Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Tureckie szczęście

Слово Просвіти, №32 за 2012 рік

Relacje ukraińsko-tureckie sięgają czasów Rusi Kijowskiej. Przez stulecia bywały one raz dobrosąsiedzkie, a raz zacięte, niczym pojedynek szabli i jataganu, który pozostawił po sobie niemało krwi, łez i zniszczonych losów. Wielu Turków przebywało na Ukrainie, a mnóstwo Ukraińców w Turcji. Dziesiątki tysięcy naszych rodaków na zawsze pozostało żyć w tym kraju. Trafiając w obce środowisko językowe, kulturowe i duchowe, w większości rozpuszczali się w nim. Czy na terytorium Turcji w XVI—XVIII wieku istniały zrzeszenia Ukraińców, które pomagałyby im przetrwać? Ukraiński historyk, wykładowca Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” Ferhad Turanli twierdzi, że za pierwsze ukraińskie ugrupowanie wojskowo-kulturalne na terytorium Imperium Osmańskiego należy uznać Kozaczyznę Zadunajską, która została założona na południu Ukrainy po zniszczeniu Siczy Zaporoskiej. Na początku XX wieku Ukraińcy, którzy wyemigrowali do Turcji, utworzyli tutaj „Związek Wyzwolenia Ukrainy”. Ołeksandr KARPENKO Od 1991 roku, kiedy Ukraina stała się niepodległa, w relacjach dwóch krajów i narodów otworzyła się nowa karta. Odnowiły się wzajemne ludzkie potoki nie zdobywców i jeńców, a turystów, biznesmenów, pracowników zarobkowych, „mrówków”. Wielu naszych rodaków zaczęło osiedlać się w Turcji. I oto, kiedy ich liczba w tym kraju osiągnęła masę krytyczną, która wymagała choć jakiegoś wentyla bezpieczeństwa, obrazowo mówiąc — ojczystej kalinowej wysepki, zaistniała potrzeba założenia ukraińskiego towarzystwa. Ten kłopot wzięli na siebie Natalia Karadża, Wita Mychajłowa, Ołeksandr Riabczenko, którzy mieszkają w Antalyi, gdzie naszych rodaków jest najwięcej. Wielką pomoc moralną i materialną w założeniu tej organizacji udzielił Honorowy Konsulat Ukrainy w Antalyi, na którego czele stoi dyrektor generalny znanej firmy turystycznej „Teztour” Levent Aydin. Na początku 2009 roku towarzystwo kulturalne „Ukraińska rodzina” zostało zarejestrowane i rozpoczęło swoją działalność… Naszych rodaków, którzy masowo ruszyli do tego ciepłego i słonecznego kraju, można porównać do motyli, które lecą do jasnego płomienia świecy, przypalając skrzydła, a nawet ginąc. Przyciągają ich bezwizowy wjazd, stosunkowo niska cena biletu. A ileż to bajek nasłuchali się o bajecznym bogactwie Turcji i jej obywateli! No i, rzecz jasna, wabi wschodnia egzotyka: palmy, góry, morze… Jadą głównie na południe kraju — do Antalyi, Kemeru, Alanyi, Marmaris, Side, gdzie rozwinięta jest branża turystyczna. Ponad 80 procent ukraińskich migrantek w tym kraju to kobiety i dziewczęta, które szukają szczęścia, czyli mają nadzieję wyjść za mąż za bogatego Turka i zapomnieć o wszystkich problemach i kłopotach, które osaczały je w ojczyźnie. Czują, że ukraińska uroda musi cieszyć się tutaj popytem, że Turków na poziomie genetycznym ciągnie do Ukrainek. Wiele naszych czarujących dziewcząt, które w Turcji nagle zmieniają się w blondynki, jedzie świadomych tego, że będą zarabiać na chleb swoim ciałem. Bardzo wielu jest tu ukraińskich studentów, którzy przez lato pracują w agencjach turystycznych jako przewodnicy, transfermani (ci, którzy witają, żegnają, towarzyszą), animatorzy, czyli organizatorzy wolnego czasu turystów. Historia Natalii Karadży, asystentki Honorowego Konsula Ukrainy w Antalyi, jest typowa i jednocześnie nietypowa dla ukraińskich kobiet w Turcji. Dziesięć lat pracowała jako nauczycielka języków obcych w Białogrodzie nad Dniestrem, a potem w Illicziwśku w obwodzie odeskim. Kochała pracę, dzieci i, jak jej koleżanki oraz wszyscy rodacy, plotkować niemal do rana. Jeśli idziesz kupować meble, sprzęt AGD czy jakąś odzież, to towarzyszyć ci będzie orszak: teściowa, bracia męża i ich żony, siostry, dzieci i wnuki, wujkowie, ciotki — więc ta misja może trwać do późnego wieczora. Jeśli urodzi się dziecko, to do mieszkania wbija się prawie stu bliskich i dalekich krewnych oraz sąsiadów, z których każdy chce wziąć noworodka na ręce, wycałować, złożyć dobre życzenia. Wieczorem żona, pomimo pracy czy spraw społecznych, musi być w domu, przywitać męża, nakarmić go. Często tureckie kobiety urządzają spotkania u kogoś w domu: plotą, szyją, śpiewają, rozmawiają. Mężczyzn na takie wydarzenia nie zapraszają. Oni w tym czasie zbierają się w swoim gronie, ale żona jednego z nich musi im usługiwać. Urodzin w Turcji się nie obchodzi, uważa się to za chrześcijański zwyczaj. Za to hucznie świętuje się święta religijne — Ramazan Bajram i Kurban Bajram, a także obrzęd wprowadzania chłopców w dorosłość (obrzezanie). Ale wszystko to łatwo się przyjmuje, jeśli kochasz i szanujesz męża, mówi Natalia-hanim. Trzy miesiące temu przyszli do towarzystwa Ukrainka z Turkiem. Pomagano im tu przetłumaczyć dokumenty, które trzeba złożyć do ukraińskiego konsulatu w Ankarze w celu uzyskania pozwolenia na ślub. Oboje szczęśliwi, świergoczą. Ale… Póki wypełniali ankiety, trzykrotnie się pokłócili, bo dziewczyna jest taka, że nie daj Boże, więc kiedy narzeczony mówi do niej słowo, ona w odpowiedzi mówi dziesięć. A Turcy tego nie lubią. Chociaż można nimi kierować — za pomocą łagodnego słowa, uznania ich autorytetu, ale w żadnym wypadku nie chamstwa. Po trzech miesiącach przyszli znowu — złożyć dokumenty o rozwód. Turek milczy, a dziewczyna skarży się na to, że w ich relacje ciągle wtrącała się teściowa (valide), że trzeba było dbać o całą rodzinę, kiedy przychodziła w gości, i tak dalej. I takich przypadków jest wiele. „A jacy oni są, Turcy?” — pytam gospodarzy ukraińskiej świetlicy w dzielnicy Sampikanszah. Pracowici, dumni, bardzo szczycą się swoim krajem. W każdym oknie, na każdym balkonie, na każdej górze — turecka flaga. Turcy są przekonani, że we wszystkim są najlepsi, pierwsi. „Oni nawet uważają, że pierwsi podbili kosmos”, — żartuje Ołeksandr Riabczenko. Pomimo emocjonalności i temperamentu Turków, spory między nimi nigdy nie kończą się bójkami. „Mało palą (tureckie kobiety palą więcej niż mężczyźni), prawie nie piją, nie zażywają narkotyków, z szacunkiem odnoszą się do swoich żon, nie pozwalają sobie publicznie na nie krzyczeć, jak to bywa u naszych mężczyzn, nie są wybredni co do jedzenia…” — wychwalała tureckich mężczyzn Wita Mychajłowa, zapewne mając na uwadze własne doświadczenie małżeńskiego życia. Jej mąż Tarik, kiedy przetłumaczono mu słowa żony, dumnie wypiął pierś i zaśmiał się. „Czy smakuje ci ukraińska kuchnia?” — pytam go. W odpowiedzi uniósł do góry kciuk, niby że super. „Zwłaszcza ukraińskie pierogi z serem (warenyky) i barszcz, ale tylko świeży…” — doprecyzował, sugerując, że ukraińskie gospodynie czasami mogą podać barszcz ugotowany kilka dni wcześniej. Ogólnie Wita dała trafną charakterystykę tureckim mężczyznom, ale bywają wśród nich i źli. Świadczą o tym skargi niektórych Ukrainek, które poślubiły Turków: a to uderzył, a to obraził, a to przed matką nie obronił... A poza tym Turcy bardzo przyjaźnie reagują na obcokrajowców, którzy próbują rozmawiać po turecku, interesują się ich historią, zwyczajami (a któremu narodowi się to nie podoba?), dodał jeszcze jeden akcent do uogólnionego tureckiego portretu Ołeksandr Riabczenko. Przytoczył taki przykład. Kiedy dopiero przyjechał do Turcji, to w najbliższym sklepie żądali od niego za bochenek chleba 1,7 liry. A po miesiącu, kiedy nauczył się witać, dziękować, życzyć dobrego zdrowia po turecku, zaczęli brać od niego tylko połowę tej ceny. I tak na wszystkie produkty. Ale co tu mówić! Ja sam przekonałem się, że to życzliwi, cywilizowani, szczerzy i gościnni ludzie. Powiedz Turkowi w jego ojczystym języku „günaydın” (dzień dobry), zapytaj, jak ma na imię, jak idą sprawy… I wszystko, jesteś dla niego już swój. Jeśli coś kupujesz, zaproponują ci najlepszy towar, a jeszcze z solidną zniżką, przyjmą cię i odprowadzą jak najdroższego gościa. Wzajemny szacunek — oto formuła relacji między narodami. Nie wszystkie państwa, niestety, jej przestrzegają. Zeszło na delikatny temat religii. Jak w turecko-ukraińskich rodzinach łączą się dwa

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин