Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Problem nad problemami

Слово Просвіти, №18 за 2017 рік

Pawło MOWCZAN, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Nigdy wcześniej kwestia językowa nie stała przed Ukraińcami tak ostro, jak dziś, ponieważ jest ona uwarunkowana nie tylko skalą rusyfikacji narodu ukraińskiego, lecz także wynarodowieniem nosicieli naszego języka, przede wszystkim ukraińskiego chłopstwa, gdyż przez ostatnie stulecia kolonialnego bytowania Ukraińców to właśnie wieś odradzała naród, dostarczała energii przetrwania, uzupełniała zwynarodowione szeregi aktywnych nosicieli języka… Katastrofa niszczyła ukraińskie środowisko niemal niezauważalnie… To już nie jedwabna rusyfikacja, która miała miejsce za czasów imperium radzieckiego, lecz potężne promieniowanie obcego języka we wszystkie komórki narodowego organizmu. Choć paradoksalnie, język paraliżują ci, którzy stoją u władzy, ci, którzy zgodnie ze zobowiązaniami Majdanu mieli uzdrawiać ukraiński organizm narodowy. Zatem nie są to błędne nasze interpretacje tych procesów narodowych, które przyspieszyły w ciągu ostatnich dwóch lat: nastąpiła aktywizacja obcojęzycznego, obcoduchowego, obcostronnego wszczepiania do ukraińskiego organizmu narodowego — właśnie przez władzę zwierzchnią. Zagrożenie sytuacji polega na tym, że organizm narodowy, nie przyjmując tego obcego elementu, jakby się wyczerpał w odrzucaniu tego „obcego” i jakby popadł w stan śpiączki, i już nie widzi dróg pokonania tej ciężkiej choroby. Bo wszystko, co związane z naszym rodzimym słowem, otulane jest watą głuchoty i obojętności, a co więcej — aktywizacją procesów denacjonalizacyjnych… Praktycznie we wszystkich sferach — od informacyjnej, przez oświatową i kulturalną, po militarną — dziś to, co specyficznie ukraińskie, asymilowane jest przez język rosyjski. Faktycznie dokonuje się totalne, nieustanne oczyszczanie terytorium ukraińskiego nie tylko z języka ukraińskiego, lecz także z jego nosicieli — Ukraińców. Rusyfikacja zaczyna się we wszystkich bez wyjątku korytarzach władzy i trwa w resortach. Zrusyfikowana ukraińska armia, ukraińska policja, rusyfikowane są całe miasta, w których u władzy znaleźli się otwarci wrogowie Ukraińców, tacy jak Kernes czy Fiłatow. Fala nienawiści do Ukraińców aktywnie wzniesiona została przez cerkiew moskiewską. Ludzie „służiwi”, którzy za czasów Kuczmy i Janukowycza prywatyzowali ukraińskie zasoby narodowe, są właścicielami wszystkich środków przekazu informacji. W Narodowym Banku Ukrainy o sprawie ukraińskiej przypomina jedynie wyjątkowo poniżona ukraińska jednostka monetarna. We wszystkich kanałach radiowych i telewizyjnych są prezenterzy, którzy przeszli wyłącznie na język naszego okupanta. W obwodach ługańskim i donieckim, na terenach nieokupowanych, w sferze oświaty i działalności kancelaryjnej przeszli na język naszego wiecznego uciskacza… Wrażenie jest takie, że w tej decydującej dla funkcjonowania sfery obowiązują pewne porozumienia z Moskwą. W parlamencie brak choćby wąskokierunkowej siły politycznej, która w poprzedniej, siódmej kadencji podnosiła ten temat i biła we wszystkie dzwony, przestrzegając, wzywając do zjednoczenia narodu wokół tego fundamentalnego problemu — problemu języka. Właśnie to skłania nas, proświtan, do zmiany porządku obrad. Bo problem taryf, problem emerytur, problem dewaluacji hrywny, zubożenia ludności, wzrostu opłat za usługi komunalne, problemy agrarne są pochodnymi od nierozwiązywanego przez ćwierć wieku w państwie ukraińskim zasadniczego problemu — pełnowartościowego funkcjonowania języka ukraińskiego, który jako jedyny, w przeciwieństwie do problemów socjalnych, może scementować naród, zmobilizować go do pokonania wszelkich trudności. Hasło rzucone przez moskiewskich politechnologów „Единая страна — Єдина країна” nigdy nas nie zjednoczy, nigdy nie wytworzy wartości narodowej, ponieważ, według Potebni, „człowiek, który rozmawia dwoma językami, przechodząc z jednego do drugiego, zmienia jednocześnie charakter treści swojej myśli”. Zresztą uświadamiamy sobie, że z „Jedinoj strany” pozostanie jedynie „jedinaja Rossija”, której obecność językowa nadmiernie wzrosła dzięki wsparciu moskiewsko-ukraińskiego (moskiewskiego co do interesów, ukraińskiego — terytorialnie) oligarchatu, który zupełnie nie chce widzieć ani ukraińskiego państwa, ani odrodzonego państwa. Warto tu przypomnieć wyciąg z protokołu posiedzenia komitetu rewolucyjnego z czasów Rewolucji Francuskiej, na który powołuje się Iryna Farion w swojej pracy: „Język odrodzonego narodu nie może być niewolniczy, jakim był dotychczas, lecz musi stać się nie tylko zewnętrzną cechą, ale i gwarancją odrodzenia narodowego”. Przyswoiliśmy sobie wszystkie formuły, którymi określano język: od kodu narodu po dom bytu. Mamy cały stos argumentów, na które się powołujemy podczas analizy sytuacji językowej, łącznie z ewangelicznymi sentencjami świętych apostołów — od Jana do Pawła, do których mogę dołączyć jeszcze setki innych, lecz dziś będę się powoływać na K. Wosslera, który twierdził, że „przyswajanie języka ojczystego — ponieważ rozmawiamy właśnie o naszym rodzimym języku ukraińskim — oznacza całe życie człowieka, gdyż za pomocą języka człowiek nie tylko się porozumiewa, lecz także poznaje świat”. Język przychodzi do człowieka jako objawienie, jako wielkie dziedzictwo od praojców… Wraz z językiem człowiek otrzymuje niezwykły ładunek energii, który wzmacnia go przez całe życie. Za pomocą języka człowiek aktualizuje psychiczne napięcie swojego narodu… Wreszcie każdy człowiek poprzez język tworzy jednoczące spójne pola, które czynią naród niezwyciężonym… I jeszcze jedno. Język jest kosmicznym programem nie tylko dla każdego narodu, lecz i dla każdej istoty, jest to boska matryca, zapisana w nas na poziomie DNA. Odstępując od ojczystego języka, zdradzając go, odstępujemy od samych siebie, od jedynego całościowego, a więc od Wszechmogącego.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин