Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Tu nie istnieje zapomnienie… …

Слово Просвіти, №18 за 2012 рік

Tamara SEWERNIUK, Czerniowce Ma Platera… Mam wrażenie, że zeskoczył ze stron książki Ramona i zadomowił się u mnie, jak u siebie w domu. Teraz nas jest troje: Platero, Juan Ramón Jiménez i ja. Ledwie napisałam te wiersze, a za plecami nerwowo miauknęła Najda. Wyrzut w jej szeroko otwartych oczach ukłuł mnie jak dotyk obudzonego, a dokładniej, rozdrażnionego sumienia. Rzeczywiście: jak mogło się stać, że jakiś nieznany hiszpański osiołek Platero tak nienatarczywie, ale nieuchronnie wysunął jej Kocią Wysokość na dalszy plan mieszkaniowej przystani?! Najdo, Najdeczko… — pochlebnie zaglądam w te wyrzucające oczka — to wcale nie jest to, co myślisz… Nic ci nie grozi, bo Platero to istota wirtualna, a ty jesteś żywa, ciepła, tu… No posłuchaj… „Mjau…” — powiedziała kotka i, obrażona, zamachnąwszy wspaniałym ogonkiem, dostojnie minęła nas wraz z wirtualnym Platerem i samotnym Jiménezem, samodzielnie układając się pod kanapą w małym pokoju mojej siedziby. Dziwne… — pomyślałam — dla nich nie ma żadnej wirtualności, inaczej jak by Najda wyczuła, o czym piszę… A właściwie o czym piszę? Młode twórcze pokolenie naszego miasta postanowiło wydać swoistą antologię — mieszkanie w losie pisarza, pracy, życiu — coś w rodzaju zaproszenia czytelnika do pracowni twórców słowa. Nie lubię określenia „mieszkanie”. Dla mnie bliskie są: „chata”, „osada”, „przystań”, „schronienie”, no, może jeszcze — „dom”. Ale odkąd tu jest Najda, to gdziekolwiek bym była, wracam nie do „domu”, lecz — do domu… Ten jej dzisiejszy nieoczekiwany wybryk odsłonił mi jeszcze jedną życiową prawdę: na tym świecie naprawdę nie ma miejsca na wirtualne rozmowy, jak zapewne i na samych „wirtualnych”… Do swojego ulubieńca Platera wyjątkowy Jiménez zwracał się jak do najdroższego przyjaciela, rozmówcy, mądrali. Obiecywał mu, że jeśli ten umrze wcześniej, pochowa go pod gęstą, rozłożystą sosną w tym ogrodzie, który osiołkowi za życia podobał się najbardziej. …Ty, mówił do niego Ramón Jiménez, pozostaniesz obok cichego i radosnego życia. Dookoła będą bawić się chłopcy, a dziewczynki pochylać się nad haftem. Usłyszysz moje wiersze, podyktowane samotnością… I świeciło nad nimi, i świeci do dziś bezkresne niebo, śpiewają ptaki, padają deszcze, zamiatają śniegi. Śniegi… Mroźny poranek. Patrzę w okno. Tam, naprzeciwko, na zastygłych kasztanowych gałęziach kulą się z zimna wrony. Coś między sobą krakają. Szkoda, że nie rozumiemy ich krakania i często obrażamy czarnoskrzydłe, zwracając się do jakiegoś zbyt gadatliwego gaduły: „Nie kracz!”, albo przestrzegając siebie przed niewidzialnym nieszczęściem: „Nie wykracz!..” A przecież one też… Boże stworzenia. „Mjau…” — znów odezwał się jej, jakby już uspokojony głos Najdy. Wypełzła spod kanapy, otarła się o nóżkę krzesła, na którym przysiadłam do pracy, i zmusiła mnie, bym odwróciła wzrok od srebrnej szyby. Zamiast tego niewyczuwalne wewnętrzne fale przeniosły nas do odległej-bliskiej rodzinnej chaty, podwórka porośniętego rozchodnikiem, zmroku pachnącego lewkonią, aż ścisnęło w piersiach: Starokostiantyniw, Chmielnicczyzna… Podole… Ikopot… Życie naciągnęło zimową wstążkę, Rozpostarło pajęczynowy ślad. Jak ci się płynie, rzeczko moja, tyle jesieni, wiosen i lat? Chrzciłaś mnie jeszcze jako dziecko, poiłaś mnie, by rosły moje dni… Jak się wiedzie twojemu płynnemu napojowi? Co dzieje się tam, na twoim dnie? Kto są twoimi chrzestnymi towarzyszami? Czy, jak ja, jesteś tak samo samotna? Trzcina szeleści… lecz na żadne z pytań nie ma odzewu. Inny świat, choć zaszczuty męczennik, inny nurt, lecz bez wioseł i świateł. Tylko zmarszczki na skręconych falach, złociste, jak skrzydełka pszczół… …Słowo poruszyło się. Nie ja nim, lecz ono opanowywało mną… natarczywie, nieustępliwie, żądnie władzy. Nie stało sił, by się sprzeciwić. — Posłuchaj, Najdochko!.. — kotka skoczyła na nie do końca piśmienny stół, zaszeleściła papierami i nastroszyła uszy: Tak obficie tu kwitną bławaty, nasze podwórze pozostało młode. Nie wiem, co ci powiedzieć, — minęło wiele lat i zim. Dusza moja jest przykuta do ścian, na nich — pieczęć przeżytego. Nie możesz mnie usłyszeć, wszystkie moje słowa milczą. Los położył ich na szafocie, zabrawszy ciebie w niebyt, lecz tu nic nie stało się prochem, tu nie istnieje zapomnienie. Tu jest święta oś — moja rodzina, stąd mój szlak poszedł w świat. Tu zaczynała się Ukraina dla mojego serca… I — miłość. Kwitną bławaty przy chacie, na chwilę, zdaje się, podwórze zemdlało. Nie wiem, co ci powiedzieć… Milczę. Usłysz mnie bez słów. …I zima, i daleka rodzinna chata… i Najda, i zadziwiające okno mojego obecnego przystanku, i Ramonowy Platero — wszystko to splotło się i zlało w tę żywą całość, za którą naprawdę nie ma ani popiołu, ani prochu, ani mgły, ani oparów… Tak jest teraz zawsze — przez moje czerniowieckie dziesięciolecia i własny dom, już nie ojcowski, który dla mnie i tak pozostaje Chatą, choć to dziewięciopiętrowy budynek, dwa pokoje i w nich zupełnie nie wirtualni mieszkańcy… tak wielu ich na półkach bez szklanych krat. Stoją, przybyli z różnych czasów, epok, światów, krajów… Oddychają swobodnie, hojnie otwierają swoje włości, zapraszają do siebie w gości, ufnie dzielą się tradycjami, mękami i radościami, troskami i wiarą, wątpliwościami i nadzieją… Szczęście! Tyle i takich rozmówców! Ale… dlaczego jednak jest smutno? Być może dlatego, że w pięknie, w miłości, w szczęściu zawsze jest smutek i niepokój. Jak dotyk ust niewidzialnego Boga, który do ciebie mówi, a ty nie rozumiesz — co… I chłodny dreszcz niepokoju przebiega wszystkimi twoimi komóreczkami… Czasami wydaje mi się, że z tych książkowych półek, ze ścian, okien, sufitu do mnie płynie rzeka z odbiciem tego, co nie przemija, a ci, którzy są w tym nieprzemijaniu — żywi… A może wcale mi się nie wydaje… Mój dom — rzeka wieczności. Z jej głębin — krąg za kręgiem — wynurzają się, obejmując, a może raniąc duszę, zmiennie-wrażliwe obrazy: to zielonofalowe zatoki traw przeniknięte słońcem, to różowonóżny jedwab dzikiej róży kwitnień, a to

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин