Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Pamięć, która łączy

Слово Просвіти, №25 за 2012 рік

22 czerwca 1941 roku o godzinie 3 i 15 minut rozpoczęła się inwazja wojsk hitlerowskich Niemiec na Związek Radziecki. Wraz z tą inwazją, której towarzyszyły naloty lotnicze, rozpoczęła się wojna niemiecko-radziecka, która w historiografii radzieckiej otrzymała nazwę Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Linia frontu przetoczyła się przez całe terytorium dzisiejszej Ukrainy dwukrotnie — w latach 1941 oraz 1943–1944. Wojna odcisnęła swoje piętno na każdej ukraińskiej rodzinie. Bezpośrednie straty ludzkie Ukrainy, według szacunków Instytutu Historii Ukrainy NANU, wynoszą od 8 do 10 milionów osób. W przededniu tragicznej daty rozpoczęcia wojny odwiedziliśmy Kompleks Memorialny „Narodowe Muzeum Historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941–1945”. O muzeum poprosiliśmy Natalię Ołeksandriwnę SZEWCZENKO — sekretarza naukowego Kompleksu Memorialnego „Narodowe Muzeum Historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941–1945”. — Z jakimi instytucjami naukowo-badawczymi i organizacjami muzeum współpracuje na Ukrainie i za granicą? — Najściślejsza współpraca łączy nas z Instytutem Historii Ukrainy NAN Ukrainy, z uczelniami wyższymi, w szczególności z NPU im. M. Drahomanowa, KNU im. T. Szewczenki, a także z profilowymi muzeami, takimi jak Muzeum Bitwy pod Korsuniem-Szewczenkowskim, Narodowe Muzeum Historii Ukrainy, Muzeum Bohaterskiej Obrony i Wyzwolenia Sewastopola, większością obwodowych muzeów historycznych i innymi. Ta współpraca trwa już wiele lat. Polega ona na organizowaniu i przeprowadzaniu konferencji naukowych, seminariów, okrągłych stołów itp. Członkowie naszej rady naukowej i naukowo-metodycznej są konsultantami naukowymi z tych instytucji, którzy pomagają, a czasem kierują naszą pracą. Od 1996 roku współpracujemy z muzeum „Berlin-Karlshorst”, z Centralnym Muzeum Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, Centralnym Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (Moskwa), Muzeum Historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (Mińsk), Muzeum Drugiej Wojny Światowej (Gdańsk). Niedawno nasi naukowcy uczestniczyli w pracach Międzynarodowego kongresu „Represje nazistowskie i zniszczenie wsi w latach drugiej wojny światowej”, który odbył się na Słowacji i Białorusi. Niezwykle interesująca była wspólna ze Słowakami wystawa artystyczno-relikwiarna, która przedstawiała naszych partyzantów — uczestników słowackiego powstania narodowego oraz słowacką sztukę o wojnie. — Czy muzeum często otrzymuje nowe eksponaty? — Jednym z głównych priorytetów naszej pracy jest komplementacja naukowa. Ta bardzo trudna praca ma kilka kierunków. Po pierwsze, to współpraca pracowników muzeum z weteranami i członkami ich rodzin. Wcześniej mieliśmy planowe wyprawy, które przewidywały odwiedzanie miejsc walk, rozmowy z weteranami, utrwalanie ich wspomnień, a teraz, z powodu braku środków, mamy wyłącznie służbowe wyjazdy naukowe. Od 1974 roku, kiedy otwarto muzeum, zebraliśmy ponad 300 tysięcy relikwii. Współpracujemy także z radami weteranów, z konkretnymi ludźmi, jeździmy do nich. Pomagają nam organizacje poszukiwawcze, oddziały i poszczególni poszukiwacze. Są kolekcjonerzy, którzy podarowują eksponaty. Kolejny kierunek to zakup eksponatów. Mamy funduszową komisję zakupową, która określa wartość eksponatu i przydziela na niego środki. Na rozkaz ministra obrony Ukrainy wszystkie zawiadomienia o poległych (prawie 2 mln egzemplarzy), które przechowywano w wojskowych komendach uzupełnień, przekazano muzeum. Obecnie specjalny wydział