Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Wasyl Hołoborodko. Wybrane listy…

Слово Просвіти, №18 за 2012 рік

W latach 1969—1970 Wasyl Hołoborodko, po skreśleniu z listy studentów uniwersytetów w Kijowie, a później w Doniecku, odbywał zasadniczą służbę wojskową w „batalionie budowlanym” na Dalekim Wschodzie (Federacja Rosyjska). Adresat Witalij Ablicow studiował wówczas na Uniwersytecie Dalekowschodnim (Władywostok), później powrócił na Ukrainę. 1. 7.11. 1969 r. m. Władywostok (pocztówka) Dzień dobry! Pozdrawiam ze świętem! Dziękuję, że napisałeś. Pisałem do Ciebie kilka razy na ten adres, pod którym mieszkałeś podczas naszej znajomości, ale odpowiedzi nie było i myślałem, że zmieniłeś mieszkanie, a uniwersyteckiego adresu w żaden sposób nie mogłem się dowiedzieć. Prawda, żałuję, że wyjechałeś z Władywostoku. Kto teraz kupi mi zamszowe spodnie, jak u Dracza! Tylko w Tobie pokładałem nadzieje. To głupstwa piszesz o swoich wątpliwościach dotyczących pisania do mnie czy niepisania. Postrzegasz mnie i przez pewien czas będziesz postrzegać przez tę mgłę, którą nasiał Ci Oleg (poeta O. Oracz — W. A.), inaczej być nie może, choć, prawda, wiesz o mnie także od innych. Mgła Oraczów jest gęsta, ci przelotni znajomi znają mnie słabo. Więc poznajmy się nawzajem bezpośrednio z listów czy z rozmów. To lepiej, pewniej i uczciwiej. Rzeczy moich u siebie nie masz, są jakieś papierki — niech nie zaprzątają Twojej głowy. Kiedyś zwrócisz. Jak będę miał rezydencję na 40 okien, jak Georges Simenon. Nie wyobrażam sobie, jak możesz mi pomóc. W końcu materialna — namacalna pomoc nie jest warta nic w porównaniu ze wsparciem mojego zniszczonego, upokorzonego ducha słowa, współczuciem… Możliwe, że jak przyjedziesz na wakacjach tutaj, spotkamy się, ale na rozmowę będzie bardzo mało czasu. Mam tutaj tak szare życie, że niczego nawet nie trzeba. Tylko spodnie zamszowe. Możliwe, że kupisz mi, a ja napiszę o tym wiersz. To nic, że nie zachodziłeś do mnie. Ja zresztą nie wiem, czy w czasie Twojego wyjazdu byłem tutaj, bo przez pewien czas byłem w ośrodku szkoleniowym (uczyłem się na szofera — nie douczyłem się, niech to szlag to szoferowanie). Ty, oczywiście, po Rostowie pojedziesz na Ukrainę… O Doniecku mam najbardziej nieprzyjemne wspomnienia. Nazwisko (nieczytelne, jakby — Zozuli — W. A.) “Poezje”. Wierszy tutaj u mnie nie ma, ale kiedyś zapoznam Cię z nimi! Bywaj! Do zobaczenia! W. Hołoborodko. Listy z Adrianopola w rejonie perewalskim obwodu woroszyłowgradzkiego (obecnie ługańskiego) (ojczyzny W. Hołoborodki) do Rostowa nad Donem, gdzie adresat studiował na uniwersytecie, do Zaporoża — gdzie odbywał praktykę w obwodowej gazecie młodzieżowej, a później pracował jako pracownik naukowy w kompleksie chortyckim zajmującym się badaniem historii Kozaczyzny Zaporoskiej. 4. Jesień, 1970 r. (kartka z notatnika) Cześć! Witia, wybacz, że nie pisałem, nie odpowiadałem, nie przypominałem o swoim szarym istnieniu w przemysłowo rozwiniętym Kraju Donieckim. W czerwcu wróciłem ze sławnego miasta Władywostoku, gdzie nasze życiowe ścieżki przecięły się, rozeszły, aby w przyszłości znowu się spotykać i schodzić. Bardzo w przykrym dla mnie czasie poznaliśmy się z Tobą. Całą swoją energię kierowałem na to, żeby wrócić do domu. Oczywiście, te starania były pasywne, tak uczciwiej, po gandhiowsku, albo, może, to po prostu chachłacka leniwa bojaźliwa natura. Przez to nie dość przyjemnie obopólnie porozmawialiśmy z Tobą, ale to nic, można choć trochę porozmawiać listownie, choć listy — to środek do dialogów na tematy artystyczne. Wiele rzeczy w naszych rozmowach (dwóch czy trzech?!) się zarysowało, może być błędna interpretacja albo Twoje myśli skierowały się pod wpływem moich rzadkich wypowiedzi w inną stronę, ale to nic, to wszystko tak ma być. Bo prawda jest po tamtej stronie — w cieniu drzew. Możliwe, że coś słyszałeś, co tu u nas się dzieje. Jeśli nie, to jednym słowem mogę powiedzieć — horror. Wszędzie, we wszystkich warstwach naszego szczęśliwego dzieciństwa. Pogoda niepewności — kto wie, co będzie jutro — może gorzej, może lepiej, bo są symptomy i pogorszenia, i poprawy, chociaż przeważa to pierwsze. A ja oto dopiero pierwszy tydzień pracuję w kopalni. Wybór miałem niewielki — kopalnia albo sowchoz — wybrałem kopalnię, bo tam 6 godzin pracować, po pracy można choć trochę poczytać. Choć i do kopalni bardzo trudno było mi się zatrudnić — nie miałem książeczki pracy, po wojsku cztery miesiące nie pracowałem. Więc zatrudniłem się, dzięki Bogu. Wznowić studiów na uniwersytecie nawet nie próbowałem. Spróbuję w przyszłym roku — szans bardzo mało, ale spróbuję. Drukować nigdzie nie chcą, choć twardo nie nalegałem, nie przypominałem o sobie nachalnie w redakcjach i wydawnictwach, nieprzyzwyczajony do tego, w lepszych czasach nie chodziłem, a teraz tym bardziej. Od stycznia jest perspektywa pracy w gazecie rejonowej jako „litrab” (pracownik literacki). Praca zupełnie nowa dla mnie, ale spróbuję. Człowiek może i żyje po to, żeby wszystkiego spróbować w swoim życiu. Tę perspektywę uważam za symptom poprawy mojej biograficznej drogi. Teraz pracuję w kopalni, chcę przypomnieć o sobie w wydawnictwach, swoista spekulacja! Oto zobaczyłem Twoją liczbę w liście — tak wychodzi, że prawie po miesiącu odpisuję, wybacz, Witia. A piszę na skrawku papieru — nie odzwyczaiłem się od wojska, a wiersze, które piszę, chowam za cholewę, choć to nie mój zwyczaj, ale wojskowy! Bywaj! Pisz! W. Hołoborodko. Adres na kopercie. P. S. Witia, masz u siebie jakieś moje papiery — przyślij, oprócz czegoś drukowanego o mnie (jeśli to masz u siebie), zostaw sobie. W. G. 5. 11.1. 1971. (list na wyrwanej ze szkolnego zeszytu stronie) Witiu! Dziękuję za noworoczne życzenia oraz za list. Spełniając twoją prośbę (i nie tylko dlatego, bo zawsze miło mi wiedzieć, że ktoś cię czyta, chce zapoznać się z twoimi utworami), przesyłam kilka wierszy. Nie wybierałem ich specjalnie, po prostu przesyłam te, które miałem przedrukowane, więcej takich nie ma, a przepisywać nie mam ochoty i jest trochę niewygodnie, bo niedawno złamałem w pracy mały palec u lewej ręki, więc cały czas mi o sobie przypomina i nie pozwala skupić się na czymś innym, zmusza, by myśleć o nim cały czas. Oto miesiąc przepracowałem w kopalni, chciałem przechodzić do innej pracy, gdzie męczysz się tak samo, a zapłata za siłę mięśni trochę większa, co dałoby mi możliwość rozliczyć się z długami, ubrać się i zaoszczędzić coś na przyszłość, na ten wypadek, gdybym gdzieś przystał do nauki. A tu taka bieda — przyjdzie się ze dwa miesiące niańczyć z moim paluszkiem. Konkretnie uczelni jeszcze nie wybrałem — taki szeroki wybór! Nie wiem, gdzie by to mogli ścierpieć moją osobę. Myślałem ja i o Rostowie, ale to bardzo ciężko i nie wiem, czy warto puszczać się na awanturę, bo i tak bym przebywał tam niedługo. Zatem to pytanie pozostaje otwarte. Jest mi obojętne, w jakim języku wykładanie i to nie straszne i łatwo bym to zniósł i nie zachorował na jakąś fobię czy manię. Ja, zapewne, jestem trzeźwiejszy, niż myślisz. Twoje prace o Antonyczu i Lorce mnie też interesują, bo interesują mnie te postacie. Bułajenkę zupełnie nie znam. A nuż twoja praca jest taka, że otworzyłaby oczy moje na tego poetę? I w ogóle, twoje zainteresowania są normalne, gdzieś podobnymi i ja się interesuję. Co do poezji — jako przejawu czystego ducha — która ignoruje rzeczywistość (po obu stronach barykad — jak piszesz). Oto na dniach napisałem list do jednej osoby, gdzie spierałem się z nim właśnie w kwestiach czystej i zaangażowanej poezji. Jemu nie podoba się moje odejście w czystą poezję, uwaga na formę przede wszystkim itd. Taki wniosek on zrobił na podstawie 40 wierszy, które mu przesłałem. Bo ja do tej pory nie rozstrzygnąłem dla siebie, jaka poezja ma większą wartość — czy cenna dla opinii publicznej (zaangażowana), czy cenna sama dla siebie, czysta poezja. Oto niedawno czytałem konspekty prac Ortegi y Gasseta, który broni czystej sztuki. On mi się bardzo podoba, on daje mi podstawy dla pewności w tym, co robię. (Między innymi, ta postać jest bardzo bliska środowisku Lorki i zapewne jego prace filozoficzne miały niemały wpływ na twórczość Lorki. Czy wiesz o tym? Pewnie wiesz. Tak mi się chce szczegółowo zapoznać z pracami tego człowieka). Analogii między moimi pisaniami a twórczością Lorki nie zaprzeczam. Tak samo jak Lorca idę od folkloru, tylko on bardziej od pieśniowego hiszpańsko-cygańskiego, ja zaś bardziej, w zasadzie, z narracyjnego (tego, co nigdy nie jest śpiewane) folkloru. Tego nie uważam za swoją własność i chciałbym, żeby takich epigonów było trochę gęściej w ukraińskiej poezji. A w ogóle to pytanie uściśli się, gdybyś zapoznał się ze wszystkim, co napisałem, a nie tylko z tym, co wydrukowałem. U nas bardzo kiepsko piszą o poezji i w ogóle o sztuce. Wszystkie artystyczne cechy utworu, formę utworu jedynie ścierpią jako kaprys autora, wyszukują za tym wszystkim realnych odpowiedników krajobrazu, myśli czy nastroju. Tym samym profanuje się sztukę, nadaje się jej służbowo-utylitarną rolę, dewaluuje się w ogóle. Nad tymi pytaniami ja dużo myślę, choć ostatecznie jeszcze nie doszedłem do żadnego wniosku. W Kijowie jest grupa literacka pod nazwą “Kijowska szkoła” — ci bronią jedynie czystej poezji, nie zaangażowanej, trzymają się z dala od polityki i w ogóle od problemów społecznych społeczeństwa. To moi przyjaciele, ale oni mi nie do końca podobają się. Teraz mi imponuje bardziej współczesna zachodnioniemiecka i amerykańska poezja. Z niektórymi przykładami jestem zaznajomiony, ale bardziej zapoznać się z nimi nie ma możliwości. Choć je tłumaczą, i obiecano mi przesłać tłumaczenia. Pisz artykuły, rad będę zapoznać się z nimi, jestem zgłodniały lektury… W jednym z artykułów wspomina się książkę, która wyszła w języku angielskim — Gustava Correi “Poezja mitów u Federica Garcii Lorki”. Tę książkę i ja chciałbym przeczytać. Niech Gala ją przetłumaczy… Bywaj! W. Hołoborodźko. Pozdrowienia dla Gali. 6. 1971 Zdrów, Witiu! Miesiąc popracowałem ja w kopalni, miesiąc leczyłem się (pora-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин