Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗
WYHAFTOWANY ŚWIAT WIRY ROIK
Слово Просвіти, №18 за 2011 рік
W symferopolskiej galerii Domu Artysty otwarto wystawę założycielki szkoły współczesnego ukraińskiego haftu na Krymie, Wiry Roik. Ekspozycja Bohaterki Ukrainy, odznaczonej Orderem Księżnej Olgi, zasłużonej mistrzyni twórczości ludowej Ukrainy, zasłużonej artystki Krymu, laureatki Nagrody Państwowej Autonomicznej Republiki Krymu oraz nagrody imienia Wołodymyra Korolenki, poświęcona jest jej 100-letniemu jubileuszowi. Wiktor CHOMENKO, AR Krym. Obchodzono go 25 kwietnia na szczeblu ogólnoukraińskim oraz na Krymie, gdzie Wira Roik żyła i tworzyła od 1952 do 2010 roku. Wielbiciele talentu Wiry Serhijiwny będą mieli okazję zetknąć się z jej twórczością, podziwiać unikalne hafty także w Pałacu Liwadyjskim, porozmawiać z jej licznymi uczennicami, które przeprowadzą objazdową wystawę po miastach i rejonach całego Krymu, a także wziąć udział w uroczystym wieczorze jej pamięci. Według słów dyrektora Krymskiego Muzeum Etnograficznego Jurija Łaptiewa, pod koniec przyszłego roku w Symferopolu zaplanowano otwarcie muzeum ukraińskiego haftu imienia Wiry Roik. Dyrektor zapewnił, że pod nowe muzeum przydzielono już pomieszczenie, na którego remont władze mają przekazać 100 tys. hrywien. Planuje się tu umieścić wzory ukraińskiego haftu, począwszy od połowy XIX wieku, a także prace samej Wiry Roik. Wszak hafciarka pozostawiła nam ogromny spadek twórczy — ponad tysiąc oryginalnych prac, z których ponad trzysta mistrzyni wykonała według własnych ornamentów. Wira Serhijiwna poznała haft każdego regionu Ukrainy i znalazło to odzwierciedlenie w jej pracach. W rosyjskojęzycznym Krymie stworzyła ukraińską oazę duchowości. Na wystawie zaprezentowano przedmioty sztuki dekoracyjno-użytkowej, wykonane przez Wirę Serhijiwnę w różnych okresach i różnymi technikami. Jest tu także strój wykonany w stylu narodowym. Na oddzielnych stojakach znajdują się najlepsze prace jej uczennic, unikalna kolekcja ponad 300 naparstków mistrzyni z czterdziestu krajów świata oraz jej fotografie. Każdy eksponat demonstruje koloryt, oryginalność, wyrafinowany gust i wysoki kunszt hafciarki. Asortyment wyrobów jest ogromny: ręczniki, makaty, serwetki, poszewki, bluzki, zasłony, torby, wykonane krzyżykiem, ściegiem płaskim, ażurami. W symbolicznym języku kół, kwadratów, rombów, linii i innych znaków, jak na wiecznym drzewie życia, można odczytać historię narodowych korzeni i wiarę w szczęśliwy los narodu, z którym nierozerwalnie związana jest życiowa i artystyczna droga Wiry Roik. Nie bez powodu udało jej się opanować wiele technik nie tylko ukraińskiego, ale i mołdawskiego, rosyjskiego, krymskotatarskiego haftu dla „wujka Wołodii”, tak nazywała swojego krewnego — pisarza Wołodymyra Korolenkę, który przyjaźnił się z rodzicami Wiry. Po tym wyhaftowanym ręczniku rodzice podarowali córeczce ładny ukraiński kostiumik i zapragnęła ona sama wyhaftować na nim wzory. Po ukończeniu gimnazjum Wira pracowała w łubieńskiej artelu hafciarek, gdzie zdobyła poważny fachowy hart. Tam też dziewczyna zaczęła twórczo przewartościowywać ludowe wzory, komponować z tradycyjnych elementów autorskie prace. Od razu zaczęto je wyróżniać na wystawach, w których młoda mistrzyni brała udział. Nowych sił twórczych i natchnienia dodało jej wyróżnienie na wszechzwiązkowej wystawie twórczości ludowej w Moskwie w 1936 roku. Od tego czasu haftowanie stało się sprawą życia Wiry Roik. W latach II wojny światowej, podczas ostrzału artyleryjskiego, została kontuzjowana i przez dwa lata leżała przykuta do łóżka. Prawie przestała działać prawa ręka, podstawowa dla hafciarki. Potrzebowała kilku lat, aby nauczyć lewą rękę wprawnie władać igłą. Przez długi czas, jak wspominała Wira Serhijiwna, „charakter pisma nie był mój”, więc przez 15 lat odmawiała wystawiania własnych prac. Na Krym przeprowadziła się za radą lekarzy. Tutaj rzeczywiście czuła się lepiej. Zatrudniła się jako metodyk sztuki dekoracyjno-użytkowej w Domu Twórczości Ludowej, zorganizowała także kółka hafciarskie w szkołach średnich, otwierała kursy artystycznego haftu przy Domu Nauczyciela i haftowała od świtu do nocy. Hafty mistrzyni cieszą się powodzeniem. Jej prace zaczęto wystawiać w najsłynniejszych muzeach. Nawet w tradycyjne kompozycje Wira Serhijiwna wnosiła coś własnego, przeżytego. I to „swoje” czyniło je oryginalnymi, a jednocześnie prawdziwymi osiągnięciami twórczości ludowej. Mistrzyni opanowała ponad 300 rodzajów techniki hafciarskiej, wśród których pierwszeństwo dawała rodzimym połtawskim szwom ręcznikowym. Na jej płótnach twórczych rozkwitają fantastyczne kwiaty i czarujące wzory, czerwone koguciki i słońce oraz świąteczne motywy weselne. Wira Serhijiwna uważała za decydujące kolor i rysunek. Co miała na duszy — taką nić brała. Haftowała krzyżykiem, połtawskim ściegiem płaskim, szwami ręcznikowymi, najróżniejszymi ażurami. Prawie 60 lat Wira Serhijiwna przeżyła na Krymie i przez wszystkie te lata starała się rozwijać tu ukraińską sztukę dekoracyjno-użytkową, jak pisała, „na przykładzie mojej rodzinnej Połtawszczyzny, gdzie silne są tradycje twórczości ludowej”. A siebie mistrzyni nazywała „krymską połtawianką”. W ponad siedmiuset wydaniach ukazywały się materiały o słynnej krymskiej hafciarce, która napisała wspaniałą książkę „Melodie na płótnie. Wspomnienia. Hafty. Odzewy”. Imię Wiry Roik wspominane jest w 360 informatorach, katalogach, albumach, słownikach, wydanych w 11 językach. Obecnie dziesiątki prac mistrzyni przechowywane są w prawie czterdziestu muzeach Ukrainy, zagranicy oraz w prywatnych zbiorach na Ukrainie i za granicą. …Mimo słów szacunku dla mistrzyni, obecni na otwarciu wystawy mówili także o obojętności lokalnych władz. Wszak Wira Roik mimo wieloletnich starań tak i nie zdołała uzyskać od krymskich urzędników żadnego wsparcia w stworzeniu w Symferopolu muzeum ukraińskiego haftu. Przykro było słyszeć i to, że wszystkie jubileuszowe uroczystości z okazji 100-lecia znanej hafciarki odbywają się tylko dzięki staraniom ukraińskiej społeczności Krymu. Według słów syna Wiry Serhijiwny, „bardzo przykro, że nikt z urzędników nie wykazał zainteresowania tym, aby na wysokim poziomie uczcić rolę tej wybitnej osoby”. A na otwarcie wystawy znanej rodaczki nie znaleźli czasu przyjść ani funkcjonariusze z kierownictwa autonomii, ani z miejskiego komitetu wykonawczego czy rady miejskiej, mimo że Wira Serhijiwna Roik jest honorowym obywatelem Symferopola.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