naszego kompleksu pamięci tworzy ogólnoukraińską elektroniczną bazę poległych w latach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Jeśli wcześniej na zapytania obywateli odpowiadały komendy uzupełnień, to teraz zajmujemy się tym my. W ciągu pięciu miesięcy bieżącego roku odpowiedzieliśmy na 440 zapytań i ustaliliśmy losy 42 poległych, o których rodziny nie miały żadnej informacji. Co roku do zbiorów muzeum trafia do 5000 jednostek muzealnych. Tak, w 2010 roku za pośrednictwem komisji ds. zwrotu wartości kultury do nas dotarły listy z Austrii, które w 1941 roku zostały zabrane jako trofeum w Kamieńcu Podolskim i przechowywano je w austriackim archiwum. Już odnaleźliśmy 470 adresatów, którym po 70 latach wręczono listy z 1941 roku. Ponadto współpracujemy z różnorodnymi programami poszukiwania ludzi, w tym również telewizyjnymi. — Kim są odwiedzający wasze muzeum? Ilu ich jest, z jakich krajów pochodzą, jakie są ich wrażenia po obejrzeniu? — Co roku muzeum odwiedza ponad 700 tysięcy osób, a od czasu powstania odwiedziło je ponad 26 milionów osób z prawie 200 krajów. Obecnie przychodzi do nas przede wszystkim młodzież (70 %). Ma ona zainteresowanie przeszłością, zatem będzie też przyszłość! Cudzoziemcy bardzo nas lubią. Tak, nasza „spersonifikowana historia” została wysoko oceniona przez brytyjskiego dyplomatę. Nadzwyczajny i pełnomocny ambasador Wielkiej Brytanii na Ukrainie Lee Turner od dawna interesuje się tematyką wojenną, odwiedził prawie wszystkie muzea poświęcone drugiej wojnie światowej na świecie. Stwierdził, że nasze muzeum jest jednym z najlepszych. Bardzo mu się spodobało, że staramy się pokazywać wojnę poprzez ludzkie losy. Pamięć nas łączy. — Jak zmieniła się ekspozycja muzeum w ostatnich latach? — Nie narzucając odwiedzającym żadnej ideologii, pokazujemy eksponaty takimi, jakie są: patrzcie, czytajcie, analizujcie, wyciągajcie wnioski. Jeśli jakaś kwestia interesuje was głębiej — sięgajcie po literaturę naukową, wspomnienia, archiwa. Zachęcamy ludzi do nauki. Na bazie muzeum odbywają się seminaria dla przyszłych naukowców i kursantów. Mówią, że właśnie tutaj jest prawdziwa nauka. Nasza ekspozycja żyje. Ona stale się zmienia. Co roku w naszych planach są zarówno zmiany w głównej ekspozycji, jak i wiele różnorodnych wystaw tematycznych z magazynów zbiorów. Przy tych wystawach organizujemy określone działania informacyjne dla uczniów i innych odwiedzających. W tym roku w całości odnowiono pierwszą salę naszej ekspozycji — „Początek drugiej wojny światowej”, do której weszło wiele nowych przedmiotów muzealnych. W innych salach są określone działy ekspozycji, które zostały w całości odnowione. Niestety, mamy poważne problemy z pomieszczeniami do przechowywania zbiorów, ale staramy się je rozwiązać. O dniu 22 czerwca 1941 roku w skarbcach muzeum rozmawiamy z Iriną Petriwną Wasyljewą, kierowniczką działu Narodowego Muzeum Historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941–1945. — Zgodnie z koncepcją artysty sale ułożono jedna za drugą i przedstawiono w nich wszystkie okresy wojny. Pierwsza sala opowiada o początku II wojny światowej, od 1939 do 1941 roku. Widzimy tu niemiecki but, który maszeruje przez Europę ku granicom ZSRR, oraz motocykl znaleziony na Krymie, odrestaurowany i podarowany muzeum kilka lat temu przez obywatela Belgii Martina Bogarta. Początkowi niemiecko-radzieckiego okresu wojny poświęcono osobną salę. W jej centrum znajdują się szczątki chaty zniszczonej pociskiem, anonimowe fotografie, walizka, przedmioty codziennego użytku. Uchodźcy na powiększonej fotografii z

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин