Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Od organizacji społecznych — do społeczeństwa obywatelskiego

Слово Просвіти, №16 за 2013 рік

Mykoła CYMBALUK. Współprzewodniczący Rady Koordynacyjnej, przewodniczący Towarzystwa „Proświta” Pawło Mowczan, otwierając spotkanie z dziennikarzami, od razu zwrócił uwagę obecnych na to, jak gwałtownie zmienia się krajobraz polityczny na Ukrainie, jak zmieniają się wątki wydarzeń. „To, co było aktualne wczoraj czy tak samo ostre dzisiaj, na przykład kwestia językowa, zostało wyparte przez kryzysowe, antykonstytucyjne wydarzenia w parlamencie, na które nakładają się nowe inspiracje Moskwy dotyczące federacji, które przedstawia i lobbuje Medwedczuk, zmusiły nas do ponownego zebrania się. Jednocześnie zaszły też pozytywne zmiany. Cieszymy się z tego, że zwolniono z więzienia Jurija Łucenkę, a także członka Centralnego Zarządu Towarzystwa „Proświta”, byłego ministra ekologii Heorhija Filipczuka. Popieramy zmianę priorytetów w walce politycznej, które ogłosił Łucenko (zob. wywiad w „SP” nr 15 z 2013 r.), w szczególności — aktywizację działań organizacji społecznych, wszystkich segmentów naszego społeczeństwa. Jak świadczą sondaże socjologiczne, na Ukrainie jest bardzo wysoki odsetek ludzi, którzy pozostają na uboczu walki politycznej. Oni, właściwie, nie są potrzebni opozycji parlamentarnej i, co najważniejsze, ona jeszcze nie znalazła dróg porozumienia z nimi. Ogólne wezwania do walki z istniejącym reżimem bez jasnego programu, przemyślanej strategii wyjścia kraju z kryzysu gospodarczego i politycznego, ochrony interesów narodowych pogłębiają zwątpienie. Rada Koordynacyjna Forum wielokrotnie proponowała opozycji podjęcie dialogu z szeroką opinią publiczną, ale na razie żadnych konkretnych działań nie widać. Wasyl Kujbida, przewodniczący RNR, po raz kolejny oceniając sytuację polityczną, zaznaczył, że w ciągu ostatnich trzech lat władza metodycznie i celowo niszczy ukraińską tożsamość, konsekwentnie stwarza warunki, aby wzmacniać w granicach Ukrainy ludzi, którzy identyfikują się z sąsiednim państwem. Władza faktycznie przekształciła nasze, prawnie niezależne i samodzielne państwo w marionetkę, którą kierują z zewnątrz. Zarówno poprzedni, jak i obecny parlament jest mechanizmem, przez który przeprowadza się lub legitymizuje interesy czy plany Moskwy. Państwo narodowe, które zostało odnowione w 1991 roku, niczego narodowego, jak choćby język, edukacja, nauka, kultura, wydawnictwa książkowe, media, nie wspiera. „Władza wykorzystuje wszystkie dźwignie, aby niszczyć resztki osiągnięć narodowych. A ostatnie wydarzenia zmuszają nas do wzdrygnięcia się od niepokojących przewidywań: rozłam parlamentu, cynizm, z jakim lekceważone są Konstytucja i prawa Ukrainy przez Partię Regionów i komunistów, manipulowanie ideą referendum, próby antyukraińskich sił zaciągnięcia nas do mętnego, jak dziś mówią, sojuszu pchają kraj do granicy wojny domowej”. Iwan Zajeć, współprzewodniczący Rady Koordynacyjnej, zastępca UNP, skonstatował, że „polityka rewanżu siły politycznej Janukowycza nie zmienia się: liczba zagrożeń dla ukraińskiej państwowości, narodu, tożsamości rośnie. Tutaj można mówić i o niezreformowaniu gospodarki, społeczeństwa, o zagrożeniach, które wiążą się z Konstytucyjnym Zgromadzeniem, z próbą uchwalenia nowej konstytucji i przeformatowania władzy tak, aby zapewnić wieczne panowanie rodziny Janukowyczów”. Z uwagi na ostatnie wydarzenia I. Zajeć dla połączenia wysiłków opozycji parlamentarnej i szerokiej opinii publicznej oraz spójności wspólnych działań zaproponował utworzenie Rady Narodowej. Przykładem takiego organu ukraińskiej demokracji jest działalność Rady Narodowej podczas pierwszego parlamentu. „Opozycja parlamentarna i siły pozaparlamentarne, w tym także nasze Forum, które występuje za szerokim dialogiem, są dobrą podstawą do wcielenia tej idei w życie”. To nie jest jedyne ognisko napięcia w społeczeństwie. W ubiegłym tygodniu Agencja Zasobów Ziemskich Ukrainy opublikowała projekt ustawy o obrocie ziemiami rolnymi. Pod pozorem uregulowania stosunków dzierżawnych przewiduje się ograniczenie (nie więcej niż 100 ha) na nabywanie ziemi rolniczej na własność prywatną. Ale chytrość polega na tym, że kwestia dzierżawy nie jest tutaj uregulowana. Oznacza to, że państwo dalej prowadzi kurs na niszczenie gospodarstw farmerskich i będzie forsować rozbudowę wielkich monopolistów-agroholdingów, które będą specjalizować się tylko w poszczególnych, dochodowych uprawach. Skutek — dalsze wyniszczenie hodowli zwierząt, wyczerpanie gleb, masowe bezrobocie na wsi. Wołodymyr Wasyłenko, doktor nauk prawnych, dostrzegł w tym morzu negatywów, w którym znalazła się Ukraina, dwie pozytywne rzeczy: 1. W wyniku ubiegłorocznych wyborów parlamentarnych władza (Partia Regionów + Kompartia), pomimo wszystkich manipulacji, przekupstwa i fałszerstw, nie uzyskała większości konstytucyjnej w parlamencie. 2. Opozycja parlamentarna nie zajmuje się wzajemnym zwalczaniem i w pewnych, najważniejszych kwestiach życia państwowego występuje jednolitym frontem. Jednak jest też negatywny czynnik, który charakteryzuje zarówno działania obecnej władzy, jak i działania opozycji. Jest to to, że jedni i drudzy (opozycja jest częścią władzy) nie mają myślenia strategicznego. „Władza zachowuje się tak, jakby otrzymała od narodu glejt na wieczne panowanie w kraju, a zatem może robić wszystko, co zechce. Działania władzy w kwestii językowej, własności ziemskiej — najważniejsze dla nas — świadczą o tym, że nie dba ona ani o państwo, ani nawet o własną przyszłość. Bo jeśli nie rozwiązać ich normalną drogą, w granicach Konstytucji i w interesach narodu ukraińskiego, a dla korzyści oligarchów i Moskwy, to to państwo może zniknąć i zostanie podzielone między sąsiednie kraje”. Opozycja, podsumował Wasyłenko, na razie nie widzi strategicznych kierunków, nikt z liderów nie proponuje pozytywnego programu. To problem kolosalny: potrzebujemy i lidera, i programu, wokół którego zjednoczą się wszystkie zdrowe siły kraju, i zespołu, który będzie realizował ten program. Jeśli chodzi o obecną władzę, to trzeba rozumieć: działa ona jak zorganizowana grupa przestępcza, uznaje i rozumie tylko siłę. Opozycja może to przezwyciężyć, tylko opierając się na narodzie, na społeczeństwie obywatelskim. W agencji informacyjnej UNIAN odbyła się konferencja prasowa członków Rady Koordynacyjnej Forum. Wzięli w niej udział przewodniczący Towarzystwa „Proświta” Pawło Mowczan, przewodniczący Ruchu Ludowego Ukrainy Wasyl Kujbida, zastępca przewodniczącego Ukraińskiej Partii Ludowej Iwan Zajeć oraz doktor nauk prawnych, profesor Wołodymyr Wasyłenko. Temat podyktowała sama sytuacja: „Nowe wyzwania dla ukraińskiej państwowości i demokracji”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин