Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗
GODNE UCZCZENIE KOBZARZA W USA
Слово Просвіти, №29 за 2004 рік
PRZECZYTAJCIE TĘ SŁAWĘ
Odsłonięcie pomnika Szewczenki w Waszyngtonie 40 lat temu i ogromna liczba obecnych na nim osób — około 100 tysięcy — wywarły wielkie wrażenie na amerykańskiej prasie. To wielotysięczne zgromadzenie, oprócz wszystkiego innego, zwróciło międzynarodową uwagę na naruszenia praw człowieka i wolności przez były sowiecki reżim oraz na represje polityczne wobec bojowników o wyzwolenie Ukrainy. Wystarczy wspomnieć, że waszyngtońska gazeta „The Sunday Star” następnego dnia nazwała ten pomnik „nową Statuą Wolności”. Pomnik, zwycięzca konkursu ogłoszonego przez stworzony przez entuzjastów Komitet Pomnika Szewczenki, został zaprojektowany i wykonany przez rzeźbiarza Leonida Mołodżanina z dobrowolnych datków ponad 50 000 amerykańskich obywateli, głównie pochodzenia ukraińskiego. Na wszystkie przedsięwzięcia wydano 424 122 dolary amerykańskie. Na niewysokim cokole z szarego granitu znajduje się prosty napis: „TARAS SHEVCHENKO — 1814—1861 — BARD OF UKRAINE”. Na odwrocie znajduje się napis w języku angielskim o następującej treści: „Poświęcony wyzwoleniu, wolności i niepodległości wszystkich zniewolonych narodów, ten pomnik Tarasa Szewczenki, ukraińskiego poety XIX wieku, bojownika o niepodległość Ukrainy oraz o wolność całej ludzkości, który pod obcą rosyjską imperialistyczną tyranią i kolonialnym panowaniem wzywał do „nowego i sprawiedliwego prawa Waszyngtona”, został odsłonięty 27 czerwca 1964 roku. Tym historycznym wydarzeniem uczczono 150-lecie urodzin Szewczenki. Pomnik został zatwierdzony przez 86. Kongres Stanów Zjednoczonych Ameryki 31 sierpnia 1960 roku, a ustawę nr 86-749 o zezwoleniu na budowę pomnika podpisał 34. Prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki Dwight Eisenhower 13 września 1960 roku. Pomnik wznieśli Amerykanie ukraińskiego pochodzenia oraz ich przyjaciele”. Druga część to wielka płyta z jasnoszarego granitu, ustawiona sztorcem nieco za i z boku cokołu z postacią Szewczenki. Z przodu wyrzeźbiono na niej skutego Prometeusza, a na odwrocie — angielskie tłumaczenie wersów z „Kaukazu” Szewczenki:
Nie umiera dusza nasza,
Nie umiera wola.
I nienasycony nie zaorze
Na dnie morza pola.
Nie skuje duszy żywej
I słowa żywego,
Nie poniesie sławy Boga,
Wielkiego Boga.
Raport Komisji Kontrolnej Komitetu Pomnika Szewczenki w Ameryce ze sprawdzonej działalności Komitetu od 1.01.1961 do 30.11.1965 roku został opublikowany w gazecie „Swoboda”. Zauważę, że przejrzysta działalność organizacji w demokratycznym kraju jest normą. Podobnie jak szacunek do praw kraju, bo budowa pomnika, jak widzimy, odbywała się zgodnie z decyzją Kongresu USA. Podczas odsłonięcia z płomienną przemową, która przytoczona jest poniżej jako dokument historyczny, wystąpił 34. Prezydent USA Dwight EISENHOWER. Czytając źródła pierwotne, ciekawie było zwrócić uwagę na to, że to wydarzenie było upolitycznione, z uwagi na ówczesne panowanie „zimnej wojny”. Przeciwko ustawieniu pomnika były niektóre wpływowe gazety, jak „Washington Post”; niedawno rozbrzmiewało tam wezwanie do demontażu z tego powodu, że jest on, w ich opinii, idolem sowieckich komunistów. Ostro przeciw występowały „Sowiecka kultura” i „Radziecka kultura”. Pod artykułem w „Literackiej Ukrainie” podpisało się 34 czołowych działaczy ukraińskiej kultury z wezwaniem, by nie wykorzystywać wizerunku Kobzarza przeciwko Związkowi Sowieckiemu. „Obłudne, podstępne słowo” — tak zatytułowano odpowiedź w gazecie „Swoboda”. A grudkę ziemi, którą bez zgody oficjalnej Moskwy wziął zastępca Związku Ukraińców Ameryki inż. Kuropas z grobu Szewczenki, odebrano! W zamian zaproponowano taką samą, ale z rąk władzy. Kończąc krótki ekskurs w historię, chcę zauważyć, że Waszyngton doczekał się w końcu Szewczenki, a oto na Ukrainie w zamian Waszyngtona ani jako symbolu najwyższych ideałów narodu, ani samego na razie nie ma.
Mykoła WŁADZIMIRSKI, m. Sewastopol
OMÓWMY?
26 czerwca z inicjatywy Ukraińskiego Komitetu Kongresowego Ameryki (UCCA), który sformował narodowy komitet jubileuszowy, przez ukraińskie organizacje diaspory szeroko obchodzono 40-lecie powstania pomnika Kobzarza w Waszyngtonie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
