Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Apel Towarzystwa „Bractwo Sołowieckie” w dniu 80. rocznicy rozpoczęcia Wielkiego Terroru w ZSRR

Слово Просвіти, №32 за 2017 рік

Do potomków ofiar masowych represji totalitarnego reżimu stalinowskiego, do wszystkich Ukraińców w Ukrainie i poza jej granicami, do społeczności Karelii i Federacji Rosyjskiej. „Wielki terror” — zakrojona na szeroką skalę kampania masowych represji wobec obywateli, która została rozpętana w ZSRR w latach 1937–1938 z inicjatywy kierownictwa ZSRR i osobiście Józefa Stalina w celu likwidacji realnych i potencjalnych przeciwników politycznych, zastraszenia ludności, zmiany struktury narodowościowej i społecznej społeczeństwa. Skutkami komunistycznego terroru w Ukrainie stało się zniszczenie elity politycznej, artystycznej i naukowej, deformacja więzi społecznych, zniszczenie tradycyjnych orientacji wartościowych, rozprzestrzenienie się depresji społecznej i denacjonalizacja. 5 sierpnia 1937 roku na rozkaz NKWD ZSRR nr 00447 zaczęło obowiązywać postanowienie Biura Politycznego KC WKP(b) z 2 lipca 1937 roku „O elementach antysowieckich” i rozpoczęła się najbardziej masowa „czystka” społeczeństwa sowieckiego z „elementów wrogich”, które, zdaniem Stalina, nie nadawały się do budowy komunizmu. Aresztowani byli faktycznie pozbawieni prawa do obrony (do adwokata) czy zaskarżenia wyroku. Śledczy poprzez psychiczne znęcanie się i nieludzkie tortury „wymuszali” na aresztowanych potrzebne zeznania. W 1937 r. zezwolenie na stosowanie metod „wpływu fizycznego na podejrzanych” (czyli tortur) zostało wydane na najwyższym szczeblu KC WKP(b). Przypadki niesłusznego skazania uważano za całkowicie dopuszczalne i usprawiedliwiano przysłowiem „las rąbią — wióry lecą”. Czasy „Wielkiego terroru” w świadomości masowej ludności ZSRR naznaczone są totalnym strachem i nieufnością. Nocne aresztowania sąsiadów, podejrzenia kolegów w pracy, przyjaciół, krewnych, poszukiwanie szpiegów i sabotażystów, strach przed donosami oraz obowiązek publicznego piętnowania wrogów ludu były codziennością. Latem 1937 roku wprowadzono szereg dokumentów normatywnych, które zaostrzyły odpowiedzialność członków rodzin represjonowanych. Żony i mężowie „wrogów ludu” podlegali obowiązkowemu aresztowaniu, dzieci w wieku do 15 lat przekazywano do specjalnych domów dziecka. Członkowie rodzin „wrogów ludu” skazanych na rozstrzelanie podlegali przymusowemu przesiedleniu do wewnętrznych obwodów ZSRR. W ramach „Wielkiego terroru” NKWD zorganizowało i przeprowadziło serię masowych operacji narodowościowych. Są to tzw. „operacja niemiecka” (25 lipca 1937 roku), „polska” (11 sierpnia 1937 roku), „rumuńska”, „łotewska”, „grecka”, „irańska”, „harbińska”, „afgańska”, „przeciwko Bułgarom i Macedończykom”. Do końca 1938 roku w ZSRR aresztowano 1,5 mln osób, z czego 800 tys. zostało zgładzonych. Wielki terror trwał 15 miesięcy i został oficjalnie zakończony postanowieniem tego samego Biura Politycznego KC WKP(b) 15 listopada 1938 roku, chociaż represje na mniejszą skalę trwały jeszcze później. W okresie „Wielkiego terroru” na terytorium Ukraińskiej SRR, według szacunków historyków, skazano 198 tysięcy 918 osób, z których około dwie trzecie — na rozstrzelanie. Resztę wysłano do więzień i obozów. Masowe operacje represyjne w latach 1937–1938, zgodnie z zamysłem J. Stalina, miały zakończyć dwudziestoletnią walkę z „elementami społecznie wrogimi”, ujarzmić ludność poprzez masowy terror, utrwalić autorytarny styl kierowania i przeprowadzić „rewolucję kadrową”. Podstawą do rozpętania terroru była teza J. Stalina o zaostrzaniu się walki klasowej w miarę sukcesów budownictwa socjalistycznego… Do czasu rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie, która trwa od wiosny 2014 roku do dziś, ukraińska delegacja w ramach Pielgrzymki Sołowieckiej, wraz z delegacjami innych krajów, brała udział w corocznych uroczystościach upamiętniających zamordowanych więźniów politycznych w uroczysku Sandarmoch, które rozpoczęły się w 1997 roku, kiedy to w Karelii w pobliżu Miedwieżjegorska odnaleziono dzięki niestrudzonym poszukiwaniom działacza poszukiwawczego Jurija Dmitrijewa (niedawno represjonowanego przez FSB) ukrywane przez NKWD-MGB-KGB miejsca masowych egzekucji i pochówków: „zwyczajne miejsca rozstrzeliwań!”. Corocznie właśnie 5 sierpnia nasza ukraińska delegacja brała udział w ceremonii upamiętnienia ofiar represji politycznych przy pomniku „Ludzie, nie zabijajcie się nawzajem”, w uroczysku Sandarmoch w pobliżu Miedwieżjegorska. Tutaj występowali konsulowie, historycy, badacze, przedstawiciele „Memoriału” z różnych krajów, w tym z Ukrainy. Po przemówieniach okolicznościowych szliśmy do ustawionego pamiątkowego kozackiego krzyża „Zabitym synom Ukrainy”, gdzie w dołach śmierci spoczywa kwiat ukraińskiej inteligencji i więźniowie obozów sołowieckich, zapalaliśmy świece, składaliśmy kwiaty i wieńce, odprawialiśmy nabożeństwo za niewinnie zabite ofiary stalinowskiego terroru. Ten znak pamięci — trzy-metrowy kozacki krzyż z szarego granitu (autorstwa artysty Mykoły Malyszki — tegorocznego laureata nagrody im. Tarasa Szewczenki, oraz rzeźbiarza Nazara Bilyka) jest bez wątpienia symbolem uczczenia pamięci wszystkich niewinnych ofiar stalinowskich represji w setkach obozów komunistycznego GUŁAG-u. Odbywała się panichida, podczas której dołączali do nas przedstawiciele innych oficjalnych delegacji, a także wszyscy chętni, którzy przyjechali uczcić pamięć swoich poległych krewnych i współplemieńców czy współwyznawców… Składamy niski pokłon pani Łarysie Skrypnikowej — honorowej przewodniczącej Towarzystwa Ukraińców Karelii „Kalyna”, bez której tytanicznych wysiłków Gdyby nie ten granitowy kozacki krzyż „Zabitym synom Ukrainy”, wzniesiony w 2004 roku wyłącznie ze środków społecznych, mógłby on w ogóle nie powstać… Niedaleko Sandarmochu, przy tym samym Miedwieżjegorsku, znajduje się „słynny” z przerażających wspomnień Biełomorkanał, przy budowie którego oddało życie ponad sto tysięcy ukraińskich więźniów politycznych. Kierownik tej straszliwej budowy, „ulubieniec partii i narodu” S. M. Kirow, którego pomniki stoją do dziś zarówno w stolicy Karelii, jak i w Miedwieżjegorsku, uczył swoich podwładnych katów: „Karać porządnie, żeby na tamtym świecie był zauważalny przyrost ludności dzięki działalności naszego GPU!”. Sandarmoch to miejsce grozy i ludzkiego cierpienia w Karelii, gdzie komunistyczny reżim ZSRR niszczył sołowieckich więźniów politycznych oraz więźniów — komunistycznych niewolników, którzy budowali Biełomorkanał. Straszne polany śmierci uroczyska Sandarmoch… Wśród 1111 rozstrzelanych tylko od 27 października do 4 listopada „na cześć 20-lecia Rewolucji Październikowej” (!!!) — 287 wybitnych Ukraińców, w tym znani pisarze, aktorzy, uczeni, działacze państwowi. W tym tragicznym miejscu została rozstrzelana ówczesna ukraińska elita: Mykoła Kulisz, Łeś Kurbas, Mykoła Zerow, Wałerian Pidmohylny, Stepan Rudnycki i Matwij Jaworski, Wołodymyr Czechiwski i Serhij Hruszewski, minister oświaty Ukraińskiej Republiki Ludowej Anton Kruszelnycki z synami… Oraz setki innych dostojników z Ukrainy. Tutaj kaci NKWD rozstrzeliwali po 200—300 osób dziennie. Choć jak tylko mogli starali się ukryć swoje krwawe zbrodnie, straszna prawda wyszła na jaw. Umarli dokrzyczeli się do żywych. Uczeni twierdzą, że w tych strasznych latach narody i narodowości imperium zła poniosły tak niepowetowane straty genetyczne, które odbijają się w ich losie do dnia dzisiejszego… Musimy pamiętać: podobna praktyka krwawego stalinowskiego reżimu, uderzająco podobnego do hitlerowskiego, nigdy i nigdzie więcej nie może się powtórzyć! W Rosji w ostatnim czasie, niestety, starają się nie wspominać zbyt często o poległych na Sołowkach oraz w innych straszliwych miejscach stalinowskiego GUŁAG-u, rozsianych po całym terytorium Syberii, Magadanu, Kazachstanu… Dochodzi do zamiany pojęć cywilizacyjnych i prawdy historycznej, gdy międzynarodowi przestępcy, którzy dokonali gigantycznych zbrodni przeciwko ludzkości, oficjalnie ogłaszani są „efektywnymi menedżerami”, odnawia się im pomniki, a w miejscach, gdzie dokonywano masowych zbrodni, katom otwiera się „muzea”… Ale bez pamięci o tych, którzy cierpieli, nie może być normalnego życia, niemożliwe jest wychowywanie następnych pokoleń i budowanie cywilizowanych krajów. Niestety, z powodu wyżej wymienionych okoliczności, które zaistniały między Rosją a Ukrainą, od 2014 roku ukraińska społeczność nie ma realnej, bezpiecznej dla swoich uczestników możliwości odwiedzenia miejsc, gdzie spoczywają ofiary totalitarnego reżimu i oddania ostatniej posługi wszystkim niewinnie zabitym rodakom… Ale i w tym tragicznie jubileuszowym roku 80-lecia Wielkiego terroru zebraliśmy się w tym już tradycyjnym czasie i dniu (12:00 czasu karelskiego, 5 sierpnia) — Dniu Pamięci o poległych — w stolicy Ukrainy Kijowie, przy Krzyżu Pamięci, ustawionym obok budynku dawnego Pałacu Październikowego — miejsca tortur i rozstrzeliwań dziesiątek tysięcy ukraińskich obywateli różnych narodowości i wyznań, którzy stali się ofiarami stalinowskich represji w czasach Wielkiego terroru… A po panichidzie i wiecu pamięci o niewinnie zabitych, delegacja „Sołowieckiego Bractwa”, Kijowskiego towarzystwa więźniów politycznych i ofiar represji oraz Kijowskiego „Memoriału” im. Wasyla Stusa udała się do Narodowego historyczno-pamięciowego rezerwatu „Bykowniańskie mogiły” (ukraiński „Sandarmoch”), gdzie kontynuowano uroczystości z okazji 80-lecia rozpoczęcia Wielkiego terroru w ZSRR. Tylko znajomość prawdy historycznej o tamtych strasznych czasach bolszewickiego totalitaryzmu i pamięć o niewinnych ofiarach stalinizmu nie pozwolą wykiełkować ziarnom totalitaryzmu, nienawiści do ludzi, które mogą doprowadzić do nowych zbrodni przeciwko ludzkości! Pamięć o naszych rodakach uczyni nas czujnymi, nie pozwoli odrodzić się i rozprzestrzenić na świecie neokomunistycznym, neofaszystowskim, neonazistowskim i innym totalitarnym reżimom z nienawistną ideologią. Potępił je cywilizowany świat, potępiamy je my wraz z postępową ludzkością. Pamiętajmy napis wyryty na pomniku w Sandarmochu: „Przestańmy zabijać się nawzajem!”. W imieniu członków towarzystwa „Sołowieckie Bractwo”: Wasyl Owsijenko, Hryhorij Kucenko, Heorhij Łukjanczuk.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин