Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗
BISKUP ZIEMI CZERNICHOWSKIEJ 18 sierpnia — Święty Teoktyst
Слово Просвіти, №34 за 2008 рік
Borys Iwanowycz Sambor urodził się 1 sierpnia 1941 roku we wsi Popiwci w rejonie zwinogródzkim obwodu czerkaskiego w rodzinie chłopskiej, gdzie wszyscy pracowali na roli. Dzieciństwo minęło w rodzinie pobożnych i głęboko wierzących dziadka Kuźmy i babci Jaryny. To właśnie oni zasiali w duszy chłopca ziarna wiary chrześcijańskiej i miłości na całe życie. W 1958 roku ukończył szkołę średnią w Wilchiwciach, w której zastępcą dyrektora był Maksym Josypowycz Czornowił, ojciec Bohatera Ukrainy Wiaczesława Czornowiła. W 1965 roku ukończył studia w Odeskim Instytucie Kredytowo-Ekonomicznym. Z nakazem pracy rozpoczął działalność zawodową na Uralu w obwodzie permskim. Z ogólnego 41-letniego stażu pracy przez 22 lata pracował w Kijowie w systemie szkolnictwa wyższego, z czego 13 lat w Ministerstwie Oświaty Ukrainy. UKRAIŃSCY ŚWIĘCI Nasza opowieść o kijowsko-pieczerskim świętym Teoktyście, który urodził się w połowie XI wieku. Linia jego ziemskiego życia jest dość prosta: mnich, a następnie ihumen Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego i biskup czernichowski. Po raz pierwszy o Teoktyście dowiadujemy się od czcigodnego Nestora Kronikarza z jego „Powieści minionych lat” jako o ihumenie Świętej Pieczerskiej wspólnoty. Tam od roku 1107 wspomniano, że Wielki Książę Kijowski Światopełk Izjasławowycz, wnuk Jarosława Mądrego, miał zwyczaj, idąc na wojnę, kłaniać się grobowi czcigodnego Teodozjusza Pieczerskiego i brać błogosławieństwo u klasztornego ihumena. Ihumenem był wtedy Teoktyst. Do stanu zakonnego wstąpił jeszcze za życia czcigodnego Teodozjusza i swój wyczyn realizował dość długo. Z opowieści o Nikicie Zatworniku, która znajduje się w Pateryku Kijowsko-Pieczerskim, znamy tylko jeden epizod z życia zakonnego czerniżca Teoktysta. Brał on udział we wspólnej modlitwie pieczerskich mnichów. Czcigodny Teodor, książę ostrogski, pochodził ze znamienitego wołyńskiego rodu książęcego, którego korzenie wywodzą się od rodu Równego Apostołom księcia Włodzimierza przez jego prawnuka Światopełka, księcia turowskiego. Ojciec Teodora, książę Daniło Wasylowycz Ostrogski, żył w XIV wieku. Walczył z polskim królem Kazimierzem III o samodzielność ziem zachodnioukraińskich. Rodzice Teodora wyróżniali się pobożnością oraz chrześcijańską miłością do Bożych świątyń. W tamtym czasie w Ostrogu była cerkiew Świętego Mikołaja Cudotwórcy, na którą książę Daniło i księżna Wasylisa przekazali wielkie posiadłości ziemskie. Ojciec brał udział w budowie kamiennych umocnień Zamku Ostrogskiego. Rok urodzenia księcia Teodora jest nieznany. Teodor był najstarszym z trzech synów. Już od młodych lat interesował się tym, co i jak dzieje się w obcych krajach. Po raz pierwszy imię Teodora Ostrogskiego spotykamy w dokumentach historycznych z 1385 roku, kiedy polski król Jagiełło i litewski książę Witold potwierdzili jego prawo do posiadania ojcowskich ziem i majątków w okręgu ostrogskim oraz uzupełnili je okręgami zasławskim i koreckim. Zapewne było to już po śmierci ojca. Dokumenty potwierdzają, że w 1387 roku młody książę Teodor był starostą łuckim, a w 1388 roku — wojewodą łuckim. W 1408 roku książę Teodor kierował uwolnieniem z Zamku Krzemienieckiego litewskiego księcia Świdrygiełły, zwolennika i obrońcy wiary prawosławnej. Nawet dzisiejsze ruiny tego zamku mogą potwierdzić, jak skomplikowana była to operacja wojskowa. W XIII wieku Zamku Krzemienieckiego nie zdołali zdobyć Tatarzy, a pohańbiony chan Batu z przekleństwami musiał ustąpić. W 1410 roku brał udział w... Po przejściu w 2000 roku na emeryturę zaczął badać i studiować źródła literackie żywotów ukraińskich świętych prawosławnych. Publikację Żywotów świętych zapoczątkował Petro Mohyła, wydając w 1661 roku „Pateryk albo Żywoty świętych Ławry Kijowsko-Pieczerskiej” w języku ukraińskim. Dopiero w XX wieku tę pracę kontynuowano, ale za granicą. Tak, w 1962 roku protojerej A. Dublanski wydał w Monachium książkę „Ukraińscy święci”, a metropolita Iłarion (Ohijenko) w Winnipeg (Kanada) — w 1965 roku „Patrologię ukraińską”, w której część druga to „Chór ukraińskich świętych”. Borys Sambor zbadał i opisał żywoty 230 ukraińskich świętych. Jego praca jest dla tych, którzy regularnie uczęszczają na nabożeństwa, i dla tych, którzy dopiero zamierzają pójść do świątyni. ...znaleźli podczas wykopalisk archeologicznych pod koniec XX wieku. W 1108 roku kronikarz donosi, że staraniem i troską ihumena Teoktysta przed księciem Światopełkiem oraz metropolitą Nikiforem do synodyków wszystkich biskupstw metropolii kijowskiej dla ogólnokościelnego czczenia wpisano imię czcigodnego Teodozjusza Pieczerskiego. Jest to trzecie imię po świętych męczennikach Borysie i Glebie. Za ihumenstwa Teoktysta 11 lutego 1111 roku w Monasterze Kijowsko-Pieczerskim wydarzyło się dziwne znamię: od ziemi do nieba pojawił się ognisty słup, błyskawice oświetliły ziemię, a na niebie o pierwszej godzinie nocnej zagrzmiał straszny... prawosławie i zrównać w prawach miejscową szlachtę z polską. Świdrygiełło zrozumiał, że wszystkie sympatie miejscowej ludności są po stronie Teodora Ostrogskiego. Zresztą sam Teodor postanowił polegać tylko na własnych siłach. Zmarł Jagiełło i królem Polski został jego syn Władysław. Świdrygiełło postanowił pozbyć się Teodora... rad był książę Dawid Światosławycz i księżna Teodozja, bo był on jej ojcem duchownym. I bojarzy, i wszyscy ludzie radowali się, bo przed nim był biskup Ioan chory i nie mógł on służyć, a leżał w niemocy dwadzieścia i pięć lat. Dlatego też książę i ludzie pragnęli biskupiej służby i radowali się, sławiąc Boga”. Tymczasem kijowsko-pieczerska bracia wybrała ihumena Prochora (1113—1124). Z nim biskup Teoktyst brał udział w przeniesieniu relikwii świętych męczenników Borysa i Gleba w Wyszogrodzie w 1115 roku. Współczesnym świętego Teoktysta był świętomęczennik Kuksza (pamięć — 9 września), mnich kijowsko-pieczerski. Święty Teoktyst wyprzedził nadzieje... przyłączali do Księstwa Litewskiego. Więc w połowie XV wieku książę Teodor Ostrogski stał się magnatem ziemskim, który posiadał ogromne nadziały i majątki w najlepszych obszarach Podola i Wołynia. Udoskonalił sztukę wojenną porządku husyckiego w wojsku, które nazywało się „taborem”. Czcigodny Teodor ufundował w Ostrogu kamienną Cerkiew Przeczystą. Wszystko to wraz z książęcą siłą i sławą w 1441 roku pozostawia swojemu synowi Wasylowi. Między 1441—1446 rokiem jego droga prowadzi do Kijowa do Monasteru Pieczerskiego. Historia zachowała wiele wiadomości o świeckim życiu Teodora Ostrogskiego, ale prawie nic — o zakonnym. Wiadomo, że postrzyżono go na mnicha z imieniem Teodozjusz, prawdopodobnie na cześć czcigodnego Teodozjusza Pieczerskiego. Żona jego Agafia również przyjęła zakon z imieniem Agrypina. Czcigodny Teodor odbywał w monasterze ślub milczenia oraz
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
