrumentu klawiszowego. Jubilatów witali: członkini prezydium rejonowego zjednoczenia „Proświty” Maria Kłymoczko, przewodnicząca Związku Ukrainek Ziemi Radziechowskiej Nadija Hoś, kierownik wydziału kultury Mikołajowskiej Rejonowej Administracji Państwowej Iryna Iwanoczko, proboszczowie wsi rejonu Sabanówka i Krywe ks. Wasyl Prus i ks. Taras Łepech. A kolega z klasy znanego ukraińskiego kompozytora Ihora Biłozira, Wasyl Twerdochlib, uczestnik miejscowego chóru „Te Deum”, podkreślił, że sztuka chóralna uszlachetnia, jednoczy, wychowuje i czyni nas lepszymi. Na pamiątkę podarował chórowi „Proświta” obraz Najświętszej Maryi Panny. Na zakończenie święta przewodniczący rejonowego zjednoczenia „Proświty”, wyróżniający się pracownik oświaty Ukrainy, posiadacz najwyższego odznaczenia „Proświty” „Budowniczy Ukrainy” Jurij Suchar nagrodził wszystkich uczestników chóru listami pochwalnymi obwodowego zjednoczenia „Proświty”, a dyrygentów – pamiątkowymi upominkami artystycznymi. Podkreślił, że „chór „Proświta” dzięki sumiennej pracy swoich dyrygentów utrzymuje wysoki poziom wykonawczy, śmiało kroczy w rytm czasu – opanowuje złożoną ukraińską muzykę współczesną i w ten sposób wznosi się na wyższy poziom rozwoju zawodowego”. 20-lecie dla chóru to czas rozkwitu, jasnych początków w życiu artystycznym. Ludowy chór nauczycieli „Proświta” rośnie liczebnie, doskonali się, zdobywa zwolenników nie tylko w rejonie i obwodzie, ale także daleko poza ich granicami. Ukraińska piosenka, język ojczysty, sławne tradycje ukraińskiego śpiewu chóralnego, sięgające siwej starożytności, dają natchnienie do dalszej twórczości.

Машинний переклад

Wspieramy chwalebne tradycje

Maria HEW, wykładowczyni Lwowskiej Państwowej Szkoły Chóralnej „Dudaryk” W 2011 roku pracowałam jako nauczycielka w Radechowskiej Szkole Sztuk Pięknych i rozpoczęłam badania artystyczne pt. „Kultura chóralna ziemi radechowskiej w okresie 1945—2011”. W tej pracy naukowej opisywałam działalność zespołów chóralnych regionu, a w szczególności chóru „Proświta”. Z polecenia dyrektora zespołu Jurija Suchara przypadło mi w udziale nim kierować. Swoją poszukiwawczą działalność naukową łączyłam z praktyką dyrygencką i koncertową. Studiowanie historii kultury chóralnej ziemi radechowskiej pomogło mi uświadomić sobie cel i specyfikę pracy oraz profesjonalnie włączyć się w skład zespołu. Historia zespołu sięga odległej przeszłości, właśnie tego czasu, kiedy zakładano czytelnie „Proświty” w powiatach i wsiach (począwszy od 1868 roku). W statucie „Proświty”, zatwierdzonym w 1913 roku, zaznaczono: „Celem towarzystwa jest oświata oraz podnoszenie kultury i dobrobytu narodu ukraińskiego we wszystkich jego warstwach i kierunkach życia. Dla osiągnięcia tego celu towarzystwu pomogą takie środki, jak organizowanie publicznych wykładów i odczytów, produkcji literacko-muzycznych, koncertów, amatorskich przedstawień teatralnych — ogólnie pielęgnowanie muzyki i śpiewu, prowadzenie teatru ludowego i kina” („Zarysy historii „Proświty”, red. I. Melnyk. — Lwów—Kraków—Paryż: Proświta, 1993. — S. 186). Począwszy od momentu powstania najnowszej niepodległej Ukrainy w 1996 roku, chór nauczycielski „Proświta” kontynuował tradycje oświatowej działalności chóralnej. Zespół zorganizowano przy „Proświcie”, a jego uczestnikami są nauczyciele muzyki z miasta Radechów i wsi rejonu. Lejtmotywem koncertowego świętowania 20-lecia chóru stała się właśnie postać Nauczyciela w życiu każdego człowieka. Od mentora zależy przychylność i miłość ucznia do wybranego zajęcia. Niezmienną dyrygentką chóru „Proświta” jest Ludmyła Suchar. Ludmyła Suchar to krzewicielka sztuki chóralnej na ziemi radechowskiej. Urodziła się 27 września 1954 roku we wsi Worochta w rejonie jaremczańskim obwodu iwanofrankiwskiego w rodzinie budowniczych mostów kolejowych. Rodzina często się przeprowadzała, podróżując głównie po terenach zachodniokarpackich, dlatego Ludmyła Suchar miała możliwość poznawania folkloru muzycznego różnych miejscowości. Z czasem osiedlili się w Samborze. Wykształcenie muzyczne zdobyła w Samborskiej Szkole Muzycznej (klasa skrzypiec), Drohobyckim Państwowym Kolegium Muzycznym (specjalność „Dyrygentura chóralna”), Ukraińskim Uniwersytecie Katolickim oraz Lwowskiej Akademii Muzycznej im. M. Łysenki (specjalność „Sztuka muzyczna”). 20 lat Ludmyła Suchar przepracowała w Radechowskiej Dziecięcej Szkole Muzycznej, wykładając solfeż, dyscypliny muzyczno-teoretyczne i kierując dziecięcym zespołem chóralnym. W tym czasie zorganizowała chóry dziecięce i nauczycielskie w Radechowskich Szkołach Ogólnokształcących nr 2 i nr 3. Kieruje Drużyną Maryjną, którą zapoczątkowała w 1991 roku wraz z cerkwią św. Mikołaja w mieście Radechów. Ludmyła Iwaniwna śpiewała w kapeli chóralnej nauczycieli Radechowskiej DSM, często występowała jako solistka kapeli. Już od 1994 roku Ludmyła Suchar pracuje w Radechowskiej Rejonowej Szkole Sztuk Pięknych. Aktywnie zajmuje się katechizacją młodzieży, prowadzi działalność muzyczno-oświatową wśród parafian dekanatu, wchodzi w skład redakcji gazety dekanalnej „Słowo”. Ludmyła Suchar jest także redaktorką muzyczną zbioru folklorystycznego „Hajiwky Radechiwszczyny” (2004), książek artystycznych o Ihorze Biłozirze i jego twórczości „Pamięci przyjaciela” (2005), „Ślad na ziemi” (2010), współautorką podręczników z ukrainoznawstwa (2007). W jej dorobku twórczym znajduje się opracowanie metodyczne „Praca z dziećmi w wieku przedszkolnym w studiach „Maluch” i „Orzeszek” Radechowskiej Rejonowej Szkoły Sztuk Pięknych (rady metodyczne „Wychowanie słuchu muzycznego u pierwszoklasistów w wczesnym wieku szkolnym (7—10 lat)”, „Gry muzyczne”, „Solfeżowanie na lekcjach muzyki”). Za swoją pracę artystyczną została nagrodzona dyplomami. Wielu jej uczniów wybrało sztukę jako zawód i sprawę życia. Tak, Wiktorija Starunczak (Szawaluk), uczennica Ludmyły Suchar, w latach 2004—2008 kontynuowała dzieło swojej nauczycielki i stanęła za pulpitem dyrygenckim chóru „Proświta”. Pod jej kierownictwem zespół w 2007 roku otrzymał zaszczytny tytuł „ludowy”. Swoją „nauczycielską rodzinę oświatową” z okazji 20-lecia Wiktorija witała razem z ludowym zespołem wokalnym „Gerdan” (m. Mikołajów), któremu teraz przewodzi. Muzycznym prezentem były ukraińskie pieśni ludowe we współczesnej aranżacji. W czasie, gdy zostałam dyrygentką ludowego chóru „Proświta”, zespół miał już liczne osiągnięcia: ogromną bibliotekę chóralną, liczne programy koncertowe, trasy koncertowe, nagrane płyty kompaktowe z muzyką chóralną „Błogosław nas, Boże” (2007), „Będę wołać całym sercem…” (2009), „Raduj się, Mikołaju” (2010), „Akatyst do Świętego ojca Mikołaja” (2010), był laureatem obwodowych i ogólnoukraińskich konkursów-festiwali („Śpiewająca rodzina oświatowa”, „Echo”, „Wielka kolęda”, „Gwiazda Bożonarodzeniowa”, „Kamerton”, „Mamina świetlica”, „Pszeniczne przewiesło” i in.). Repertuar „Proświty” jest bardzo obszerny i różnorodny. To muzyka duchowa, kompozycje ludowe, utwory klasyków europejskich, współczesna muzyka ukraińska i światowa. Wielkim doświadczeniem twórczym było studiowanie przez chór moich autorskich kompozycji i opracowań. Przecież słyszeć własną muzykę i mieć możliwość eksperymentowania z chóralnymi barwami dźwiękowymi — to chyba największe szczęście dla autora. Na jubileuszowych obchodach dla biblioteki chóru „Proświta” zaprezentowałam część swojego dorobku twórczego: książki poetyckie i zbiory nutowe utworów autorskich. A w duecie wokalnym z Nataliją Podobiwską (nauczycielką Zespołu Szkół we wsi Hirśke w rejonie mikołajowskim) witałyśmy chórzystów-oświatowców autorskimi pieśniami „Modlitwa duszy” i „Oj pójdę do studni”. Każdy z dyrygentów miał możliwość ponownie stanąć za pulpitem dyrygenckim. Na uroczysty występ chór przygotował program koncertowy, w skład którego weszły utwory: „Błogosław, duszo moja, Pana” K. Stecenki, „Oj tam z kraju zrąb” (opr. W. Huszczaka), „Hucułka Ksenia” J. Kozaka, „Kołomyjka” z opery J. Mejtusa „Ukradzione szczęście”, „Kołysanka” (sł. i muz. M. Hew), „Gdybym miała skrzydła orle” (opr. O. Tokar), „Modlitwa za Ojczyznę” M. Fomenki. Widzowie z zachwytem wsłuchiwali się w różnorodne barwy brzmieniowe, szeroką paletę dynamiczną, czystość intonacji. Niezmienna prowadząca programy koncertowe Switłana Jermiłowa miała Koncertowa sala Radechowskiej Rejonowej Szkoły Sztuk Pięknych zgromadziła koneserów sztuki chóralnej na święcie 20-lecia ludowego chóru nauczycieli „Proświta” Radechowskiego Rejonowego Oddziału Wszechukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki.

Машинний переклад

Obwodowy etap Ogólnoukraińskiego konkursu językowo-literackiego im. Tarasa Szewczenki odbył się w Połtawie

Literacko-językowe zmagania utalentowanej młodzieży Połtawszczyzny odbyły się po raz ósmy. W tym roku zorganizowali je Departament Edukacji i Nauki Obwodowej Administracji Państwowej, Instytut Modernizacji Edukacji Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, Obwodowy Instytut Dokształcania Podyplomowego (POIPPO) im. Ostrogradskiego oraz Połtawskie Obwodowe Zrzeszenie WUT „Proświta” im. T. Szewczenki. Ceremonia wręczenia nagród odbyła się w Pierwszym Narodowym Liceum w mieście Połtawa. W konkursie wzięło udział ponad 200 uczniów i studentów. Dla każdej klasy przygotowano osobne zadanie, aby zaprezentować znajomość historii życia Tarasa Szewczenki i jego twórczości. 34 utalentowanych, kreatywnych uczniów i studentów zostało zwycięzcami i laureatami twórczego konkursu. Mykoła Kulczyński opowiedział się za jak najszybszym uchwaleniem przez Radę Najwyższą projektu ustawy „O języku państwowym”, opracowanego przez społeczeństwo. „Obecnie, w trudnych czasach kolejnej rosyjsko-ukraińskiej wojny, dla duchowego wyzwolenia spod moskiewskiego zniewolenia wielu Ukraińców wciąż musi pozbyć się mentalności postkolonialnej. Dlatego język Tarasa Szewczenki ma stać się dla większości Ukraińców językiem, który uosabia wartości narodowe i dziedzictwo pokoleń” — podkreślił w słowie powitalnym podczas ceremonii wręczenia nagród Mykoła Kulczyński. Wręczył najlepszym szewczenkoznawcom cenne nagrody i książki wydane przy wsparciu Połtawskiej „Proświty”. Młodych zwycięzców powitały i wręczyły im dyplomy honorowe oraz prezenty metodyczka POIPPO im. M. Ostrogradskiego Olha Kowalenko oraz przedstawiciele władz obwodowych. Dla informacji. W ubiegłym roku na etapie ogólnoukraińskim tego konkursu obwód połtawski otrzymał 18 zwycięzców. Centrum prasowe Połtawskiego Obwodowego Zrzeszenia WUT „Proświta”

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

nie tylko mądrą radą, ale i czynem. Powiedzmy, kiedy na śmiertelną chorobę zapadł nasz brat – wspaniały poeta, bandurzysta Jewhen Doroszkewycz, Dmytro Semenowycz wraz z rodziną w ciągu kilku dni zredagowali i w oprawie graficznej Oliany Ruty w krótkim czasie wydali wspaniały zbiór jego poezji „Krajnebo w osinnomu lysti” (Kijów, „Zadruha”, 2009). I autor zdążył go zobaczyć. Dmytro Czerednyczenko własnym przykładem inspiruje swoich uczniów do poszerzania spektrum twórczości. Do jego słów pisali muzykę Ołeksandr Biłasz, Arkadij Filipenko, Kłymentij Dominczen, Łesia Dyczko, Anatolij Kociuruba. A ponadto Dmytro Semenowycz jest mistrzem poetyckiej fotografii. Posiada fototekę portretów twórców – pisarzy, malarzy, artystów. To wielkie postacie – H. Tiutiunnyk, P. Tyczyna, A. Malyszko, M. Bażan i wielu innych. I nie tylko ukraińskich, ale i światowych – Kirgiz Czyngiz Ajtmatow, Gruzin Otar Cziładze, Litwin Justinas Marcinkevičius, Łotysz Imants Auziņš. Wymienieni przeze mnie to tylko kropla. W rzeczywistości jest to wielki, bezcenny fotoalbum naszej duchowej historii i czasu. Lubow ZAWISZCZANA Jestem wdzięczna „Radosyni” Wydaje się, że całkiem niedawno, a minęło już tyle lat, kiedy po raz pierwszy nieśmiało wstąpiłam na próg drogiego mi domu – Świątyni Literatury… I tam, wśród przyjaznych radosyńców, odnalazłam siebie, odnalazłam pocieszenie, ale przede wszystkim – odkryłam niezgłębioną tajemnicę Prawdziwego Słowa. A wszystko zaczęło się dla mnie w 1999 roku. Tak się złożyło, że spotkali się na mojej drodze koledzy z Białej Cerkwi: szczery i „śmieszny”, jak mówili moi uczniowie, Wołodymyr Didkiwski oraz poważny, zamyślony Petro Rozwozczyk. To właśnie oni wzięli mnie, niczym małe dziecko, na posiedzenie studia literackiego „Radosyń” aż do Kijowa, do Domu Pisarza. Co to było za spotkanie! Długo nie mogłam dojść do siebie po tym, co zobaczyłam. Boże, właśnie tutaj, przy tym kominku przebywali oni – światła naszego Słowa, tutaj do dziś unosi się duch M. Rylskiego, P. Tyczyny, M. Bażana. Niemożliwe jest przekazanie mojego odczucia świętości i niepowtarzalności. Dotykałam krawędzi tego wielkiego stołu i nie mogłam złapać tchu, siedziałam w fotelu, w którym być może marzył i pisał znany poeta… I kiedy odezwał się cichym i łagodnym głosem nasz miły Dmytro Semenowycz Czerednyczenko, i kiedy uszczypnęłam się, by uwierzyć, że naprawdę tu jestem, dopiero wtedy ochłonęłam i zaczęłam się przysłuchiwać. To było moje pierwsze poznanie kierownika studia, radosyńców, wszystkiego tego, co nazywa się Poezją. Niewymuszoną i

Машинний переклад

«Уже пнуться

W marcu stowarzyszenie literackie „Radosyń”, któremu przewodzi znany pisarz i pedagog Dmytro Czerednyczenko, obchodzi swoje dwudziestopięciolecie. Ten twórczy kolektyw to swoisty Mały związek pisarzy, instytut literacki, z którego wyszło niemało poetów i prozaików, nieprzeciętna wspólnota z ciekawymi tradycjami i dorobkiem. Zajęcia i wydarzenia artystyczne „Radosyni” odwiedzają nie tylko kijowianie, ale także amatorzy z Kijowszczyzny i innych obwodów Ukrainy. Na jubileusz studenci przygotowali wspaniały zbiór zbiorowy, który ukazał się w wydawnictwie „Ukrajinśkyj pysmennyk”. „Słowo Proświty” gratuluje z okazji doniosłego wydarzenia radosyńcom oraz ich sławnemu kierownikowi i oddaje im głos. Po domowemu ciepła była nasza twórcza rozmowa: ktoś zapisywał, ktoś słuchał wystąpień, inny przygotowywał się do swojego. Kolej przyszła i na mnie. Dobrze pamiętam, co czytałam wtedy, jak się denerwowałam i jakie słowa skierował do mnie szanowny Dmytro Semenowycz. Być może właśnie wtedy poczułam całą doniosłość mojego jeszcze tak nieśmiałego Słowa, które już wzywało do nowych wyżyn. Czas nieubłaganie pędzi, przygotowuje nam nowe stopnie do poszukiwań i odkryć. I obecnie, kiedy oglądasz się na przebytą drogę, mimowolnie wspominasz właśnie te pierwsze niezapomniane kroki, zawdzięczasz tym, którzy uwierzyli wtedy w ciebie. I za to wszystko jestem bezgranicznie wdzięczna naszej „Radosyni”. Tetiana ŁEMESZKO Ołena PŁAWENCZUK Dmytro CZEREDNYCZENKO *** Jeśli znajdziesz się pośród ptactwa, co nad morzem wciąż wygrywa, — jakim pragnieniem wypełni się nagle twoja głowa? Być dzieckiem, być człowiekiem. Jeśli cię rzucą pośród przestępców, pragnienie jakie cię nagle olśniewa, kiedy od wszystkiego, co widzisz, idzie w obrót głowa? Być dzieckiem, być człowiekiem. Jeśli się obudzisz pośród świń — ryj umorusany plecy twoje podrywa — czego zapragniesz ty, drogi mój gołębiu, jakie ty wypowiesz najpierwsze słowa? Być dzieckiem, być człowiekiem… Wałentyna ANTONIUK *** Zakwitły łąki. Koniki chrzciły na skos Białe, rozesłane po łąkach Zwoje płótna — Zastałego w skrzyni Wiana mojej babci. Naszego rodu dzieci Uczyły się chodzić Ścieżkami z płótna, Trzymając się za kwiaty. Jurij BABENKO *** Nie strzelaj w Pieśń, Jej ponad tysiąc lat. I burze piekielne Nie przecięły Jej skrzydeł orlich. Nie celuj w Słowo, Życiodajne Ono i uzdrawiające, Niby feniks, zmartwychwstanie, Jak słońce, drogę rozjaśni. Nie czyhaj na Duszę, Zginiesz ty, wrogu srogi. Dopóki świat nie przeminie — Żyć będzie Ukraina. Jarosława BABYCZ *** Gdzie pod niebem daleko Śpi zimna trawa, Srebrne gwiazdy bocian W studnię chowa. Noc kładzie się na drzewa, Jak na wodę mgła. Białe gęsi z nieba Upadną na liman. Gęgać będą gorzko — Ja zapytać się boję — O zgubioną gwiazdę, Czy o dolę czyjąś. W studni na dnie Gdzie szukać jej?.. Zabierzcie moje serce Na skrzydła swoje. „Żeby jedna dusza artysty odezwała się do drugiej” Kto choć raz zawitał do stowarzyszenia literackiego „Radosyń”, które działa przy Narodowym związku pisarzy Ukrainy, niechybnie wydepta tam ścieżkę. Każdy zechce ogrzać się przy duchowym ognisku, które zapalił wybitny pisarz, historyk sztuki, nauczyciel o czułym sercu i jasnej duszy — Dmytro Semenowycz Czerednyczenko. Jego zapowiedni cel: „Żeby jedna dusza artysty odezwała się do drugiej”. Więc śpieszą do radosyńskiej rodziny ludzie w różnym wieku i różnych profesji z wielu zakątków Ukrainy. Skupia ludzi ojczyste ukraińskie Słowo. Pierwsze posiedzenie „Radosyni” odbyło się w marcu 1992 roku. Początkowo było to studio, a potem radosyńców zaczęto przyjmować do Związku pisarzy i studio przemianowano na stowarzyszenie, aby mogli twórczo komunikować się i młodzi, i doświadczeni. Dmytro Semenowycz wsparł i pobłogosławił w literaturę niemało talentów. W szczególności także poprzez naświetlanie ich utworów w miesięczniku „Żywa woda”, którego redaktorem naczelnym był ponad dziesięć lat. Czerednyczenko zredagował ponad trzysta wydań swoich wychowanków. Uporządkował antologię „Radosyń”, do której weszły utwory 172 autorów, almanachy dziecięce „Soniaczna malwija-1”, „Soniaczna malwija-2” oraz zbiory poezji i prozy „Radosyń-20” i „Radosyń-23”. Radosyńcy biorą aktywny udział w różnych wydarzeniach społecznych i kulturalnych. Są to występy w szkołach, instytutach, prowadzenie wieczorów twórczych (czytania radosyńskie), publikacje w periodykach. Ponad siedemdziesięciu wychowanków Dmytra Semenowycza zostało członkami Narodowego związku pisarzy Ukrainy. Wśród nich tacy znani pisarze, jak Adler Koroliw, Mychajło Horłowyj, Hryhorij Iwanenko, Serhij Cuszko, Iwan Donycz, Kateryna Miszczuk, Anna Bahriana, Dmytro Czystiak, Jarosława Szekera, Tetiana Wynnyk, Natalja Łubyczenko i wielu innych. Odwiedzali stowarzyszenie także honorowi goście — znani pisarze. Powiedzmy, występowali u nas świętej pamięci Dmytro Biłous, Dmytro Onkowycz, Wiktor Baraniw, Mykoła Szudria i obecnie żyjący Petro Zasenko, Jarosława Pawłyczko, Hałyna Kyrpa, Wasyl Szklar, Mykoła Łytwyn, Natałka Pokład, Nadija Kyrjan, Oksana Szałak. Nie zapominamy o swoich kolegach, którzy odeszli za granicę życia. Z nami pozostają i obecnie Marija Hubko, Wołodymyr Kuźmycz, Petro Korol, Jewhen Czerednyczenko, Iwan Składanyj, Iwan Litosz, Jewhen Doroszkewycz, Ołeksej Hubko, Jurij Riast, Lidija Nowikowa, Myrosława Bindas. Dla Dmytra Czerednyczenki nie bywa cudzej biedy. Zawsze wysłucha, pomoże. Jak do rodzinnego domu Odwiedzając co miesiąc zajęcia „Radosyni”, nauczyłam się rozumieć prawdziwą obrazowość żywego poetyckiego słowa. Łowiłam każde słowo Dmytra Czerednyczenki, bo ono jest wyważone, stosowne, trafne, wydobyte z głębi ludowego światopoglądu. A najbardziej podobało mi się obserwować wyraz jego oczu, kiedy studenci czytali swoje wiersze. Kiedy poezje mu się podobały, oczy Nauczyciela jaśniały, jak u dziecka: mówiąc jego słowami, w tym spojrzeniu można było zobaczyć „słonecznego zajączka od rosy”. O, jak on umie cieszyć się sukcesami innych! Kiedy zaś brzmiały nieudolne wersy, on cierpliwie wysłuchiwał, lecz już z wyrazu jego twarzy można było wyciągnąć wniosek o poziomie literackim przeczytanego. Kiedy Dmytro Semenowycz opowiadał o ukraińsko-litewskich związkach czy o swoich ziomkach i zaczarowanej Rosi, słuchaliśmy jak zaczarowani. I uczyliśmy się: wszystko u niego — i człowiek, i czas — od swojej rodzinnej ziemi. Mnie on wydaje się to Kobziarzem, to mądrym dalekowzrocznym wołchwem, który rozdaje rady, albo doświadczonym ptakiem, który nastawia na drogę prawdziwą swoje jeszcze nieopierzone pisklęta. I do dziś chce się przychodzić do „Radosyni” jak do rodzinnego domu, gdzie cię wysłuchają, odezwą się dobrym słowem, ucieszą się twoimi sukcesami i podzielą twoją troskę.

Машинний переклад

do słońca nowe pędy…»

Anna BAHRIANA *** zatrzymuję się stałam się wolną palce tańczą po fali zielonej tylko przejrzyste oczy rusałek świecą oddaniem — przez mnie niebo prorokuje prastarymi wedami: wolnym pozwolono być niewolnymi przywracam sakralność jedności zatrzymuję zieloną falę Bohdana BOJKO W gaju przebiśniegowym Między zeszłorocznymi żołędziami Zakwitnąć on nie śpieszył: Ktoś przecież chodzi po gaju, Ktoś tam przebiśniegi zbiera I wsiada do autobusu, Odjeżdża do metropolii… W lesie lepiej przebiśniegowi, A nie w metropolii! Wołodymyr BONDARENKO Wieczna bruzda Mój siwy dziad — wybraniec losu — Deptał przesuszone już ugory. Z kosą srebrną w polu Szukał zgubionej drogi. On mierzył słoneczną orbitę, Zbierał do koszyka białe gwiazdy, Chciał trafić do świata, W którym nie ma łez i smutku. Na niebie widać białą smugę: Kto wie — czy ścieżka, czy droga? Gdzieś tam dziadek idzie za pługiem, Orze niebieskie odłogi. Natalija BON Kto się zgubił Wokół ludzi wielu… Zgubili się mama i tato… No i psotnicy rodzice, Jak szukać was takich? Ja stoję, nie idę nigdzie, Oglądają się już ludzie: — Zgubiłeś się, gdzie mieszkasz? — Zgubiłem się ja? Owszem! To zgubili się mama i tato, Tam biegną! Śmieją się radośnie… Lesia WERBYCKA *** Zasłaniam szarą ramę ościeży Szkicami ciepłych letnich nocy: Rozkołysuje się, by spaść, sierpniowa gwiazda I tuli się do słonecznikowych ramion, I mięta chłodem grzeje palce, I w nogi ścielą się piołuny… A jesień już zakłada krosna Zielonym jedwabiem oziminy. Tetiana WYNNYK *** I wolni niby, ale przez kraty Nam tych kamieni nie pozbierać, Miraż fundamentów — nie wzmocnić, I nie sadzić w duszach kwiatów. I każdy widzi — w połowie — Swojego anioła, swojego zwierza. I chwila — jak miejsce w trumnie — Taka mała bezmierna miara. Roman HOLINEJ *** Nie ma pola, Które by swoją bezkresnością zatrzymało wrogów. Nie ma góry, Która by swoją wysokością powstrzymała wrogów. Nie ma morza, Które by swoją głębią zastraszyło wrogów. Tylko serce zbyt bezkresne, zbyt wysokie, zbyt głębokie dla wrogów. Nazar DIBROWA *** Żar Zimnego Jaru jeszcze nie zgasł, on grzeje jeszcze nasze nadzieje — wzywa obudzić się i działać. Żar Zimnego Jaru jeszcze nie zgasł. Już pną się do słońca nowe pędy, które wyrastają z mogiły duchem tych, którzy bili się do upadłego… Już pną się do słońca nowe pędy. Niedługo płonąć będzie znowu ziemia pod nogami obcych i mankurtów — od Zimnego Jaru aż po Kruty… Niedługo płonąć będzie znowu ziemia pod nogami obcych i mankurtów. Żar Zimnego Jaru jeszcze nie zgasł. Wołodymyr DIDKIWSKYJ Lustracja Wypas Wilk jagnięta wiele lat: Pomiędzy wilkami — siwy dziad. Codziennie starał się, aż się pocił. Dawno w pracy wilka zjadł, Czy też — jagnię!.. A wtem, Pracował dla wspólnoty!.. Aż raz grzmotnął grom — I zmieniła się władza! Nowym wodzom — owacje, A drapieżnikom — lustracja! …Nie dzień Wilczyska “lustrowali” I z góry, i z dołu. Analizę brali I sierść na ekspertyzę!.. Wreszcie zapisali: “De-mo-krata”!.. Wypasa i do dziś wilk jagnięta! Jewhen DOROSZKEWYCZ *** Wola kołysze wierzbinę… Motyle nie czekają na sygnał twojego światła, one nie latają, gdzie płaczą uzdrawiające źródła… Zachowuję kądziel — prapramatczyność, gdzieś wola wierzbinę kołysze… Hennadij HOROWYJ Sztuka śpiewania Kurczęta uczyły się od taty Sztuki śpiewania. Stanęły pod gruszą w koło, I każdy wyśpiewywał solo. “Ku-ku-ry-ku, ku-ku-ry-ku” — Cały dzień brzmiało w sadzie. Zrobił baranek resume: — Ani be, ani me! Lidija DJACZENKO *** Kraju dziwny, świecie biały, Na twoich mglistych zboczach, Cała spustoszona i obolała, Gwiazdę ja swoją ujrzałam. I gwiazda ta, Boże miły, Jak łza po nieboskłonie, Cicho-cicho potoczyła się… I zmierzch uświęciła. Oleg ZAWADSKYJ Rzeka Osiodłana mostami, Spętana tamami, Ocknęła się wreszcie — Zrzucała siodła, Rozerwała więzy, Westchnęła z ulgą: Wolna! Łarysa ZEŁENSKA *** Krwią niebieskiej rany Smutek ścieka w trawę. Jeszcze tylko ranek. Jeszcze wcześnie. Jeszcze swój kwiat zerwę. Tylko czemu tak krwawi Słowa rozbite skrzydło? Płaczą rubinami trawy Obok martwego orła… Wałentyna KACAN *** W kanwie twojego śladu zaplątał się kwiat jesiennego klonu, ty jeszcze nie przyszedłeś, ale jesień już obejmuje twój ślad. Złapano słońce — lecieć by w świat niezgłębiony na skrzydłach niebieskich, które utkane są Światłem, żagli. Nam wyszyć Niebo — kanwa stanie się gwiezdnym jutrem. Lecz tylko motyl, złapany słońcem, spłonie. Lekka pajęczyna — to Losu kroki niezgłębione. Nam wyszyć Niebo tej, która będzie, Wiosny. Inna KOWALCZUK *** Czekaj: trzeba przetrwać nam, ponure słońce przejrzy się wkrótce. Idzie wiosna, nieśmiertelna idzie wiosna, choć zabłądziła trochę po drodze. Podniesie gałęzie zgarbiony kasztan, lada chwila zapłacze szadź niedołężna — cierp, dopóki zimno… słota… i obojętne niebo w kałużach… Kateryna KOWTUN *** Odleciała jaskółka Mała. A taka wielka Pustka. Wołodymyr KUZMYCZ *** Ślepy widzi niebo głuchy słyszy muzykę niemy wypowiada słowa i niebo ślepego najbłękitniejsze i muzyka głuchego najczarowniejsza i słowa niemego najserdeczniejsze Dmytro ŁAZUTKIN *** to lato te jeziora ta czułość nieogarniona moja chimeryczna era moja woda przejrzysta nurkuje wydra bura brzmi klawiatura nic literatura wszystko — literatura Switłana ŁUCKOWA Poetom Należeć do miłości i miecza, Rzeki pokus i gwiezdnego lata, Golgoty dni, ptasiego klucza, Łzy jedynej i całego świata, Należeć i do słońca, i do deszczu, Kropli miodu i myśli swawolnych… Należeć do miłości i miecza. Należeć — i być naprawdę wolnym. Olha OLCHOWA *** Im nigdy nie oswoić moich latających ryb — w moim najgłębszym nurcie wiodą się chmury. Nie przylepić, nie przeplatać na swój sposób ani jednej pieszczoty, ani jedynej zwady. Toczą głębiny, jak ślinę, tęgie głazy: zamarzam w krze z całkowicie wiskozowego koca — ryby — latają, ludzie — milczą, a skrzydłami pieszczą i mierzą niebo w ekranie ipada.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Sprawa Nasirowa jako lustro „walki z korupcją”

Petro ANTONENKO, m. Czernihów. Korupcja — nasza „wizytówka”. W ostatnich trzech latach po Majdanie w naszym ukraińskim społeczeństwie najbardziej pożądaną „marką”, „wizytówką” stała się tak zwana „walka z korupcją”, w związku z czym termin „korupcja” stał się dominujący. Nie ma w tym nic dziwnego, wszak walka z korupcją to walka o sprawiedliwość. A ludziom zawsze chciało się i chce sprawiedliwości. I logiczne jest, że „zaostrzenie” tego pragnienia nastąpiło właśnie po Majdanie, Rewolucji Godności, zjawisku, które znamionowało właśnie walkę o sprawiedliwość. A jakaż to sprawiedliwość przy korupcji? Przy okazji, nie zaszkodzi przypomnieć definicję tego popularnego obecnie terminu. Zatem, według słownika: „Korupcja (od łacińskiego corrumpere — psuć) — bezprawna działalność, która polega na wykorzystywaniu przez osoby urzędowe ich praw i możliwości stanowiskowych do osobistego wzbogacenia się; przekupność i sprzedajność działaczy społecznych i politycznych”. Do czego to się nadaje dla „demokratycznego, prawnego, socjalnego” (artykuł 1 Konstytucji Ukrainy) państwa. Chociaż korupcja kwitnie na całym świecie. Ale chce się trzymać ją przynajmniej w jakichś ramach. Oto i pasożytują na „walce z korupcją” wszyscy, przede wszystkim jej potencjalni podmioty — politycy i politykierzy. Nasirow — kandydat na „korupcjonera nr 1”. Niedawny przewodniczący Państwowej Służby Fiskalnej Ukrainy Roman Nasirow — największy „połów” naszych organów ścigania w „walce z korupcją”, jeśli, oczywiście, dojdzie kiedyś do wyroku sądowego. Wszak 2 marca Specjalna Prokuratura Antykorupcyjna przedstawiła Nasirowowi oskarżenie o wyrządzenie państwu szkód na ponad 2 miliardy hrywien. Notka biograficzna. Nasirow Roman Mychajłowycz urodził się 3 marca 1979 roku w Czernihowie. W 2000 roku ukończył Czernihowski Instytut Ekonomii i Zarządzania na kierunku „finanse”, w 2001 roku — Kijowski Uniwersytet Ekonomiczny na kierunku „prawo”. W 2003 roku otrzymał stopień MBA w kierunku „finanse i zarządzanie międzynarodowe” uniwersytetu Wschodniego Londynu. W 2015 roku uzyskał stopień naukowy kandydata nauk prawnych przy Instytucie Ustawodawstwa Rady Najwyższej. Od 2005 do 2012 roku pracował w biznesie, głównie za granicą, w Brytanii. Lata 2013—2014 — zastępca przewodniczącego zarządu Państwowej Korporacji Żywnościowo-Zbożowej Ukrainy. 5 maja 2015 roku mianowany na stanowisko przewodniczącego Państwowej Służby Fiskalnej. Od 27 listopada 2014 roku do 2 września 2015 roku — deputowany ludowy Ukrainy, do parlamentu wybrany z listy „BPP” (nr 51). Od 4 grudnia 2014 roku — przewodniczący komitetu Rady Najwyższej Ukrainy ds. polityki podatkowej i celnej. Żonaty, dwoje dzieci. Co to jest Państwowa Służba Fiskalna? Państwowa Służba Fiskalna (PSF) — centralny organ władzy wykonawczej Ukrainy. Utworzona postanowieniem Gabinetu Ministrów z 21 maja 2014 r. drogą reorganizacji Ministerstwa Dochodów i Podatków. To Ministerstwo stworzono w rządzie Azarowa 24 grudnia 2012 roku drogą połączenia Państwowych Służb Podatkowej i Celnej Ukrainy. „Minzdoh”, jak go ironicznie nazywano, stało się jednym z symboli korupcji reżimu Janukowycza. Nie przypadkiem wśród żądań Majdanu była też reforma Ministerstwa. Już 1 marca 2014 roku Ministerstwo zlikwidowano decyzją rządu Jaceniuka. Na jego bazie odnowiono Państwową Służbę Podatkową i Państwową Służbę Celną, podporządkowane Ministerstwu Finansów. A już 21 maja Gabinet Ministrów sformował ze struktur byłego Ministerstwa Państwową Służbę Fiskalną. Główna funkcja — polityka podatkowa państwa plus polityka celna. Czyli to ministerstwo w ministerstwie z kolosalnymi uprawnieniami, które faktycznie formuje (zbiera) budżet państwa — setki miliardów hrywien. Przewodniczącego PSF mianuje Gabinet Ministrów. W niedługim czasie istnienia PSF to już drugi przewodniczący. Pierwszy, Ihor Biłous, przebywał na stanowisku mniej niż rok — od 4 czerwca 2014 do 23 marca 2015 roku, został zwolniony po informacji o nadużyciach w jego służbie. Co to jest NABU i SPA? To absolutnie nowe organy ścigania państwa, stworzone po Majdanie dla „walki z korupcją”. Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy (NABU) — organ z szerokimi uprawnieniami siłowymi, który ma zapobiegać, wykrywać i ujawniać przestępstwa korupcyjne. Stworzono NABU na podstawie specjalnej Ustawy „O Narodowym Biurze Antykorupcyjnym Ukrainy”, przyjętej przez parlament 14 października 2014 roku. Ustawa weszła w życie w styczniu, a samo Biuro stworzył Prezydent Ukrainy 1 kwietnia 2015 roku. NABU — autonomiczny organ, który działa poza istniejącymi organami ścigania. Dyrektor NABU — Artem Sytnyk. SPA, czyli Specjalizowana Prokuratura Antykorupcyjna, — samodzielna jednostka strukturalna Prokuratury Generalnej Ukrainy. Funkcje — nadzór nad przestrzeganiem praw podczas prowadzenia działalności operacyjno-poszukiwawczej dochodzenia przedsądowego przez Narodowe Biuro Antykorupcyjne; podtrzymywanie oskarżenia państwowego w odpowiednich postępowaniach; reprezentowanie interesów obywatela lub państwa w sądzie w przypadkach przewidzianych prawem i związanych z korupcyjnymi lub powiązanymi z korupcją wykroczeniami. Zwróćmy uwagę na pierwszy punkt: to faktycznie kontrola nad działalnością potężnego NABU. To przy tym, że utworzenie SPA, określenie jej struktury i etatu są realizowane przez Prokuratora Generalnego Ukrainy w porozumieniu z dyrektorem NABU. Sprzeczność, zamieszanie? Między innymi, stworzenie SPA — jeden z licznych warunków przyznania Ukrainie ruchu bezwizowego, bo Unia Europejska dość wyraźnie wiąże ten ruch bezwizowy z walką z korupcją w naszym państwie. SPA utworzona zarządzeniem Prokuratora Generalnego W. Szokina z 22 września 2015 roku. Jej kierownik — Nazar Chołodnycki. Kierownik SPA podlega bezpośrednio Prokuratorowi Generalnemu, jest jego zastępcą. Zatem, NABU i SPA zasiliły szeregi innych organów ścigania państwa, a główne — to po prostu prokuratura, SBU, policja. Wszyscy oni też mogą i są zobowiązani walczyć z korupcją, wszak „wykorzystywanie przez osoby urzędowe ich praw i możliwości stanowiskowych do osobistego wzbogacenia się” (czyli korupcja) w całości mieści się w jurysdykcji tych poważnych organów. Produkowanie nowych organów miało pokazać, że to walka nie po prostu z „nadużyciami” i „wykorzystywaniem” (co i tak figuruje w Kodeksie karnym), a superwalka. W realiach to wylało się w stałe sprzeczności, jeśli nie powiedzieć — kłótnie między Prokuraturą Generalną i jej jednostką SPA, między nimi a NABU. Konkurencja — „kto jest większym bojownikiem z korupcją” — to dobrze, ale społeczeństwo czeka na wyniki. Jest ich niewiele. Zamiast tego częstsze stały się przypadki, kiedy nawet złapani i podejrzani o korupcję wychodzili suchą stopą z wody lub uciekali za granicę. Tymczasem NABU wkrótce kończy 2 lata, a i SPA istnieje już ponad półtora roku. Czy nie na tym tle społecznego oczekiwania wybuchła tak rezonansowa sprawa Nasirowa? Na czym polega rezonans? Sprawa jest głośna, ponieważ oskarżony jest główny urzędnik podatkowy państwa, na dodatek o wyrządzenie kolosalnych szkód. Istnieje też podtekst polityczny: sprawa jest bezpośrednio związana z jednym, również dość głośnym nazwiskiem — to niedawny poseł Rady Najwyższej Ołeksandr Onyszczenko, obecnie zbieg. Póki co oficjalnie organy ścigania oskarżają go o przestępstwo kryminalne. Na tyle przekonująco, że parlament przegłosował nawet uchylenie immunitetu poselskiego swojemu koledze — zjawisko dość rzadkie. Jednakże nie pomogło to śledztwu — Onyszczenko uciekł za granicę. Co więcej: tam przekształcił się w politycznego oponenta prezydenta Poroszenki, rozpowszechnia na niego poważne materiały kompromitujące, w szczególności potajemnie nagrane przez niego osobiście w gabinecie prezydenta. Jeszcze od lata ubiegłego roku Nasirow był przesłuchiwany w sprawie Onyszczenki jako świadek. I stopniowo przekształcił się w oskarżonego już we własnej sprawie. Co zarzuciły Nasirowowi NABU i SAP? Nielegalne ulgi, udzielone trzem spółkom wydobywającym gaz, których właścicielem jest Onyszczenko. Ulgi w opodatkowaniu, w płaceniu obowiązkowych opłat za wydobycie kopalin. Śledztwo twierdzi, że decyzją kierowanej przez Nasirowa Państwowej Służby Fiskalnej spółki te otrzymały nielegalne odroczenie tych płatności. Obliczono również straty z tytułu nieotrzymania przez państwo środków, w szczególności z tytułu sankcji karnych — 2,1 miliarda hrywien. Nasirow wszystkiemu temu zaprzecza, mówiąc, że nie było naruszeń ustawodawstwa. Sądowy cyrk SAP mogła przedstawić zarzuty Nasirowowi jeszcze pod koniec 2016 roku. Ale wahała się: czy z powodu braku dowodów, czy z powodu jakichś gier politycznych. A dalej zaczął się cyrk. Podejrzenie o przestępstwo kryminalne Romanowi Nasirowowi wręczono późnym wieczorem, w czwartek 2 marca. W elitarnej stołecznej klinice „Feofania”, do której Nasirow pilnie położył się na leczenie dzień wcześniej. Detektywi NABU, którzy mają prawo do zatrzymywania podejrzanych, wprowadzili do szpitala śledczych SAP, i Nasirowowi odczytano podejrzenie, gdy leżał w łóżku, jak twierdzą adwokaci — praktycznie nieprzytomny. Dalej Nasirowa wożono po centrach medycznych, dobijano się diagnozy. Okazało się, że to przełom nadciśnieniowy. W końcu Nasirowa dostarczono do Sądu Sołomiańskiego w Kijowie, który miał wyznaczyć mu środek zapobiegawczy. Prokuratura domagała się aresztu. Na wyznaczenie środka sąd miał równe 3 doby od momentu ogłoszenia podejrzenia. Te 72 godziny upływały pod koniec niedzieli 5 marca. Decyzji sąd nie podjął: najpierw obrona (a Nasirowa broni jednocześnie 10 adwokatów!) zgłosiła wyłączenie sędziego, potem w weekend szukano innego sędziego. O północy termin upłynął. Detektywi NABU oświadczyli, że Nasirow, który leżał w sądzie na łóżku, jest wolny. Ale wyjście z sądu dawno już zablokowali tak zwani przedstawiciele społeczeństwa — różnorodny tłum złożony z posłów parlamentu, po prostu tak zwanych „aktywistów”. „Społeczeństwo” zdecydowało, że po pierwsze, środek zapobiegawczy dla Nasirowa musi być jeden — areszt, po drugie, że jest winny i musi zostać skazany. Oto taki sobie „wyrok społeczeństwa”, z motywacją, że sądy u nas straciły zaufanie. I sąd będzie zablokowany, dopóki Nasirowa nie wsadzą. Inaczej ucieknie za granicę. Zwolniony Nasirow pozostał w sądzie. W nocy 7 marca sąd wydał decyzję o środku zapobiegawczym — 60 dni aresztu. Nasirowa umieszczono w stołecznym areszcie śledczym. Wyjść Nasirow może za kaucją w wysokości 100 milionów hrywien. Adwokaci oświadczyli, że składają apelację od środka zapobiegawczego i od kaucji. A prokuratura prosi sąd o ustalenie kaucji w wysokości 2 miliardów hrywien, ukraiński rekord. Obrona proponuje nie wpłacać kaucji do czasu rozpatrzenia apelacji. Choć wpłacić ją mogliby. Nasirow oświadczył, że nie ma takich środków, ale ma bogatego teścia, ojca żony Kateryny — magnata budowlanego Ołeksandra Hlimbowskiego. Swoją drogą, co do majątku Nasirowa. Po raz pierwszy pod koniec ubiegłego roku urzędnicy państwowi musieli opublikować elektroniczne deklaracje swojego majątku. Oto cytat dotyczący majątku Nasirowa: „Gotówka: 1,160 mln dolarów, 450 tys. euro oraz 4,350 mln hrywien. Żona: gotówka — 320 tys. dolarów, 240 tys. euro oraz 3,1 mln hrywien. Na koncie w banku — 1,677 mln hrywien, u żony — 2,509 tys. hrywien, 29,180 tys. hrywien, 2,852 mln hrywien. Samochody: Toyota i Lexus, u żony — Land Rover i Toyota. 5 działek ziemi w osiedlu typu miejskiego Kozyn (obwód kijowski), 20 działek ziemi we wsi Kołychiwka (rejon czernihowski) o łącznej powierzchni 283 093 m kw. Mieszkanie w Kijowie, u żony jeszcze 4 mieszkania w Kijowie. 2 domy w obwodzie kijowskim — 414 i 199 m kw. Drogie zegarki, wyroby jubilerskie, antyki, dzieła sztuki, broń. Żona Nasirowa posiada prawa korporacyjne w spółce z o.o. „Fundusz zasobów budowlanych” na 1,75 mln hrywien”. Na 100 milionów hrywien może i się uzbiera, na 2 miliardy — nie, ale majątek jest niemały. To właśnie skłania „społeczeństwo” do podejrzewania Nasirowa o korupcję, a dokładniej, już nawet uważania go za skorumpowanego. To była deklaracja za 2015 rok. A w zwykłej, nieprzeznaczonej dla ogółu deklaracji podatkowej za 2014 rok główny urzędnik podatkowy kraju „zapomniał” wskazać dwa mieszkania w Londynie. Teraz tak samo zaprzecza, że ma podwójne lub potrójne obywatelstwo — jeszcze paszporty Wielkiej Brytanii i Węgier, o czym mówi prokuratura. Gierki polityczne Co oznacza ta głośna sprawa karna, jak się zakończy, pokaże czas. Tak samo jak to, czy po raz kolejny skompromituje to władzę, przede wszystkim prezydenta, czy wręcz przeciwnie — pokaże jej determinację w „walce” z korupcją. W poniedziałek 6 marca ciekawe oświadczenie złożył Petro Poroszenko: nie informowano go o zamiarze zatrzymania Nasirowa i postawienia go przed sądem. Mówiąc, że świadczy to o niezależności naszych organów ścigania. Nawet jeśli to prawda, trudno powiedzieć, jaki znikomy procent obywateli uwierzył w takie oświadczenie prezydenta: zbyt mocno w społeczeństwie panuje filozofia wszechwładzy władzy i jej przedstawicieli, którzy wszystko wiedzą i za których wiedzą wszystko się robi. A Nasirow oświadczył, że nigdy nie omawiał w Administracji Prezydenta możliwości jego zatrzymania. Chociaż zaznaczył odnośnie Poroszenki: „Pracuję z nim od początku 2008 roku. Przecinaliśmy się dość często w sprawach biznesowych, w pracy”. Jak będzie przebiegać śledztwo w tej głośnej sprawie, na które detektywi mają już mniej niż dwa miesiące? Przynajmniej z Nasirowem za kratami. Jak będzie, gdy wyjdzie za kaucją? Czy nie ucieknie do Anglii? Czy sprawa dotrze do sądu? Ciekawą myśl wyraził znany polityk Anatolij Hrycenko. Oświadczył, że dobrze byłoby, gdyby Nasirow rzeczywiście uciekł za granicę i uniknął sądu — to, mówiąc, pokazałoby całą zgniliznę obecnej władzy. Cóż, czas pokaże. A póki co „walka z korupcją” trwa…

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

oraz jego narzeczoną Natalkę. W dziwny sposób udało im się organicznie wcielić w Ukraińców, odbiera się ich nawet wizualnie jako swoich, bliskich. Wokół tego wątku miłosnego budowana jest fabuła. Ratując się przed głodem, młody malarz Jurij wyrusza do Kijowa, przeżywa aresztowanie i uwięzienie, ucieka z aresztu, bierze udział w powstaniu i w końcu, wraz ze swoją ukochaną, wydostaje się poza granice swojej, zdławionej moskiewskim butem, Ojczyzny. Wydarzenia rozgrywają się w przepełnionych zamordowanymi ludźmi towarowych wagonach, na tle trupów na miejskich ulicach, konających z głodu matek, patrzą na nas głodne oczy dzieci, wyziębione, zgasłe, ponure miasto, gdzie znikają jeden po drugim nauczyciele, towarzysze głównego bohatera. Samobójstwo młodego poety, w którym można rozpoznać postać Mykoły Chwylowego. Zarzucają, że to było nie w Kijowie, a w Charkowie — ówczesnej stolicy USRR. Nie! To było i w Połtawie, i w Winnicy, i w Doniecku… Powszechnie w dużych miastach. Na wielką skalę działo się to w Kijowie, wspomnijmy rozstrzelanie w 1934 roku 28 ukraińskich twórców — Dmytra Falkiwskiego, Ołeksę Włyźkę, Kosta Burewija, Hryhorija Kosynkę, Iwana i Tarasa Kruszelnyckich… Kijów wybrano po to, aby zachodni widz mógł się zorientować: właściwie o jakim narodzie, jakim kraju jest ten film. A tych, którzy tak i nie zobaczyli obrazu piekła na ukraińskich ziemiach, mogę uspokoić, że jest ono w tym filmie obecne w całej swojej straszliwości i potworności. Jest ono uosobione w żołnierzach, którzy wysypują na ziemię chleb, aby nie dostał się głodującym wieśniakom, w czekiście, który próbuje duchowo złamać głównego bohatera, zmusić go do namalowania swojego portretu — heroicznego, nieśmiertelnego bolszewika. Jest ono spersonifikowane w postaci Siergieja Kolcowa, którego zagrał turecki aktor Tamer Hassan. To piekło w większości mówi po rosyjsku i wywołuje to jednomyślne oburzenie u krytyków: a gdzież komnezymy, gdzie Ukraińcy, przecież to oni tworzyli sami dla siebie Hołodomor, to oni sami siebie zjadali? I w tym chórze jakoś rozmywa się jedna gorzka i oczywista prawda. Wojna przeciwko ukraińskiemu chłopstwu w latach 1932—33 ubiegłego wieku ma te same korzenie, te same źródła, co i obecna rosyjska agresja wojskowa przeciwko Ukrainie. “W istocie było to bezprecedensowe zagarnięcie ukraińskiego terytorium. Cała armada uzbrojonych po zęby stalinowskich emisariuszy ruszyła przeciwko krajowi, który umierał w głodowych konwulsjach. Była to totalna agresja, która nie miała nic wspólnego z ekonomicznymi motywami” — tak w swoim artykule “Polityczne przyczyny Hołodomoru” charakteryzował te wydarzenia James Mace. I właśnie o tym jest film “Gorzka żniwa”. Nie pretenduje on do pełnego obrazu czy roli naukowego dokumentu. To historia dwojga ludzi, którzy ze śmiertelnej kosowicy wynieśli swoją miłość, swoje okradzione, ale czyste, niepokonane dusze. Dlatego film nie mówi do widza językiem Wierki Serdiuczki — do powszechnej rusyfikacji ukraińskiej przestrzeni językowej już niedaleko, ale póki co jeszcze świecą kolorami niesamowite ukraińskie krajobrazy, jeszcze lśni pieśniami i powiedzonkami język ukraiński, czysty jak rzeka, w której rozkwita pierwsza miłość małych Jurka i Natalki, i której wody w finale niosą ich na wolność, a zarazem na gorzki chleb obczyzny… Lecz na rodzimym brzegu pozostawiają ikonę Jurija Zmijoborcy, jako modlitwę do Najwyższego o pomoc dla rodzimego narodu i jako przysięgę — walczyć i koniecznie powrócić…

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Na żniwach „Gorzkich żniw”

Natalia DZIUBENKO-MEYS. The Hollywood Reporter, The Irish Times, The Northwest Indiana Times, San Francisco Gate, National Review, Sidney Morning Herald — to daleki od kompletności wykaz zachodnich wydawnictw, które nie szczędziły swoich łamów na zmiażdżenie tego filmu. Przepełnione ogólnikową krytyką są także ukraińskie wydawnictwa, które poświęciły niemało wysiłku i czasu, aby donieść i nawet „twórczo” rozwinąć myśl zachodnich specjalistów. Wszystko w jednym celu — by pogrzebać w zarodku u ukraińskiego widza nawet myśl o obejrzeniu obrazu, o samodzielnym wyrobieniu sobie oceny. Wszędzie kategoryczne wnioski, bezapelacyjne wyroki w rodzaju tego, że temat Hołodomoru jest w ogóle nie do udźwignięcia i nieciekawy dla sztuki filmowej. Zresztą samo naświetlanie takiej dyskusyjnej problematyki jest niepożądane, bo przecież nie udowodniono, że Hołodomor miał miejsce jako celowy, ręcznie sterowany. Jako antyukraińskie ludobójstwo. I co tu się dziwić, że Rosja odmówiła rozpowszechniania takiego „antyartystycznego”, „nieprawdziwego”, „antysemickiego” kina. Nawet próbę przedpremierowego pokazu brutalnie zerwały tam „oburzone” masy ludowe, które, co prawda, go nie widziały, ale już wyrobiły sobie zdanie. Tak zwani „aktywiści” na pół godziny przed pokazem filmu rozłożyli wprost pod ukraińską flagą przy wejściu do moskiewskiego ukraińskiego centrum kości i świńską głowę oraz wywiesili plakat z napisem „Mit o Hołodomorze — kłamstwo i taniec na kościach”. A jednak. „Niecharakterystyczne i mało prawdopodobne, ale pozostaje faktem, że „Gorzkie żniwa” są w topie pod względem frekwencji i wpływów kasowych na Ukrainie” — można przeczytać na stronach śledzących wyniki finansowe zagranicznych filmów w kinach Ukrainy. „Gorzkie żniwa” w dziwny sposób wyrwały się na liderów ukraińskiego rynku kinowego nawet przy braku jakiejkolwiek pozytywnej reklamy. Okazało się, że świadomością Ukraińców obecnie nie tak łatwo manipulować. I nawet tak niewiarygodny, praktycznie jeszcze niespotykany w naszej najnowszej historii pogrom filmu, nie odebrał Ukraińcom chęci samodzielnego wyjaśnienia, co tak rozdrażniło naszych i zagranicznych intelektualistów, którzy głośno i usilnie radzą „wychodzić poza ramy zamkniętego koła narodowej wiktymizacji i ekskluzywnej zbiorowej traumy, a w ten sposób integrować się w szerszy międzynarodowy kontekst” (Stanisław Medzelewski). Widz, na szczęście, nie myślał o „internacjonalizacji wiktymizacji”, kiedy głosował swoimi ciężko zarobionymi pieniędzmi. I nie pożałował. Sama jestem świadkiem, jak młodzież wychodziła z kina — wzruszona, ze łzami w oczach. Już nie mówiąc o ludziach starszego pokolenia, którzy nie tak często chodzą do dzisiejszych kin. „Ja dzisiaj oglądałem „Gorzkie żniwa”. Wspaniały poemat w duchu ukraińskiego romantyzmu. Może nie-Ukraińcy na Ukrainie szukają artystycznych koziołków? Ale ich to nie boli. Dlatego dla nich bliższa jest Kafkowska wizja. A u mnie pół rodziny wymarło, a tatę Iwana Nestorowycza Petraniuka chcieli zjeść! Napadli w pociągu między wagonami. Ojciec jednego zrzucił pod koła… Płaczę. To wyrafinowana sztuka… A tym krytykom… Im i Szewczenko tak naprawdę nie jest ciekawy. Oni go nie czytają. Ta wojna trwa i będzie trwać… To trwają nasze gorzkie żniwa” — pisze na Facebooku aktor i reżyser Wołodymyr Petraniuk. A Ałła Bahirowa zauważa: „A ja wiem, dlaczego jest taka nawałnica krytyki. Spójrzcie na telewizję, spójrzcie na najnowszą kinematografię — wszędzie przemoc, krew i łzy. Po tym wszystkim świat odbiera się wyłącznie w pięciuset odcieniach szarości — bliżej czerni. A „Gorzkie żniwa” — to pełne przeciwieństwo. Smutek nie jest podawany w formie karmy, którą od wieków niesie naród i pod którą traci swoją tożsamość. Wręcz przeciwnie. W tych wyszywankach, pięknych i jasnych ludziach żyje niezłomność i pogarda dla barbarzyńców, którzy niszczą ich ziemię. Po obejrzeniu filmu nie pojawia się poczucie beznadziei. Wręcz przeciwnie, wychodzisz z sali nie zgarbiony od upokorzeń, a dumny i pewny, że będzie lepiej. Wrogom Ukrainy taki film nie jest potrzebny, z nim topnieje kompleks niższości. Kto ma żywe sumienie i kto jeszcze jest zdolny coś zestawiać, analizować, ten odrzuca uchybienia filmu, dostrzegając to, co najważniejsze”. To najbardziej charakterystyczne wypowiedzi na mój krótki post w Internecie. A jeszcze donoszą zewsząd o przepełnionych salach kinowych, o tym, że film szczerze porusza, budzi. „Film napełnia, wypełnia, przepełnia widza po brzegi — pięknem, kolorem, smutkiem i radością, wiarą i miłością, walką i wolnością”. „Takie kino nigdy nie spodoba się masowemu widzowi. I nigdy nie „sprzeda” Ukrainy masowemu widzowi” — tak wypowiedział się o przyszłości kanadyjskiego filmu „Gorzka żniwa” bloger Serhij Fursa. Ten wyrok podzieliło z nim niemało zachodnich krytyków, u których ten obraz wywołał niespotykaną intelektualną histerię. Film oskarżono o brak patriotyzmu, przekręcanie faktów, antysemityzm, brak wartości artystycznych, a nawet wywróżono całkowity i bezchlubny upadek samemu tematowi Hołodomoru w ukraińskiej i światowej kinematografii. dzeniu. Wywraca. Wyrzuca. Przewraca. Rozjaśnia. Zmusza do myślenia i przeżywania”. Chcę powiedzieć każdemu Ukraińcowi: „IDŹ I PATRZ!” — to pisarz Roman Kucharyk na stronie „Literackiego forum”. Napisali i tacy, którzy uczciwie przyznali, że boją się iść na ten film. I rozumiem ich, bo sama nie byle jak się przejmowałam, wchodząc do sali kinowej. Po prostu odważyć się na obejrzenie nie jest łatwo. Więc wielki szacunek dla twórców filmu, którzy podjęli się tego tematu. W danym przypadku nie ma wielkiego honoru, by przytakiwać różnym „podgłoskom”, a trzeba nabrać odwagi, by obronić to prawdziwe, co póki co mamy. Będzie czas — postawią inne, silniejsze, potężniejsze filmy, w których światu odkryją straszną prawdę Hołodomoru w całej jego skali, lecz mimo wszystko właśnie ten film, postawiony przez grupę Kanadyjczyków ukraińskiego pochodzenia: reżysera George’a Mendeluka, scenarzystę Richarda Bachynskiego-Hoovera i producenta Iana Ignatowicza, zawsze będzie jednym z pierwszych zagranicznych filmów fabularnych o ukraińskiej tragedii, które dotknęły ludzkich serc. Dziś „Gorzka żniwa” zebrała gorzki plon krytycznych strzał. Wśród nich są takie, które nie mogą nie wywoływać oburzenia. Jak, na przykład, oskarżenie o antysemityzm. I nawet nie przyglądajcie się! Nie szukajcie. Jest tam, oczywiście, postać Łazara Kaganowicza, ale jego pojawienie się jest umotywowane i celowe, jako jednego z najbardziej złowieszczych katów narodu ukraińskiego. A poza tym — gdzie i co wyskrobali przebiegli krytycy filmowi? Ten zarzut jest niesprawiedliwy, brutalny, ale jak zaprzeczyć temu, czego naprawdę nie ma? Jak i o czym dyskutować? A jeszcze przedstawiono postacie schludnych Ukrainek, postawnych młodzieńców ukraińskiej wsi. Komuś nie podoba się, że są zbyt eleganccy, zbyt czyściutcy. To spójrzcie na fotografie, które jeszcze zachowują się w ukraińskich rodzinach. My obecnie cieszymy się różnorodnością i bogactwem ukraińskich wyszywanek, które szybko weszły w modę. Lecz my jeszcze nawet blisko nie zbliżyliśmy się do tych wysokich wzorców kunsztu i głębi, które pozostawili nam w spadku nasi przodkowie w swoich dziełach. Nie odnowiliśmy naszych ludowych tradycji, zwyczajów, naszych pieśni. Naszego Słowa w całej jego pierwotności i czystości. Komuś chce się widzieć Ukraińców nagimi, bosymi, koniecznie w brudnych łachmanach? Nie zważając na prawdę historyczną, na pamięć ludową. U Rosjan — to przejaw zadawnionej choroby imperialnego szowinizmu, u Europejczyków — sytej wyższości. I jaka już tu tolerancja i demokracja? To nie oznacza, że w filmie nie ma braków. W innym czasie, w innej sytuacji można by porozmawiać o niespójnościach fabularnych lub o zbyt schematycznych postaciach. Do wyboru. Prawda, biorąc pod uwagę, że gust artystyczny — substancja delikatna i skrajnie subiektywna. Nie ma granic dążeniu do doskonałości. Ale, podkreślam, — porozmawiać, omówić, a nie urządzać sąd, bicie kamieniami. Bo przecież nie o artystyczne błędy naprawdę chodzi. Na film idzie polityczny atak na zniszczenie. I w tym wyraźnie przegląda się zaangażowanie arsenału rosyjskiej informacyjnej machiny militarnej przeciwko Ukrainie. A to, że taki arsenał wykorzystują rodzimi krytycy filmowi i intelektualiści demokratycznego Zachodu, nie może, delikatnie mówiąc, nie dziwić. Przecież zarzuty i oskarżenia, które wysuwają przeciwko temu filmowi, dotyczą daleko nie środków artystycznych czy środków wyrazu. Chodzi wcale nie o sztukę. W centrum dzieła filmowego „Gorzka żniwa” — romantyczna historia miłości, taka wizja dla wielu krytyków filmowych z jakiegoś powodu nie do przyjęcia. Nie będę zatrzymywać się szczegółowo na miażdżącej krytyce właśnie takiej kanwy fabularnej, bo przecież zdaniem wielu jest ona tutaj w ogóle zbędna, zbyt melodramatyczna, romantyczna itp. Widzicie, przeszkadza pokazać historię wymierania całych wsi, chutorów, a oczekiwano rozległej i przygnębiającej panoramy całkowitego mroku, w którym na wieki pokornie znikają Ukraińcy i Ukraina. Bez walki, bez oporu. Lecz zauważę, że w światowej kulturze ten chwyt wykorzystują jeszcze od dawnych czasów. Mówimy o Troi, a wspominamy Parysa i piękną Helenę, historia powstawania Rzymu nijak nie obchodzi się bez romantycznej historii Antoniusza i Kleopatry, praktycznie w centrum każdego mniej więcej wartościowego dzieła artystycznego — ludzkie historie, naświetlanie wiecznych wartości, wśród których najwyższą, najbardziej życiodajną jest ludzka miłość. Właśnie ona — miłość do dzieci, do rodziców, do rodziny, do ukochanych, do ziemi i była tym jedynym źródłem siły, która pozwoliła narodowi ukraińskiemu przetrwać w czasach niedoli w latach 30. ubiegłego wieku. Miłość podnosiła mężczyzn do walki, a kobiety pchała do niewyobrażalnych przejawów poświęcenia. W tym filmie to Natalka, która, próbując uratować swoim bliskim życie, na kolanach umyje swojemu katowi nogi, wytrze je własnymi włosami. Przerażająca parafraza z ewangelicznym wątkiem, nawet przyniesie mu świętość swojej wsi — ikonę Jerzego Zwycięzcy, uważając, że jest prawdziwa. Krytycy zarzucają, że Kolcow jest zbyt schematyczny, wypisany tylko czarną farbą. Wątpliwe, by wszystko było tak proste. Zdegenerowany maniak mimo wszystko nosi w duszy mroczny strach przed obrazem własnej matki, której się wyrzekł. Czy zamordował… To — poza kadrem. Widzowi pozostaje samemu domyślić się jego historii. Bezdomnego, moralnego potwora. Tutaj, w tym filmie go udaje się zniszczyć, ale ilu ich, takich Kolcowów, jeszcze pozostaje poza kadrem, kierowani jeszcze jedną złowieszczą postacią tego dzieła — Stalinem. Krytykom i on w tym filmie zbędny, nie do przyjęcia… Ależ, wybaczcie, to kontrapunkt nie tylko tego dzieła, ale i całej tragicznej, strasznej historii, skondensowanej w dwa słowa — ludobójstwo, Hołodomór. I my dobrze uświadamiamy sobie, ile przed nami jeszcze śmierci, smutku. Ile jeszcze śmiertelnych walk przed nami… Zaznaczmy przy okazji wspaniałą grę angielskich aktorów Maxa Ironsa i Samanthy Barks, którzy zagrali młodego malarza Jurija.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

kilka lat temu czytałem gdzieś, że w USA ukazała się drukiem książka wierszy Herasia pod tytułem „Utwory poety nieznanego losu”. To wszystko, co wiem o Herasiu i Mykole. Pański artykuł o nich przeczytałem z zainteresowaniem w „Mołodi Ukrajiny”. Czy ktoś jeszcze zareagował na tę publikację?”. Pod koniec września 1997 r. otrzymałem list od rodzonej siostry Mykoły Bołkuna — Hałyny Muchinej (z męża) ze wsi Szczuriwci w rejonie izasławskim obwodu chmielnickiego. 74-letniej kobiecie tak bardzo chciało się dowiedzieć o losie brata! Oto co zapamiętała z tamtych odległych czasów: „To byli dwaj nierozłączni przyjaciele. Jak bracia — jeździli jeden do drugiego. Heraś mieszkał niedaleko od nas — 12 km”. Przed wojną, jak poinformowała siostra, Mykoła był nauczycielem. Wspomina też o tym, że przyjeżdżał do nich „Pawło Tyczyna i jeszcze z jakimś pisarzem. Byli dwa dni, wszystko przeglądali wiersze (już była napisana cała książka) i zabrali je ze sobą… Gdzieś tam drukowali. Ostatnie były w domu, a kiedy ewakuowali wieś, rodziców zabrali do Niemiec, to wszystko przepadło, wrócili w 45-tym, ale niczego nie zastali”. Nielitościwa wojna niejednemu człowiekowi okaleczyła los. Tak się zdarzyło, że Mykoła i Hałyna, brat i siostra, zostali robotnikami przymusowymi. Przebywali daleko od siebie, nie było im dane spotkać się na dalekiej obczyźnie ani razu. Kontakt utrzymywali tylko korespondencyjnie. Mykole Bołkunowi udało się wyrwać z niemieckiego obozu w Hanowerze. Ostatnią wiadomość od niego siostra otrzymała z domu. Brat informował, że jego żonę Olę faszyści wywieźli do Niemiec na ciężkie roboty. W Niemczech urodziła syna i przedwcześnie wraz z nim odeszła do grobu. Po wojnie siostra Hala wróciła do domu. Ale brata Mykoły nie zastała. Nie wiadomo, co się z nim stało. Matka opowiadała, że syn „gdzieś ciągle jeździł z Herasiem”. Niektórzy z miejscowych chłopaków mówili, że rzekomo „byli w Ukraińskiej Armii, walczyli o wolną Ukrainę”. „Kiedy skończyła się wojna — czytamy w liście Hałyny Muchinej — nie otrzymaliśmy żadnego zawiadomienia o śmierci i nie wiemy, gdzie zginął… A Herasia… żywego nie ma: pytałam ludzi z jego wsi”. Następny list otrzymałem od jej syna — Leonida Muchina, bo matka nagle zmarła. A ona tak czekała na obiecującą wiadomość! W gazecie „Literaturna Ukrajina” drukowano listę tych pisarzy, którzy stali się ofiarami stalinowskich represji. Wśród nich było imię Herasia Sokołenki. Zwróciłem się do autora tego przerażającego martyrologium: chciałem doprecyzować, skąd wzięły się takie dane. Ale odpowiedzi z Kijowa się nie doczekałem. Zainteresował mnie los młodego utalentowanego poety. Zwróciłem się nawet przez gazetę „Ukrajinski wisti” w USA. Niestety, nikt nie odpowiedział. Pomógł przypadek. Pewien mieszkaniec Chmielnickiego odnalazł siostrę Herasia, Warwarę Iwaniwnę Szmyhelską, i dał mi jej adres. Napisałem do niej list. W imieniu chorej starszej kobiety, która wróciła z niemieckiej niewoli, odpowiedziała listonoszka wsi Mychla, która leży w rejonie izasławskim, skąd pochodzi poeta. Sokołenko — to jego pseudonim, a prawdziwe nazwisko — Szmyhelski. O niektórych szczegółach z biografii

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Trębacz zmagań wyzwoleńczych

Anatolij KARPIUK, nauczyciel-krajoznawca, m. Kostopol w obwodzie rówieńskim. Heras Sokolenko (prawdziwe nazwisko — Szmyhelski) to interesujący i oryginalny poeta. Z jego utworami artystycznymi po raz pierwszy zapoznałem się jeszcze w 1994 roku, przeglądając w Rówieńskim Archiwum Obwodowym gazety „Kostopilśki wisti”, „Wołyń”, czasopisma „Ukrainka” i „Orłeniatko”, które ukazywały się w okresie okupacji niemieckiej (1941—początek 1944 r.). Czym młody autor przykuł moją uwagę? Od jego wierszy wiało taką szczerością i romantycznym nastawieniem, prostotą i lekkością wersyfikacji, które na długo pozostawiają głęboki ślad w ludzkiej duszy. We wspomnieniach genialnego pieśniarza Wołynia Ułasa Samczuka „Na koni woronomu” znajdujemy szczere wzmianki: „...Miałem dwóch przyjaciół, młodych początkujących poetów, gdzieś stamtąd, jak Zasław, — Herasia Sokolenkę i Mykołę Bołkuna, którzy odwiedzali mnie, zasypywali swoimi poezjami, ale w tym roku trafili w niepogodę. Heras został aresztowany, a Mykoła gdzieś zaginął bez wieści. Dopiero 16 sierpnia dostałem od niego niespodziewanie list”. Kiedy z Mykołą Bołkunem stało się nieprzewidziane, postanowił on zwrócić się o pomoc do ówczesnego redaktora czasopisma „Wołyń” U. Samczuka. W liście z Hanoweru pisał: „O mnie Panu już, zapewne, mówił Sokolenko. Ja teraz przebywam w Niemczech. Trafiłem tutaj przypadkowo. Żyję póki co nieźle (w obozie)... Ależ... przeczytajcie P. Hrabowskiego „Szwaczku”. Nieraz przypomina mi się nasze spotkanie. O! Byłem wtedy przepełniony po brzegi radością i przypływem siły, ogniem świeżych natchnień... Byliście pierwszymi z tych, którzy mogli zrozumieć mnie i mojego przyjaciela („Martina Edena”) i „brata” mojego Herasia. Moje pragnienia i dążenia teraz — powrócić na Ukrainę... Pokładam w Panu całą nadzieję”. List kończył się takimi krzepiącymi słowami: „Pięknie teraz na Ukrainie — pachnąco, młodo, natchnienie. Czekam na szybką i radosną odpowiedź. Pozdrowienia dla żony i innych. Sława Ukrainie! Z życzeniami wszystkiego najlepszego...”. Ułas Samczuk wspominał, jak udało mu się przekonać młodych chłopaków Herasia Sokolenkę i Mykołę Bołkuna, którzy byli pełni pochwalnych wierszy (od) na cześć „wyzwolicieli”, o tym, że „każdy, kto przychodzi na naszą ziemię nieproszony, jest naszym wrogiem, który chce nas zniewolić. A dlatego, — kontynuuje pisarz, — wszystkie ich peany, które napisali na cześć nowego Stalina, radziłem im bezceremonialnie wyrzucić do śmieci”. Kiedy rozpoczęło się „polowanie” na ukraińskich patriotów, faszystowscy okupanci aresztowali również Herasia Sokolenkę (są informacje o tym, że mógł być związany z grupami pochodnymi UPA) i wtrącili do więzienia. W tej sprawie ojciec młodego poety napisał list do U. Samczuka. List porażał swoim lakonizmem i ludzkim bólem: „Napiszę Panu o tym, że na prośbę Herasia Sokolenki chcę powiedzieć Panu parę słów... U Herasia złożyły się ciężkie warunki. On już ponad cztery miesiące, jak znajduje się w celi więziennej w m. Szepietówce, za co — jeszcze nie wiadomo. Heras prosi o Pana słowo...” Ułasowi Samczukowi, nieobojętnemu na cudzy ból, udało się jednak uratować chłopców — wyrwać z niewoli: Mykołę Bołkuna z obozu w Hanowerze, Herasia Sokołenkę — z więzienia w Szepietówce. Ale jakże nie pomóc początkującym autorom, którzy „zawsze byli głodni książki… wszystko czytali, wszystko widzieli, wszystko wiedzieli?!” W przytoczonym wyżej kanadyjskim wydaniu wspomnień Samczuka zamieszczono również fotografię dwóch nierozłącznych przyjaciół — Herasia i Mykoły (1941). Całkiem młodzi poeci, tak do siebie podobni, jakby byli rodzeństwem. Pochylili się nad arkuszem papieru i najwyraźniej omawiają nowy wiersz, napisany przez jednego z nich. Rozpoczęły się poszukiwania. Jednak na więcej informacji o Herasiu Sokołence nie udało się natrafić. I byłem mile zaskoczony, gdy we wrześniu 1995 roku otrzymałem list od nieznanej mi osoby — Mychajła Iwanczenki z błogosławionego szewczenkowskiego kraju (z rejonu zwinogródzkiego, w obwodzie czerkaskim), gdzie kiedyś wędrowałem śladami Tarasa. Z tego listu dowiedziałem się czegoś nowego o młodym poecie. Dlatego uciekam się do cytowania fragmentów. „Zwracam się do Pana z polecenia znawcy Szewczenki, Mykoły Kudeli, z prośbą. Rzecz ma się tak: w Niemczech, jako ostarbeiter, publikowałem w czasopiśmie „Dozwilla” razem z poetą Herasiem Sokołenką, wspaniałym, natchnionym ukraińskim romantykiem. Od 1945 roku ślad po nim zaginął. W charkowskim czasopiśmie „Ukrainśkyj zasiw” (nr 6, 1994 r.), do redakcji którego należę, wydrukowano wybór wierszy Herasia Sokołenki. Niestety, informacje biograficzne o poecie są dość skąpe. Wiadomo, że spotykał się z Ułasem Samczukiem w Równem i ten później pomógł uwolnić Sokołenkę z więzienia w Szepietówce. Pochodził H. Sokołenko, zapewne, z Zasławia (Iziasławia) albo z którejś wsi tego rejonu. Miał przyjaciela, też poetę, Mykołę Bołkuna. Później Heras pracował jako ostarbeiter w cegielni w mieście Schöenitz (Śląsk)… Proszę Pana o zwrócenie się przez zasławską i kostopolską gazetę w swoim lub moim imieniu w poszukiwaniu krewnych, znajomych, ostarbeiterów — przyjaciół poety…” Między mną a Mychajłem Iwanczenką rozpoczęła się korespondencja. Wkrótce znów otrzymałem od niego list: „Dziękuję Panu… za gotowość poszukiwania śladów poety-romantyka Herasia Sokołenki. Tymczasem przesyłam Panu połowę wyboru poezji, opublikowanych w charkowskim czasopiśmie „Ukrainśkyj zasiw”. Proszę więc wydrukować te wiersze w Pana czasopiśmie z prośbą do czytelników, aby napisali, kto co wie o Herasiu Sokołence i przysłali jego nieznane wiersze… Może ktoś z Pana stron pracował z nim razem i zna jego dalsze losy, a może wiedzą, skąd pochodzi i znają adres krewnych… Herasia osobiście nie znałem, ale drukowaliśmy się razem w ostarbeiterskim czasopiśmie „Dozwilla” (red. S. Dowhał). To była ciekawa fala młodej poezji, mało znana teraz. Pracowałem też w cegielni jako kopacz gliny w kamieniołomie, ale w północno-zachodnich Niemczech: land Oldenburg, powiat Cloppenburg, wieś Scharrel. Obok w obozie byli Podolacy… Będę czekał na wieści, życzę Panu sukcesów. Z poważaniem Mychajło Iwanczenko”. Tak oto podczas perypetii II wojny światowej splotły się ludzkie losy. I choć od tamtego czasu minęło ponad siedemdziesiąt lat, pamięć powraca nas do tamtych odległych wydarzeń, nie daje spokoju. W 1997 roku otrzymałem list od mieszkańca wsi Kelmieńce, w obwodzie czerniowieckim, Iwana Bezruczki. Do poprzednich informacji dodał szereg świeżych faktów. „Poezję Herasia, — czytamy w liście, — znam jeszcze z przedwojennych czasów. Uczył się w szkole średniej we wsi Mychniw w rejonie zasławskim dzisiejszej obwodu chmielnickiego, skąd wysyłał wiersze do obwodowej gazety młodzieżowej, która wychodziła w Kamieńcu Podolskim. Wiersze jego były sprawne, liryczne, i czasopismo często drukowało je na swoich stronach…” Będąc uczniem, Iwan Bezruczko też pisał utwory poetyckie, które nie raz publikowano razem z Herasiowymi. Jeszcze do dziś przechowuje, jako pamiątkę odległych lat, pożółkły od czasu egzemplarz gazety z wierszem Sokołenki, który ten poświęcił dość popularnemu w latach 20.–30., jednemu z najdelikatniejszych liryków Ukrainy — Wołodymyrowi Sosiurze. Jeszcze przed wojną literackie próby Herasia pojawiały się także na stronach republikańskiego czasopisma dziecięcego „Na zminu” (późniejsza nazwa — „Zirka”). „Jako korespondent obwodowej gazety młodzieżowej, — wspomina I. Bezruczko, — pewnego razu przed wojną (gdzieś w 1938 lub w 1939 r.) brałem udział w naradzie młodych korespondentów, która odbywała się w Kamieńcu Podolskim. Tutaj widziałem też Mykołę Bołkuna, który również uczył się w szkole średniej we wsi Mychniw… Jego wiersze też czasami drukowano w tej gazecie. Heras z jakiegoś powodu nie przybył na naradę, a Mykoła nawet występował. Wysoki taki, chudy chłopak… Anatolij Rezinkin, podolski poeta, który pracował w redakcji obwodowej gazety młodzieżowej, pewnego razu nawet pokazywał mi rękopis jakiegoś wiersza Herasia, ilustrację do którego wykonał sam autor…” Nie mniej ciekawe jest zakończenie listu Iwana Bezruczki: „Kilka. A wszystko zaczęło się od tego, że jeszcze w 1994 roku szukałem materiałów w Rówieńskim Archiwum Obwodowym o artyście-grafiku Nilu Chasewyczu, wtedy prawie nieznanym. Przeglądając strony gazet „Kostopilśki wisti” i „Wołyń”, natrafiłem na szereg ciekawych utworów poetyckich Herasia Sokołenki. Było takie odczucie, że mamy do czynienia z oryginalnym, utalentowanym pisarzem. Nie myślałem, że ktoś jeszcze może się nimi zainteresować. I byłem mile zaskoczony, gdy we wrześniu 1995 roku otrzymałem list od nieznanej osoby — Mychajła Iwanczenki z obwodu czerkaskiego. „Zwracam się do Pana, — pisał on, — z polecenia znawcy Szewczenki, Mykoły Kudeli, z prośbą. Rzecz ma się tak: w Niemczech jako ostarbeiter publikowałem w czasopiśmie „Dozwilla” razem z poetą Herasiem Sokołenką, wspaniałym, natchnionym ukraińskim romantykiem. Od 1945 r. ślad po nim zaginął…” List kończył się prośbą o zwrócenie się przez zasławską lub kostopolską gazetę w poszukiwaniu krewnych, znajomych… Od tamtej pory między nami zawiązała się korespondencja. Nie wiem, czy podjąłbym się poważnie sprawy poszukiwawczej, gdyby dobrodziej Mychajło Iwanczenko nie wsparł mnie. To on — poeta, prozaik i wydawca — zachęcał, dawał słuszne rady. Mój zamiar wydania książki pochwalił także dyrektor Chmielnickiego Muzeum Literackiego Wasyl Horbatiuk, jeden ze współautorów zbioru o Herasiu Sokołence „Mecziw niżnotonnych jasa”. Do pracy poszukiwawczej zachęcił też Serhij Kozak, który, będąc redaktorem „Ukrainśkych wistej” (USA), jeszcze w 1998 roku pisał: „Dobrze znany wśród swoich ziomków nauczyciel i literat z Kostopola (obwód rówieński) Anatolij Karpiuk należy do tych sumiennych badaczy-krajoznawców, którzy szukają (i znajdują!) nowe i znaczące nie gdzieś tam „w przestrzeniach wszechświata”, a obok, tam gdzie żyje, na rodzinnych ziemiach. Choć czasem przychodzi mu w swoich poszukiwaniach wyruszać w dalekie drogi, bo czasem takimi samymi dalekimi były też życiowe i twórcze drogi tych, których losy bada Anatolij Karpiuk. Imię Herasia Sokołenki — jedno z takich, jeszcze mało zbadanych, imion”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

W jasnym blasku ukrainocentryzmu

O Herasiu Sokolence dowiedziałem się od nauczycielki szkoły ogólnokształcącej w Mychli w rejonie izasławskim obwodu chmielnickiego, Neli Mysiuk. Poinformowała ona, że losem poety-ziomka interesuje się były mieszkaniec wsi Mychla, a obecnie mieszkaniec Izasławia, Dmytro Kałytiuk. Powiedziała, że warto się do niego zwrócić. Ktoś przekazał mu mój list, a on odpowiedział na moją prośbę. Okazało się, że Dmytro Ławrynowycz był bliskim sąsiadem rodziny Szmyhelskich i dobrze pamięta Herasia. Herasym Iwanowycz Szmyhelśkyj urodził się 3 marca 1920 roku we wsi Mychla w rejonie izasławskim obwodu chmielnickiego w rodzinie robotniczej. W 1937 roku ukończył szkołę siedmioletnią. Przez pewien czas pracował razem z ojcem w leśnictwie, zbierał żywicę, a wieczorami kontynuował naukę w Izasławiu. Nie tylko pisał wiersze, ale też pięknie malował. W 1938 roku pracował w redakcji gazety rejonowej. Z powodu choroby nie został powołany do wojska. Podczas niemieckiej okupacji był korespondentem czasopisma, które ukazywało się w Izasławiu. O znajomości i szczerej przyjaźni Herasia Sokolenki (Szmyhelskiego) z Ulasem Samczukiem wspominano już wcześniej. Utalentowany pisarz miał znaczący wpływ na kształtowanie się zdolności literacko-estetycznych młodzieńca. Najlepsze utwory młodego autora w tym okresie drukowano nie tylko na łamach „Wołyni” Samczuka, ale także w gazecie „Kostopilśki wisti”. Dało to podstawy niektórym do oskarżania go o wysługiwanie się niemieckim okupantom. Wtedy nasuwa się pytanie: a dlaczego faszyści aresztowali chłopaka kilka razy? W 1943 roku Heras trafił do więzienia w Szepietówce. A następnie został skierowany na przymusowe roboty do Niemiec. Przebywał w mieście Schöningen, pracował w cegielni. Kiedy radzieckie jednostki wojskowe wyzwoliły Śląsk, młodego poetę zabrano do batalionu karnego. W jednej z bitew na terytorium Niemiec Heras Sokolenko zginął. Stało się to 20 lutego 1945 roku. Pochowany jest we wsi Borau. A los jego bliskiego przyjaciela Mykoły Bołkuna jest nieznany. Literaturoznawca z Połtawy Petro Rotacz, kończąc artykuł „Poeta zmagań wyzwoleńczych”, opublikowany w czasopiśmie „Ukrainśki wisti” (USA, 1999 r.), słusznie zauważył: „Nie chce się wierzyć, że ślad Sokolenki zaginął na zawsze. Są gdzieś zapewne krewni lub dawni sąsiedzi, którzy mogli coś słyszeć o jego losie…”. I autor przytoczonych słów nie pomylił się: odezwali się jego współmieszkańcy. Wiele lat szukałem śladów młodego poety-patrioty, poety-sobornika, którego imię było przemilczane w czasach radzieckich. Ówczesnym ideologom nie podobała się idea zmagań wyzwoleńczych narodu ukraińskiego, którą żarliwym słowem propagował Heras Sokolenko. Dane mu było przeżyć tak niewiele — tylko 25 lat. Pod dźwięki wrogiej kanonady hartowała się jego oryginalna liryka, aby wchłonąć w siebie pragnienie swoich współczesnych — widzieć Ukrainę jako niepodległe państwo. Jego sławne imię powinno zostać wpisane złotymi zgłoskami w historię literatury ukraińskiej. Nie zapominajmy o tych, którzy mieli talent od Boga i oddawali go w pełni swojemu narodowi. Petro SOROKA Kilka lat temu żytomierzanin Ołeksandr Kucharczuk zaplanował cykl powieści „Kozacka Ruś”, w którym w prostej, przystępnej i jasnej formie miała powstać historia kozaczyzny, i wytrwale, rzec można, z ascetyczną nieustępliwością kozackiego kronikarza z powodzeniem wciela ten wielki zamysł w życie. Dzisiaj chciałbym nieco szerzej porozmawiać o jednej z tych powieści (a ukazało się ich już pięć), która nosi tytuł „Pułkownik Ławrin Kapusta”. Mowa w niej o narodzinach i rozwoju kozackiego wywiadu, który odegrał niemałą rolę w okresie walki wyzwoleńczej narodu ukraińskiego pod wodzą Bohdana Chmielnickiego. Temat oczywiście nie jest nowy, częściowo zbadany przez historyków-naukowców, częściowo naświetlony na poziomie artystycznym. Powiedzmy, że w swoje ręce dostałem swego czasu powieści Swiatomyra Fostuna „Zwiadowcy stepowych kohort” („zwiadowcy” — wywiadowcy) oraz Bohdana Suszynśkiego „Ławrin Kapusta — pułkownik hadziacki, subotowski ataman grodowy”. Ale O. Kucharczuk nikogo z nich nie powiela, buduje własną fabułę i wprowadza do struktury opowieści wiele nowych, ciekawych i porywających faktów. Wydarzenia w jego powieści obejmują duży odcinek czasu — od hetmanowania Petra Sahajdacznego do Iwana Wyhowśkiego. Prawie wszyscy bohaterowie powieści pokazani są, z reguły, w sytuacjach ekstremalnych, na granicy życia i śmierci, i właśnie to pozwala pisarzowi naświetlić ich wewnętrzną istotę, pokazać „prawdziwość”. Autorowi chodzi przede wszystkim o to, aby czytelnik zapoznał się ze wszystkimi najbardziej znaczącymi wydarzeniami tamtego czasu, krwawymi bitwami, kolizjami dyplomatycznymi oraz otwartą i ukrytą walką o buławę hetmańską. Ale w centrum, oczywiście, jak zaznaczono w nocie, znajduje się rozszerzenie sieci działalności wywiadowczej, którą zajmuje się pułkownik Kapusta. „Warto zaznaczyć — czytamy w utworze — że w czasach pierwszej połowy XVII wieku we wszystkich sąsiednich państwach od stuleci istniały dobrze wyszkolone i uzbrojone w metody wszelkich tajnych podstępów służby wywiadu i kontrwywiadu. Szeroko wykorzystywały one dane wywiadowcze o stanie spraw w sąsiednich państwach, które napływały od kupców lub posłów. Władca żadnego z państw nie miał żadnej pewności, że na Ołeksandra KASIANOWA Zdjęcie Serhija TERESZCZENKI 2 marca odbyła się prezentacja wydania naukowego w Instytucie Filologii Uniwersytetu Szewczenki. Wydarzenie to zainicjowała Katedra Języka Ukraińskiego i Lingwistyki Stosowanej pod kierownictwem prof. Anatolija Mojsijenki, a wsparła i pomogła w organizacji Ambasada Austrii w Ukrainie. W istocie jest to wznowienie pierwszej książki Michaela Mosera „Przyczynki do historii języka ukraińskiego”, która potwierdza znaczenie języka ukraińskiego na międzynarodowej mapie świata i stanowi cenny wkład w zagraniczną ukrainistykę. Jednocześnie „New Contributions to the History of the Ukrainian Language” to nowa praca, napisana w języku angielskim. Według Michaela Mosera wydana książka jest dedykowana niesławnemu cyrkularzowi wałujewskiemu, który zabraniał terytoriom jego kraju nie istnieją wywiadowcy sąsiednich krajów i dlatego nie był zabezpieczony przed wyciekiem tajnych informacji. W opinii pułkownika Kapusty najbardziej profesjonalnym i najbardziej okrutnym był wywiad członków „Zakonu Jezusa”. I jeszcze taki akcent z epilogu: „Dzięki silnemu wywiadowi hetman wojsk powstańczych Chmielnicki i jego pułkownicy mogli z sukcesem zwyciężać w krwawych bitwach dobrze wyszkolone i uzbrojone polskie wojsko królewskie. Ale w pamięci potomnych z powodu utajnionej działalności pozostało bardzo mało informacji o utalentowanym dowódcy wywiadowców pułkowniku Ławrynie Kapuście. Działalność wywiadu i jego dowódców zarówno w dawnych czasach, jak i teraz — to nieprzenikniona tajemnica”. Powieść O. Kucharczuka to mieszanka beletrystyki i dokumentów historycznych. Oczywiście autor wiele dopowiada i jest to w pełni uzasadnione, gdyż mamy do czynienia nie z traktatem naukowym, a z utworem artystycznym. Trzeba oddać pisarzowi sprawiedliwość — jest ciekawym narratorem, potrafi zaintrygować, dobrze naświetlić różne perypetie fabularne, stworzyć napięte i poruszające kolizje. Co prawda, mało przejmuje się tym, aby jego utwór nabrał wysokiej wartości artystycznej, nie jest zbyt zaabsorbowany rzeźbieniem ludzkich charakterów, nie wnika zbyt głęboko w ich świat wewnętrzny — wszystko składa w ofierze akcji, która ma porwać czytelnika i zmusić do przeczytania książki do końca. Właściwie tak stało się ze mną. Dobrze widziałem jej mielizny i brody, ale trzymała mnie w niewoli do ostatniej strony. Opisy przyrody w utworze również należą do tych, które zapadają w duszę, pozostają żyć w pamięci, bo są niebanalne, nieschematyczne, a żywe i pełnokrwiste. Choć czasem łapiesz się na myśli, że chciałoby się, aby były bardziej rozległe i szersze. Sądzę, że tę powieść z niemałym pożytkiem dla siebie przeczytają przede wszystkim nastolatki, ci, którzy interesują się lekturą historyczną. Książka jest estetyczna z wyglądu, chce się ją wziąć do rąk, jest złożona i wydana z miłością, zilustrowana kongenialną (i to nie jest przesada!) grafiką artysty ludowego Ukrainy W. S. Szendela. I co najważniejsze, wszystko w tej książce oddycha miłością do Ukrainy, do jej niełatwej przeszłości, niepowtarzalnej przyrody i hojnych na dobro i miłość ludzi, innymi słowy mówiąc, powieść ma wyraźny ukrainocentryczny duch. Do autorskich pozytywów zaliczyłbym takie rozdziały, które mówią same za siebie: „Droga na Zaporoże”, „Podróż na Krym”, „Zbójeckie gniazdo”, „Ucieczka Bohdana Chmielnickiego” (z niewoli), „Wyprawa morska”, „Pułapka na hetmana”, „Wyprawa na Kafę”, „Zemsta za Korsuń”, „Chmielnicki w Subotowie”, „Zdrada pułkownika Fedorowicza”, „Syn hetmana”. Powieść składa się z trzech wielkich części: „Pułkownik Ławryn Kapusta”, „Koszowy Ławryn Woron” i „Tajne wojny”. Czuć, że zanim zabrał się za ten utwór, autor gruntownie przestudiował niemałą warstwę dostępnej lektury — dokumentów, kronik i utworów historycznych o tej tematyce. Nieco z nich podaje w bibliografii. Osobno chce się powiedzieć o autorze, który nie jest profesjonalnym pisarzem, ale jest głęboko zakochany w literaturze i obdarzony z natury niemałym talentem. W narodzie takich ludzi nazywa się samorodkami. W końcowym „Słowie o autorze” dowiadujemy się, że urodził się w 1942 roku we wsi Małosiłka w obwodzie żytomierskim, a obecnie mieszka w Berdyczowie. Z wojny jego ojciec wrócił jako inwalida, był przykuty do łóżka, matka zmarła w wieku 27 lat, rodzina przeżyła Hołodomor w latach 1947–48. Po ukończeniu dziesięciolatki Sasza pojechał do Stalingradu, gdzie wstąpił do szkoły stoczniowej, później ukończył Saratowski Instytut Prawniczy i pracował jako śledczy. Nostalgia za drogą Ukrainą okazała się silniejsza od kariery i wrócił do Berdyczowa, gdzie pracował w zarządzie spraw wewnętrznych aż do przejścia na emeryturę. Przeżyte trudności, dobra znajomość życia nie z książek, a z własnego, często smutnego i dramatycznego doświadczenia, dają mu ważny, można by rzec, bezcenny materiał do twórczości. Chce się wierzyć, że przed Ołeksandrem Kucharczukiem nowe osiągnięcia twórcze i zwycięstwa. Ołeksandr Kucharczuk. Kozacka Ruś. Pułkownik Ławryn Kapusta. — Żytomierz: PP „Ruta”, 2016. — 504 s. Przypomina mi się rozmowa sprzed niemal dziesięciu lat z niezapomnianym Iwanem Maksymowyczem Koszeliwcem, który wyraził żal, że mamy mało „ukraińskich angelik”, czyli utworów dla masowego czytelnika, które byłyby lekkie i odprężające w czytaniu oraz pożyteczne dla duszy. Dla Ukrainy, która zmaga się z zalewem rosyjskojęzycznej lektury, jest to szczególnie ważne. Od tego czasu, co prawda, wiele się zmieniło i każdy może znaleźć sobie lekturę według własnego upodobania.

