Сторінка · с. 3сторінка оригіналу ↗
Dlaczego rosyjskojęzyczni bronią ukraińskiego
Слово Просвіти, №32 за 2012 рік
Podczas konfliktu językowego na Ukrainie nie przemyślano należycie takiego zjawiska społecznego, jak obrona przez rosyjskojęzycznych obywateli naszego języka państwowego przed projektem ustawy Kiwałowa–Kolesniczenki. Robili to pod Ukraińskim Domem oraz w rozmaitych talk-show, nawet nie deklarując, po co im to. Iryna MAHRYCKA, Ługańsk. Zwolennicy tego projektu ustawy wyrzucali swoim oponentom, że nie mają prawa bronić ukraińskiego, ponieważ albo nie używają go w codziennej komunikacji, albo w ogóle go nie znają. Właśnie takie zarzuty stawiał gubernator obwodu charkowskiego Mychajło Dobkin liderowi opozycji Arsenijowi Jaceniukowi, deputowany-regionalista Wasyl Kiselow — starszemu aktorowi teatru rosyjskiego, Rosjaninowi z pochodzenia i pierwszego miejsca zamieszkania (niestety, zapomniałam jego imienia), dyrektor generalny Ługańskiego państwowego kanału telewizyjnego LOT Rodion Mirosznik — znanemu w Donbasie obrońcy praw człowieka Mykole Kozyriewowi. Oczywiście, taki chwyt polemiczny wcale nie jest własną kreatywnością tych regionalistów. W najlepszym przypadku to know-how ich partyjnych ideologów, jeśli nie rekomendacja z „bliskiej zagranicy”. Tak czy inaczej, działało to, a ich oponenci po takich uwagach nie potrafili udzielić jasnej, godnej odpowiedzi na te zarzuty. Nie mieli jej również nasi czołowi politolodzy, którzy ograniczyli się jedynie do przypuszczeń, że obrońcy języka w tym przypadku występowali jako patrioci naszego państwa, a zwolennicy projektu ustawy — jako naśladowcy polityki Wałujewa i Stalina wobec języka ukraińskiego. Gdyby wszystko było tak proste, to taki intelektualista jak Kozyriew powiedziałby o tym. Ale tak się nie stało, ponieważ, według mojego przekonania, motywy obrony przez naszych rosyjskojęzycznych współobywateli ukraińskiego w naszym państwie są nieco bardziej złożone niż wspomniana paralela historyczna. Zagrożenia wynikające z projektu ustawy. Jego autorzy i ich liczni zwolennicy przekonują nas o tym, że żadne zagrożenie z tego, że projekt ustawy stanie się ustawą Ukrainy i zostanie wdrożony, nie jest przewidywane, ponieważ jedynym językiem państwowym u nas pozostaje język ukraiński. Rzeczywistość świadczy o czymś innym. Tak, na antenie LOT-u Mykoła Kozyriew przytoczył rażący fakt lekceważenia naszego języka państwowego w terenie — jeszcze przed uchwaleniem tego projektu ustawy jako ustawy. Według jego danych, mieszkanka Donbasu nie mogła zatrudnić się w rejonie berehowskim na Zakarpaciu, bo nie znała języka węgierskiego. Oto i obecny status ukraińskiego jako państwowego już dzisiaj! A co będzie jutro, kiedy projekt ustawy Kiwałowa–Kolesniczenki nabierze mocy ustawy? Coś podobnego wydarzyło się też ze mną w Ługańsku. Oleg TKACZENKO, przewodniczący Zaporoskiego Zjednoczenia Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. 25 lipca zaporoscy deputowani na posiedzeniu sesji rady miejskiej przyjęli apel do Prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza w sprawie przyjęcia ustawy o polityce językowej. Zaporoskie władze miejskie uważają tę ustawę za skuteczny mechanizm prawny rozwiązywania problemów językowych na szczeblu krajowym i regionalnym. Aby wejść do Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej, weszłam do Biura Przepustek. Urzędniczka, do której zwróciłam się po ukraińsku, otwarcie drwiła i śmiała się ze mnie oraz prosiła swoją koleżankę o tłumaczenie mojego języka. Moje pisemne odwołanie w tej sprawie do przewodniczącego Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej Wołodymyra Prystiuka ten przekierował do przewodniczącego Ługańskiej Rady Obwodowej Wałerija Holenki, który pisemnie poinformował mnie, że rzekomo to Biuro Przepustek obsługuje obwodowe przedsiębiorstwo komunalne „Zarząd budynkami administracyjnymi”, którego pracownicy nie są urzędnikami państwowymi, a zatem nie są zobowiązani do znajomości języka ukraińskiego. Wtedy zwróciłam się do prokuratury, ale, jak się okazało, nie jest to jej kompetencja i mam prawo zwrócić się w tej sprawie do sądu. Jeśli połączyć ten przypadek z tym, o którym opowiedział Mykoła Kozyriew, to nasuwa się pytanie: w jakim państwie (ukraińskim, węgierskim czy rosyjskim) żyjemy? Nawiasem mówiąc, pan Mykoła w swoich debatach telewizyjnych na LOT-cie opowiedział Rodionowi Mirosznikowi (w niedalekiej przeszłości zastępcy przewodniczącego Ługańskiej OAP) zarówno o swoim, jak i o moim przypadku. Na co zwolennik „ruskiego miru” i wielki wielbiciel kata dońskich kozaków oraz kierownictwa Armii Czerwonej z 1939 roku Woroszyłowa cynicznie skłamał, że rzekomo żądałam komunikacji po ukraińsku od zwykłej portierki OAP. Zatem wszystko to świadczy o tym, że język państwowy nie jest atrybutem tego czy innego państwa wraz z jego hymnem, flagą i godłem, ale jest samym fundamentem państwowości, bez którego ta, jak w naszym przypadku, zamienia się w fikcję. Ta teza staje się bardziej aktualna, gdy prezydent sąsiedniego państwa, choćby ustami swojej żony, ogłasza całemu światu, że Rosja kończy się tam, gdzie kończy się język rosyjski. Jeśli dodać do tego, że to państwo ma drugi na świecie potencjał wojskowy i roszczenia terytorialne wobec Ukrainy na szczeblu państwowym, to nadawać w tej sytuacji językowi rosyjskiemu nawet status regionalnego mogą tylko ukryci antypaństwowcy.
Ale bezpośredniej agresji ze strony Rosji nie będzie. Próbuje ona zagarnąć Ukrainę, po raz pierwszy w swojej historii, drogą pokojową. I bardzo wymowna jest tutaj ideologia „ruskiego miru”, która pozycjonuje się przede wszystkim poprzez prawosławie, rosyjską kulturę i język, wspólną pamięć historyczną oraz wspólne poglądy na rozwój społeczeństwa. Jeśli przyjrzeć się, kto i jak wciela tę doktrynę w życie na Ukrainie, to zauważa się, że ten sterowany proces ma osoby odpowiedzialne za każdy punkt „wszechświatowego” projektu, a zatem ma też swoich zagranicznych koordynatorów. Za wcielenie w nasze społeczeństwo prawosławia osobiście odpowiada były agent KGB Władimir Gundiajew, który obecnie przebywa w godności patriarchy Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Za wcielenie rosyjskiej kultury, jak się wydaje, odpowiadają kierownicy Pierwszego kanału telewizyjnego Walid Arfusz i Jehor Benkendorf wraz z generalnymi producentami wszystkich innych ogólnoukraińskich komercyjnych kanałów telewizyjnych, niezależnie od udziału rosyjskiego kapitału wśród ich właścicieli. Wyjątkiem jest tutaj chyba tylko kierownictwo 5 kanału oraz TVi. Nie na darmo ten ostatni odczuwa już pewne niedogodności ze strony kierownictwa struktur siłowych rzekomo niepodległej Ukrainy. Za język rosyjski na Ukrainie w ramach wcielania doktryny „ruskiego miru”, zdaje się, odpowiadają panowie Kolesniczenko, Kiwałow, Jefremow, Hrynewecki i towarzysz Symonenko. Dlatego nie ma co liczyć na to, że kiedykolwiek zaprzestaną oni swoich działań, skierowanych na rozłam naszego społeczeństwa. Nie zaprzestaną, bo być może skrycie marzą o swojej zapewnionej i zaszczytnej starości gdzieś na Rublowce. Bardzo znacząco posunął się w planie wcielenia w życie wspólnej z Rosją historii nasz minister oświaty i nauki Tabacznyk, z którego, być może, kremlowscy koordynatorzy promowania „ruskiego miru” na Ukrainie radzą brać przykład wszystkim innym swoim agentom wpływu, odpowiedzialnym za inne punkty tego „globalnego” projektu. Wreszcie, za „wspólne poglądy na rozwój społeczny” odpowiada liczna armia prorosyjskich politologów i socjologów na Ukrainie na czele z panem Korniłowem. Nie trzeba być wielkim futurologiem, aby przewidzieć, że po ostatecznym wcieleniu we wszystkie sfery życia społecznego na Ukrainie doktryny „ruskiego miru” nasze państwo, według wyrażenia klasyka literatury rosyjskiej Sałtykowa-Szczedrina, „zostanie zniesione jako niepotrzebne”. Ale, jak i wszystkie podobne projekty, „ruski mir” ma też swoją drugą stronę, o której jego autorzy, ideolodzy i kierownicy wolą milczeć. Ale jest ona dobrze widoczna i bez jakiejkolwiek reklamy z ich strony, zarówno na Ukrainie, jak i w Rosji. Na te cienie wartości „ruskiego miru” nierzadko wskazują europejscy politycy, działacze społeczni i intelektualiści. Jest to przede wszystkim autorytarny styl rządzenia, który bazuje na zasadach osobistej lojalności wobec wodzów i totalnej korupcji, która z tego powodu jest a priori nie do przezwyciężenia w póki co jedynym państwie „ruskiego miru”. Jest to tak zwana sterowana demokracja, która przewiduje totalną kontrolę nad mediami, wypchnięcie opozycji na margines polityczny oraz ściśle sterowane przez władzę procesy wyborcze. Wszystko to gwarantuje zachowanie cynicznego stosunku państwa do własnych obywateli i nie daje żadnej perspektywy budowy społeczeństwa obywatelskiego. I wreszcie, trzecia cecha „ruskiego miru”, która wynika z dwóch pierwszych, to ciągłe poszukiwanie zewnętrznego wroga, który jest swoistym piorunochronem od nieuniknionych wewnętrznych konfliktów społeczno-politycznych. Prowadzi to do nadmiernej militaryzacji państwa i jego społeczeństwa oraz permanentnych konfliktów zbrojnych na obrzeżach granic imperium i na jego narodowych peryferiach. Następstwem tego jest częściowa izolacja kraju we współczesnym świecie i mentalne nieprzyjmowanie jego obywateli przez cywilizowaną ludzkość (hotele „bez Rosjan” są popularne na całym świecie). Wszystko to dobrze widzą nie tylko rosyjskojęzyczni obywatele Ukrainy, ale i nasi Rosjanie, którzy poczuli kilka lat temu jeśli nie europejską wolność swojej osobowości w naszym kraju, to coś bardzo do niej podobnego, czego „ruski mir” im, delikatnie mówiąc, wcale nie gwarantuje. Język ukraiński to najpotężniejszy bastion na drodze jego promowania na Ukrainie, którego utrata czyni przyłączenie do „ruskiego miru” już nieuniknionym i ostatecznym ze wszystkimi wymienionymi jego skutkami. Oto dlaczego intelektualnie rozwinięci obywatele Ukrainy narodowości rosyjskiej i wszyscy inni rosyjskojęzyczni bronili, bronią i będą bronić w przyszłości języka ukraińskiego wcale nie gorzej od swoich ukraińskojęzycznych współobywateli. zmyć fakt historyczny zmiany państwowości na terytorium Ukrainy: przestała ona być rosyjska, a stała się ukraińska z ukraińskim językiem państwowym. Zwracamy się do każdego Ukraińca: etnicznego i z obywatelstwa — z apelem o zademonstrowanie swojego poparcia dla Państwa Ukraińskiego. Przestańcie wstydzić się samych siebie, przestańcie bać się swojego języka, języka swojego narodu, swojego rodu. Jeśli nie umiecie — uczcie się. I innych nauczajcie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