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Michael Moser o języku ukraińskim

W Kanadzie w 2016 roku ukazało się nowe wydanie książki austriackiego ukrainisty, profesora Instytutu Slawistyki Uniwersytetu Wiedeńskiego (a także Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu w Monachium, Katolickiego Uniwersytetu im. Piotra Pázmánya w Budapeszcie i Piliscsaba, a wkrótce również profesora KNU), prezesa Międzynarodowego Stowarzyszenia Ukrainistów Michaela Mosera „New Contributions to the History of the Ukrainian Language”. Liczy ona ponad 650 stron, poświęconych różnym aspektom historii języka ukraińskiego. upuszczał ukraińskie słowo w każdym przejawie. Poglądy językoznawcze autora na poszczególne karty historii języka ukraińskiego są niezwykle interesujące. Oto bowiem na nas, na naszą historię, patrzy nie rodowity Ukrainiec, lecz cudzoziemiec. Warto zauważyć, że prezentowane wydanie jest w pewnym stopniu pytaniem-prowokacją, ponieważ autor już w pierwszym rozdziale stawia czytelnikowi pytanie: „Czy język ukraiński ma historię?”. Odpowiedź na kartach książki jest jednoznaczna. Michael Moser, przytaczając argumenty z zabytków historycznych różnych epok, zauważa, że język ukraiński, podobnie jak historia w ogóle, rozwijał się na płaszczyźnie wielojęzyczności i w ścisłym związku z kulturą Europy, w przeciwieństwie do Rosji, która była odizolowana od Europy. Mimo wielojęzycznego wymiaru język ukraiński był, jest i będzie. Michael Moser nie zamierza przestać badać historii języka ukraińskiego, dlatego obiecał prezentować nowe wydania z zakresu ukrainistyki.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Od imienia czytelników

Treściwa, obszerna książka Bohdana Dziaczyszyna „Przeżyte-przeczytane” (K.: Jarosławiw Wał. — 2016. — 264 s.) zwraca uwagę wyraźnym ukierunkowaniem na nurt pamięci, wiary i miłości, bez których nie może obejść się prawdziwy Człowiek. Lewko WOŁOWIEC, członek NSPU, wieś Kołodenci na Lwowszczyźnie Inżynier i naukowiec, znany specjalista techniczny, autor – jakby niespodziewanie dla nas – wkroczył na szerokie obszary filozofii (w najlepszym znaczeniu tego słowa), historii, literatury, socjologii (listę można by kontynuować). Ponadto patrzy na świat jakby z innej strony, wolnej od zaślepienia humanitarnymi schematami. Doskonale znając Biblię, Dziaczyszyn uważa mimo to za konieczne ją badać i szukać w niej tego, czego, niestety, nie znajdują nieuważni czytelnicy. Autor wierzy w Boga jako Stwórcę świata, Wszechświata i wszystkiego, co istnieje wokół nas. Właśnie ta niezachwiana wiara skłania go do wyjaśniania wszystkiego, co wywołuje różne interpretacje lub wątpliwości. Bo Pan dał człowiekowi rozum, aby wyraźnie rozróżniał dobro i zło (choć przenikają się one nieraz w dziwnym splocie) i szukał jedynie właściwej drogi. Pamięć zaś dana jest człowiekowi, aby zagłębiał się w przeszłość, uświadamiał sobie teraźniejszość i przewidywał choćby cząstkę przyszłości. Los jest wyznaczony przez Stwórcę, lecz czy to oznacza, że nie trzeba szukać lepszego losu? Mamy wybaczać wrogom, ale czy naprawdę mamy rezygnować z walki przeciw nim jako ucieleśnieniu zła? A najważniejsze w tej różnorodności ocen jest pytanie: dlaczego Pan zakazał pierwszej parze w raju spożywać owoc z drzewa poznania? Odpowiedź dla autora jest zrozumiała: byłoby to przedwczesne. Bóg wygnał ludzi z raju, jednak dał im dobrą możliwość życia na ziemi (powiedziano: żyjcie, rozmnażajcie się i zaludniajcie ziemię). Bardzo ważne wydaje się także pytanie, kto bardziej potrzebuje kogo: my Boga czy Bóg nas? A jeśli odpowiedź mamy jednoznaczną, pojawiają się pochodne pytania: dlaczego więc zapominamy o Stwórcy i zwracamy się do Niego tylko wtedy, gdy jest nam zbyt ciężko? I dlaczego zrywamy z Nim więź, gdy robi się łatwiej? (Znane jest przecież ludowe powiedzenie: „Jak trwoga, to do Boga; po trwodze – to i po Bogu”). Bohdan Dziaczyszyn zachował w swojej pamięci imiona setek wielkich ludzi – od uczonych dawnych wieków po swoich współczesnych (i jak te imiona zmieściły się w jego pamięci?!), a dopiero potem wprowadzał ich w krąg swoich rozmówców. Wielokrotnie też przestrzegał na kartach książki, że nie uważa własnych twierdzeń za jedynie słuszne, lecz posługuje się nimi, aby zachęcić prawdopodobnych czytelników do twórczej rozmowy, a w końcu nawet do dyskusji naukowej. I choć dla części czytelników autorski wkład w humanistykę w gatunku eseju nie był szczególnie zauważalny, to autor szedł do tego rodzaju twórczości świadomie i konsekwentnie: świadectwem tego jest fakt, że „Przeżyte-przeczytane” to już jego trzecia księga esejów. Esеista ma własne, wyraźne spojrzenie na tak znane wszystkim pojęcia, jak Duch, dusza, serce. Dwa pierwsze bywają czasem utożsamiane, lecz w większości przypadków idą w określonym porządku: Duch jest najwyższy, dusza podąża za nim. Serce zaś to coś ważniejszego nawet od duszy, bo sercem nie tylko odbieramy, ale też ważymy, oceniamy. Dlatego nie jest ono obce emocjom, a jednocześnie stoi wyżej od nich. (Zresztą w Biblii serce i nerki uważa się za najważniejsze narządy człowieka). Co do Wszechświata i Ducha w nim, to stali się oni niewidzialną energią na drodze poznania, a ono z kolei jest życiem, zatem — wiecznym trwaniem. A aby pojąć w życiu wieczność, musimy wykraczać poza ramy swojego życia i otaczającego nas środowiska. Dziszyszyn konsekwentnie i wielokrotnie wzywa do czytania, ponownego czytania i, co najważniejsze, wnikania w treść czytanego. W tym celu warto od czasu do czasu obejrzeć się wstecz, aby wyraźniej dostrzec przebyty odcinek drogi. Czasem nasuwa się myśl: czy autor nie zawyża osiągnięć niektórych ze swoich współczesnych? Jednak przy uważnej powtórnej lekturze dochodzi się do wniosku: nie. Bo zarówno Andrij Sodomora, jak i Bohdan Smoliak są potężnymi postaciami w procesie literackim, a dokonania ich to wartościowy dorobek na niwie pięknego piśmiennictwa. Oczywiście pracujemy nie tylko dla siebie, ale i nasze życie jest ważne. A co jest najistotniejsze w trwaniu bytu każdego z nas? Tu nasz esеista znajduje odpowiedź, która wynika z jego własnego, indywidualnego doświadczenia. Szczytem szczytów ludzkiego życia jest miłość, bo tylko w niej jednostka, znajdując podobną sobie, wzbogaca i siebie, i ją emocjonalnie, moralnie i duchowo. A jeśli na twarzy autora eseju pojawia się męska łza, to każdy czytelnik jest w stanie wyobrazić sobie zarówno siłę uczucia samotnego mężczyzny, jak i szlachetność jego miłości, bo ona jako jedyna, a może niemal jedyna w tym grzesznym świecie, lśni pięknem i czystością, gdyż wciąż trwa w pamięci, a więc naprawdę niczym nie zniszczona, stała się niezniszczalna. Od siebie i w imieniu wielu czytelników chcę wyrazić autorowi szczerą wdzięczność za tę oczekiwaną księgę — wartościowy wkład w gatunek eseju i w naszą świadomość.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Lucyna Chworost i 16 jej rozmówców

Olena O’LIR „A powiedzcie, proszę…” — dowcipna nazwa, która pasowałaby chyba do każdego zbioru wywiadów, czyż nie? Właśnie tak nazywa się nowa książka Lucyny Chworost, która niedawno ukazała się nakładem wydawnictwa „Jarosławiw Wał” w kolekcji „poważnych wywiadów, swobodnych pogawędek i przyjacielskich zwierzeń”. Oto jak w przedmowie autorka przedstawia motywy powstania książki: rzekomo „wszystko zaczęło się… od ciekawości — od zwykłej ludzkiej ciekawości, zasilanej wiecznym brakiem możliwości dosłownego wejścia w skórę drugiego człowieka: bo każdy z nas jest do końca życia skazany sam na siebie, na optykę własnych oczu, na inercję własnych przyzwyczajeń. Aby przezwyciężyć to mimowolne i nieuniknione egzystencjalne ograniczenie, szukałam doświadczenia dialogu — i różnorodności”. Robi wrażenie? Przecież dziś jesteśmy przyzwyczajeni do popularnego dziennikarstwa, które w gatunku wywiadu wymaga od przeprowadzającego przede wszystkim umiejętności wydobycia od rozmówcy potrzebnej informacji, najlepiej o sensacyjnym charakterze, ale w żadnym wypadku nie przezwyciężania własnego egzystencjalnego ograniczenia! Tymczasem Lucyna stawia sobie znacznie wyższą poprzeczkę, i właśnie dlatego jej zbiór wywiadów, mimo uniwersalnej nazwy, jest zjawiskiem nietypowym. Zresztą dziennikarstwo to tylko jedna z gałęzi twórczego talentu autorki, znanej poetki, tłumaczki, piosenkarki-szansonistki, laureatki wielu nagród artystycznych, m.in. I nagrody Pierwszego Międzynarodowego Konkursu Wykonawców Romansu Ukraińskiego imienia Kwitki Cisyk (2011), jednej z najjaśniejszych postaci W Dikańskiej Galerii Obrazów na Połtawszczyźnie odbyło się muzyczne święto poświęcone 140. rocznicy urodzin muzyka, kompozytora i dyrygenta chóralnego Fiodora Popadycza. Podczas święta po stuletnim milczeniu znów zabrzmiały skrzypce, które przez długi czas leżały za szkłem w muzeum krajoznawczym. Te skrzypce wykonał Tymofij Panasowycz Huba, który do 1917 roku pracował w warsztacie instrumentów muzycznych księcia Kocubeja. Na początku XIX wieku jeden z książąt Kocubejów zaprosił z Polski rodzinę Hubów, którzy byli mistrzami wyszukanych mebli i instrumentów muzycznych. Huba w wielu pokoleniach byli muzykami i sami wyrabiali sobie skrzypce, wiolonczele, kontrabasy i basolie. Tymofij Panasowycz przez całe życie starał się odkryć tajemnicę Stradivariego. Uważał, że brzmieniu drewna przeszkadza żywica, która zawsze w nim obecna, i szukał sposobów jej usunięcia. Tymofij Huba miał sześcioro dzieci: pięciu synów i córkę. Przed rewolucją dał wszystkim synom tej w intelektualno-artystycznym środowisku ukraińskiego Charkowa i niestrudzonej wolontariuszki, która ofiarowuje swoją wysoką sztukę ukraińskim żołnierzom, biorąc udział w koncertach na froncie. A za jej dążeniem do pokonania nieuniknionej egzystencjalnej ograniczoności stoi też poważna pasja do filozofii. I ta wielostronność wycisnęła piętno na samym gatunku jej nowej książki: Lucyna prowadzi ze swoimi vis-à-vis dialog na równych prawach, dociera do zasadniczych podstaw ich światopoglądu, skłania do zagłębiania się we wspomnienia i szczegółowego zatrzymywania się na przełomach losu, „progowych” momentach zawodowego i twórczego wzrastania, rozwija i uzupełnia ich myśl, swobodnie przytaczając przy tym zarówno ich własne utwory, jak i pisma poetów i filozofów minionych epok, jak Horacy czy Schopenhauer! Dlatego gatunek wywiadu w jej interpretacji zbliża się raczej do intelektualnej rozmowy, a nawet filozoficznego dialogu. Nie przypadkiem wśród bohaterów jej książki znajdują się tak znani intelektualiści współczesności, jak świętej pamięci Swiatosław Karawanski, inni wybitni językoznawcy — Orest Tkaczenko, Ihor Muromcew, Larysa Masenko, pisarz i wydawca, główny „winowajca” wydania książki „A skażcie, będ ласka…” Michajło Słabosz­pyćkyj, filozof Wołodymyr Brüggen, poeta Wołodymyr Bazylewski, fizyk, urzędnik i tłumacz Maksym Striha… Wielu z rozmówców Lucyny udzielało już wywiadów, u niektórych był to pierwszy raz, a mimo to — potrzebna była zapewne właśnie taka zaufana manera rozmowy, właśnie taka współmierność intelektów i pokrewieństwo dusz, aby pisarka i tłumaczka Ołeksandra Kowalowa opowiedziała o wzruszającej opiece, jaką otoczył ją we właściwym czasie jej literackiej młodości Wasyl Mysyk, aby Roman Kowal podzielił się wspomnieniami o niewyjaśnionych, a nawet mistycznych przypadkach, które spotykały go w jego pracy badawczej nad historią ukraińskich zmagań o wyzwolenie, a Maryna Pawlenko wyznała, jakim bólem odzywa się w jej duszy tragedia Pawła Tyczyny. Do zalet książki „A skażcie, będ ласka…” należy także szerokie ukazanie współczesnej panoramy kulturalnej ukraińskiego, patriotycznego Charkowa: są to takie postacie, jak wspomniane już Ołeksandra Kowalowa, Ihor Muromcew i Wołodymyr Brüggen, a także świętej pamięci poeta i więzień polityczny WasylBorowyj, poeta, redaktor naczelny czasopisma „Berezil” — i autor przedmowy do książki Lucyny — Wołodymyr Naumenko, poetka, malarka i kierowniczka Charkowskiego Ukraińskiego Klubu Poetycko-Piosenkarskiego „Apostrof” Larysa Wyrowec, poeta Anatolij Pererwa… Wreszcie także życiowa droga poety Mykoły Szatyłowa, który obecnie mieszka w Czechach, zaczynała się właśnie w Charkowie. Nawiasem mówiąc, jak świadczy dedykacja autorki, to właśnie on podsunął jej tytuł tej książki.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Stuletnie skrzypce ożyły

wyższe wykształcenie. We wrześniu 1938 roku do Tymofija Panasowycza przyjechał z Leningradu kompozytor Wiktor Tomilin, aby nagrać w jego wykonaniu rzadkie ukraińskie melodie ludowe i tańce oraz potrójnego kozaczka. Skrzypce, które zabrzmiały w galerii obrazów, w swoim czasie Tymofij Panasowycz podarował swojemu dwoturnemu bratu Zachariaszowi Josypowyczowi Hubie. Ten mężczyzna pracował jako regent chóru w cerkwi Mikołaja w Dykance. W jego rodzinie instrument przechowywano aż do chwili, gdy wnuki Zachariasza wyjechały z Dykanki. Następnie instrument trafił do muzeum ludowego, a potem do muzeum krajoznawczego. Oczywiście czas zrobił swoje. Gryf popękał, a drewno zaatakował szaszil. Dlatego trzeba było szukać konserwatora, który przywróciłby skrzypce do życia. Za tę niełatwą pracę wziął się znany połtawski mistrz Jurij Bernadskyj, który ma już 90 lat. Połtawianie marzą o tym, by zanim skrzypce ponownie zajmą zaszczytne miejsce pod szkłem w Dykańskim Muzeum Krajoznawczym, jeszcze raz zabrzmiały w rękach jednego z znanych połtawskich skrzypków w wielkiej sali.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

zapamiętał się Panu duet z ludową artystką Ukrainy Poliną Łazową w spektaklu „Żona jest żoną” według utworów Antona Czechowa. Co to za praca? — W spektaklu pokazana jest wieczna walka między mężczyzną a kobietą, którą dość dobrze opisał w swoich opowiadaniach Czechow. I ta walka nie ustanie właśnie dlatego, że jest interesująca dla przedstawicieli obu płci. Kiedy naturalna siła miłości ustępuje, zaczyna się czas eksperymentów. W pierwszej części takie eksperymenty przeprowadza mężczyzna nad kobietą, a w drugiej — odwrotnie. Ten spektakl ma swój urok, wielką popularność, gdyż poruszone w nim kwestie dotyczą każdego. Spektakl wyreżyserował znany reżyser Wałentyn Kozmenko-Delinde. Była to jego pierwsza praca w naszym teatrze po długotrwałym pobycie w Ameryce. Również razem z Poliną Łazową gramy w spektaklu „Gwiazda, albo Intoksykacja teatrem”, który wyreżyserował Stanisław Mojsejew. To spektakl o życiu trupy teatralnej, jakimi ideami żyje, jakie „układy” istnieją między aktorami, kto z kim się przyjaźni, kto z kim nie… Taka swoista satyra na aktorskie życie za kulisami. Łazowa gra „gwiazdę”, ja — reżysera-inscenizatora, który wystawia dla niej spektakl. Sytuacja konfliktowa, która między nimi powstaje, kończy się happy endem. — Widzowie postrzegają Pana jako aktora komediowego, jednak udało się Panu stworzyć dramatyczną postać Ryszarda III. Proszę opowiedzieć o tej roli. — Swego czasu znany ukraiński reżyser Wołodymyr Ohłoblin powiedział, że mam wspaniały talent aktorski do ról dramatycznych. Jednak przez długi czas istniał stereotyp związany z moim wyglądem. Ale stereotypy znikają. Ludzie poznają cię nie po wyglądzie, a po duszy. Zmieniają się czasy, przychodzą inne epoki. Ale Szekspir nie traci swojej aktualności. Takie wrażenie, że sztuka napisana jest zaledwie wczoraj i napisana o Ukrainie. Tutaj pokazano, jak silne może być pragnienie władzy i na co człowiek może pójść dla niej. Spektakl wyreżyserował gruziński reżyser Awtandił Warsimaszwili, to zupełnie inna szkoła, która jest interesująca dla ukraińskiego widza. To moja etapowa praca, z której jestem dumny. Również gram w spektaklu według sztuki współczesnej dramatopisarki Natalki Worożbyt „Kwitka Budjak”, która stworzona została na motywach utworu Mykoły Kulisza „Makłena Grasa”. Dzisiaj klasyczne rzeczy są reinterpretowane i postrzegane na nowo. W inscenizacji, która pojawiła się w przededniu Rewolucji Godności, pokazano strach i ból, w którym żyje nasze społeczeństwo. — Jak spędza Pan swój wolny czas? — Praktycznie go nie mam, gdyż działalność aktorską łączę z wykładową w Narodowym Uniwersytecie Teatru, Kina i Telewizji im. I. Karpenki-Karego. Lubię chodzić na piłkę nożną, być razem z wnukami. Również odwiedzam spektakle innych teatrów. W ostatnich latach pojawiło się niemało ciekawych prac. Jednak czegoś nadzwyczajnego jeszcze nie zobaczyłem. Są pewne nadzieje dotyczące odrodzenia ukraińskiego kina. Mamy dobry fundament startowy, który założył Ołeksandr Dowżenko, oraz poetyckie kino lat 60.—70. ubiegłego wieku. Mamy wielu dobrych aktorów. Obecnie uruchamia się w produkcję niemało nowych filmów fabularnych i dokumentalnych. Już za rok zobaczymy, jakie rezultaty to przyniesie. Pielęgniarka Ewa (Switłana Kosołapowa), pacjent Walter (zasłużony artysta Ukrainy Ołeksandr Peczerycja) oraz wynajmujący mieszkanie John (Ołeksandr Łohinow). Właśnie ich role pozwalają lepiej zrozumieć logikę czynów głównych postaci. A dzięki temu, że akcja odbywa się na scenie kameralnej, u widzów mimo woli powstaje wrażenie, że znajdują się obok i są świadkami przedstawionych wydarzeń. Ani autor, ani twórcy spektaklu nie wyciągają ostatecznego wniosku w tak trudnym wyborze. Oni jedynie rozważają, czym jest prawdziwe człowieczeństwo i jaka jest prawdziwa cena życia. Jednak jakoby humanistyczna filozofia lekarza Sthroma wywołuje moralny opór widzów, gdyż o życie trzeba walczyć do ostatka. Inscenizację można uznać za odważny eksperyment twórczy. A czy znajdzie tak nieprosty temat odzew w widzach sercach — pokaże czas. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Bohdan BENIUK. Nowa rola — nowe możliwości

— Spektakl „Sto tysięcy” znajduje się w repertuarze Kijowskiego Akademickiego Teatru Dramatycznego na Podolu. Ale wcześniej była jeszcze jedna inscenizacja tej sztuki z Pana udziałem. — W latach 90. ubiegłego wieku ten spektakl wystawił w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. I. Franki Wołodymyr Opanasenko. Zaproponował mi zagranie Kałytki i zgodziłem się. Uważam ten spektakl za dar losu. Wyszła całkiem ciekawa inscenizacja. Grali w niej znani ukraińscy aktorzy: Witalij Rozstalny, Wasyl Mazur, Ołeksij Petuchow, Nina Hilarowska. Postać Kałytki jest mi szczególnie bliska. Od dzieciństwa wydawało mi się, że to jedyna żywa postać w sztuce. Pamiętam, jeszcze w szkole mówiono, że to postać negatywna. Nigdy się z tym nie zgadzałem. W rzeczywistości w jego charakterze są nawet szlachetne cechy. Inna sprawa, że uległ pokusie zarobienia pieniędzy nieuczciwą drogą, a to już niedobrze. W naszych czasach też bardzo wielu ludzi ulega takiej pokusie, a jakie może to mieć skutki, widać ze spektaklu. Kocham Kałytkę, tak jak wszystkich innych swoich bohaterów, staram się znaleźć w nich pozytywne cechy. Zmieniałem się ja, zmieniał się mój bohater, nabierał życiowego doświadczenia i rozumu, otwierał przed widzami nowe horyzonty. Spektakl był dobrze przyjmowany nie tylko na Ukrainie, ale i za granicą. Niejednokrotnie zdarzało mi się słyszeć, że spektakl „Sto tysięcy” jest europejski w duchu. — Ale spektakl zniknął z afiszy Teatru im. I. Franki? — Bohdan Stupka, który w tamtym czasie był dyrektorem artystycznym teatru, uznał, że spektakl jest moralnie przestarzały. Więc na kilka lat Kałytka zrobił pauzę. Minął czas i już dyrektor artystyczny Kijowskiego Akademickiego Teatru Dramatycznego na Podolu Witalij Małachow postanowił wystawić tę sztukę na scenie swojego teatru. A mnie zaproponował zagranie w niej głównej roli. Z radością się zgodziłem. Oczywiście to już zupełnie inny spektakl, przecież każdy aktor dodaje do niego coś od siebie, inaczej interpretuje postacie. Ale jest on równie popularny. — Jakie miejsce w Pana twórczości zajmuje ukraińska klasyka? — Jedno z centralnych. Wspominam początek lat 80. Wtedy na scenie teatru im. I. Franki odbyła się premiera spektaklu „Zagłada eskadry” według Ołeksandra Kornijczuka, gdzie grałem Jungę. Ten utwór nie wytrzymał próby czasu, już inaczej patrzymy na tamte wydarzenia historyczne. A wtedy uważałem go za klasykę naszego teatru. Potem były role Pawłyka („Faraoni” O. Kołomijcia), Ławryna („Konotopska wiedźma” B. Żołdaka), Euryalusa i Ochryma („Eneida” I. Kotlarewskiego), Tego, co tamy rwie („Pieśń lasu” Łesi Ukrainki), Jurkowycza („Tałan” M. Staryckiego) i inne. Często grałem też w filmach stworzonych na podstawie utworów literatury ukraińskiej. Jednak w kinie aktor jest bardzo zależny od reżysera i operatora, a w teatrze ma nieograniczone możliwości dla ujawnienia swojego talentu, zwłaszcza gdy spektakl długo jest grany na scenie. — Przez wiele lat stworzył Pan niemało postaci ze światowej literatury? — Wśród moich prac są postacie Jago („Otello” W. Szekspira), Ezopa („Ezop” G. Figueiredo), brata króla Alonso Stefano („Burza” W. Szekspira), Alfreda Doolittle’a („Pigmalion” B. Shawa), Kota Behemota („Mistrz i Małgorzata” M. Bułhakowa). Już ponad dwadzieścia lat gram dzielnego wojaka Szwejka w spektaklu „Szwejk” według J. Haszka. Na scenie podczas spektaklu jest tylko dwóch aktorów: ja i Anatolij Chostikojew. Ja wykonuję jedną rolę, a Anatolij kilka. Widzów ciekawi, jak między ludźmi całkowicie różnymi pod względem statusu społecznego i pochodzenia może być wiele wspólnego. Ten spektakl jest fenomenalny i może żyć tylko tak długo, jak długo żyje nasz duet. W innej formie spektakl nie będzie brzmiał. Bardzo ważne, aby ten duet nadal czuł ten kontakt, który powstaje między dwiema duszami… — Inny dość popularny spektakl z Pana udziałem to „Senior z wyższych sfer”. — To już trzecia inscenizacja tego spektaklu. Dwie ostatnie wyreżyserował Anatolij Chostikojew. Jestem pewien, że dopóki reżyser będzie opiekował się tym spektaklem, będzie on żył i znajdował oddźwięk w sercach widzów. A aktor powinien pracować jak wysokiej klasy chirurg, tylko w swoim fachu. Uważam, że tak pracuje zespół aktorski spektaklu „Senior z wyższych sfer”. Właśnie dlatego już tyle lat z rzędu odnosi on sukces. — Wielu widzów za... U podstaw spektaklu leży sztuka współczesnego dramaturga, prozaika i działacza teatralnego Lukasa Bärfussa, który urodził się w 1971 roku w Szwajcarii. Dziś jest to jeden z najbardziej znanych niemieckojęzycznych autorów, którego utwory są wystawiane w teatrach wielu krajów. A sam pisarz jest laureatem licznych międzynarodowych nagród literackich, kulturalnych i artystycznych. Już sam tytuł sztuki „Podróż Alicji do Szwajcarii” wywołuje u wielu widzów skojarzenia z powszechnie znanymi bajkami Lewisa Carrolla „Alicja w Krainie Czarów” oraz „Po drugiej stronie lustra”. Ale jeśli u Carrolla mała bohaterka poprzez jaskrawą, paradoksalną metaforę poznaje, odkrywa dla siebie nowy świat dorosłych, to Alicja Bärfussa stoi na granicy drugiej strony lustra — stopniowego przejścia tam, skąd nie ma powrotu. Główne pytanie, na które stara się odpowiedzieć autor sztuki, Przez dwie dekady jednym z najpopularniejszych kijowskich spektakli pozostaje komedia „Sto tysięcy” według sztuki Iwana Karpenki-Karego. Mamy już drugą inscenizację spektaklu. Przez cały ten czas rolę Kałytki wykonuje znany ukraiński aktor, Ludowy Artysta Ukrainy Bohdan Beniuk. Dziś pan Bohdan jest gościem „Słowa Proświty”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Czy zawsze jest wybór?

Na kameralnej scenie im. Serhija Danczenki Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki odbyła się premiera spektaklu „Podróż Alicji do Szwajcarii”. Inscenizację przygotował kierownik artystyczny teatru, Narodowy Artysta Ukrainy Stanisław Mojsejew. a za nim twórcy spektaklu — czy śmiertelnie chory człowiek ma prawo dobrowolnie odejść z życia. I czy społeczeństwo, lekarze mają prawo do udzielania „pomocy medycznej” człowiekowi, który podejmuje decyzję o odebraniu sobie życia samobójstwem? Czy medycyna ma prawo zabijać, jeśli tego chce pacjent? Po jednej stronie konfliktu znajduje się śmiertelnie chora młoda kobieta Alicja (Zasłużona Artystka Ukrainy Tetiana Michina), która zmęczyła się życiem, po drugiej — lekarz Sztrom (Serhij Kałantaj), zwany przez prasę, jak to określono, Doktorem Śmiercią, który wbrew sprzeciwowi kolegów realizuje swoją misję. W sztuce istnieje jeszcze jeden konflikt: między matką Lottą (Narodowa Artystka Ukrainy Ludmiła Smorodina) a córką Alicji. Matka nie może pogodzić się z decyzją córki, by skorzystać z usług lekarza ze Szwajcarii, gdzie, jak wiadomo, dozwolona jest eutanazja. Córka, która zmęczyła się życiem z chorobą, nie widzi sensu dalszego istnienia. Jednak także matka, straciwszy córkę, postanawia skorzystać z usług lekarza Sztroma. Oprócz głównych bohaterów w sztuce występują również postacie drugoplanowe.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

„Południowe” widnokręgi twórczości Iryny Marko

Żanna RYZNYCZENKO, służba informacyjna Narodowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa Zdjęcie Tarasa POSZYWAJŁA Artystka należy do potężnej kohorty lwowskich twórców. Na pierwsze szczeble swojego rozwoju artystycznego wybrała Wydział Wystroju Artystycznego Donieckiej Państwowej Szkoły Artystycznej (1986), a następnie Wydział Ceramiki Artystycznej Lwowskiego Państwowego Instytutu Sztuki Stosowanej i Dekoracyjnej (1993, obecnie Lwowska Narodowa Akademia Sztuk Pięknych). Swego czasu Iryna Marko pracowała w pracowni twórczej Lwowskiej Eksperymentalnej Fabryki Ceramiki i Rzeźby, materiały archiwalne zlikwidowanego przedsiębiorstwa do dziś przechowują opracowane przez nią szkice form i dekoracji wyrobów glinianych. Obecnie artystka tworzy we własnej pracowni. Od 1987 roku artystka-ceramik zaczęła wystawiać swoje prace na wystawach ogólnoukraińskich i międzynarodowych. Dzieła Iryny Marko to Samobytna, oryginalnie wyrazista i zmysłowo natchniona — utalentowana artystka-ceramik Iryna Marko obecnie wykuwa odrębną ścieżkę we współczesnej ukraińskiej ceramice. 28 lutego 2017 roku świętowała 50-lecie. ozdoba wiodących muzeów Ukrainy, a także kolekcji prywatnych na Ukrainie, w USA, Europie i Japonii. Osobna karta jej twórczości została zapisana w Opiszni — najsłynniejszym ośrodku garncarskim Ukrainy. Z okazji jubileuszu artystki w sali wystawowej Centrum Rozwoju Kultury Duchowej Narodowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa otwarto wystawę dzieł ceramicznych, która prezentuje dorobek twórczy Iryny Marko z kolekcji muzealnej. Ekspozycję tworzą prace zaprezentowane podczas Narodowych Wystaw-Konkursów Ceramiki Artystycznej „KeramPIK w Opiszni!” (Opisznia, 2010—2013) oraz II INTER-Sympozjum Ceramiki w Opiszni „2011: 11x11” (Opisznia, 2011). Autorski styl artystki-ceramik wyróżnia się szczególnym postrzeganiem otaczającego świata. Glina w jej rękach przekształca się w materię filozoficzną, w której artystka wciela własne przemyślenia światopoglądowe. W kompozycji „Sierpień”, która zdobyła III nagrodę „KeramPIKu w Opiszni!” w 2011 roku, Iryna Marko mistrzowsko poetyzuje za pomocą artystyczno-wyrazistych możliwości gliny, angob i kolorowych szkliw, zaświadczając o otwartości na świat — o szerokości swojej duszy. Naczynie „Wzory”, zaprezentowane na wystawie, jest zdobywcą specjalnego dyplomu „Za dekoracyjność” II Narodowej Wystawy-Konkursu Ceramiki Artystycznej „KeramPIK w Opiszni!” (Opisznia, 2010). Według zamysłu autorki, dekor formy symbolizuje wzory losu na dłoniach człowieka: „Cicha rozmowa, magia słów, śmiech i szept, spojrzenie, które zapamiętało się na tysiąc lat — to wzory dusz. Dzień, rozświetlony promieniami słońca. Dzień, jakby przekreślony smugami deszczu. Dzień, utajniony oparami mgły. Dzień, w którym pojawia się coś bardzo szczególnego i najbardziej oczekiwanego — to wzory życia”. W pracy „Dyniowa para” artystka ucieka się do medytacji — w formie, dekorze, traktowaniu idei: „Wypalona południowym słońcem, spragniona ziemia stepu wykołysała dyniową planetę — żółto-pomarańczowy cud. Dwie dynie, włożone do koszyka, to jak podsumowanie, jak kropka na końcu utworu, którym długo żyłeś. To jak kreska, po której zostaje biały step twojego życia”. Iryna Marko należy do artystów, którym objawiła się tajemnica tworzenia z gliny. Osiągnąwszy „zenit” jedynie w ziemskim wymiarze, tworzy swoiste „talmudy” postrzegania Świata — na teraźniejszość i pokolenia przyszłe… Naczynie „Wzory” Kompozycja „Naznaczeni słońcem” Kompozycja „Zakochani w niebie” Rzeźba „Prazwir” Bądźmy razem! P RZEDPŁATA—2017 P RZEDPŁATA—2017 Koszt przedpłaty Koszt przedpłaty

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

(z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi): Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 73

Redaktor dyżurny Nadija KYRIJAN Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w spółce z o.o. “Polihrafcentr” w środę. Nakład ogólny w marcu — 20 000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc na 1 miesiąc 11 hrywien 46 kopiejek na pół roku na pół roku 65 hrywien 66 kopiejek.

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

na rok na rok 130 hrn 12 kop.

Za prawdziwość informacji odpowiadają autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji obowiązkowe jest powołanie się na „Słowo Proświty”. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин