Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
← Архів «Слова Просвіти»

Слово Просвіти, №34 за 2008 рік

16 с. · 49 записів · PDF у Вікісховищі ↗ · CC BY 4.0

Машинний переклад з української. Цитати, імена й цифри звіряйте зі сторінкою оригіналу. 1 з 49 записів показано українською, доки оновлюється їхній переклад.

Текст отримано з PDF і розділено на матеріали автоматично. Межі частини матеріалів редакційно не перевірені: окремий запис може містити кілька матеріалів, лише частину одного або службовий блок (наприклад, передплату). Першоджерело — сторінка газети в PDF.

NAJWAŻNIEJSZE — MAMY PAŃSTWO

Mychajło HORYŃ: „Ukraińska Grupa Helsińska została utworzona w 1988 roku. Początkowo było nas tylko troje: Wiaczesław Czornowił, Zynowij Krasiwśkyj i ja. Ale już po roku dołączyło 2 tysiące osób niemal we wszystkich obwodach Ukrainy. Wszędzie byli więźniowie polityczni, oni nas wspierali. To dało możliwość jednoczenia ludzi. UGH wydawała swój magazyn „Ukraiński Wisnyk”, w ciągu dwóch lat ukazało się 13 jego numerów. Nam, pierwszym, było ciężko. Ale wszyscy nasi ludzie byli zahartowani — wtedy nazywano ich „recydywistami”, tymi, którzy po dwa i więcej razy siedzieli w więzieniach. Nie skarżyliśmy się, mówiąc: „jak ciężko, mogą nas zamknąć, trzeba być ostrożnym”. Co powiedziałbym tym, którzy dużo narzekają, że jest im ciężko? Ja, siedemnastoletni chłopak, postawiłem sobie za cel prowadzenie walki przeciwko władzy radzieckiej. Nie planowałem się żenić. Ukończyłem uniwersytet, zostałem dyrektorem szkoły, potem pracowałem jako robotnik w fabryce. I zawsze pragnąłem robić wszystko, aby Ukraina stała się niepodległym państwem”. Lewko ŁUKIANENKO: „Świętując 20-lecie Grupy Helsińskiej, spoglądamy wstecz, analizujemy to, co zrobiono. W tamtych czasach UGH była jak drożdże wrzucone do dzieży z ciastem. Aktywizowaliśmy działalność obywateli, skierowaną przeciwko komunistycznej dyktaturze, przeciwko rosyjskiemu imperium pod nazwą Związek SRR. Na pierwszym etapie poruszaliśmy kwestię demokratyzacji społeczeństwa, choć już wtedy mowa była o niepodległym państwie ukraińskim. Ale nasze społeczeństwo było tak otumanione agitacją przeciwko jakiejkolwiek myśli o samodzielności, że początkowo zmuszeni byliśmy mówić o tym w sposób zawoalowany. Władza komunistycznego imperium nie mogła ścierpieć żadnego ruchu, nawet takiego, który nazywał się „Grupa Wsparcia Wykonania Porozumień Helsińskich”, która powstała w 1976 roku i była poprzedniczką UGH. Rosyjskich członków Grupy Helsińskiej wysyłano za granicę, a pierwszych trzech uwięziono. Ukraińców sadzano od razu. Nikogo nie ostrzegano i za granicę wyjeżdżać nie pozwalano. Pod koniec lat 70. pod szalonym naciskiem władzy moskiewska Grupa Helsińska ogłosiła samorozwiązanie. Na nas tak samo naciskano i żądano, abyśmy również się rozwiązali. Ale nie mogliśmy tego zrobić, bo rozumieliśmy, że grupa moskiewska miała jeden cel — demokratyzację, nasza zaś grupa miała dwa cele — demokratyzację i niepodległość Ukrainy. Zatem nie mogliśmy zrezygnować z celu wielu bojowników o wolność Ukrainy”. Jewhen SWERSTIUK: „Do Dnia Niepodległości zawsze powinniśmy podchodzić z godnością i tym podnosić rangę święta. Flaga ma siłę wtedy, gdy ją niosą. Możliwe, że w pierwszych latach niepodległości ktoś miał wielkie złudzenia. Ale ja uważałem za najważniejsze to, że wreszcie zdjęto z nas kajdany. Zewnętrzne zdjęto, a wewnętrzne pozostają. I musimy dorastać do niepodległości. To odpowiedzialność, gotowość obywatela do reprezentowania swojego narodu na świecie. Teraz mamy już wiele oznak niepodległości. Za Kuczmy bywało czasem niezręcznie i wstyd tego dnia, bo pojawiał się jakiś Kobzon czy ktoś inny i musieliśmy chować twarz przed ludźmi, światem. Obecny Prezydent ma poczucie godności narodowej. Oczywiście, niepodległość do nas przyszła, ale ona musi być wewnątrz każdego z nas”. Wasyl OWSIJENKO: „Trzeba mówić nie o tym, co się nie spełniło, a o tym, co się spełniło. Najważniejsze — jest wolność słowa, o którą długo zabiegaliśmy. W latach 80. zaczęliśmy ją zdobywać, zaczynając od maszynopisowych gazet, biuletynów, które drukowaliśmy na Litwie. Wtedy organizowaliśmy wiece, tworzyliśmy nie tylko Ukraińską Grupę Helsińską, ale i inne organizacje. UGH szła o krok przed społeczeństwem, bo już pod koniec lat 80. ogłosiła kurs na niepodległość. Kiedy ludzie widzieli, że ci, którzy odsiedzieli po 15 lat, nie boją się, że ich znowu aresztują czy pobiją na wiecach, szli za nami. Teraz bardzo modne stało się mówienie, że wszystko jest źle. Ale trzeba cenić wolność. Przed nami dziesiątki pokoleń położyły głowy za niepodległość i tak jej nie doczekały. A my doczekaliśmy, choć, szczerze mówiąc, myśleliśmy, że zginiemy w więzieniu. Czyż spodziewaliśmy się, że w ciągu jakichś dwóch dziesięcioleci wszystko tak się zmieni? Jeszcze po tym, jak trwała satanistyczna selekcja narodu, kiedy najlepszych wyniszczano, a w zamian przywożono tutaj obcą „rosyjskojęzyczną” ludność. Ale nasza sprawa wygrywa. Ukraina jest i będzie!” Rozmawiał Petro ANTONENKO. Taki jest leitmotiw odpowiedzi na pytania „Słowa Proświty” wybitnych osobistości Ukrainy, mających swój udział w budowaniu naszej niepodległości. Spotkać się z tymi ludźmi, przeciążonymi sprawami społecznymi, nie jest łatwo. Ale nadarzyła się szczęśliwa okazja. W ostatnich dniach w Ukraińskim Domu w stolicy odbył się uroczysty wieczór z okazji 20-lecia utworzenia Ukraińskiej Grupy Helsińskiej. Naturalne, że działacze, którzy stali u podstaw niepodległości, zebrali się właśnie tam. Wszak UGH była pierwszą organizacją polityczną czasów nowożytnych, która otwarcie ogłosiła i rozpoczęła walkę o nową Ukrainę, wolne demokratyczne państwo. Właśnie w UGH rozpoczęły swój rodowód Ludowy Ruch Ukrainy i odnowiona „Proświta”, inne potężne siły narodowo-demokratyczne. Poprosiłem jej liderów o podzielenie się przemyśleniami na temat tego, jak zaczynała się droga do niepodległości w tamtych burzliwych czasach końca lat 80. — początku lat 90., o naszych głównych osiągnięciach. Czy spełniły się nadzieje, oczekiwania, które były na początku państwowości? Co do ostatniej tezy naturalnie było spodziewać się krytycznych uwag. A zamiast tego wybrzmiał optymizm, wezwanie, by nie upadać na duchu, pracować. SKARBY GARNCARSKIE OPIŚNI. Dobrowolne datki „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” R/r nr 26045200145101 w Podolskiej filii AKB „Kijów”, MFO 320401 ZKPO 21709106. ŁĄCZNIE NA KONCIE CERKWI TARASA — 898 834 UAH 00 kop.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

prawa Ukrainy dotyczącego nielegalnej eksploatacji państwowego mienia (latarnie morskie, przystanie itp.). Tworzą potężną sieć różnorodnych „funduszy”, za którymi stoją służby specjalne koordynowane przez Rosję, „ośrodków oporu” wobec legalnej władzy; wspierają antypaństwowe działania różnych „Ruskich Blokow”, „kozaków”, angażują do walki prawosławie (procesje krzyżowe) itp. Szczególną rolę przypisuje się mediom: ukraińskie ograniczać i „nie puszczać”, tymczasem rosyjskie czują się tu „jakby u siebie w kieszeni”; opłacane przez Kreml, wrzeszczą o przymusowej „totalnej ukrainizacji”. To niewielka część problemów z bezczelnym lokatorem. Ja, podobnie jak wielu rodaków, nie mam pewności, że w 2017 roku Czarnomorska Flota Rosji, zgodnie z umową, opuści Sewastopol. Przez te lata powstała tu potężna piąta kolumna oporu wobec Ukrainy w różnorodnych formach, od języka po kłamstwo, oszczerstwa wobec Ukrainy, przekręcanie faktów i zajadłą ukrainofobię. Biorąc pod uwagę ospałą, niezdecydowaną politykę państwa na Krymie, trudno liczyć na poprawę sytuacji w tym regionie. Namawianie, propozycje, wezwania do tolerancji w stosunkach z Rosją nie mogą sprowadzić polityki na Krymie na tor ukraińskiej państwowości. Niestety, agresor nie uznaje niczego poza siłą. Śmieszne i bezsensowne „groźby” Ukrainy, by zabronić Rosji zwrócenia okrętów po udziale w zbrojnym konflikcie z Abchazją, do Sewastopolu. Zatem gdy mówimy „Rosjo, precz z Kaukazu!” albo „Dziś Gruzja, jutro Ukraina”, tym samym przypominamy bezczelnemu, że „czas pakować walizy”. Jestem przekonany, że wspólnota światowa powinna zjednoczyć się przeciwko agresywnej Rosji. Tylko w jedności nasza siła, tylko tak możemy przeciwstawić się bezczelnej „liberalnej imperii”. POLITYKA

Машинний переклад

«DZIŚ GRUZJA, A JUTRO?..»

Mychajło FALAHASZWILI, m. Irpień, obw. kijowski Rosyjski imperializm, podobnie jak wampir, nie może istnieć bez świeżej ludzkiej krwi i wojen. I bez względu na to, w jaką owczą skórę się ubierze — czy to „zbawcy-pokojowca”, czy obrońcy „rosyjskich” obywateli w Osetii Południowej i Abchazji — światowa wspólnota ustaliła, że działania Rosji wobec Gruzji to bezczelna i słabo zakamuflowana otwarta agresja. Wstrząśnięty świat zamarł w oczekiwaniu… Na co? Najpewniej na nadzieję, że samo się jakoś ułoży. Swoim biernym przyglądaniem się my — obywatele różnych krajów — jedynie zachęcamy agresora do zbrodniczych czynów. Gruzja jest lakmusowym papierkiem dla światowej wspólnoty: jak ona zareaguje na bezczelną agresję Rosji. Rada Bezpieczeństwa ONZ, biorąc pod uwagę, że Rosja ma w niej prawo weta, po raz kolejny nie może uchwalić żadnej rezolucji w tej sprawie. Agresorowi właśnie tego potrzeba — wy „myślcie”, a my tymczasem odgryziemy smakowity kawał terytorium, powiększymy się i wszystkich przestraszymy. Nasuwa się pytanie: kiedy wreszcie zatrzyma się agresja Rosji? Pytanie jest retoryczne, bo końca agresji „liberalnego imperium” nie widać, gdyż go zapewne nie ma. Nikomu nie chce się walczyć i nikt dziś nie może dać odporu agresorowi, bo wszystkie kraje byłego obozu socjalistycznego są słabe w porównaniu z nim. Najwyraźniej mocne i niezniszczalne są korzenie zaborczej sukcesji w historii Rosji: Iwan Groźny (podbój Księstwa Nowogrodzkiego i Carstwa Kazańskiego); Piotr I (wojny północne i południowe); Katarzyna II; wojna na Dalekim Wschodzie (1904); I wojna światowa; II wojna światowa (Stalin — Hitler); wojna afgańska (KPZR); wojna w Naddniestrzu; wojny czeczeńskie (putinowskie „liberalne imperium” — Rosja); wojna z Gruzją pod egidą kłamstwa o „obronie rosyjskich obywateli” w Osetii Południowej i Abchazji. Wielkomocarstwowa pycha, pogarda i bezkarność karmią kremlowskich marzycieli o światowej dominacji. Dziś Rosja niezwykle potrzebuje takich czynników: „małej zwycięskiej” wojny, swoistej „blitzkriegu” (dla utwierdzenia autorytetu nowego prezydenta Rosji); zadeklarowania swoich „twardych” stanowisk i interesów na Kaukazie; potwierdzenia kursu na dalszą „pokojową” ekspansję na Kaukazie oraz stworzenia powodów do swojej obecności tutaj także w przyszłości; wyhamowania wejścia Gruzji do NATO; dania do zrozumienia wspólnocie, a przede wszystkim Ukrainie, jak można rozegrać „kartę krymską”. Bierność światowej wspólnoty mimowolnie przypomina wydarzenia XX wieku, gdy w latach 30. w Niemczech do władzy doszli faszyści. Wówczas wobec bierności Ligi Narodów faszystowskie Niemcy wraz z bolszewicką władzą Związku Radzieckiego faktycznie rozpętali II wojnę światową. Dziś Rosja, wykorzystując zależność Europy od jej surowców energetycznych i kryjąc się za figowym listkiem samozwańczych „pokojowców”, wobec bezsilności ONZ faktycznie wspiera separatystyczne ugrupowania w nieuznawanych tworach państwowych w Osetii Południowej i Abchazji, które są integralną częścią suwerennej Gruzji. Dziewięć okrętów rosyjskiej Floty Czarnomorskiej, bazujących w Sewastopolu, opuściło bazę, podeszło do wybrzeży Abchazji i swoją obecnością zadeklarowało udział w konflikcie. Ukrainę faktycznie wciągnięto w zbrojny konflikt. Czym grozi to jej? Przez wiele lat z rzędu Rosja, przebywając na terytorium Osetii Południowej i Abchazji (podobna sytuacja jest w Naddniestrzu), w randze samozwańczego pokojowca stworzyła precedens — zwabiła obywateli tego gruzińskiego terytorium do bezprzeszkodnego uproszczonego uzyskania obywatelstwa rosyjskiego. Sprzyjały temu problemy gospodarcze Gruzji i wyższy poziom życia w Rosji, bezprzeszkodna możliwość emigracji tam, wyższy status obywatela Rosji, lepsze zabezpieczenie emerytalne oraz inne merkantylne preferencje, jakie daje obywatelstwo rosyjskie. Przez kilka lat obywatelstwo rosyjskie w tych republikach uzyskało, według orientacyjnych obliczeń, ponad 50% ludności. Tak sztucznie stworzono przesłanki do oświadczenia prezydenta Rosji D. Miedwiediewa o „obowiązku” Rosji bronienia „swoich obywateli”. Czy to nie przypomina Krymu? Wszak wykorzystując obecność w Sewastopolu Floty Czarnomorskiej, Rosja stale zwiększa swoją potęgę „z perspektywą” nigdy stąd nie odchodzić. Do tych działań należy „osiadanie” po przejściu na emeryturę wojskowych marynarzy — obywateli Rosji na Krymie. Nawiasem mówiąc, ci „emeryci” otrzymują ogromne emerytury (w porównaniu z ukraińskimi) z naszego Państwowego Funduszu Emerytalnego. Wielu ukraińskich obywateli na Krymie ma obywatelstwo rosyjskie, co jest sprzeczne z prawem, bo ustawodawstwo Ukrainy nie przewiduje podwójnego obywatelstwa. Orientacyjnie tylko w Sewastopolu jest ich ponad 25 tysięcy. Niewątpliwie taka liczba obywateli Rosji na Krymie nie sprzyja stabilizacji sytuacji. Duża liczba rosyjskich placówek edukacyjnych powoduje sabotowanie otwierania ukraińskich. Stale tworzy się warunki do uciskania i wypierania z Krymu wszystkiego, co ukraińskie; naruszają

Машинний переклад

CZY ROSJA SPRAWDZA ZACHÓD?

Askold ŁOZYŃSKI, prezydent Światowego Kongresu Ukraińców Wojskowa inwazja na terytorium Gruzji zapoczątkowała najnowszą fazę geostrategicznych zamiarów Rosji, mających na celu wcielenie państw sąsiednich do odrodzonego Imperium Rosyjskiego. Użycie siły wojskowej zintensyfikowało destabilizujące działania na granicach Rosji i obnażyło niebezpieczną pozorną politykę rzekomej ochrony swoich obywateli za granicą. Ten atak ukazał nową rzeczywistość międzynarodową Rosji, w której celowo i zuchwale lekceważy się nawet najbardziej elementarne normy międzynarodowe dotyczące szacunku i nienaruszalności terytorialnej, i rzucił cień na skuteczność światowej wspólnoty w rozwiązywaniu poważnego konfliktu globalnego. Oczywiście przede wszystkim pojawiła się troska o ofiary ludzkie konfliktu gruzińskiego, a najważniejsze było jak najszybsze zakończenie działań wojennych. W związku z tym społeczność międzynarodowa starała się dyplomatycznie doprowadzić do dwustronnego zakończenia konfliktu. Pozostała kwestia skutecznego ostrzeżenia Rosji o nieprzejednaniu wobec jej agresji. W związku z tym przedstawiciele USA, UE i OBWE znaleźli się w Tbilisi i Moskwie. Należy zauważyć nieskuteczność pracy Rady Bezpieczeństwa ONZ w kwestiach poważnego problemu oraz możliwości ONZ w rozwiązywaniu konfliktów, zwłaszcza jeśli dotyczy to stałego członka z prawem weta. W tej sytuacji pojawiła się kwestia roli NATO. Na szczycie w Bukareszcie w kwietniu tego roku odłożono kwestię członkostwa Ukrainy i Gruzji w NATO, choć NATO potwierdziło żywotną potrzebę przyszłego członkostwa obu państw. Wydaje się, że dziś NATO powinno zrobić krok naprzód i obronić swoje zamiary w zakresie ochrony przyszłych członków lub wprost zaproponować Gruzji i Ukrainie przyspieszone członkostwo, jak częściowo proponował kandydat na prezydenta USA John McCain. Zatem NATO musi określić swój obowiązek ochrony świata przed agresją sowiecką, a w tym przypadku rosyjską. Nawiasem mówiąc, Rosja od dawna uznaje się za sukcesorkę w zakresie aktywów Związku Radzieckiego, a dziś, najwyraźniej, także w zakresie agresywnych wpływów wobec swoich sąsiadów. Patrząc w przyszłość, można przewidzieć, że geostrategicznie następną ofiarą może stać się Ukraina. Pseudopatriotyczny argument o ochronie swoich obywateli służy Rosji za przykrywkę i zostanie wykorzystany wobec każdego kraju, w którym mieszkają Rosjanie. Agresja Rosji w Gruzji nie pozostanie bez konsekwencji. Straty i szkody Gruzji powinna zrekompensować Rosja. Rosję należy w najbliższym czasie ostrzec, że jej fałszywe oświadczenie o ochronie swoich obywateli, gdziekolwiek by mieszkali, nie może stanowić usprawiedliwienia. Społeczność międzynarodowa powinna odeprzeć agresję Rosji, aby nie doszło do prawdopodobieństwa powtórzenia Monachium. Należy ją wykluczyć z G8, zakazać organizacji Igrzysk Olimpijskich 2014 roku w Soczi i tak dalej. Demokratyczne kraje graniczące z Rosją zależą od dzisiejszego stanowiska Zachodu, a w przyszłości pojawi się kwestia bezpieczeństwa całego demokratycznego świata.

Машинний переклад

Ukraińska niepodległość i jej bolączki

Halyna Lewycka, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, Kijów Ukraińska państwowość ma już 17 lat. W rachubie państw to niedługi wiek. Dlatego często można usłyszeć twierdzenie, że minęło zbyt mało czasu, by Ukraina zdołała wyleczyć wszystkie bolączki, z którymi wyszła z imperium. Prawdę jednak lepiej widać w porównaniu. Czechosłowacja, która w 1918 roku wyszła ze składu imperium Habsburgów, miała 17 lat, co było zupełnie wystarczające, by stać się jednym z wiodących państw ówczesnej Europy. Potencjał gospodarczy Ukrainy w chwili rozpadu bolszewickiego imperium również uważano za bardzo wysoki, jednak go zmarnowano, bo do władzy doszli ludzie niezainteresowani wzrostem gospodarczym kraju. Dlatego dziś Ukraina stała się krajem rzucających się w oczy dysproporcji społecznych. Bardzo wysoki poziom takich chorób społecznych, jak narkomania i związane z nią choroby społeczne. I choć komuniści „przypisują” to do „osiągnięć” niepodległości, wzywając do powrotu do socjalizmu, trzeba jednak rozumieć, że to spuścizna bezbożnej przeszłości. Analizując strukturę dzisiejszych dysproporcji społecznych, zobaczymy, że niesłychane majątki nagromadzili nie ci, którzy za czasów bolszewickich siedzieli w więzieniach za Ukrainę, lecz ci, którzy te więzienia strzegli. To świadectwo niskiej odporności moralnej, choroby, na którą po bolszewickim „uszczęśliwieniu” cierpi wielu w dzisiejszej Ukrainie. Oznacza to, że to kolejne gorzkie dziedzictwo, wyniesiona z kolonialnej i bezbożnej przeszłości Ukrainy. Można było tego uniknąć, przeprowadzając lustrację, a wiosną 1992 roku nowe wybory do parlamentu. Jednak rzeczywistość była bardziej skomplikowana niż teoria. Faktyczna władza w pierwszych latach niepodległości należała do tych, którzy podlegali lustracji. I jeśli prezydenci czy królowie czasem odchodzą od władzy, to nie znam przypadku, by jakakolwiek kasta dobrowolnie z niej rezygnowała. Z jednej strony nie było siły, by ją usunąć, a z drugiej — istniało niebezpieczeństwo rozpadu państwowości. Warto tu przypomnieć, jak „donieccy” obalali prezydenta Leonida Krawczuka. Najęci przez nich oraz przez Rosjan dziennikarze raz po raz głosili, że Ukraina jako niezależne państwo znajduje się na krawędzi zniknięcia. A moskiewscy politycy najwyższego szczebla wielokrotnie oficjalnie oświadczali, że wbijają „ostatni gwóźdź” w „trumnę” ukraińskiej państwowości… I wtedy, w 1992-im i 1993 roku, pytaliśmy samych siebie: co będzie z nami za rok? Jednak dzięki dalekowzroczności i wyjątkowej państwowej mądrości całej plejady polityków plany ukraińskich wrogów nie zostały zrealizowane. Gdyby w 1992 roku wyciągniętą do współpracy z Ruchem rękę Prezydenta Ukrainy poparto, to dziś językowa ruina i duchowa pustka byłyby znacznie mniejsze. Być może mniejsze byłyby także dysproporcje społeczne, które dziś u wielu rodzą apatię. Oczywiście główną przyczyną tego są nie mityczne okoliczności, lecz czynnik ludzki. Niestety, to jedna z cech współczesności. Spory o prawo do bycia najważniejszym w państwie toczą się między rządem a Sekretariatem Prezydenta już od nie pierwszego miesiąca. Czasami przybierają brzydkie formy, gdy prosty urzędnik pozwala sobie nie tylko pouczać, ale nawet oskarżać o zdradę państwa legitymnie wybranego premiera. Nie sądzę, by takie insynuacje dodały Ukrainie powagi na świecie. Nie dodadzą też społecznego znaczenia tym, którzy je inicjują. Oczywiście takich kwestii, jak zdrada stanu, nie można przemilczeć, jednak można wnieść je pod osąd opinii publicznej, jeśli istnieją poważne dowody, a nie drobne insynuacje. Czasami nawet powstaje wrażenie, że niektóre inicjatywy Sekretariatu Prezydenta Ukrainy, na którego czele stoi Zakarpatczyk (były członek socjaldemokratów Miedwedczuka) Wiktor Bałoha, są ukierunkowane na to, by na decydującym etapie izolować Ukrainę od Europy. Wrażenie to wzmacnia informacja o zamiarze odejścia ze stanowiska odpowiedzialnego za politykę zagraniczną, w tym europejską integrację, zastępcy szefa Sekretariatu Aleksandra Czałego. Z doświadczenia dziennikarskiego mogę powiedzieć, że w podobnych sytuacjach nie ma dymu bez ognia… Wszystko to, biorąc pod uwagę wydarzenia w Gruzji oraz antyukraińskie aluzje szeregu rosyjskich polityków na czele z prezydentem Miedwiediewem, a także jego groźby wobec Floty Czarnomorskiej, ponownie stawia pytanie, jak w pierwszych latach niepodległości: co przyniesie nam następny rok? Bo między ukraińskimi politykami w sprawie gruzińskiej i w wielu kwestiach kardynalnych dla Ukrainy nie tylko nie ma jedności, lecz przeciwnie — są kardynalne rozbieżności. Najbardziej radykalne stanowisko zajmują tu komuniści. Powtarzają tezy rosyjskiej propagandy o „straszliwych okrucieństwach” popełnionych przez Gruzinów na „okupowanych” przez nich prowincjach własnego państwa. Aby nie zagłębiać się w historię, chcę przypomnieć, że w książkach o wojnie czeczeńskiej zmarłej rosyjskiej dziennikarki Anny Politkowskiej pokazano, kto i jak dopuszczał się okrucieństw na czeczeńskiej ziemi. Obecnie są już pierwsze świadectwa o „okrucieństwach” w Osetii. Rosyjski premier Putin wydał żołnierzom rozkaz wyrzucania Gruzinów z ich domów, a tych, którzy będą się opierać, — rozstrzeliwania. Retoryka opozycyjnej Partii Regionów jest nieco łagodniejsza niż stanowisko KPU, jednak partia zamierza domagać się pociągnięcia do odpowiedzialności Prezydenta Ukrainy i innych urzędników za „polityczną ingerencję”, za materialne i moralne wsparcie Gruzji, za handel bronią z Gruzją na szczeblu państwowym. Niemal nie odstaje od regionałów partia Łytwyna. Jej członkowie uciekają się do rosyjskich klisz. Wszystko to wskazuje, że rosyjska okupacja Gruzji już we wrześniu przerodzi się w ostre polityczne starcie w Ukrainie. Zatem w 17. roku niepodległości Ukrainy trzeba pisać o problemach początku lat 90. Paradoks czy prawidłowość?

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Witalij KOWALENKO, przewodniczący społecznej inspekcji Kijowskiej Miejskiej Organizacji Ukraińskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Kultury, dziennikarz Ciąg dalszy. Pocz. w nr 33 z 2008 r. Połowa lat 90. ubiegłego stulecia. W stolicy na ścianie jednego z budynków przy placu Besarabskim (już go zburzono) pojawił się wielki plakat z rysunkiem Słońca. W jego promieniach umieszczano nazwy centralnych ulic miasta, których budynki przeznaczano do rekonstrukcji, zburzenia lub nadbudowy pięter. Z czasem okazało się, że pod pretekstem rekonstrukcji rozpoczęto jednoczesną budowę nowoczesnych, masywnych, wielkogabarytowych budynków-potworów w historycznym środowisku Kijowa: Górnym Mieście (Góra) przy soborze Sofijskim, Dolnym Mieście (Podół) przy cerkwi św. Mikołaja Nabereżnego i budynkach dydaktycznych Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, niedaleko Ławry Peczerskiej oraz wieżowca na bulwarze Łesi Ukrainki. W motywacji nie było potrzeby — dlaczego? Nowi-starzy architekci stolicy niepodległego państwa cynicznie i bezczelnie rzucili wyzwanie trzem miejscom, na których przez wieki formował się Kijów — matka miast ruskich. Potem zniszczyli historyczne Petro ANTONENKO Ciekawe wydarzenia dzieją się w społeczeństwie. Ostatnio zdarzyło mi się być na „akcji protestu przeciwko akcji protestu”. Nie do końca zrozumiałe? Wszyscy nie raz widzieliśmy w telewizji, czytaliśmy w prasie o akcjach protestu kijowian przeciwko zabudowom. Jako motywy takich akcji środki masowego przekazu podają z reguły to, że planowane nowe budynki będą przeszkadzać w normalnym życiu ludzi, czasami bardziej globalne, ideowe przyczyny — niszczenie zabytków historii i kultury, problemy ekologiczne. Słowem, poważne sprzeciwy wobec zabudowy, przyprawione gniewnymi frazami o korupcji, roztrwanianiu ziemi, czyli całkowicie sprawiedliwy gniew ludowy. Ale okazuje się, że są też inne przyczyny takich akcji. Jeśli wierzyć organizatorom pikiety przy kinie „Zorianyj”, to akcje protestu przeciwko nowym budynkom są często-gęsto nie czym innym, jak opłaconymi, kupionymi-sprzedanymi zgromadzeniami. O tym mowa była w rozdawanej na akcji (z nielicznej pikiety młodzieży) środowisko, przebudowując je na zniekształcone, nieprzystające do stolicy Ukrainy. Kijowianie dostrzegli w tym wyzwaniu zbrodnię. Odbyły się pikiety przy soborze Sofijskim — światowym zabytku architektury, historii, kultury. Środki masowego przekazu stanęły w obronie starodawnych kwartałów stolicy, o czym świadczyły wystąpienia obrońców zabytków historii, kultury i przyrody. Były petycje z dużą liczbą podpisów do Prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy, do rządu, Rady Najwyższej, kijowskiego mera Ołeksandra Omelczenki. Odpowiedzi nie otrzymano. Mężowie stanu zbywali to milczeniem. Kijowian, którzy troszczyli się o swoje starodawne miasto, wsparli wybitni ludzie Ukrainy: pisarze Serhij Płaczinda i Wołodymyr Petruk, akademicy NAN Ukrainy Petro Tronko i Petro Tołoczko, który na moją prośbę jako deputowany ludowy Ukrainy zorganizował w sprawie niszczenia Kijowa przez rekonstrukcje przesłuchania parlamentarne, zasłużeni architekci Ukrainy Wałentyna Szewczenko i Mykoła Żarykow, dziennikarze, członek Związku Artystów Ukrainy, członek rzeczywisty nowojorskiej Akademii Nauk Mychajło Dehtiarow i komentatorka polityczna Ałła Mojsejewa oraz wielu innych. Zbrodnicze rekonstrukcje w Kijowie zaplanowano z wyprzedzeniem w konturach trójkąta. Jego wierzchołki to najstarsze krajobrazy architektoniczne i przyrodnicze: Górne Miasto, Dolne Miasto, Ławra Peczerska. W małej gazecie „Pogromu NIET”. Był to specjalny numer gazety „Mołodieżnyje chroniki”. Redaktorem naczelnym czy to gazety, czy to tego specjalnego wydania był Wadym Hładczuk. Przedstawiono go tutaj także jako lidera społecznego w tym historycznym środowisku ze strefami ochronnymi pojawił się sprzęt budowlany. Zaskrzypiały buldożery. W ciągu jednej nocy przy murach soboru Sofijskiego zniknął trzypiętrowy budynek w stylu klasycyzmu (ul. Wołodymyrska 17), a w przyległych podwórkach pojawiły się głębokie wykopy pod przyszłe podziemne garaże. Wykopaną ziemię wywieziono na wysypiska, a tam mogły być cenne dla archeologów przedmioty. Szabas dopełniły dźwigi budowlane. Kijowianie z przerażeniem obserwowali wydarzenia, które rozegrały się w strefie ochronnej zabytku o znaczeniu światowym — soboru Sofijskiego. Nowymi zabudowami zniekształcono historyczne środowisko placu Sofijskiego. Tak, na miejscu trzypiętrowego zburzonego budynku pojawił się hotel z betonu i szkła na 12 pięter, który przemianowano z Sofijskiego na „Hyatt Regency”. Od tego potwora sobór Sofijski jakby osiadł. A kiedy stoimy przy pomniku Bohdana Chmielnickiego, widzimy, że gdzieś tam, za budynkiem z nadbudowanym piętrem i mansardą, wyglądają jego kopuły. Zabudowując, poniżono je, żeby słabo było widać. Niszczycielskie prace przy soborze jeszcze nie ustały. Obecnie administracja Leonida Czernoweckiego planuje zburzyć dwupiętrowy budynek z balkonem (ul. Sofijska 20/21), z którego pierwszy Prezydent Ukrainy Mychajło Hruszewski ogłosił przed kijowianami utworzenie Ukraińskiej Republiki Ludowej. Na jego miejscu zaplanowano w tym roku zbudować dziewięciopiętrowy potwór przy dzwonnicy soboru Sofijskiego. Czyż to nie kpina z Ukraińców!? Nie pomogły też pikiety kijowian, żeby zostawić historyczny budynek. Wyobraźmy sobie, jakie będzie sąsiedztwo wysokiego budynku na dziewięć pięter przy takiej samej wysokości dzwonnicy. Jednocześnie budowniczowie czynili cuda także na Podolu przy cerkwi św. Mikołaja Nabereżnego (1772—1775). Na miejscu starodawnych kopuł Akademii Kijowsko-Mohylańskiej buldożery wyrównały kwartał pod budowę wielkiego budynku z betonu i szkła o wysokości cerkwi. Jednocześnie z rekonstrukcją budowano wieżowiec niedaleko Ławry Peczerskiej na bulwarze Łesi Ukrainki, przy Okrągłej Baszcie, byłej Twierdzy Kijowskiej i tak zwanym Carskim Siole. Ten nowy „symbol” stał się pierwowzorem wysokiej zabudowy Kijowa, jak i stalowa kobieta z mieczem, w narodzie zwana Ławrentijiwną. Ale radziecka Ławrentijiwna i wieżowiec zbudowane są w jednym celu — zniszczyć starodawne oblicze Kijowa, wszak nie zbudowano ich gdzieś na obrzeżach miasta, jak przestrzega się takiej zasady w krajach Europy Zachodniej. I znak w kształcie trójkąta wystawili za szklaną ścianą i kolumną Niepodległości, w kąciku przy konserwatorium. Pod groźbą zniszczenia także Łysa Góra, wyspy Żukiw i Truchaniw, jezioro Wydubyckie (w nim będą szukać srebrnej głowy ze złotymi wąsami, tak zwanego idola), park Sołomiański, zabudowy: muzea na wolnym powietrzu w Pyrohowie, Marii Zańkoweckiej i Łesi Ukrainki, Medyczny, Zjazd św. Andrzeja z cerkwią św. Andrzeja, która już pękła, place zabaw, skwery… struktury mafijnej, która przyssała się swoimi mackami do każdej zabudowy w Kijowie”. Ze strachu wielu budowniczych płaci haracz rekieterom. „Może dlatego ceny nieruchomości są teraz po prostu szalone”.

Машинний переклад

STOLICA

Niszczą historyczne krajobrazy: górę Szczekawicę, z której ziemię wygrabiają i wywożą, grunt przesiewają, szukając skarbów; ścinają część Góry Zamkowej pod nową ulicę. Wzgórza Kuryłowskie też przeznaczono pod zabudowę. Pod groźbą „odnowienia” jest Plac Pocztowy z Dworcem Rzecznym. Niedaleko od niego znajduje się kolumna Prawa Magdeburskiego, przy niej też wznoszą budynek. Listę można ciągnąć niemal w nieskończoność. Zakończę słowami profesora uniwersytetu lotniczego Leonida Topczenki (radio „Kultura”, 08.04.2008 r.): „My jeszcze nie staliśmy się samymi sobą. Ubogieje naród. Pojawili się nowobogaccy. Na ile Ukraina wpisała się w świat — odpowiedzi nie ma. My jeszcze nie mamy elity. Deputowanych do Rady Najwyższej Ukrainy wybierał naród, a parlament stworzył dla siebie „koryto”. Więc Rada Najwyższa nie spełnia nadziei Ukraińców. Przez władzę kraj znalazł się w wielkim kryzysie, nie ma wspólnej odpowiedzialności za swój kraj, jego los”. Takie wrzenie na Ukrainie będzie trwało dopóty, dopóki nie zamienią sowieckiej symboliki — gwiazdy, która znajduje się na budynku Rady Najwyższej, na ukraiński Tryzub oraz zmienią współczesny niebiesko-żółty sztandar na żółto-niebieski, pradawny symbol Ukrainy-Rusi. Przecież górny żółty kolor symbolizuje słońce, które jest w górze, nad niebieską ziemią. Niebieski kolor flagi powinien być na dole, bo symbolizuje ziemię. Ta starodawna symbolika w niedalekiej przyszłości znów będzie naszą flagą. gazeta, drukując pod koniec publikację z nagłówkiem, który mówi sam za siebie: „Antybudowlane” akcje w stolicy „kryje” milicja”. Na głowy ludzi wylewają ocean dezinformacji. Nie może być dwóch przeciwstawnych prawd, kiedy w telewizji pokazują akcję protestu przeciwko jakiejś nowej budowie, a w innym medium czy na konferencjach prasowych przedstawia się to jako coś sprzedajnego, kłamliwego. Dlatego nie spieszcie się brać wszystkiego na wiarę. Drugie zjawisko nie mniej smutne. Patrzyłem na grupę młodzieńców z organizacji o pięknej nazwie „Młodzież — nadzieja Ukrainy”, która stała z plakatami pod „Zorianym”, i myślałem o tym, jak wiele pięknych, patriotycznych nazw u nas wymyślono dla gazet, pikiet, organizacji społecznych i partii politycznych. I czy zawsze wiedzą uczestnicy wieców, za czym stoją? To znaczy nie za ile (to im wiadomo), a za czym? A jeśli wiedzą, to ileż kosztuje to, co staroświecko nazywają sumieniem, wyprzedawanym na „akcjach protestu” czy „akcjach protestu przeciwko akcjom protestu”?

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

GŁOS LUDU CZY TERROR ULICY?

...organizacji „Młodzież — nadzieja Ukrainy”. (To właśnie jej członkowie stali na pikiecie.) Poza tym Hładczuk jest redaktorem jednego z internetowych serwisów. W dwustronicowej gazecie, oprócz artykułu wstępnego Hładczuka „Kijowskie firmy budowlane szantażują społeczeństwo akcjami protestu”, miejsce zajmował artykuł przedrukowany z jednego z internetowych serwisów: „Budowlany haracz i „brygady” niszczycieli płotów”. Z tych dwóch publikacji możemy się dowiedzieć, że rzekomo akcje protestu kijowian przeciwko zabudowie to opłacona fikcja. Wszystko to przedstawiono w gazecie na przykładzie jednej firmy budowlanej, która całkowicie legalnie uzyskała prawo do budownictwa. Nie podaję nazwy firmy budowlanej ani tego, co i gdzie buduje, z prostej przyczyny: aby nie wydawać wyroku, nie twierdzić, kto ma rację, a kto się myli — budowniczowie czy ci, którzy ich wypychają. Ważniejsze pytanie brzmi, kto zajmuje się rekietem. Kto atakuje nowe budynki? W publikacjach nie zostało to wymienione, ale opisano sam proceder. Do firmy budowlanej zgłosił się były pracownik „organów” i zażądał trzech milionów dolarów (!) za to, że „społeczeństwo nie będzie protestować”. Tak właśnie! Nie dacie trzech milionów zielonych — proszę bardzo, oto akcja protestu. A dalej: „szantaż był częścią rozgałęzionej sieci”, — ze smutkiem stwierdza gazeta. Jest też jeszcze jeden cel „najazdu” na budowniczych, informuje gazeta — po prostu wyprzeć ich z działki. Machnąć ręką na wszystko (nerwy, pieniądze, a zdrowie droższe!), zabiorą swoje płoty i ani widu! A potem na zwolnionym miejscu wyłania się nowy deweloper, ten sam, który niedawno organizował akcje protestu, wrzeszczał o niszczeniu zabytków, o zagrożeniu dla środowiska. Oto jakie wydarzenia mają miejsce w naszej stolicy. Rekiet, przeszkody w rozwoju europejskiej stolicy, mieszanie normalnych zabudów z nienormalnymi. A dokąd patrzy milicja, prokuratura? A tam, oświadcza

Машинний переклад

WIEC CZYTELNICZY

Czasem można usłyszeć, że niepodległość przyszła nam łatwo, bez walki, niemal spadła z nieba, a to, co przychodzi łatwo, nie jest cenione. W rzeczywistości jednak o nasze państwo walczyło i ginęło niejedno pokolenie patriotów. Wielu z nich prześladowano za życia, ich nazwiska przemilczano po śmierci i dopiero w ostatnim czasie są one zwracane narodowi. Jest ich wielu: tych, którzy w większym lub mniejszym stopniu przysłużyli się Ukrainie na przestrzeni naszej tragicznej historii, oraz tych, którzy mimo trudności uparcie pracują na rzecz budowy państwa teraz. Zmieniają się okoliczności, zmieniają się priorytety… Za to, co dzisiaj stało się już zwyczajne, jeszcze całkiem niedawno można było trafić do więzienia: na przykład nawet codzienne łączenie żółtego z niebieskim uważano za herezję, a podniesienie takiej flagi — tym bardziej. Dobierając listy do tego numeru, chcieliśmy opowiedzieć o patriotach, którzy byli zdolni do czynu kiedyś, którzy bronią ukraińskiej odrębności teraz, co nie zawsze jest łatwe.

Машинний переклад

CHRONIĆ JĘZYK!

Tetiana POŁUBKO, uczennica klasy 11, m. Czerniowce MOWO MOJA Mowo moja, ty jasna gwiazdo na wschodzie. Ty niczym słońce, co świeci nam przez ciemność. Chce ono opowiedzieć wszystkim narodom, Że ukraiński na zawsze jest mu bliski. Tyś się narodziła — wyciągnęłaś do niego ręce, Jasne promienie w siebie wchłonęłaś w pełni. Jak cię torturowali, jakie ty cierpiałaś męki — Wszystko pokonałaś i wróciłaś do życia. Mowo moja, ty z koralików srebrna rzeko, Serc melodii żywy i dźwięczny nurcie. Pieśń wielką milionów ukraińskich strumyków Ze świata całego wchłonęła dusza twoja. ODSTĘPCY Czy czarnym mlekiem Karmiła cię matka, Że tyle czerni Jest w twojej duszy? Zapomniałeś ją i ścieżkę Do chaty, Gdzie słowiki Śpiewają na wiosnę. Zapomniałeś kalinowy Czarowny język, Wszystko bliskie i drogie Zapomniałeś… Czy tak będzie mogło twoje serce Żyć długo? Czyż nie ściśnie go Żal i smutek? Wróć, opamiętaj się, Ukraiński synu. Póki nie jest za późno, Radzę: opamiętaj się! Nie wbijaj synowskiego noża W plecy Matce rodzimej. Kajaj się, Nie zwlekaj! Dziękuję za wspaniałą gazetę — patriotyczną, mądrą, taką, która uczy mądrości. W numerze 32 przeczytałam artykuł Borysa Olijnyka “Mowa o mowie”. Pisze on bardzo prawdziwie i przenikliwie. Chciałoby się, aby przekonujące słowa Borysa Illicza poruszyły dusze naszych możnowładców i aby Państwowy komitet ochrony języka ukraińskiego utworzono jak najszybciej. W 2007 roku zwyciężyłam w konkursie “Cud kalinowy”, więc temat językowy jest mi bardzo bliski. Zrodziło się nawet kilka wierszy, którymi chcę podzielić się z czytelnikami ulubionej gazety.

Машинний переклад

PIESZA WĘDRÓWKA „TARASOWY DROGOWSKAZ”

Z OKAZJI 17. ROCZNICY NIEPODLEGŁOŚCI UKRAINY Swoją Ukrainę kochajcie, Kochajcie ją… W czasie srogim, W ostatniej ciężkiej minucie Za nią Pana błagajcie. Piesza wędrówka „Tarasowy drogowskaz” to pełna poświęcenia próba młodych patriotów z Wołynia, by zwrócić uwagę społeczeństwa i młodzieży na odrodzenie narodowej tożsamości, przebudzenie prawdziwych wartości duchowych naszego narodu oraz obalenie przestarzałego radzieckiego stereotypowego wyobrażenia o znaczeniu twórczości Szewczenki dla naszego narodu. To jednoczenie ludzi, którym nie jest obojętny los Ukrainy, którzy widzą jej odrodzenie w samoświadomości narodu jako całości, w jego duchowej spoistości, której symbolem jest postać Tarasa Szewczenki. Pokonując krok po kroku trasę ponad 1000 kilometrów z Łucka do Kaniowa, pielgrzymi będą starali się zrozumieć skomplikowaną drogę Szewczenki do nas i naszą drogę do Szewczenki. Początek wędrówki — w niedzielę 24 sierpnia 2008 roku od pomnika Tarasa Szewczenki przy Wołyńskim Uniwersytecie Narodowym im. Łesi Ukrainki. Zakończenie (orientacyjnie) — koniec września 2008 roku. GŁÓWNA IDEA — odnowienie narodowej tożsamości. CEL: odwiedzić miasta i wsie, gdzie istnieją lub istniały pomniki Szewczenki; odwiedzić miejsca pobytu i zamieszkania Tarasa Szewczenki; uporządkować teren, na którym znajduje się pomnik, w razie niewłaściwej opieki nad nim; wyłonić najlepsze rzeźbiarskie przedstawienie Kobziarza oraz najbardziej zaniedbany pomnik; rozmowy z miejscowymi mieszkańcami o roli Szewczenki w ich życiu i znaczeniu jego postaci dla ich miasta (wsi, osady), aby burzyć stereotypy; zebrać materiały o postawieniu pomników Szewczence w danej miejscowości (poezja, artykuły, fotoreportaże i wideoreportaże) w celu późniejszego wydania książki oraz jednolitego elektronicznego przewodnika „Rzeźbiarska Szewczenkiana”; popularyzować monumentalne dziedzictwo pomników Kobziarza. TREŚĆ AKCJI: 10—15 osób będzie pokonywać drogę z Łucka do Kaniowa. Do głównej grupy uczestników, która wyruszy z Łucka, mogą dołączać wszyscy chętni z innych miast i wsi. Grupa będzie wyposażona w megafony, przez które będzie rozbrzmiewać ukraińska muzyka i poezja. W każdym mieście na trasie będą odbywać się konferencje prasowe, spotkania z dziennikarzami, których będą informować o głównych wydarzeniach pieszej wędrówki. Każdy może symbolicznie dołączyć do akcji na dowolnym odcinku drogi lub przejść ją całą. Będziemy radzi widzieć wszystkich, którzy interesują się badaniem naszej kultury i nie są obojętni na twórczość Szewczenki. Dane kontaktowe: Łuck 43020 skr. poczt. 20 Rusłanowi Telipskiemu [kontakt ukryty] [kontakt ukryty] 8 (067) 983-43-22; 8 (068) 584-55-84 SZCZEGÓŁOWY PLAN PIESZEJ WĘDRÓWKI „TARASOWY DROGOWSKAZ” 1. Obwód wołyński 01. 24.08. Łuck — rejon Weresnewe — wieś Czarukiw (25) 02. 25.08. wieś Czarukiw — wieś Uhryniw — Horochów (35) 03. 26.08. Horochów — Beresteczko — wieś Plaszewa (35) 2. Obwód lwowski 04. 27.08. wieś Plaszewa — wieś Leszniw — Brody (40) 3. Obwód rówieński 05. 28.08. Brody — Radziwiłłów — wieś Werba (43) 06. 29.08. wieś Werba — wieś Ptycza — wieś Pidłużżia — Dubno (25) 4. Obwód tarnopolski 07. 30.08. Dubno — Krzemieniec (35) 08. 31.08. Krzemieniec — Poczajów (25) 09. 01.09. Poczajów — Wiśniowiec (33) 10. 02.09. Wiśniowiec — Tarnopol (45) 11. 03.09. Tarnopol — Wełyki Birky — wieś Kydanci (27) 12. 04.09. wieś Kydanci — wieś Bohdaniwka lub wieś Chmelyska — Pidwołoczyska (30) 5. Obwód chmielnicki 13. 05.09. Pidwołoczyska — Wołoczyska — wieś Markewyczi (38) 14. 06.09. wieś Markewyczi — wieś Ostaszkiw — Chmielnicki (35) 15. 07.09. Chmielnicki — Międzybóż (32) 16. 08.09. Międzybóż — Stara Sieniawa (28) 6. Obwód winnicki 17. 09.09. Stara Sieniawa — Chmielnik (30) 18. 10.09. Chmielnik — wieś Podorożne (35) 7. Obwód żytomierski 19. 11.09. wieś Podorożne — Berdyczów (30) 20. 12.09. Berdyczów — wieś (do uściślenia) 21. 13.09. wieś (do uściślenia) — Rużyn 8. Obwód kijowski 22. 14.09. Rużyn — wieś Mowczaniwka — Skwira (33) 23. 15.09. Skwira — Biała Cerkiew (38) 24. 16.09. Biała Cerkiew — Taraszcza (42) 25. 17.09. Taraszcza — wieś Medwedyn (32) 9. Obwód czerkaski 26. 18.09. wieś Medwedyn — Łysianka (20) 27. 19.09. Łysianka — wieś Moryńci (15) 28. 20.09. wieś Moryńci — wieś Budyszcze — wieś Szewczenkowe (15) 29. 21.09. wieś Szewczenkowe — wieś Kozackie — wieś Zełena Dibrowa 30. 22.09. wieś Zełena Dibrowa — Wilszana — Horodyszcze 31. 23.09. Horodyszcze — Smiła (32) 32. 24.09. Smiła — Czerkasy (36) 33. 25.09. Czerkasy — wieś Chreszczatyk (35) 34. 26.09. wieś Chreszczatyk — Kaniów, Czernia Góra (25)

Машинний переклад

Odradzanie pamięci o słynnym rodzie Kandybów

Georgij Łuk'janczuk Ukraińska Partia Inicjatywy zainicjowała obchody 350-lecia zwycięstwa wojska ukraińskiego nad Moskalami pod Konotopem. Zorganizowała ona wycieczkę edukacyjną na trasie Kijów—Baturyn—Konotop—Szapowałiwka—Żowtneve (Kuryliwka). Podczas wyprawy powstała „nieformalna koalicja” sił patriotycznych, w skład której weszli posłowie obecnej i poprzednich kadencji Parlamentu: Jurij Hnatkewycz, Iwan Zajec, Michaił Ratuszny, Jewhen Hirnyk, Serhij Żyżko, pracownicy Sekretariatu Prezydenta, przedstawiciele organizacji politycznych i społecznych: UNP, UNA-UNSO, KUN, MNK, WO „Ukraiński Sewastopol”, Fundacja im. O. Olżycza, Instytut Pamięci Narodowej. Akcję Ukraińskiej Partii poparli znani historycy Iwan Czerniakow, Serhij Kot, Ołeksandr Tkaczuk, Roman Matuzko, a także Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Kijowskiego oraz Zjednoczone Ukraińskie Kozactwo. Po wysłuchaniu obszernej opowieści o charakterze i przebiegu bitwy pod Konotopem oraz zapoznaniu się z ciekawą ekspozycją na ten temat w muzeum wsi Szapowałiwka, uczestnicy udali się na miejsce poświęcenia pamiątkowego krzyża kozackiego w rodzinnej posiadłości słynnego rodu kozackiego Kandybów, położonej we wsi Żowtneve (dawna nazwa — Kuryliwka) w rejonie konotopskim. Właśnie tu członkowie Ukraińskiej Partii, asystenci posła ludowego Jurija Hnatkewycza, Ludmiła i Mykoła Larionowowie odnaleźli fundamenty rodowego kościoła Kandybów oraz ich rodzinną kryptę. W przeciwieństwie do kijowskich deweloperów Larionowowie nie tylko nie zniszczyli cennych znalezisk historycznych, ale także zwrócili na nie uwagę historyków i archeologów oraz szerokiej opinii publicznej. Za własne pieniądze wykonali pamiątkowy krzyż kozacki z napisem „Szlachetnemu kozackiemu rodowi Kandybów od wdzięcznych potomków”, który podczas akcji poświęcił pełnomocny przedstawiciel UPC KP biskup Ewstratij Wasylkiwski oraz biskup sumski i achtyrski Mefodij. Ród Kandybów słynął nie tylko z ważnego wkładu w zwycięstwo hetmana Wyhowskiego w bitwie pod Konotopem, ale także z dobroczynności: zbudował on blisko 40 kozackich cerkwi, szkół ludowych i placówek kulturalnych, aktywnie wspierał ruch wyzwoleńczy hetmana Iwana Mazepy. Według wielu wersji historycznych z tego rodu pochodzą także wybitne postacie ukraińskiego ruchu narodowego XX wieku: poeta Ołeksandr Oleś (Kandyba) oraz jego znakomity syn, jeden z czołowych działaczy OUN, poeta i naukowiec Oleh Olżycz (Kandyba). Ważne wydarzenie historyczno-kulturalne, zorganizowane w wykonaniu dekretu Prezydenta Ukrainy „O upamiętnieniu 350-lecia zwycięstwa wojska pod wodzą hetmana Iwana Wyhowskiego w bitwie pod Konotopem”, odbyło się przy wsparciu Sumskiej Obwodowej Administracji Państwowej oraz przy aktywnym udziale przewodniczącego Konotopskiej Rejonowej Administracji Państwowej Wasyla Kality i mieszkańców wsi Żowtniewe (Kuryliwka). Przy tej okazji pragnę zaznaczyć, że nadszedł czas, aby przywrócić tej wsi jej dawną nazwę historyczną.

Машинний переклад

Закінчення статті «WIEC CZYTELNICZY», с. 4

WIEC CZYTELNICZY

wtedy zobaczyłem trzy lub cztery samochody osobowe, które z trasy Kirowohrad—Zaporoże skręciły do grobu Iwana Sirki. W jednym samochodzie z okna ktoś z pasażerów trzymał rozwiniętą żółto-niebieską flagę. OMON zatrzymał kolumnę. Wiktor Szlachow o czymś rozmawiał z ludźmi, którzy wysiedli z aut i podnieśli żółto-niebieską flagę. Tego, kto trzymał nad głowami drzewce flagi, rozpoznałem: był to Anatolij Nosenko, którego funkcjonariusze organów ścigania w obwodzie znali jako przywódcę ukraińskich nacjonalistów. Anatolij Pawłowycz o czymś przekonywał dowódcę OMON-u i podpułkownika milicji Wiktora Szlachowa, potem chwalił pieriestrojkę Gorbaczowa, opowiadał o znaczeniu niebieskiego i żółtego koloru flagi narodowej. Po kilku minutach grupa „przestępców”, obdarowawszy funkcjonariuszy ulotkami agitacyjnymi, zwinęła swoją flagę i wsiadła do samochodów. Ale zaledwie przejechawszy milicyjną blokadę, nad nadwoziem przedniego samochodu znów załopotała niedozwolona ukraińska flaga. Nie wiem, o czym meldował Szlachow swojemu kierownictwu. A mi Wiktor Wasylowycz wtedy powiedział: „I mimo wszystko oni podnieśli na grobie Sirki swoją flagę. Ale gdybyśmy chcieli, to odebralibyśmy ją jeszcze na zakręcie z trasy”. Ani ja, ani potomek kozackiego rodu Wiktor Szlachow nie wiedzieliśmy wtedy, że miną mniej niż dwa lata i żółto-niebieska flaga stanie się państwowym symbolem niepodległej Ukrainy. Ale flaga, którą 7 listopada 1988 roku grupa miejscowych patriotów pod wodzą Anatolija Nosenki podniosła nad grobowcem atamana Iwana Sirki, była zwiastunem tego, że nasze państwo już niepowstrzymanie szło do swojej niepodległości. I dobrze, że funkcjonariusze nie wzięli wtedy grzechu na duszę, pomimo wytycznych instancji nie przeszkadzali patriotom Ukrainy wywalczać niepodległość państwa. Może ktoś z nas i naruszył służbowe instrukcje. Prawo w tamtej sytuacji rzeczywiście wymagało od oficerów milicji aresztowania sprawców, sporządzenia protokołu, skonfiskowania flagi. Ale zapewne istnieje coś więcej niż prawo.

Машинний переклад

FUNKCJONARIUSZE NIE WZIĘLI GRZECHU NA DUSZĘ

Jakiw DROZD, m. Nikopol. Jeszcze dzisiaj, prawie dwie dekady po tym, jak Ukraina stała się niepodległym państwem, niektórzy uważają, że ta niepodległość stała się możliwa jedynie dzięki przypadkowemu zbiegowi okoliczności, ale historia udowodniła coś przeciwnego. Państwowość i niepodległość Ukrainy wywalczyli świadomi narodowo ukraińscy patrioci. 7 listopada 1988 roku, kiedy w Nikopolu przez plac 50-lecia Października maszerowały czerwonosztandarowe kolumny demonstrantów pod hasłami „ZSRR — ostoją pokoju i socjalizmu”, nikt nie mógł nawet wyobrazić sobie, że minie zaledwie półtora roku, a 70-letnie radzieckie imperium rozpadnie się i przestanie istnieć. A na mapie współczesnego świata pojawi się nowe samodzielne państwo europejskie — Ukraina. W „nienaruszalność” ZSRR mocno wierzyliśmy i my — pracownicy radzieckiej milicji. Ale, zapewniając porządek publiczny podczas demonstracji poświęconej 71. rocznicy rewolucji październikowej, mogliśmy już zauważyć, że w kolumnach było znacznie mniej ludzi niż w poprzednich latach. Dlatego, rozpocząwszy się o godzinie 10:00, już 15 minut przed jedenastą demonstracja zakończyła się. W tym czasie podszedł do mnie milicjant i poinformował, abym pilnie skontaktował się z dyżurnym miejskiego wydziału spraw wewnętrznych, majorem milicji A. B. Kazmirczukiem. Po trzech minutach przybyłem do jednostki dyżurnej. Major zameldował mi, że od naszych kolegów z kompetentnych organów właśnie otrzymaliśmy operacyjne doniesienie: grupa ukraińskich nacjonalistów będzie próbowała przeprowadzić akcję ustawienia żółto-błękitnej flagi nad grobem kozackiego atamana Iwana Sirki w rejonie nikopolskim. W noc z 6 na 7 listopada 1988 roku jako zastępca naczelnika Nikopolskiego Miejskiego Wydziału MSW ds. pracy politycznej byłem odpowiedzialny. Dlatego całą noc przebywałem w jednostce dyżurnej. Widziałem, jak dniepropetrowski oddział specjalny tylko na kilka minut zatrzymał się przy miejskim wydziale spraw wewnętrznych. Krępy podpułkownik milicji (dowódca OMON-u) wszedł do jednostki dyżurnej i zameldował przez telefon bezpośredni dyżurnemu w obwodowym zarządzie spraw wewnętrznych o tym, że oddział przybył do punktu przeznaczenia i przystępuje do wykonania zadania. Dowódcy oddziału osobiście nie znałem, ale bardzo dobrze znałem przedstawiciela kierownictwa oddziałów służby ochrony porządku publicznego obwodowego zarządu spraw wewnętrznych, podpułkownika Wiktora Szlachowa. Przez długi czas byliśmy z nim dowódcami specjalnych oddziałów patrolowo-posterunkowej służby milicji: on w Dnieprodzierżyńsku, ja — w Nikopolu. Razem często byliśmy w służbowych delegacjach w różnych miastach ZSRR, podczas których mieszkaliśmy w jednym pokoju hotelowym, dlatego zaprzyjaźniliśmy się. Szlachow poufnie powiadomił mnie, że ma specjalne zadanie dotyczące niedopuszczenia do akcji nacjonalistycznej. Głównym zadaniem obwodowych funkcjonariuszy było przeszkodzenie w przeprowadzeniu nieautoryzowanej akcji. Umówiliśmy się ze Szlachowem, że po zakończeniu demonstracji w Nikopolu przyjadę do miejsca dyslokacji obwodowego OMON-u. Kiedy przybyłem do zakrętu na Kapuliwkę, Zoya SZAŁIWSKA, proświcianka, członkini NSPU, m. Konotop. Sława nie polegnie; Nie polegnie, a opowie, Co działo się na świecie, Czyja prawda, czyja krzywda I czyimi jesteśmy dziećmi. T. Szewczenko. „To wy z Konotopu? A, „Konotopska wiedźma!” — przypominając znane dzieło literackie, nie tak dawno komentowali, żartując, moi rozmówcy. „Nie wiedźma, a bitwa” — urażona odpowiadałam. W większości przypadków żadnej reakcji nie było — zapewne nie rozumieli, o jaką bitwę chodzi. I ja już spokojnie opowiadałam o oblężeniu Konotopu, męstwie jego obrońców i, oczywiście, o błyskotliwym zwycięstwie Iwana Wyhowskiego nad licznymi pułkami moskiewskich najeźdźców. Przez lata niepodległości przywrócono z zapomnienia wiele stron naszej historii, badane są wcześniej przemilczane wydarzenia, związane z narodowowyzwoleńczą walką narodu ukraińskiego przeciwko ciemiężycielom. Jednym z symboli tej walki jest bitwa pod Konotopem. Dekret Prezydenta Wiktora Juszczenki o obchodach tego znamiennego w ukraińskiej historii wydarzenia — 350-lecia bitwy pod Konotopem — przewiduje gruntowne badania naukowe tamtych wydarzeń, poszukiwania archeologiczne. Właśnie w celu powrotu do sławnych czynów naszych dziadów w Konotopie odbyła się Ogólnoukraińska konferencja naukowo-praktyczna „Konotopski kraj w latach narodowowyzwoleńczej wojny narodu ukraińskiego (połowa—koniec XVII w.)”. Znani naukowcy z Kijowa, Czernihowa, Sum, Lwowa wystąpili z referatami, a także treściwe były wystąpienia miejscowych krajoznawców. W sali miejskiego domu kultury — wykładowcy konotopskich placówek oświatowych, krajoznawcy, dziennikarze — wszyscy, którym nie jest obojętna historia rodzinnego kraju. W foyer umieszczono ekspozycję najcenniejszych kozackich starożytności ze zbiorów Konotopskiego Muzeum Krajoznawczego. Tutaj i zamek z kluczem od konotopskiej twierdzy, który od tamtych dawnych czasów przechowywany był pod szkłem w jednej z cerkwi miasta, armata salutacyjna, Ewangelia w stylu barokowym (XVII w.), ikony, portrety, kozackie fajki, dawne meble. Zaprezentowano także wzory odzieży, ręczniki, wyroby mistrzów ludowych. Chętni mogli kupić

Машинний переклад

ZIEMIA ZLANA KRWIĄ NASZYCH PRZODKÓW

Zdjęcie Mykoły Ocuna. Obradom konferencji przewodniczył dyrektor Naukowo-Badawczego Instytutu Kozactwa Taras Chuchlib. Referaty, dyskusje, polemika… Szczególnie zainteresowało słuchaczy wystąpienie A. Bulwińskiego, docenta katedry historii Ukrainy Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. Drahomanowa, w którym na podstawie faktów historycznych zdemaskował on komentarze MSZ Rosji dotyczące obchodów 350-lecia bitwy, które zacierały jej przyczyny i umniejszały znaczenie. Przecież nacisk, drapieżne zamiary Moskwy, naruszenie ugód perejasławskich skłoniły I. Wyhowskiego do zdecydowanych działań. Według danych referenta była to bitwa na większą skalę niż połtawska. Moskwa straciła w niej ponad 40 tys. żołnierzy, w tym jazdę szlachecką. A 150-tysięczną armię najeźdźczą werbowano z 49 rosyjskich miast. Powitał i pobłogosławił uczestników konferencji do owocnej pracy biskup sumski i czernihowski Metody. Podkreślił, że zwycięstwo to odniesiono dzięki modlitwom, z którymi kozacy szli bronić rodzinnych stron. Wiele pytań i ożywioną dyskusję wywołały referaty konotopskich krajoznawców, którzy przemierzyli pola, gdzie toczyła się bitwa, i próbują odgadnąć, słowami T. Szewczenki, wszystko „…o mogiłach, kiedy jaką usypano, kogo położono”. Bo to ziemia zlana krwią naszych przodków. Przecież w rejestrze pułków kozackich konotopczycy odnajdują także swoje nazwiska. Krajoznawca Szamil Akiczew zbadał obronę Konotopu, którą dowodził pułkownik niżyński H. Hulanycki. 70-dniowe oblężenie trwało od początku maja. Trzy rzędy wałów obronnych i rowy przed wałami niezawodnie chroniły miasto. Próby Moskali zasypania rowów były nieudane, bo kozacy tą ziemią w ciągu nocy wzmacniali wały twierdzy. Ostrzał artyleryjski Moskali nie osiągał celu, a artylerzyści Konotopu prowadzili powolny, lecz dotkliwy ogień w odpowiedzi na pozycje Moskali. Zatem zdobyć szturmem miasto 40-tysięcznej armii, którą książę O. Trubecki rzucił na niepokornych konotopczyków, nie udało się. Naukowcy odwiedzili miejsca bitwy w pobliżu wsi Szapowałiwka. Byli poruszeni opowieściami uczniów o wyczynach ich przodków. Nawiasem mówiąc, mapę bitwy pod Konotopem, z której korzystają naukowcy, stworzył nieżyjący już nasz rodak, krajoznawca Iwan Łysyj. Historia walki narodu ukraińskiego o swoje istnienie miała zwycięstwa i porażki: Ruina, odrodzenie i znowu upadek. I tak do dziś. Nie zawsze potrafiliśmy wykorzystywać zwycięstwa w bitwach i wyborach, co w ostatnim czasie obserwujemy. Przeszkadzały niezgoda, nieumiejętność zorganizowania się, ustąpienia ambicjami dla dobra Ojczyzny. Także i dziś Ukraina jest polem bitwy, na którym musimy bronić swojego języka, bohaterów, cerkwi, historii. Oto i teraz ze strony północnego sąsiada brzmią otwarte, coraz bardziej chciwe zakusy na naszą ziemię, gdzie stawia się niepotrzebne pomniki. My zaś często nie dajemy należytego odporu, przyzwyczajamy się znosić lekceważenie i zniewagi. Trzeba dołożyć jeszcze wiele wysiłku, abyśmy my, Ukraińcy, wytrwali na swojej ziemi. Potrzebujemy jedności, stanowczości i konsekwencji.

Машинний переклад

DAROWIZNY

NA CERKIEW TARASA. Kontynuacja. Pocz. w latach 2003–2007, nr 10, 15, 21, 24 za 2008 r. Od rodziny rzeźbiarza Dowhania B. S., m. Kijów 300,00. Doroszenko T. J., m. Kijów 100,00. Diaczenko W. I., m. Odessa 100,00. Zozula W. W., wieś Zakitne rejonu krasnolimańskiego obwodu donieckiego 20,00. Maksiuta O. W., chutor Zełena Dołyna rejonu pawłohradzkiego obwodu dniepropetrowskiego 40,00. Małykow A. A., wieś Mychajliwśke rejonu nowomykołajiwskiego obwodu zaporoskiego 10,00. Małykowa Ł. S., wieś Mychajliwśke rejonu nowomykołajiwskiego obwodu zaporoskiego 20,00. Maćko N. M., wieś Tełysziwka rejonu rokytniańskiego obwodu kijowskiego 10,00. Płaszko A. H., m. Zaporoże 1200,00. Sajenko O. M., m. Połtawa 20,00. Samareć A. P., m. Dniepr 30,00. Sułyma S. O., m. Łuck 30,00. Taradaj O. I., m. Czerwonogród obwodu lwowskiego 30,00. Sp. z o.o. “Postup” m. Kołomyja (Nahirnyj W., Makarczuk M., Stasiw W., Szynkaruk B., Szmidl Z., Łabaczuk I., Fenyn W., Kasijan W., Pałat, imię niepodane) 300,00. Trofymczuk M. I., m. Nowogród Wołyński obwodu żytomierskiego 150,00. Szesterenko Ł. O., m. Kijów 100,00. Czupryna Ł. J., m. Kijów 50,00. przez Konecznego J. M., m. Iwano-Frankiwsk 7195,00.

Машинний переклад

SPOŁECZEŃSTWO

VOX POPULI Swiatosław MIZERNIUK Zdjęcia Hanny OBORSKIEJ Przed każdą znaczącą datą urzędnicy i politycy lubią pompatycznie raportować przed wyborcami: podsumowują wyniki, liczą osiągnięcia, skromnie ukrywają straty… Obecne święto Niepodległości Ukrainy nie jest wyjątkiem. Chyba że do jego kolorytu doda swoją barwę defilada wojskowa na Chreszczatyku. Tymczasem, odrywając się od oficjałki, każdy Ukrainiec, dla którego niepodległość państwa nie jest pustym dźwiękiem, powinien ocenić własne i ogólnopaństwowe osiągnięcia oraz straty. Przecież każdy obywatel to mała cegiełka w naszym wspólnym domu. I od jego wkładu zależy, jaki będzie fundament, proces murowania i moc całej budowli. Tak jak odrodzenie duchowości Ukrainy, uwolnienie jej z pęt ideologicznej, ponad trzystuletniej okupacji, jest niemożliwe bez utwierdzenia języka ukraińskiego oraz przestrzeni informacyjnej kraju jako podstawy istnienia narodu ukraińskiego. Ale i w tę rocznicę Niepodległości Ukrainy nie ma pewności, że język narodu tytularnego zajmuje czołowe miejsce. Nie zaprzestają prób zniszczenia go promoskiewscy imperium-szowiniści z kremlowskich gabinetów oraz domorośli bezrodni „rozlewu” regionalnego, którzy przejmują się w Radzie Najwyższej nie rozkwitem państwa, nie kłopotami o jego kulturę, język, gospodarkę, a wzbogaceniem własnych kieszeni. Najwyraźniej właśnie dlatego wielce cierpiąca Ustawa o języku, jak wiele innych, bardzo potrzebnych społeczeństwu, do tej pory nie została rozpatrzona. Niestety, i prezydencka pionowa władza niedostatecznie pracuje, aby ukraiński stał się priorytetowy w państwie. Ponad stulecie temu towarzystwo „Proświta”, które język ukraiński uważało za nadzadanie, postawiło sobie za cel pracę oświatową nad ukrainizacją. W tym celu mnóstwo „Proświt” na terenach Ukrainy (za carskiej Rosji!) wydawało w masowych nakładach tanią dziecięcą literaturę oświatową i artystyczną. Obecnie, zdobywszy niepodległość, w wolnym od ucisku kraju, mężowie stanu nie zmienili niczego w ustawodawstwie, aby ukraińskiego czytelnika — dziecko, które stawia pierwsze kroki na ojczystej ziemi, wychowywano właśnie na rodzimych, ukraińskich książkach pod względem treści i języka. Rok 2007, który Prezydent Juszczenko ogłosił Rokiem ukraińskiej książki, tak i nie zapoczątkował tych kardynalnych zmian. Największym osiągnięciem za cały okres niepodległości, który gruntownie zmienił bieg historii i świadomość ludzi, stał się pomarańczowy Majdan. Choć obecnie niemało sceptyków powie o straconych nadziejach i możliwościach, ale główne osiągnięcie pozostanie na zawsze: naród zdołał się zjednoczyć i uwierzył w swoje siły, których wystarczyło do pokonania ówczesnej przerośniętej, złodziejskiej, skorumpowanej władzy. Właśnie wtedy zrodziły się potężne pędy

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

NIEPODLEGŁOŚĆ: NASZE OSIĄGNIĘCIA I PRZYSZŁOŚĆ

...tki społeczeństwa obywatelskiego. Choć jednak jakkolwiek suchy byłby wiatr apatii, który hula po dzisiejszym społeczeństwie, nie zniszczy on tych pędów, które wykiełkowały w każdym. Być może, aby się przeformułować, potrzebny jest pewien czas, w ciągu którego zioło wzmocnione „wyprostuje” grzbiety tych, którzy przywykli chodzić zgarbieni — jeszcze z czasów komunistycznych. Ponadto wyrosło pokolenie Ukraińców, urodzone w niepodległej Ukrainie, które nie zna, czym jest „radość” i „raj” w społeczeństwie radzieckim. Dlatego, zamiast rozczarowywać współrodaków nieustannymi politycznymi waśniami na olimpie władzy, a usłyszawszy bicie pulsu każdego obywatela, troszcząc się każdego dnia o jego dobrobyt i szczęście, dzisiejsza władza powinna w centrum Europy budować Soborną Державę wolnościowego narodu ukraińskiego. Co dla Ukraińców oznacza niepodległość, nasz tygodnik zapytał przechodniów: 1. Jak Pan/Pani i Pana/Pani rodzina przyjęliście wiadomość o niepodległości Ukrainy? Czy brali Państwo udział w tych wydarzeniach i jakie żywili nadzieje? 2. Co z Państwa oczekiwań się spełniło, a co nie? 3. Jakich kroków ukraińskich władz oczekujecie dla umocnienia państwa? Олена Корольова, ekonomistka: 1. To była wielka niespodzianka. Dlatego ani bliscy, ani krewni nie brali udziału. Nie powiedziałabym, że bardzo się cieszyliśmy. Przecież ZSRR zbyt mocno zakorzenił się w głowach. Choć mówię po rosyjsku, chciałabym, żeby język ukraiński był bardziej nauczany w szkołach. 2. Największym osiągnięciem jest to, że ludzie poczuli się bardziej Ukraińcami, niż byli. A złe — wszystko to, co jest teraz: inflacja, niekończące się zmiany rządów. Żaden z programów tak naprawdę nie został doprowadzony do końca. 3. W związku z wydarzeniami w Gruzji nie chciałabym żadnej konfrontacji ani pogorszenia stosunków z Rosją. Rządowi zaś życzyłabym, żeby robił każdego dnia niewielki krok ku realizacji obiecanego. Mykoła Kruć, ochroniarz (dorabia na budowie): 1. Tak, braliśmy udział, witaliśmy to z radością, spodziewaliśmy się lepszego: kraj będzie jak jedna rodzina. A wyszło nie tak, jak chcieliśmy. Myśleliśmy, że kraj będzie bogatszy i ludziom będzie łatwiej żyć. 2. Nic, wszystko jest odwrotnie: ludzie bez pracy włóczą się po kraju i za granicą w poszukiwaniu pracy, żeby zarobić na chleb. Wielu nie ma nawet gdzie mieszkać. 3. Nikomu nie wierzę, ani lewicy, ani prawicy. Inna Kanywiec, studentka pedagogicznej uczelni wyższej: 1. Rodzice przyjęli to chłodno, a ja i moje pokolenie z entuzjazmem. Szczególnych nadziei nie pielęgnowaliśmy, ale cieszyliśmy się z narodu, który zdołał obronić swoją niepodległość. Przecież kiedyś Ruś Kijowska była silnym państwem, a inni się do niej równali. Dziś jest zupełnie inaczej: obce narody patrzą na nas jak na czarnorobotników. 2. Niczego szczególnego nie oczekiwałam, bo 17 lat temu byłam dzieckiem. 3. Chciałabym, żeby przywódcy państwa mieli własny rozum, a nie byli marionetkami w rękach władców innych krajów. Z wykształcenia jestem ekonomistką, dlatego obecny stan w tej dziedzinie zupełnie mnie nie zadowala. Ale nasze państwo to wciąż dopiero „nastolatek”, więc popełniamy błędy i z czasem je naprawimy. Politykom chcę życzyć, żeby się nie kłócili, bo na tym cierpią zwykli ludzie. Jurij Żarkow, emeryt: 1. Brałem udział. Ale połowa mojego życia minęła na Kubaniu, druga – w Kijowie. Zostałem zjednoczony nadzieją, bo niepodległość to jedność myśli i siła gospodarowania. Bardzo ważne było rozwijanie kultury i podtrzymywanie języka, nie zapominanie o gospodarce, jej rozwoju i umocnieniu w warunkach samodzielności. Przecież od tego zależy „oblicze” Ukrainy. 2. Wszyscy mieli nadzieję na sprawnego przywódcę, który zdołałby zjednoczyć wszystko dla rozkwitu państwa. Ale tak się nie stało. Mamy bezmierną różnorodność poglądów, myśli, polityki. Władza, jaka była wcześniej, taka jest i teraz – skorumpowana! Ale obecnie wszystko dzielą między sobą klany oligarchów: oto największe rozczarowanie. 3. Najważniejsze – nie kłamać narodowi! Na wyborach obiecują góry złota, a zdobywszy władzę, obietnic nie spełniają. Trzeba, żeby była prawdziwa konkurencja programów przedwyborczych, a nie oszukiwanie ludzi listami dziesiątek różnych partii. Czy babcia może pojąć różnicę między nimi? Powinny istnieć prawdziwe bloki polityczne: centrum, lewica, prawica. Najlepiej, żeby w Radzie Najwyższej zasiadali niezależni od władzy czy klanów biznesowych przedstawiciele narodu, a wszystkie gałęzie władzy miały równą wagę, by podejmować wyważone decyzje w imię rozbudowy państwa. Mykoła Burbiło, emeryt: 1. Dziękowałem Bogu, że jest nad Ukrainą i że wszystko odbyło się wtedy pokojowo. Przez wiele lat czekałem, aż państwo zdobędzie niepodległość. Za nią walczyli nasi dziadowie i ojcowie. Przeżyłem głód i wojnę, a doczekałem tego święta. Najważniejsze, że jesteśmy samodzielni na zawsze! 2. Obecnie, mimo wszystko, mam nadzieję na lepsze. Ukraina będzie żyć. Przecież wszyscy mają możliwość uczyć się języka ukraińskiego i wierzyć w Boga. 3. Chodzę do cerkwi i modlę się, żeby Bóg oświecił ich światłem Swojego rozumu, że trzeba pracować nie dla własnej kieszeni, ale dla ludzi. Najważniejsze w życiu – pokój i spokój. Dobrze, że dzieci nie musiały żyć w tym „raju”, który stworzyli komuniści i Stalin. Maksym Leontjew, student: 1. Byliśmy wtedy w pieluchach. Więc jeszcze nie mieliśmy nadziei. 2. Spełniło się — studiuję w uczelni wyższej, zdobywam wykształcenie w wymarzonym zawodzie. Jestem zadowolony z życia. Święto Niepodległości będziemy obchodzić: zbierzemy się w kompanii — pochodzimy, koniecznie pójdziemy na Majdan. 3. Najbardziej martwi inflacja. Chciałbym, żebyśmy my, młodzi, nie musieli w poszukiwaniu pracy wyjeżdżać za granicę, żeby poziom życia stał się taki, jak w Niemczech, gdzie towary kosztują prawie tyle samo, co u nas, a pensje są wielokrotnie wyższe. Maryna Nawozenko, mama: 1. Nie braliśmy udziału. 2. Nadzieje były. Ale ta ciągła polityczna niestabilność, gdy nie wiesz, czego się spodziewać, a do tego obecne wydarzenia w Gruzji zepchnęły wszystko inne na daleki plan. 3. Chciałabym, żeby młodzi mieli możliwość kupienia mieszkania i zdobycia wykształcenia. Serhij Wiznjak, menedżer: 1. Miałem dziesięć lat, więc nie pamiętam. Żyło się ciężko. Opowiadano: żeby kupić najpotrzebniejsze rzeczy, trzeba było stać w kolejkach. Ojciec wtedy przejmował się wszystkim, śledził wiadomości, o nadziejach nie mówił. 2. Bardzo chciałbym prawdziwej niepodległości, przede wszystkim od Rosji. Dziś można kupić wszystko, ale brakuje pieniędzy. 3. Jestem zbyt zaniepokojony wydarzeniami na Kaukazie. Mam nadzieję, że Ukrainy nie wciągną w tę wojnę, chociaż stanowisko naszego Prezydenta w sprawie poparcia dla Gruzji budzi niepokój. Dlatego w kolejnych wyborach zagłosuję na Julię Tymoszenko. Jana Hołub, niania: 1. Byłam wtedy jeszcze bardzo mała, więc nie pamiętam. Moi rodzice mieli nadzieję na lepsze życie bez komunizmu. 2. Największym rozczarowaniem jest pomarańczowa rewolucja. Mój tata stał na Majdanie, ale wiele obietnic tak i nie zostało doprowadzonych do logicznego końca. Ceny nieustannie rosną, a Prezydent jest zbyt niezdecydowany jako lider, który powinien wszystko trzymać w swoich rękach. 3. Chcę być pewna jutra, żeby pensja rosła w zależności od cen. Niepokoją wydarzenia w Gruzji; mam nadzieję, że u nas nie będzie wojny i że młodzi nie pójdą walczyć. Halina Kyrycznuk, bibliotekarka na urlopie wychowawczym... (miasto Nowowołynśk): 1. Cała nasza rodzina pragnęła, żeby Ukraina stała się niepodległa. Teraz pozostała tęsknota za tamtym czasem. Oczywiście była wielka nadzieja na lepsze. Mieszkam na prowincji, tam żadnych zmian: życie pogorszyło się. Wcześniej pola uprawiano, wsie były zadbane, a teraz wszystko jest zaniedbane. Młodzież wyjeżdża, szukając lepszego życia w stolicy lub w innych miastach. A ci, którzy zostali, żyją za pieniądze rodziców, dziadków, którzy pobierają emeryturę, bo zarobić na wsi jest niemożliwe. 3. Zwrócić uwagę na emerytów, którzy kiedyś pracowali w przedszkolach, szkołach, sprzątali teren. U nas emerytura jest nędzna — 500—600 hrywien nawet z tymi tak zwanymi „dodatkami”. Niech by pożyli za nią ci, którzy są u władzy! Może wtedy zrozumieliby, jak za te grosze egzystować! Ołeksandr Spyrydonowycz, pracujący emeryt: 1. Nie brałem udziału. Sądziliśmy, że będzie lepiej, ale z tego nic nie mamy. 2. Ostrych zmian w sposobie życia ani poprawy jego poziomu nie nastąpiło. 3. Najważniejsze, żeby władza robiła wszystko dla ludzi, a nie dla siebie. Żeby choć nadzieja pozostała na przyszłość. A to są kroki socjalne i polityczne, moralne. Weźmy Kijów: Chreszczatyk „pielęgnują”, a dzielnice sypialne — nie. Andrij Zacharczenko, lekarz: 1. Nas od samego początku sprzedano! Więc „mamy to, co mamy”. A liczyliśmy na to, że będzie kraj, w którym ludzie będą mogli godnie pracować i żyć. 2. Naród nie jest winien, bo wszystko złe robią nasi urzędnicy. Trzeba ich wszystkich zastąpić, wtedy można na coś liczyć. 3. Od obecnych nie należy się niczego spodziewać, nie są zdolni do reform. Musi nadejść zupełnie inna — nie polityczna, a narodowa, gospodarcza elita.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

Przywieźli mnie do rejonowego oddziału milicji. Tutaj włączyli się ludzie z KGB. Trzymali mnie tam cały dzień, straszyli, że wsadzą do więzienia, chcieli, żebym powiadomił swoich, że gazety przepadły, że je ukradli. Swoją drogą, nie wiedzieli, że to nie cały nakład. Zakończyło się wszystko tym, że mnie wypuścili, a gazetę zabrali. Ale my wysłaliśmy na Litwę innego posłańca, mniej znanego niż ja. On otrzymał ode mnie instrukcję, jak przewieźć chrzczona, wierząca. Do tego mój dziadek był wiejskim księdzem. — I oto rok 1991, ogłoszenie Niepodległości, zatwierdzenie na ogólnonarodowym referendum. Niektórzy mówią, że wszystko to, rzekomo, było niemal zasługą komunistów, którzy z tych czy innych względów postanowili poprzeć niepodległość. — Jedno mogę powiedzieć: już nie było takiego otwartego przeciwstawienia władzy i Ruchu. Ale komuniści nie sprzyjali referendum. Kolosalną pracę w jego sprawie wykonały właśnie siły narodowo-demokratyczne, przede wszystkim Ruch. — Niestety, w wyborach prezydenckich, które odbyły się w tym samym dniu co referendum, siły narodowo-demokratyczne przegrały. — I uważam, że dlatego, iż nie zdołały ustalić wspólnego kandydata. Ale potem nowy prezydent Łeonid Krawczuk nie mógł już opierać się tylko na swojej dawnej nomenklaturze komunistycznej, dlatego szukał kontaktów i wsparcia u nowej największej siły politycznej — Ruchu. — Do tej pory trwają dyskusje: czy to Ruch nie poparł Krawczuka, czy może on nie zbytnio pragnął opierać się na siłach narodowo-demokratycznych. — Widocznie taka współpraca i nie mogła się ułożyć. Na kluczowych stanowiskach w Administracji Prezydenta znaleźli się ludzie, którzy swego czasu pracowali z Krawczukiem w KC partii. W obwodach zajmowaliśmy się ideologią, ale istotne dźwignie materialnego wpływu nie były w rękach Ruchu. Czas rozsądzi, co zdołaliśmy wtedy zrobić we władzy. — Może Pan porównać środowisko demokratyczne lat 90. i obecne? — Wtedy więcej było ludzi oddanych idei, a nie tych, którzy przychodzą po stanowiska, dobra. Wпрочем, to dzieje się podczas wszystkich rewolucji: najpierw idą idealiści, a potem ci, którzy chcą coś otrzymać od rewolucji. Nie przypadkiem zaczęły mnożyć się różne partie polityczne na bazie i ideach Ruchu. Nie przypadkowe liczne rozłamy i w Ruchu, i w innych partiach. — Finisz epoki Kuczmy, pomarańczowa rewolucja, to, co było dalej… — A dalej widzicie, jakie jest obecnie rozczarowanie u ludzi tym, co dzieje się w państwie. Wyobraźcie sobie, jak mnie i moim pobratymcom, którzy to wszystko zaczynali, przeszli przez wszystkie trudności, zagrożenie życia, wszystko to obserwować. Boli, że po 17 latach niepodległości zwiększa się przepaść między tak zwaną elitą polityczną a narodem. Ale moi polityczni pobratymcy robią wszystko, żeby państwo krzepło, było demokratyczne. Nie odeszliśmy ani na krok od swoich idei, o które walczyliśmy wiele lat. Rozmawiał Petro ANTONENKO

Машинний переклад

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

«PROŚWITA»

Wałerij Sarana, Roman Iwanyczuk, Wasyl Czepurnyj, Łewko Łukjanenko. Początek lat 90. Być może miłość do wędrówek pochodzi od przodków-kozaków. Kajaki, góry, rower, wyprawy narciarskie — wszystko to było i to niemało. Wędrówki bezsprzecznie jednoczyły. Kiedy siedzi się ze studentami przy ognisku, je kaszę z jednego kociołka, to w sposób nienarzucający się mówi się im o swoich poglądach, ale to trafiało na podatny grunt. Wtedy przy każdej uczelni, przy instytucjach byli przypisani pracownicy KGB. Pewnego razu podchodzi do mnie mój student i mówi, że zaprosili go na rozmowę do KGB i pytali, co mówiłem studentom podczas wypraw o akademiku Sacharowie. A student odpowiada, że Wałerij Jurijowycz rozmawiał z nimi tylko o nauce. Choć rzeczywiście opowiadałem turystom niemało o polityce. Czyli studenci mnie nie wydawali. — Dla nas wszystkich szczególnie pamiętne są pierwsze demokratyczne wybory do Rady Najwyższej Ukrainy wiosną 1990 roku, jeszcze za czasów ZSRR, ale już na finiszu imperium. — Bardzo skomplikowana była kampania wyborcza. Obkom partii komunistycznej (opowiedzieli mi o tym później jego pracownicy) postawił zadanie jasno: nie dopuścić mnie do parlamentu. Drugi kandydat sił demokratycznych w Czernihowie — Tetiana Jachejewa była politykiem o orientacji ogólnodemokratycznej. A ja wyraźnie reprezentowałem Ludowy Ruch Ukrainy. Wtedy opracowano schemat walki ze mną w wyborach. Przede wszystkim w okręgu Nowozawodskim Czernihowa, gdzie kandydowałem, wystawiono 21 kandydatów. Z nich kilku to główni lekarze szpitali obwodowych. Uważano, że odciągną znaczną część głosów na siebie. Tak też się stało, dlatego trzeba było przeprowadzić drugą turę. Choć wygrałem z rywalem, który zajął drugie miejsce, prawie 12 tysiącami głosów, ale zdobyć 50% plus jeden głos się nie udało. A właśnie tego wtedy wymagało prawo. Głównym moim rywalem był dyrektor przemysłowego giganta „Chimwołokno”. W drugiej turze była już otwarta fałszerstwo. Niestety, nie mogliśmy wszystkiego skontrolować. Ludzie z lokali wyborczych donosili, jak całymi paczkami wrzucano karty do głosowania na mojego rywala. Mimo wszystko przegrałem z nim tylko tysiącem głosów. A do rady obwodowej wtedy w niektórych okręgach wybory się nie odbyły i były powtórne. Postanowiłem kandydować do rady obwodowej. I obkom partii komunistycznej nie mógł już wymyślić nic innego, jak wystawić mi jako rywala tutaj, w Czernihowie, księdza z Soboru Troickiego. Zaczęła się agitacja duchownych Patriarchatu Moskiewskiego przeciwko mnie, na przykład nazywano mnie bezbożnikiem. Musiałem przypominać wyborcom, że jestem człowiekiem

Машинний переклад

Текст пошкоджено під час розпізнавання — читайте сторінку оригіналу

W PIERWSZYCH SZEREGACH

— Waleriju Jurijowyczu, na początek — krótkie przedstawienie czytelnikom. — Urodziłem się w 1947 roku w Kijowie. Od 1952 roku nasza rodzina mieszka w Czernihowie. Ukończyłem wydział finansowo-ekonomiczny Kijowskiego Instytutu Gospodarki Narodowej. Pracowałem w organach finansowych, służyłem w armii. Z całej drogi zawodowej najdłużej (20 lat) pracowałem jako wykładowca dyscyplin ekonomicznych w Czernihowskim Technikum Prawniczym, które stało się uczelnią wyższą. Byłem zastępcą przewodniczącego obwodowej administracji państwowej, kierowałem aparatem frakcji Ludowego Ruchu w Radzie Najwyższej, pracowałem w Administracji Prezydenta Ukrainy. A ostatnie miejsca pracy to dyrektor generalny Narodowego Rezerwatu „Czernihów starożytny”, zastępca naczelnika obwodowego zarządu kultury i turystyki. — Jak finansista, wykładowca, który mógłby spokojnie pracować w auli aż do emerytury, trafia do polityki, do sił narodowo-demokratycznych? — Widocznie mój sposób myślenia, dość krytyczny, popchnął mnie do niezgody z tym, co się dzieje. Jeszcze w 1967 roku jako student chodziłem pod pomnik Szewczenki, kiedy obchodzono tam rocznicę jego powtórnego pochówku na Ukrainie. To była już akcja polityczna. Wtedy za to usuwano z uniwersytetu. Zawsze miałem ciągoty do tego, co ukraińskie, narodowe. Ojciec posłał mnie do ukraińskiej szkoły, choć można było iść do rosyjskiej. Widocznie bodźcem do bardziej wyrazistej postawy stały się publikacje w gazecie „Literaturna Ukrajina”, którą prenumerowałem, o utworzeniu Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki. A ponieważ w technikum było wielu zwolenników idei narodowej, naszej historii, języka (byłem jedynym, który wykładał przedmioty specjalistyczne po ukraińsku), studenci zaczęli do mnie lgnąć. I utworzyliśmy komórkę Towarzystwa. Podczas tworzenia obwodowej organizacji TJU wybrano mnie na zastępcę przewodniczącego. — Przejdźmy do narodzin Ruchu na Czernihowszczyźnie. — Coś mogę już zapomnieć, czas tak płynie… Rok 1989, początek 90., słynna „kiełbasiana rewolucja” w Czernihowie, która stała się swoistym apogeum politycznego wybuchu. Początkowo aktywiści obwodowego Ruchu zbierali się w prywatnych mieszkaniach i dopiero po „kiełbasianej rewolucji” otrzymali pomieszczenie przy Szczorsa 4, gdzie potem było biuro Ruchu. Tam zbierały się dziesiątki ludzi, gorąco dyskutowali. — Ma Pan co wspominać o wyjściu pod koniec lat 80. pierwszej niezależnej czernihowskiej gazety „Hromada”, w istocie podziemnej. — Mnie przypadło w udziale przywieźć na Czernihowszczyznę pierwszy numer gazety „Hromada”. Drukowano go na Litwie. Wtedy Litwa była wyspą wolności na terytorium Związku Radzieckiego, bo miejscowa władza szła w tym nurcie. Przez Czernihów jeździł pociąg Ryga—Symferopol. Wsiadasz i rano jesteś już w Wilnie. A wieczornym pociągiem jedziesz z powrotem do Czernihowa. Nakład gazety był niemały, dlatego zdołałem zabrać tylko połowę, załadowawszy nią dwie walizki. Pasażerów było niewielu. Przyszło mi do głowy, że oszukam tych ludzi, którzy zapewne śledzą mnie w Homlu. Spakowałem walizki. Wyszedłem w Homlu na peron, spaceruję. Kiedy dano sygnał, że pociąg rusza, szybko wbiegłem do wagonu, zabrałem walizki i zeskoczyłem na peron. A kiedy wsiadłem do autobusu do Czernihowa, znów mnie „namierzyli”. Na przystanku pod Ripkami do autobusu weszli milicyjny major i ludzie po cywilnemu. Kazali zabrać rzeczy i wysiadać. Walerij Sarana gazetę i przywiózł nakład. Dla służb specjalnych była to niespodzianka. — Widocznie musiał Pan później spotykać się z tymi pracownikami służb specjalnych, w szczególności wtedy, gdy zajmował Pan wysokie stanowiska we władzach państwowych? — Musiałem. A wtedy w służbach specjalnych bali się wybuchu społecznego i chcieli, bym bał się ich. Potem, będąc u władzy, nie raz spotykałem się z oficerem, który mnie przesłuchiwał. On też pracował w organach władzy niepodległej Ukrainy. Cóż, życie toczy się dalej… — Kto był obok Pana w te niespokojne dni? — Ołeksandr Kotenko, Arkadij Notarius, Anatolij Majba, Iwan Panczenko, Łarysa Kurowska, Wasyl Czepurnyj (obecny przewodniczący czernihowskiej obwodowej „Proświty”). Chce się wspomnieć mojego współpracownika Wałentyna Ralczenkę. Bardzo niezawodny człowiek. Kiedy w 1991 roku wydarzył się pucz GKCzP, Ruch otrzymał polecenie palenia list, archiwów. Wyobraziłem sobie, jak będziemy odtwarzać wszystkie dokumenty. Wtedy z Ralczenką spojrzeliśmy sobie w oczy i przysięgliśmy, że tylko we dwóch będziemy wiedzieć, gdzie będą przechowywane nasze partyjne papiery, cokolwiek by się stało. Anatolij Babkin — Rosjanin z narodowości, ale walczył za ukraińskie idee narodowe. Anatolij Baranow, emerytowany wojskowy, Rosjanin, oddany Ukrainie. Mychajło Danyluk, Hałyna Nesterenko, Anatolij Laszczewśkyj, Ołeksij Iwczenko, Władysław Sawenok — aktywni proświcianie. Wtedy przeciwstawialiśmy się potężnemu państwu policyjnemu z aparatem KGB, organami władzy, sądu, prokuratury. Walczyliśmy, nie wiedząc, czym wszystko się skończy. Kiedy przychodziłem do domu (a nasze posiedzenia przeciągały się do późna), wchodząc do klatki schodowej, minutę lub dwie nasłuchiwałem, czy nie skrzypią schody. Potem zrozumiałem: jeśli wrogowie zechcą coś ze mną zrobić, to zrobią. Było wiele telefonów z zastraszaniem, groźbami wobec dziecka. Wszystko to przeszliśmy. — Zapewne „obrabiali” Pana też komuniści, partyjni funkcjonariusze? — Pamiętam, jak zaprosił mnie na rozmowę do komitetu obwodowego partii komunistycznej jeden z takich ideologów. Kiedy później pracowałem jako zastępca przewodniczącego obwodowej administracji, on był moim podwładnym. I mówi: „Waleriju Jurijowyczu, wy przecież jesteście strasznymi nacjonalistami”. Ja mu na to: „Nigdy nie widział Pan, jak idzie nasza kolumna Ruchu na wiec z flagami? To niech Pan przyjdzie popatrzeć. W centrum idzie Taras, Ukrainiec, w wyszywance, z niebiesko-żółtą flagą. Po prawej stronie idzie Stepan, czarnoskóry chłopak, który mieszkał tu u krewnych, nauczył się języka ukraińskiego. Po lewej — Żyd Arkadij Notarius”. — Czy czuł Pan wsparcie młodzieży, swoich studentów? — Oczywiście, zwłaszcza w komórce „Proświty” w technikum, wśród turystów, z którymi razem chodziliśmy na wyprawy. Ciągoty do podróży mam we krwi. Na Czerkaszczyźnie, w ojcowskiej wsi, babcia opowiadała, że w naszym rodzie nigdy nie było chłopów pańszczyźnianych, choć część wsi była poddańcza. Petro SOKALUK, m. Rozdilna, obwód odeski. Rozdilniański dom kultury odwiedziła wystawa objazdowa o UPA, zainicjowana przez Prezydenta Ukrainy. Z pomocą WUT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wystawa podróżuje po Ukrainie. Jej celem jest dotarcie do narodu z prawdą o Ukraińskiej Powstańczej Armii. Niemożliwe jest bez wzruszenia i bólu wpatrywać się w młode twarze wojowników UPA, pełne pragnienia życia. Wzięli do rąk broń i złożyli przysięgę walczyć o wolną i niezależną od żadnego okupanta Ukrainę. Hasłem ich walki stały się słowa: „Zdobędziesz państwo ukraińskie albo zginiesz w walce o nie”. Na naszych oczach te, wydawałoby się, niedawne wydarzenia stają się historią. W przyszłym roku mija 20 lat, odkąd utworzono Ludowy Ruch i odnowiono „Proświtę” — dwie organizacje, które torowały drogę do Niepodległości. Ogłaszano ją w stolicy, a nosili ją w sobie i rodzili w całej Ukrainie, we wszystkich regionach ludzie, którym było najciężej, bo szli w pierwszych szeregach. Jeśli wśród takich ludzi na Czernihowszczyźnie wymienić dziś tych, którzy byli pierwszymi wśród pierwszych, to sami czernihowianie przede wszystkim wspomnieliby Walerija SARANĘ. Pierwszy przewodniczący obwodowego Ruchu, jeden z fundatorów Czernihowskiej „Proświty”, współtwórca niezależnej prasy.

Машинний переклад

Czy będzie pojednanie?

Doświadczyła okupacji Rosji, Polski, Rumunii i Węgier. Sąsiedzi-wrogowie przez stulecia szarpali Ukrainę. Zachodnia Ukraina witała Armię Czerwoną kwiatami, chlebem i solą. Ale zamiast oczekiwanej wolności otrzymała niewolę, represje i wojujący ateizm. Pojawiła się nadzieja na Niemcy. Jednak gdy 30 czerwca 1941 roku Stepan Bandera i jego rząd ogłosili Akt o odnowieniu Ukraińskiej Republiki Ludowej, Hitler wkrótce kazał aresztować Banderę i jego rząd oraz zażądał odwołania aktu. Trzy tysiące członków OUN zostało rozstrzelanych. Ale Stepan Bandera i jego współtowarzysze nie poszli na zdradę, dlatego wtrącono ich do obozu koncentracyjnego. Dlatego w październiku 1942 roku pierwsze oddziały UPA złożyły przysięgę wierności Ukrainie. Nierówna walka trwała do 1952 roku, a nawet dłużej. Ludzie, oszukani radziecką propagandą, wierzyli, a nieświadomi, nastawieni szowinistycznie, nadal wierzą, że UPA to wróg narodu. Ale odtajnione materiały służb specjalnych świadczą, że zbrodniczo działali nie żołnierze UPA, lecz organy represyjne Związku Radzieckiego. Ukraińska Armia Powstańcza walczyła za swoją ziemię i za to stawia się jej pomniki.

Машинний переклад

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

kraju oraz ich czyny, utwierdziła wiarę we własne siły, a co najważniejsze — wychowała plejadę liderów, którzy w nowy sposób wypełniają funkcje i zadania. Obserwując, jak zmieniła się na przestrzeni kilku lat okolica Makarowa, widzisz, że strategię rozwoju wspólnot, wynalezioną tutaj, należy położyć u podstaw budowy państwowej niepodległej europejskiej Ukrainy. Zdjęcie Hanny Oborskiej Julia Wasyliwna Peleszok

Машинний переклад

NIEOPALONY KRZEW

O rejonie makarowskim w obwodzie kijowskim obecnie mówi się i pisze niemało. Nic dziwnego — położony zaledwie kilkadziesiąt kilometrów na zachód od stolicy, jest najbardziej atrakcyjnym regionem inwestycyjnym. Jednak dziennikarzy „Słowa Proświty” zainteresował on z innego powodu swojej popularności. Ziemia makarowska od dawna znana jest ze swoich sławnych rodaków, znaczącego wkładu w narodowowyzwoleńczą walkę naszego narodu i wysokiej świadomości obywatelskiej mieszkańców. Zdjęcie Hanny Oborskiej Jewhen BUKET W Makarowie w 1651 roku w rodzinie kozackiego sotnika urodził się Danyło Tuptało — w przyszłości wybitny działacz cerkwi prawosławnej, zaliczony w poczet świętych Dymitr z Rostowa, autor fundamentalnego dzieła „Żywoty świętych”, jeden z twórców współczesnego ukraińskiego języka literackiego, spowiednik Iwana Mazepy, zesłany przez Piotra I w głąb Rosji. W ubiegłym roku mieszkańcy Makarowa uczcili pamięć swojego sławnego rodaka odsłonięciem majestatycznego pomnika świętego. Również główna świątynia dekanatu makarowskiego Patriarchatu Kijowskiego jest poświęcona imieniu Dymitra z Rostowa. Świątobliwy Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret tylko w tym roku już po raz czwarty odwiedził rejon makarowski, gdyż dzięki władzom rejonowym budowane są świątynie i odradza się duchowość na Makarowszczyźnie. Akcje przeciwko przeprowadzeniu reformy administracyjno-terytorialnej, Kierownik klubu krajoznawczego „Poszuk” Dina Netreba ogląda ekspozycję Makarowskiej Galerii Obrazów, zgodnie z którą rejon makarowski zostałby podzielony między sąsiednie rejony borodiański i fastowski, nazywa się tutaj „drugą rewolucją”. Mieszkańcy rejonu makarowskiego protestowali przeciwko reformie nie tylko w Makarowie, ale i w poszczególnych wsiach, wystawiając pikiety wzdłuż trasy żytomierskiej. 6 grudnia 2005 roku w rejonie makarowskim odbyło się referendum z inicjatywy obywatelskiej. Pytanie w biuletynie brzmiało: „Czy popierasz likwidację rejonu makarowskiego?”. W referendum wzięło udział ponad 76% wyborców, z czego 91,2% odpowiedziało negatywnie. Od tego czasu 6 grudnia w rejonie makarowskim obchodzony jest jako Dzień Jedności. Obecnie istnieniu rejonu już nic nie zagraża, a władze lokalne pod kierownictwem Wołodymyra Horbyka aktywnie realizują politykę państwową. O zasadach pracy i sukcesach tutejszych zarządców dziennikarzom „Słowa Proświty” opowiedział zastępca przewodniczącego Makarowskiej Rejonowej Administracji Państwowej ds. humanitarnych Ołeh Majstrenko: „Odrodzenie duchowości przyjęliśmy za podstawę naszej działalności, gdyż właśnie ziemia makarowska dała światu Danyłę Tuptałę. Podczas obchodów 85. rocznicy rejonu Makarów będzie witał relikwie Świętego, które będą przechowywane właśnie tutaj. Zdjęcie Anatolija Marczuka Na Dzień Niepodległości i jubileusz rejonu wydajemy za środki sponsorskie 12 książek. Wśród nich „Literacka Makarowszczyzna”, „Symbolika Makarowszczyzny”, „Historia miast i wsi Kijowszczyzny. Rejon makarowski”, „Hołodomor na Makarowszczyźnie”. Ustawiono już cztery kompozycje rzeźbiarskie ku pamięci ofiar Hołodomoru w Makarowie, Kołonszczynie, Sytniakach i Fasowej. Wkrótce planują otworzyć jeszcze dziesięć znaków pamięci. Niedawno rada rejonowa podjęła decyzję o nadaniu tytułu „Honorowy Obywatel Rejonu Makarowskiego” kompozytorowi Wiktorowi Stepurce, zasłużonej nauczycielce Ukrainy Hałynie Paszynskiej, zasłużonemu lekarzowi Ukrainy Kazimierowi Żurawskiemu, zasłużonemu pracownikowi rolnictwa Ukrainy, przewodniczącemu Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej Jurijowi Zabeli, zasłużonemu pracownikowi przemysłu Ukrainy Wołodymyrowi Artiuchowowi. Naszym zadaniem jest również, pracując z przewodniczącymi i radnymi rad wiejskich, dotrzeć do nich z potrzebą zmian. Rada rejonowa niemal jednogłośnie podjęła decyzję i zwróciła się do wszystkich rad osiedlowych i wiejskich z żądaniem natychmiastowego zburzenia pomników radzieckich wodzów i przywrócenia historycznych nazw ulic”. Przekonać się o efektywności pracy wspólnot wiejskich mogliśmy we wsi Kołonszczyna, podczas spotkania z przewodniczącą wsi Julią Pełeszok. Rada wiejska pod jej kierownictwem została zwycięzcą konkursu rejonowego. Julia Wasyliwna jest uczestniczką działań wojennych w Afganistanie, z wielką odpowiedzialnością podchodzi do swojej pracy. Niezależnie od tego, ilu ludzi przychodzi do niej ze swoimi pytaniami i sprawami, zawsze stara się rozwiązać ich problemy. Mieszkańcy Kołonszczyny szanują „swoją Julię” i twierdzą, że dla ich wsi nikt nigdy nie zrobił tyle dobrego, co Julia Wasyliwna w ciągu ostatnich dwóch lat. W latach 2007—2008 z inicjatywy Rady Wiejskiej w Kołonszczynie utworzono przedsiębiorstwo komunalne W rodzinnej wsi zasłużonego artysty Ukrainy Anatolija Marczuka, Kozyczance, gdzie minęło jego dzieciństwo, Anatolij stworzył bajkę. Jego posiadłość to dzieło sztuki: podwórze z rzeźbioną studnią i park rzeźb, mnóstwo kwiatów. Anatolij Petrowycz każdego lata zaprasza tutaj przyjaciół i kolegów na twórcze plenery, sympozja rzeźbiarskie, seminaria muzyczno-poetyckie. Plenery otrzymały nazwę „Letnie spotkania w posiadłości Marczuka”. Pięć lat temu Anatolij Marczuk zrealizował swoje dawne marzenie i stworzył w Makarowie galerię, obrazy do której zbierał przez 30 lat. Zaprezentowano tu prawie 100 obrazów osiemdziesięciu współczesnych ukraińskich artystów. Anatolij Marczuk jest stale w twórczym ruchu i poszukiwaniu. Otwiera wielu swoim rodakom możliwość dotknięcia sztuki, bycia bliżej tego, co duchowe i wieczne. Fotoreportaż Hanny OBORSKIEJ Kolaż Jewhena Buketa „Kołonszczyna-serwis”, które zajmuje się zaopatrzeniem w wodę i odprowadzaniem ścieków, przewozem ładunków, porządkowaniem wsi, wykonuje prace ziemne, świadczy inne usługi; utworzono służbę socjalną w ramach projektu Unii Europejskiej „Każdemu dziecku na Ukrainie”, która opiekuje się dziećmi z rodzin dysfunkcyjnych, udziela pomocy materialnej i psychologicznej; położono pięć kilometrów dróg o twardej nawierzchni; wyremontowano kapitalnie dom kultury, bibliotekę, pomieszczenia rady wiejskiej, szkołę, przedszkole; odnowiono księgozbiory biblioteczne; zakupiono nową pracownię komputerową; oczyszczono zbiorniki wodne i studnie; przeprowadzono oświetlenie uliczne; zatwierdzono herb, flagę i hymn wspólnoty terytorialnej; ustawiono znak pamięci dla uczczenia wszystkich mieszkańców wspólnoty, którzy zginęli w różnych czasach, znaki wjazdowe — kompozycje rzeźbiarskie według projektu zasłużonego artysty Ukrainy Mykoły Biłyka. Stale wspierane są materialnie zespoły artystyczne wsi — zespoły „Polisjanoczka” oraz „Berehynia”; budują cerkiew pod wezwaniem św. Jana Teologa. Ukraińska niepodległość odrodziła w rejonie makarowskim prastare zwyczaje i tradycje. Pomogła przypomnieć imiona bohaterów swojego

Машинний переклад

NIEOPALONY KRZEW NAJCIEMNIEJSZA NOC — PRZED ŚWITEM

Nadia KYRIAN Zdjęcia Hanny OBORSKIEJ We wszystkich czasach, w różnych miejscowościach i w różnych warunkach istniały ośrodki ukraińskiej kultury i duchowości. Tak, w Jasnohorodce jest to rodzina Syczenków: Petro Panasowycz, znany ukraiński pisarz, oraz jego żona Lidia Andrijiwna. Mieszkali w prostej wiejskiej chacie, którą Syczenkowie kupili w 1960 roku. „Chata drewniana, zewnętrzna powłoka ze smolistej sosny, z której budowano mieszkania na Polesiu (takie domy mogły stać po 300 lat)” — opowiada syn pisarza Jurij. W tej chatce bywali Maksym Rylski, Wołodymyr Małyk (Syczenko), kuzyn Petra Syczenki, Witalij Kułakowski, Wasyl Szewczuk, Wiktor Położij, Iwan Własenko, Anatolij Dawydow, Mykoła Olijnyk, Wasyl Skuratiwski, Ołeksandr Musijenko, Mykoła Fenenko (badacz ukraińskiej toponimiki, w szczególności roli nazw toponimicznych i nazw roślin w twórczości Szewczenki) oraz inni ciekawi ludzie. Tutaj Petro Panasowycz napisał przeważającą większość swoich utworów, z których wydano tylko część. Rejonowa administracja państwowa planuje otworzyć w tym pomieszczeniu rejonowe muzeum literackie. Gospodynią jest tutaj Lidia Andrijiwna, kobieta w bardzo podeszłym wieku (urodzona w 1921 roku). Przez uraz nogi jest teraz przykuta do łóżka, ale bardzo żwawa, mądra. Niezwykle ucieszyła się nowymi książkami wydawnictwa „Proświta”, które jej podarowaliśmy, śledzi współczesne życie literackie i kulturalne. Opowiedziała nam wiele ciekawych rzeczy, odpowiedziała na pytania. PRZYJAŹNIŁA SIĘ Z OLHĄ KOSACZ — Lidio Andrijiwno, jakie znajomości wywarły na Pani niezapomniane wrażenie? — Byliśmy blisko z rodziną Użwijów-Ponomarenków. Kiedy studiowałam w Kijowskim Instytucie Pedagogicznym (teraz imienia Drahomanowa, a wtedy — Gorkiego), przygotowywałam się w ich rodzinie do egzaminów. U nich było zimą zimno, a w akademiku jeszcze zimniej. Natalija Użwij — wspaniały człowiek. Jej siostra była bardzo przyjazna, a ojciec — łagodny z usposobienia, ja takich ludzi mało spotykałam. U nich zawsze ktoś gościł, ktoś jadł obiad… Pewnego razu na Boże Narodzenie zanieśliśmy im wieczerzę. Baliśmy się, bo wtedy to było zabronione. Natalija Mychajliwna nawet zapłakała, dziękowała nam, zaprosiła na wieczerzę. A obrus, pamiętam, biały jak śnieg, jeszcze barwinkowe wianuszki siostra Jewhena Porfyrowycza wyhaftowała. A kiedy mój mąż zachorował, to zdobywała nam deficytowe leki. Bardzo lubiliśmy zbierać grzyby, bo ich wtedy tutaj w lasach było mnóstwo. To takie piękno, że nie namalować i nie opowiedzieć! Zapraszaliśmy do siebie Ponomarenków, ale oni ciągle nie mieli czasu. To my zakonserwujemy słoiczek, na podarunek przywieziemy — ona tak dziękowała: „Toż to taki prezent!” Zawsze częstowali mnie, zapraszali w gości. Nigdy nie słyszałam, żeby o kimkolwiek złe słowo powiedzieli… Byłam znajoma z siostrami Łesi Ukrainki, Olhą i Isydorą. Pewnego razu weszłyśmy do nich w gości. Olha Petriwna poznała moją przyjaciółkę, zaprosiła nas na nocleg. Mieszkała z synem, oj jak ciężko! A Isydora — z córką. Potem ja niejednokrotnie odwiedzałam Olhę Petriwnę. Mieszkała na ulicy Owruckiej 16, na drugim piętrze. Chodziłam do niej pieszo z mojej wsi Koroliwki — za 70 kilometrów. Wtedy żadnego transportu nie było. Do szkoły ja również chodziłam za 7 kilometrów. Kiedy uczyłyśmy się z przyjaciółką na drugą zmianę, wracałyśmy po nocy i pewnego razu zabłądziłyśmy. Nasi rodzice chodzili nas szukać z latarniami. Olha Petriwna przejmowała się moim losem, chciała załatwić jakieś kursy, żeby mnie do Niemiec nie zabrali. Była bardzo gościnna. Ja czasem przynosiłam ze wsi słoiczek mleka, sera, fasolki czy jeszcze coś, to ona zawsze dzieliła to na trzy: mnie, sobie i synowi. Jakoś zjadłam nieświeży chleb z kasztanów i zatrułam się. Olha Petriwna przyprowadziła koleżankę, lekarkę, żeby mi pomogła. Kiedy poczułam się lepiej, zapytałam: dlaczego Pani wołała sąsiadkę, przecież sama ma Pani wyższe wykształcenie medyczne (Uniwersytet Petersburski)? Odpowiedziała, że medycy mają przekonanie: nie można samemu leczyć bliskich ludzi, bo będziesz się denerwować i obowiązkowo popełnisz błąd. Zatem, uważała mnie za bliską osobę. — Proszę opowiedzieć o twórczości Petra Panasowycza. Co on napisał, czy wszystko udało się wydać? — Początkowo wydali książeczki dla dzieci: „Kud-kudy?”, „Najsmaczniejsze jabłko”, „Podziękujmy ziemi”. Za tę ziemię mu się oberwało… — Toż dlaczego? — Pewnie nie temu dziękował. Trzeba było Komunistycznej Partii… A po ichniemu, za co dziękować ziemi? Właśnie po tej książeczce (1974 rok) przestali go drukować. Wtedy we dwoje z Witalijem Kułakowskim napisali dwie książki „Oj huk, maty, huk” oraz „Riky wychodiat z berehiw” — o hajdamackich przywódcach naszego kraju Mykycie Szwaczce, Iwanie Bondarence, Andriju Żurbie. Planowali trylogię — trzecią książkę „Witer z Chołodnoho Jaru” pisał sam. „Ponad połowa ojcowskich utworów nie została opublikowana — dodaje pan Jurij. — Marzę o wydaniu całego ojcowskiego dziedzictwa. Choć po tysiąc egzemplarzy albo i po pięćset. Ale wszystko, co warte uwagi”. — Czy sprawdziły się oczekiwania dotyczące niepodległości Ukrainy? — Częściowo. Wielkie osiągnięcie — to, co nazywamy wolnością słowa. To rozumieją wszyscy. Jednak są tacy, którzy myślą kategoriami kiełbasy. Wiele nadziei się nie sprawdziło. Petro Panasowycz, na przykład, na referendum o niepodległość w 1991 roku szedł jak na święto. A przed śmiercią rozczarował się. Źle, że w państwie nieład, wszystko sprzedają-kupują, panują pieniądze, a nie miłość i zgoda. Zanieczyścili ziemię, rzeki, jeziora. Biurokracja nadzwyczajna. Syn jedzie dwudziesty trzeci raz do rejonu, żeby rozwiązać jeden problem! Takiego nie było nawet za czasów radzieckich. Żeby zmienić sytuację, trzeba się zjednoczyć, poczuć się pełnowartościowymi ludźmi, postawić na miejscu tych, którzy rozgrabili naszą ziemię. W Byszowie rozmawialiśmy z aktywistką pomarańczowej rewolucji, 58-letnią Tetianą Krombet: — Pod koniec lat 60. i na początku 70. ubiegłego stulecia studiowałam w Kijowskim Instytucie Pedagogicznym. 22 maja, w dniu powtórnego pochówku Szewczenki, chodziliśmy pod jego pomnik. Wtedy po raz pierwszy usłyszeliśmy słowo „nacjonalista”, dowiedzieliśmy się, że to zabronione, zaczęliśmy się zastanawiać. Wcześniej nawet nie uświadamialiśmy sobie własnej tożsamości narodowej. A dziesięć lat później, podczas wiosennych wakacji, odbyło się spotkanie kolegów z roku. Umówiłam się z przyjaciółką, że powspominamy młodość i pójdziemy pod pomnik Tarasa. Przyszłam, a jej nie ma. Dzwonię do niej, pytam, dlaczego nie przyszła. Odpowiedziała, że przyniesiono jej importowaną sukienkę (a był to czas totalnego deficytu, zdobycie ładnej rzeczy było trudne), więc się spóźniła. Zapytała mnie: „A tam, przy pomniku, są ludzie?”. Odpowiadam: „Ludzi nie ma, tylko na każdej ławce siedzą z drewnianymi fizjonomiami, od razu widać, że kadebiści”. Nie zdążyłam dojechać do Byszowa, jak do mnie zadzwonili: „Następnego dnia (w poniedziałek) musicie stawić się w wydziale paszportowym w Makarowie”. Mówię: „U mnie z zameldowaniem wszystko w porządku, poza tym jestem w pracy”. — „Wam nic w pracy nie będzie, my ostrzeżemy. Tylko nie podnoście wrzawy wokół tego wezwania”. To mnie zaintrygowało. Czego ja tylko nie przemyślałam, zanim tam dotarłam! Podchodzi do mnie niezbyt rzucający się w oczy mężczyzna i zaprasza do środka. Pokazuje legitymację starszego porucznika KGB. Zaproponował, bym opowiedziała, gdzie byłam tego dnia, z kim się spotykałam. Ostrzegł, żeby nikt nie wiedział o tej rozmowie, musiałam nawet napisać oświadczenie. Widocznie telefon przyjaciółki był na podsłuchu, bo miała krewnych w RFN. Jeden z naszych kolegów z roku podszedł kiedyś do delegacji z Kanady, porozmawiał, więc go wezwali i sprawdzili całą korespondencję. Ponieważ przyjaciółka miała jego listy, musiała oddać całą korespondencję. A on zaczynał wszystkie listy tak: „Dzień dobry… Ślę ci pozdrowienia z kolebki ukraińskiej kultury, sławnego miasta Połtawy…”. To wystarczyło do wezwania. Przyjaciółka uspokoiła mnie, że nie trzeba przywiązywać wagi do tego wezwania. Opowiedziałam o tym niektórym osobom. Po tym miałam rewizję. Jedyną rzeczą, którą skonfiskowali, była książka Dmytra Jawornyckiego. Ale przesłuchiwano też moje przyjaciółki, dzwoniono do Borodianki, do kuratora naszego rejonu. Wszystko to wywarło na mnie przygnębiające wrażenie, nie spodziewałam się czegoś takiego. Myślałam: „Jeśli ja jestem wrogiem ludu, to kim w takim razie jest lud?”. To było w 1983 roku, w czasach Andropowa. Do tego doszły kłopoty rodzinne, zmarła matka… Wtedy jeszcze skrytykowałam lekcję o Leninie. Więc dyrektorka, która wsadziła ręce do szkolnego magazynu z internatu (wtedy pracowałam w szkole z internatem), zarzuciła mi, że występuję przeciwko Leninowi. Kiedy zaczęło się odrodzenie (dla mnie było to jak rehabilitacja psychologiczna), brałam udział w wyborach prezydenckich najpierw jako obserwator, w drugiej turze jako korespondent gazety „Nasza Ukraina”, w trzeciej jako sekretarz. Podczas pomarańczowej rewolucji zobaczyłam młodych i pięknych ludzi, na których grożono wypuszczeniem czołgów. Postanowiłam więc, że pojadę tam choćby dla liczby — swoje już przeżyłam. Julia Tymoszenko wzywała wtedy: „Nie leżcie na kanapach przed telewizorami, tylko wychodźcie na ulice”. Tak trafiłam na Majdan. Kiedy zanurzyłam się w ten tłum ludzi, strach minął, zaśpiewałam razem ze wszystkimi Hymn Ukrainy. Po tym napisałam wiersz: Na Majdan idę, jak do Komunii. Duch mój tu wznosi się z ciemności. To takie, uwierzcie mi, szczęście: Wolnymi poczuć się ludźmi! Wolnymi od mroku obłudy, Pajęczynę strachu rozerwać, Oddychać zacząć pełną piersią, Hymn swój ukraiński zaśpiewać. Wydaje mi się, że narodowy duch odradza się w każdym pokoleniu, jak czarowny ptak Feniks, dlatego stłumić samoświadomość ukraińskości nie uda się nikomu. Kiedy nowa władza przystąpiła do pracy, zachowała się niezdecydowanie — nie wykonała tego, co obiecała. Przepuściła moment. Wtedy można było zrobić tak, jak w republikach nadbałtyckich, w Polsce. Ale nie wyszło. Uważam, że miałam szczęście, bo dzieciństwo minęło bez plastikowych butelek, torebek. Było czyste środowisko. Szłam ścieżką przez pole, wiatr gonił fale w życie, powietrze migotało jak miraż, skowronek trzepotał nad głową, nie śmierdziało środkami chemicznymi… Teraz rozumiem, że to właśnie było szczęście. Czyści byli ludzie. Nie słyszeliśmy przekleństw. We wsi tylko jeden wujek używał niecenzuralnych słów — był to były partyzant z oddziału Kowpaka. Często pijany walał się po ziemi. To, co dla nas było dzikie, stało się normą. Śmieci na ulicach, śmieci w języku, śmieci w myślach (mówią jedno, a robią drugie). Dawniej ludzie żyli przeważnie w jednym miejscu, swoich znali od dzieciństwa, bali się przynieść wstyd swojemu rodowi. A teraz narozrabiał w jednym miejscu — ruszył w inne. Kiedyś zapytaliśmy dziadka: kiedy lepiej było żyć — teraz czy za cara? Dziadek pomyślał i odpowiedział: za cara, bo był porządek. Co powiedziałby dzisiaj?.. — Czy będą zmiany na lepsze, jak pani uważa? — Mówią, że najciemniejsza noc bywa przed świtem. Czyżbyśmy musieli upaść, żeby zrozumieć, że tak żyć nie można? Dalej spadać nie ma dokąd, trzeba już się podnosić. Musimy się doskonalić, bo po co wtedy żyć...

Машинний переклад

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Byszowski skarbiec

...wać w szkole. Jako patriota postanowił zajmować się historią nie z książek, lecz badając i zachowując zabytki przeszłości. Wkrótce, w 1983 roku, powstało muzeum chwały bojowej, a na początku lat 90. zostało przekształcone w muzeum historyczno-krajoznawcze. Entuzjazm i pragnienie Walerija Obuchowskiego, by zachować historię rodzinnego miasteczka oraz część historii Ukrainy, od ponad dwudziestu pięciu lat pomagają wszystkim chętnym poznawać dawne czasy. Obecnie w muzeum znajduje się ponad tysiąc eksponatów. Dyrektor zaznacza, że te przedmioty pozwalają prześledzić łańcuch pokoleń. Kozackie fajki, bojowe topory, noże z okresu Rusi Kijowskiej to duma muzeum, podobnie jak dokumenty z XVII wieku i fotografie z początku XX stulecia. W muzeum przechowuje się przedmioty żydowskiej diaspory Byszowa, dawne ikony prawosławne, wyszywanki oraz wyroby garncarzy minionych stuleci. Lecz, niestety, nie wszystko w rzeczywistości jest tak piękne i samodzielne, jak na stendach. Za władzy radzieckiej obowiązywało zalecenie organów oświaty i kultury, by w każdej szkole tworzyć muzea chwały bojowej. Miało to niby zachęcać do pracy, jednak kierunków krajoznawczego, codziennego i etnokulturologicznego w muzeum nie rozwijano. Obecnie pojawił się inny problem: administracja obwodowa podjęła uchwałę o ochronie zabytków architektury, lecz pozostało to tylko na papierze. „Niestety, dziś brakuje środków, państwo stoi z boku poszczególnych inicjatyw. Krajoznawstwo to inicjatywa idąca od ojca i matki, a teraz jego propagowanie dla wychowania i nauczania jest bardzo trudne, ponieważ na poziomie rejonu i państwa jest zbyt mało wsparcia” — zaznacza dyrektor muzeum.

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Ukraińcy na świecie

— Walentyno Andriiwno, co obudziło Pani świadomość narodową? — Urodziłam się w Odessie podczas wojny, wychowywałam się w domu dziecka. Uczyłam się w języku ukraińskim. Wtedy nie przywiązywałam do tego szczególnej wagi. Pasjonowałam się muzyką, nauczyłam się grać na bajanie. Wstąpiłam do Odeskiego Konserwatorium. Zdobyłam specjalność dyrygenta muzyki symfonicznej. Na trzecim roku postanowiłam pojechać studiować muzykę do Leningradu — właśnie tam uczył się mój ulubiony profesor. Po ukończeniu konserwatorium w 1969 roku zaproszono mnie do pracy w Czelabińsku. Byli tam przedstawiciele różnych narodowości. Graliśmy także muzykę ukraińską. Ale moja świadomość narodowa jeszcze drzemała. Pewnego razu, podczas gościnnych występów w Magnitogorsku, wracałam po spektaklu i usłyszałam, że w jednym z domów ludzie śpiewali ukraińskie pieśni. Nadija ONYSZCZENKO, m. Niżyn Obszerną pracę „Ukraiński nekropol Sankt Petersburga” Tetiana Lebedyńska poświęciła rodzicom – ukraińskiemu poecie Mykole Szpakowi i Zinaidzie Horbatenko-Szpak. Dar godny. Ilustrowane wydanie opracował kijowski wydawniczy dom „Stylos”, wykonując je w wykwintnej poligrafii. Według niego jest ono szczególnie aktualne w obecnych czasach, kiedy odrodziło się zainteresowanie nekropoliami jako zjawiskiem dziedzictwa historycznego, kiedy narody, które przez długi okres żyły na jednej przestrzeni geopolitycznej, zaczęły pilnie przyglądać się własnym korzeniom, badać swój wkład we wspólną historię tej przestrzeni. Nekropoliznawstwo jako dziedzina badań historycznych przez ponad pół wieku na obszarze byłego ZSRR nie rozwijało się z przyczyn ideologicznych. Dopiero w latach 90. ten temat aktywnie podjęła w niepodległej Ukrainie Ludmiła Procenko, dzięki której staraniom Cmentarzowi Łukianiwskiemu w Kijowie nadano status memorialnego. Tetianę Lebedyńską, kandydatkę nauk filozoficznych, docenta, członkinię Związku Pisarzy Ukrainy, kawalerkę Orderu Księżnej Olgi III stopnia, Ukrainkę, która studiowała we Lwowie i mieszka w Sankt Petersburgu, niepokoi stan ukraińskiego nekropolu w dawnej północnej stolicy Imperium Rosyjskiego. Przez wiele dziesięcioleci Ukraińcy przyjeżdżali tu, pracowali, tworzyli, a dla wielu z nich ta ziemia stała się wiecznym schronieniem. Zdecydowana większość grobów i pomników jest zaniedbana, nadal popadają w ruinę i niszczeją – pisze autorka we wstępie. Na końcu badania zamieszczono wykaz pochowanych, których groby znajdowały się na zniszczonych cmentarzach. Podano także pochowanych, których nie udało się odnaleźć. A wydanie rozpoczyna się opisem Cmentarza Smoleńskiego, gdzie pierwszym oznaczono grób mojego zem-

Машинний переклад

Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

Оригінал українською · переклад оновлюється

ПІСНЯ НЕ МАЄ КОРДОНІВ

Життя української діаспори, її активність, життєздатність залежить від подій, які відбу+ ваються в Україні. Здобуття незалежності 1991 року, Помаранчева революція 2004+го і під+ йом народного духу, який простежувався в ці роки, пробудив до активного життя багатьох українців діаспори. Яскравий приклад — доля українки з рідкісною для жінок професією валторністки Валентини Блащук. Вона — заслужена артистка Росії, внесена до Всесвітньої української енциклопедії як му+ зикант і пропагандист української культури. Представник талановитої плеяди музикантів Одеської та Петербурзької валторнової школи. Постійно виступає в Росії та в Україні, неод+ норазово була на гастролях у Швеції, Фінляндії, Іспанії, Англії, Голландії, Німеччині, Болгарії. Грає твори в обробці українських класиків: М. Лисенка, Б. Лятошинського, М. Леонтовича, Г. Цицалюка та українські народні пісні. Брала участь у фестивалях “Червона рута”, “Всі ми діти твої, Україно” та ін. Вона — голова Петербурзького фонду української культури, веде ак+ тивну громадську роботу, учасник І—IV Всесвітніх конґресів українців. Нещодавно відзначила 40+річчя своєї творчої діяльності й 17+річчя — в українській культурі. 1991 року в залі Ленін+ градської консерваторії вперше організувала концерт “Музика України” і відтоді працює над цим постійно. Відчула себе справжньою українкою саме 1991 року. Про це ми й розмовляли. Це було одне з найсильніших вра' жень, перший дзвіночок. Після цього я деякий час жила в Німеччи' ні, потім у Ленінграді. Після здобуття Україною неза' лежності відвідала Одесу і позна' йомилася там з Володимиром Се' рантом, активним рухівцем. Він на' вернув мене до рідної землі, мови, культури. Запросив до Львова. По телебаченню почула Соломію Кур' банович, яка співала “Боже вели' кий, єдиний, нам Україну храни…” Навіть тепер, коли розповідаю, у мене сльози на очах. Через місяць повернулася до Петербурга зовсім іншою. Почала шукати українське товариство — ледве знайшла. Вже через кілька місяців орга' нізувала перший свій концерт “Музика України”. Мене підтрима' ло багато співаків Маріїнського театру. Ми грали тріо валторн (за' мість бандур). Відтоді, з 1991 ро' ку, ми не забували свого народу, рідної мови. ляка з Чернігівщини, уродженця Борзни Михайла Івановича Анто' новського (1759—1816), письмен' ника, історика, перекладача. Він працював у Публічній бібліотеці Санкт'Петербурга (1796—1810). Автор “Истории о Малой России” (1799). Підпис під фотографіями мо' гил родини Домонтовичів пові' домляє, що чиновник Іван Георгі' йович народився 1781 р. у селі Кудрові Сосницького повіту Черні' гівської губернії, помер 23 січня 1854 р. Так само, як і нагородами за бездоганну службу, пишався успадкованим гербом за поход' женням від генерального судді Війська Запорозького Івана До' монтовича. Це був дід першої жін' ки'посла О. М. Коллонтай. Могила може багато розповіс' ти справжньому досліднику. Автор розкриває родовід видатного фло' товодця Павла Нахімова, чий пра' прадід Тимофій був запорозьким козаком. Прадід Мануйло дослу' жився до сотника. Батько Степан Михайлович за часів Катерини ІІ отримав звання майора. На цьому кладовищі було впер' ше поховано Тараса Григоровича Шевченка. Пам’ятник втрачено, і лише 1989 року встановлено ме' моріальний камінь. Тетяна Миколаївна гаряче і справедливо нарікає на те, що ци' ми могилами не опікується сьогод' ні Україна. У вересні 2007 року Тетяна Ле' бединська стала одним з авторів фотовиставки “Український некро' поль Санкт'Петербурга” у Націо' нальному музеї Тараса Шевченка в Києві, на якій було представлено велику частину матеріалів, зібра' них у книжці “Український некро' поль Санкт'Петербурга”. У 500 фотознімках зафіксував Українську Пальміру співавтор ви' дання Петро Тарасенко, художник, фотомайстер, автор трьох фото' виставок, присвячених українсько' му Петербургу, оформлювач кни' — Що робите в Петербурзі на українській ниві? — Щороку в березні допомагаю організовувати вечори Тараса Шевченка в Академії мистецтв, я режисер цих концертів. Організувала український хор “Сузір’я”, знайшла великого енту' зіаста професора М. Романов' ського, який завжди любив україн' ську пісню. Навіть в Азербайджані організував капелу, яка розспіву' валась на українських мелодіях. Коли професора не стало, хором керував його учень. Колектив брав участь у заходах, присвячених Та' расу Шевченку, Лесі Українці, Ва' силеві Стусу, Миколі Лисенку, Гу' лаку'Артемовському, композито' рам та поетам української діаспо' ри. Ми започаткували концерти до Дня незалежності України. Але роботи ще непочатий край. Мрію, щоб тут, у Петербурзі, прово' дились дитячі фестивалі, щоб діти згадували українські пісні, щоб пор' жок, календарів з іс' торії зв’язків Украї' ни і Росії. Його світ' лини вдало ілюстру' ють наукові дослід' ження. У некрополі майстрів мистецтв Олександро'Нев' ської лаври похова'-но Юрія Федорови' ча Лисянського (1773—1837), ко' мандира шлюпа “Нева” під час пер' шої російської нав' колосвітньої подо' рожі. Уперше приїхав' ши до Ніжина, Тетя' на Лебединська по' бачила пам’ятник Лисянському неподалік церкви Іо' анна Богослова, де священиком служив батько мореплавця. А в му' зеї рідкісної книги бібліотеки Ні' жинського держуніверситету імені Миколи Гоголя їй показали карту, яку подарував Лисянський, з поз' наченим на ній рідним містом. А Тетяна Миколаївна подарувала свою книжку, в якій читаємо про поховання на Волковському пра' вославному цвинтарі в музеї'нек' рополі “Літераторські містки” ви' пускника Ніжинського ліцею, това' риша Тараса Шевченка Олексан' дра Степановича Афанасьєва' Чужбинського. В Олександро'Нев' ській лаврі поховано Олександра Андрійовича та Іллю Андрійовича Безбородьків — засновників Ні' жинської гімназії вищих наук. Уже втрачено могилу випускника цієї гімназії, однокашника Миколи Го' голя Петра Григоровича Редькіна (1808—1891) — юриста, студента етико'політичного відділення Мос' ковського університету, який у Берліні слухав лекції Гегеля. У 1860'х він упродовж трьох років був ректором Санкт'Петербур' зького університету. Не знайшла авторка й поховання Миколи Пав' трети українських композиторів ви' сіли в консерваторіях. І ще хочу, щоб у Санкт'Петербурзі пройшов фести' валь “Червона Рута”, адже наша ук' раїнська пісня не має кордонів. Українська культура навіть у Санкт'Петербурзі має значний вплив на російську. Тут 20 років діяв у Маріїнському театрі видат' ний композитор Семен Гулак'Ар' темовський, кілька років діяв ук' раїнський театр. У військово'ме' дичній академії, яку заснували ук' раїнці, багато національних вис' тав. Якби детально описати укра' їнський Петербург, вийшов би не один том. — Які Ваші мрії на майбутнє? — Хотілося б, щоб нам більше допомагала Українська держава, щоб діаспора була більш згуртова' ною й об’єднаною, адже разом можна зробити значно більше. Спілкувалася Надія КИР’ЯН ловича Гребінки (1820—1880), брата Євгена Гребінки — архітек' тора, академіка Санкт'Петербур' зької академії мистецтв, одного з ініціаторів і авторів масової забу' дови міста, який, цілком вірогідно, навчався в Ніжині, як і його брат. Поїздка в наше місто на запро' шення директора Центру гумані' тарної співпраці з українською ді' аспорою Валентини Сидоренко надихнула Тетяну Лебединську на спільний проект — наукову конфе' ренцію “Ніжинський Санкт'Петер' бург”. Її підтримав проректор з на' укової роботи та міжнародних зв’язків Олександр Мельничук. Ад' же ніжинські випускники у ХІХ сто' літті склали потужну українську ді' аспору в Санкт'Петербурзі. Мож' ливо, задуманий проект змусить місцевих істориків і краєзнавців, музейних працівників, студентів активно вивчати ніжинський нек' рополь. Тетяна Миколаївна пропонує лауреатам Національної премії імені Тараса Шевченка започатку' вати традицію віддавати частку премії на підтримку шевченків' ських місць, українських пам’яток у Санкт'Петербурзі, в інших містах.
Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗

NASZE WIĘZI BĘDĄ SIĘ UMACNIAĆ

Na pytanie o pracę z ukraińską diasporą Petersburga odpowiedział Wasyl Bojeczko, kierownik wydziału ds. zagranicznego ukraińskiictwa. — Wasylu Dmytrowiczu, z jakimi organizacjami społecznymi Petersburga współpracujecie? — Petersburg, obwody leningradzki, murmański i archangielski oraz Republika Karelii należą do północno-zachodniego regionu Federacji Rosyjskiej, gdzie według szacunków ekspertów żyje około 1,2 mln obywateli ukraińskiego pochodzenia. W samym Petersburgu i obwodzie jest ich ponad 200 tysięcy. W mieście aktywnie działa organizacja społeczna „Ukraińska Narodowa Autonomia Kulturalna Petersburga”. Spośród innych organizacji najaktywniej dają o sobie znać ukraińskie zrzeszenia terytorialne (ziemlaczestwa), a takich w mieście jest siedem. Najprężniejsze z nich to Romeńskie, Połtawskie, Winnickie i Doniecki. Istnieje także związek biznesowy na zasadzie narodowej — partnerstwo niekomercyjne „Klub Biznesowy «Ukraina — Petersburg»”, które aktywnie realizuje nie tylko projekty komercyjne, ale także kulturalne. Stosunek rosyjskich organów władzy do ukraińskich organizacji społecznych można scharakteryzować jako neutralnie-pozytywny. Organizacje mają niewielkie wsparcie finansowe z budżetu, a ich pomaga się w realizacji projektów kulturalnych i społecznych. — Czy Ukraińcy mają możliwość nauki języka ojczystego? — W regionie, niestety, obecnie nie istnieje żadna szkoła z wykładowym językiem ukraińskim w zakresie przedmiotów państwowych. Fakultatywnie język ukraiński uczy się w Ukraińskiej Szkole Niedzielnej im. Feodozji Kowal przy Niezależnej Organizacji „Klub Biznesowy «Ukraina — Petersburg»” oraz w miejskiej szkole nr 595. Na Państwowym Uniwersytecie w Petersburgu, na wydziale filologii słowiańskiej, rozpoczęto naukę języka ukraińskiego jako obcego. — Jaką pomoc Ukraina udziela swoim zagranicznym rodakom? — Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy jest dysponentem środków programu budżetowego „Działania na rzecz wspierania związków z Ukraińcami, którzy mieszkają poza granicami Ukrainy”. Łączna kwota jego środków wynosi 15 mln hrywien. W tym roku zaplanowano wsparcie dla prawie 1000 przedsięwzięć w 43 krajach świata. Największą uwagę przywiązuje się do wspierania ukraińskich szkół sobotnich i niedzielnych (zakup ukraińskich bibliotek, środków technicznych do nauki, strojów narodowych itp.). W 33 krajach i w Rosji prowadzimy międzynarodową akcję „Niegasnąca świeca” ku czci ofiar Hołodomoru 1932–1933. Udzielamy wsparcia finansowego petersburskim czasopismom „Kobzar”, „Ukraińcy i Petersburg”. — Jakie działania zaplanowano na ten rok? — W tym roku, oprócz akcji „Niegasnąca świeca”, w mieście Szlisselburg w obwodzie leningradzkim zaplanowano postawienie pamiątkowego znaku ukraińskim kozakom — budowniczym Kanału Ładoskiego. Dla diaspory w 43 krajach, w tym również dla Petersburga, zaprenumerowano gazety „Ukraina Młoda”, „Dzień” i „Literaturna Ukraina”. Tradycyjnym stał się festiwal kultury ukraińskiej „Ukraińska wiosna Petersburga”, który odbywa się co roku w maju i cieszy się dużym powodzeniem. Mam nadzieję, że nasze związki z każdym rokiem będą się umacniać i napełniać nową treścią.

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ПАМ’ЯТЬ

Serhij SZEWCZENKO, zasłużony dziennikarz Ukrainy Od 2 do 11 sierpnia odbyła się podróż delegacji ukraińskiej społeczności do Republiki Karelii oraz na Wyspy Sołowieckie (obwód archangielski Federacji Rosyjskiej) w celu udziału w międzynarodowych dniach pamięci ofiar represji politycznych. Po raz drugi taka pielgrzymka odbywa się przy wsparciu państwa — w wykonaniu Dekretu Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki „O środkach w związku z 70. rocznicą Wielkiego Terroru — masowych represji politycznych lat 1937–1938”. Dekret wydano w celu wsparcia inicjatywy społecznej na rzecz należytego uczczenia pamięci represjonowanych, zwrócenia uwagi społeczeństwa na tragiczne wydarzenia w historii Ukrainy, wywołane gwałtownym wprowadzaniem komunistycznej ideologii, odrodzenia pamięci narodowej oraz utwierdzenia nietolerancji wobec jakichkolwiek przejawów przemocy wobec ludzkości. Sam głowa państwa, jak wiadomo, w lipcu tego roku również odwiedził archipelag białomorski. Organizatorem sierpniowej podróży do północnych miejsc pamięci jest Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej, któremu przewodniczy Ihor Juchnowski. Do uformowania składu uczestników zaangażowano stowarzyszenia społeczne „Memoriał” imienia Wasyla Stusa oraz Ogólnoukraińskie Towarzystwo Więźniów Politycznych i Represjonowanych. Delegacja liczyła ponad 30 osób. Prawie jedna trzecia składu to byli więźniowie polityczni lub ich krewni. Kolejna jedna trzecia to członkowie stowarzyszeń „Memoriał” i „Proświta”. Udział wzięli także badacze tragedii sołowieckiej: laureat Nagrody Szewczenkowskiej pisarz Łeonid Czerewatenko, laureat nagrody imienia Iwana Franki w dziedzinie działalności informacyjnej publicysta Serhij Szewczenko, historyk Roman Podkur. Wśród delegatów byli: córka represjonowanego przewodniczącego Ukraińskiej Głównej Rady Wyzwoleńczej Natalia Osmak, duchowny Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego ojciec Pawło, kobziarz Witalij Moroz, poetka z Ługańszczyzny Antonina Łystopad, członek Ogólnoukraińskiego Związku Weteranów Jewhen Łupakow, przewodniczący Kijowskiego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych Hryhorij Kucenko, członkini zarządu Kijowskiego Miejskiego Związku Towarzystwa „Proświta” Zoja Hołota, lekarz Mykoła Sywak. W wydarzeniach wzięli udział: prezydent Ogólnoukraińskiej Fundacji Charytatywnej „Dziennikarska Inicjatywa”, przewodnicząca komitetu Parlamentu Obywatelskiego Kobiet Ukrainy Ludmyła Mech, dziennikarze Emma Babczuk, Olha Skotnikowa, Wołodymyr Bezhaszniuk, Ołeksej Hawrysz. Do delegacji dołączyli aktywiści z obwodów: z Iwano-Frankiwska — Rusłan Kocaba, z Łucka — Petro Krysztalski, ze Lwowa — Serhij Łaszczenko, z Winnicy — Wałerij Szczerbań, z Doniecka — Ołeksandr Bukałow, z Charkowa — Natalia Babycz, z Połtawy — Ludmyła Kałasznyk, z Kijowa — Switłana Zajec, Wiktor Kułynycz, Adolf Kondracki, Stanisław Panteluk oraz z obwodu kijowskiego — Jurij Borysiuk. Kierownik delegacji — naczelnik wydziału UIPN Ołeksandr Połonski; pomagała mu główna specjalistka wydziału instytutu Iryna Bołtasowa. robotników i chłopów, oskarżonych o tak zwane kontrrewolucyjne zbrodnie. W wiecu i panichidzie przy kozackim krzyżu, składaniu wieńców i kwiatów wzięli udział Konsul Generalny Ukrainy w Sankt Petersburgu Mykoła Rudko, dawni przyjaciele Ukraińców — poszukiwacz Jurij Dmitrijew, zastępcy przewodniczącego zarządu „Kaliny” Andrij Łytwyn i Ołeh Misiliuk z Pietrozawodska, dyrektor Muzeum w Miedwieżjegorsku Serhij Kołtyrin i inni. Ukraińcy przywieźli prezenty, książki, suweniry. Ołeksandr Połonski wręczył podziękowania Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej kierownikom towarzystwa „Kalina”, Muzeum w Miedwieżjegorsku, a także badaczom. Wołodymyr BEREŻOK, członek Proświty Już po raz czwarty na małej ojczyźnie wybitnego pisarza i myśliciela Pantełejmona Kulisza, we wsi Woroniż, która znajduje się w rejonie szostkińskim obwodu sumskiego, odbyły się Czytania Kuliszowskie. Aktywny udział w nich wzięli naukowcy, pisarze, członkowie Proświty, władze lokalne, Ziemiaństwo Sumskie w Kijowie, stołeczni pisarze Ołeksandr Szuhaj, Antonia Cwit, Mychajło Szewczenko. Ziemię czernihowską, gdzie pochowano Pantełejmona Kulisza i jego żonę Hannę Barwinok, reprezentowali członkowie „Proświty” — zasłużona nauczycielka Ukrainy Inessa Wahnadze oraz autor tych słów. Święto rozpoczęło się od wizyty w muzeum Kulisza, które zostało otwarte przed dwoma laty przy Szostkińskiej Centralnej Bibliotece Miejskiej. Ta placówka prowadzi znaczącą pracę na rzecz uczczenia pamięci wybitnego rodaka. Naukowcy, krajoznawcy prezentują

Машинний переклад

Сторінка · с. 11сторінка оригіналу ↗

POKŁON PAMIĘCI KULISZA

Delegacja z Ukrainy. Od cerkwi Pokrowskiej na stołecznym Podolu, gdzie pielgrzymi pomodlili się przed rozpoczęciem dalekiej podróży, trasa wyjazdu autokarem wiodła przez terytorium Białorusi, Sankt Petersburga, Pietrozawodska, Miedwieżjegorska, Kiem. Po raz pierwszy tak dużą grupą Ukraińcy odwiedzili cmentarz Lewaszowski w pobliżu Petersburga. Tam, podobnie jak w Bykowni pod Kijowem, w latach represji grzebano zamęczonych. Z miejscem pamięci, a także z działalnością petersburskiego centrum naukowo-informacyjnego „Memoriał”, delegację zapoznali jego aktywiści — kierownik Irina Flige, Mykoła Sokołow, Tetiana Morgaczowa. Przedstawicielom organizacji społecznych członkowie „Memoriału” przekazali nowe wydania dotyczące historii Gułagu. W stolicy Karelii gości, którzy przyjechali w wyszywankach, pod narodowymi flagami, powitali rodacy z republikańskiego towarzystwa kultury ukraińskiej „Kalyna”, któremu od wielu lat przewodniczy Łarysa Skrypnykowa. Aktywiści „Kalyny” w 2004 roku, przy wsparciu światowej społeczności ukraińskiej, ustawili w uroczysku Sandarmoch (rejon miedwieżjegorski) granitowy pomnik — trzy-metrowy kozacki krzyż z napisem „Zabitym synom Ukrainy”. Właśnie tam, w głuchym zakątku za Jeziorem Oneskim, w okresie Wielkiego Terroru stracono tysiące ludzi, wśród nich — 1111 więźniów więzienia sołowieckiego. W rozstrzelanym etapie byli przedstawiciele ukraińskiej elity intelektualnej — artyści, uczeni: Łeś Kurbas, Mykoła Zerow, Mykoła Kulisz, Wałerian Pidmohylny, Stepan Rudnycki, Matwij Jaworski. Tam rozstrzelano również znanych działaczy państwowych — Mychajła Połoza, Mykołę Lubynskiego, duchownych, badacza Jurija Dmitrijewa, dyplomatę Mykołę Rudźka, publicystę Serhija Szewczenkę. Członkowie delegacji zajechali, podobnie jak rok wcześniej, do osady Powieniec, gdzie obejrzeli budowle Kanału Białomorskiego, którego budowa pochłonęła życie prawie 100 tysięcy ludzi. Ukraińcy wzięli udział w wiecu i nabożeństwach na wyspach, do których w nocy z 5 na 6 sierpnia dotarli z Kiem kutrem. Wydarzenia tradycyjnie przeprowadzono w osadzie Sołowieckiej i na Górze Sekirnej, gdzie w cerkwi Wniebowstąpienia znajdował się męski izolator karny (tam również dokonywano egzekucji). W wiecu i panichidach przy kamieniu sołowieckim oraz krzyżu wotywnym, znajdującym się na dawnym cmentarzu osadowym, wzięli udział przedstawiciele struktur państwowych, organizacji społecznych, duchowni z różnych krajów. Proświcianin, kobziarz Witalij Moroz, wykonał przy krzyżu ukraińskie pieśni (wśród nich „Słyszysz, bracie mój…” — pieśń, którą śpiewali więźniowie sołowieccy, gdy ktoś z rodaków-Ukraińców umierał w niewoli). Razem z rosyjskim uczestnikiem wiecu Witalij zawiązał na krzyżu wyszywany ręcznik — pamięć o rodakach, którzy przyjęli na katordze męczeńską śmierć. Od Ukrainy na wiecu wystąpili donieczczanin Ołeksandr Bukałow, kijowianki Natalia Osmak i Zoja Hołota. Ojciec Pawło odprawił litię. Przedstawiciele ukraińskiej delegacji zgodnie z tradycją wszystkich poczęstowali korowajem. Obowiązkowym punktem programu na archipelagu jest zwiedzanie Kremla Sołowieckiego. W klasztorze za czasów cesarzowej Katarzyny II przez ćwierć wieku trzymano w więzieniu ostatniego koszowego atamana Siczy Zaporoskiej Petra Kałnyszewskiego. Próbę kozak wytrzymał i odszedł do wieczności jako 112-latek. Na wyspie został pochowany. Do nagrobka i pomnika atamana nasi rodacy tradycyjnie przynoszą kwiaty, wiozą z Ukrainy garście ojczystej ziemi, a także koniecznie odwiedzają celę Petra Kałnyszewskiego. Z pielgrzymami spotkała się Olga Boczkariowa, pracownica muzeum, która opowiedziała o historii wysp, przeprowadziła wycieczki na Górze Sekirnej i w Kremlu Sołowieckim. Goście mieli okazję obejrzeć wybitne zabytki przyrodnicze i historyczno-kulturowe Sołowek, odwiedzić muzeum z eksponatami z czasów Gułagu, wykąpać się w Świętym Jeziorze przy murach kremla, a śmiałkowie — zanurkować w Morzu Białym. Regularne wyjazdy do Sandarmochu i na archipelag rozpoczęły się w 1997 roku — od czasu, gdy karelsko-petersburska ekspedycja poszukiwawcza odnalazła w lesie tajne miejsce masowych egzekucji represjonowanych. Koordynatorem (na zasadach społecznych) siedmiu wyjazdów Ukraińców był były więzień polityczny Wasyl Owsijenko. Razem z nim północne kraje odwiedziły dziesiątki naszych rodaków, w szczególności Nadija Switłychna, Ołena Hołub, Mykoła Małyszko, Taras Kompanyczenko, Ołeksandr Riabokrys, Wachtang Kipiani, Mykoła Stratiłat, Jarosław Tynczenko, Mychajło Tkaczuk. Wyruszali za koło podbiegunowe potomkowie represjonowanych „sołowczan”: Weniamin Trochymenko (USA), Tetiana Kruszelnyćka, Wałentyna Bowsuniwśka, Stanisław Wołkow. Ponad dwieście mieszkańców wszystkich regionów kraju i bracia z zagranicy byli na pielgrzymkach, tworząc swoiste nieformalne towarzystwo „Ukraińskie Sołowki”. Wyjazdy w dni pamięci relacjonują Narodowa Kompania Telewizyjna, Światowa Służba Radia „Ukraina”, wydania internetowe, prasa drukowana, w szczególności gazety Wspólnoty Pracowników Wydawnictw Informacyjnych Ukrainy. Pisarzowi stało się wielkie święto folklorystyczne pod gołym niebem — przy rzece, na czarujących łąkach. Tutaj wystąpili artyści i amatorskie zespoły folklorystyczne z Sumszczyzny.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

…uczyć się swojego języka. Gdybym z nimi rozmawiał dłużej, to może bym go też się nauczył. Ale wkrótce przerzucono mnie do nowej strefy nr 37. Utworzono ją po likwidacji obozów na Mordowii, bo zdarzały się przypadki, że tam przyjeżdżali korespondenci zza granicy. Dorzucą pieniędzy – i zdjęcia gotowe. Jakiej władzy by się to spodobało? Postanowiono przenieść mordowskie ogrodzenie z drutem kolczastym na Ural: tam tak łatwo się nie dojedzie. W nr 37 spotkałem wreszcie chłopaków, których przewieziono z Mordowii. Musiałem wziąć na siebie pewną odpowiedzialność za sytuację w tamtym obozie… — Co ma Pan na myśli? — Różnymi sposobami przekazywałem informacje o nowej strefie. Miałem całkiem legalny sposób. W nr 35 został mój brat Mikoła. Prawo pozwalało krewnym korespondować. Żeby rozpowszechniać pewne informacje, wymyśliliśmy szyfrogram. Władza nie mogła znaleźć klucza, ale rozumiała, że listy mają tajny sens. Pamiętam, pułkownik KGB mówił: przestańcie z tymi numerami, bo drogo was to kosztuje. Jednocześnie nieustannie nas obrabiano: dość już siedzenia, byliście młodzi, daliście się wciągnąć, piszcie skruchę – i was ułaskawią. Ale nikt na to nie szedł. Jak to się mówi, wstyd było coś takiego robić. Były jednak głodówki na znak protestu. Coś nam wychodziło, coś nie – więzienna codzienność. Później brata przeniesiono do nr 37 i łączność z nr 35 się urwała. Potem chłopaków, którzy dostali krótsze wyroki, zwolniono i ja zostałem sam. — Czy na strefę przyjeżdżali radzieccy pisarze z agitacją? — Przyjeżdżali. Niestety, nazwisk nie pamiętam. Potem pisali jakieś opusy w rodzaju „ukraiński burżuazyjny nacjonalizm w rękach światowej burżuazji”. Byli i tacy, którzy wykazywali się sarkazmem. Potem kagiebiści pokazywali nam te książeczki, w których wyśmiewano ukraińską emigrację, walkę melnykowców z banderowcami. Zdarzało się, że przywożono nieszczęśników, którzy pod przymusem zgodzili się na współpracę. Na przykład przyjeżdżał lekarz z Tarnopola agitować za władzą radziecką. Swego czasu wzięto go na haczyk, załamał się, ale kiedy nie było zbędnych uszu, mówił nam: chłopcy, muszę. Choć złamany, to jednak nie bez sumienia. Przyjeżdżało ich wielu, prawie każdy obwód musiał wysłać delegację na czele z kagiebistą. Na przykład z Tarnopolszczyzny często przyjeżdżał Utyria. Zaczynał jeździć do nas jako porucznik, a skończył jako major. Nikt z tymi agitatorami nie zaczepiał się, ale też nikt nie dawał się wciągnąć w ich gadaninę. W 1984 roku zwolniono Wołodymyra Marmusa. Najdroższe każdemu lata młodości spędził w więzieniu. Wtedy, gdy rówieśnicy wstępowali do radzieckich, owszem, ale instytutów, dostawali niewielkie mieszkania, małe, lecz stabilne pensje, zakładali rodziny, rodzili dzieci… Życie nie stało w miejscu. Nie odważyłam się zadać prowokacyjnego pytania: czy choć raz żałowali Państwo tego, co zrobili? Poczułam, że nie ma sensu o to pytać… Czyn Wołodymyra Marmusa jest pełen odwagi. Przecież wtedy, w 1973 roku, epoka Breżniewa wydawała się wieczna i niezachwiana. Być może ktoś w działaniach chłopców z Czortkowa dostrzega romantyzm i fatalizm… Zapewne słusznie. Młodzi najłatwiej poświęcają życie. Rewolucja i wojna to ich sprawa.

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Świadek i kronikarz. Przysięgliśmy na wierność pod Krijiwką

Wczesnym rankiem 22 stycznia 1973 roku czortkowskie KGB wzdrygnęło się z powodu nieprzyjemnej niespodzianki. W centrum starożytnego miasta powiewały niebiesko-żółte sztandary, a na ścianach domów biały się ulotki o treści antyradzieckiej. Tak, jakby nie było tych kilku wolnych od walki z „bandformacjami” dziesięcioleci. Prawda, podrywaczy państwowego ustroju szybko znaleziono. Byli zbyt młodzi i niedoświadczeni. Wszyscy dostali więzienną rację. Wołodymyrowi Marmusowi jako organizatorowi „bandyckiego” ugrupowania przypadła najsurowsza. W obozach Mordowii spędził jedenaście lat. Tam blisko poznał upowców, „dwudziestopięciolatków”. „Spełniło się moje młodzieńcze marzenie, by włączyć się do walki o Ukrainę razem z żołnierzami UPA” — ironizuje pan Wołodymyr. Jego światopogląd i życie kształtowały się pod wpływem tego banderowskiego ducha… Uliana HLIBCZUK Zdjęcia autorki — Koniec lat pięćdziesiątych był naznaczony szczególnym naciskiem komunistycznej ideologii na świadomość ludzi naszego kraju. Jednak w rodzinie, od starszych ludzi, dochodziło do mnie to, co się kiedyś działo, o powstańcach, zbrojnych starciach. Tym bardziej że walka na Tarnopolszczyźnie w swoim czasie była bardzo aktywna i ucichła niedawno. We mnie to rodziło inną świadomość, odmienną od tej, jakiej wymagała oficjalna władza. Jako nastolatek dobrze wiedziałem, gdzie i jakie bitwy się toczyły, z towarzyszami odwiedzaliśmy kryjówki, przejmowaliśmy się duchem i legendami tamtych czasów. Krążyły bowiem pogłoski, że tam, w gęstych Karpatach, wciąż są powstańcy. Mówiono, że nie jeden widział, jak w nocy przechodzili całym szykiem. Słowem, snuliśmy legendy, w które chciało się wierzyć. Tak jak w to, że kiedyś zmieni się sytuacja międzynarodowa i na Ukrainie znów rozpocznie się wojna wyzwoleńcza. Słuchaliśmy radia „Swoboda” i wiedzieliśmy, kim są Łuk’janenko i Czornowił, za co ich aresztowano. Początkowo czyniliśmy różne szkody. Pewnego razu zrobiliśmy pieczątkę z tryzubem, ale powoli dojrzewaliśmy do tego, by stworzyć konspiracyjną organizację i zrobić coś takiego, by ludzie aż zaparli dech w piersiach z tego, że ukraiński duch wciąż trzyma się mocno. Znalazło się wśród nas dziewięciu chłopców, gotowych przysiąc wierność Ukrainie. Poszliśmy na polanę, gdzie dawniej były bandery­owskie kryjówki. Zapaliliśmy świece i jak za dawnych, dobrych czasów złożyliśmy przysięgę przed świętym obrazem. Wcześniej napisałem tekst przysięgi, że jesteśmy gotowi poświęcić swoje życie, a jeśli ktoś zdradzi, to niech ręka przyjaciela zetrze go z powierzchni ziemi. Oczywiście nie był to mój nowy utwór: coś zapożyczyłem z usłyszanych rozmów o tym, jak przysięgali upowcy. I oto postanowiliśmy przeprowadzić pierwszą akcję 22 stycznia, w Dzień Soborowości Ukrainy. Napisaliśmy hasła, w których wyjaśnialiśmy, czym jest ten dzień i czym jest znamienny. Były też krótkie hasła-wezwania w rodzaju „Hańba polityce rusyfikacji”, „Wolność ukraińskim patriotom”. Równocześnie marzyliśmy o broni. Byliśmy wtedy tacy uniesieni, napięci… Pewnie tak było we krwi: jaki żołnierz bez pistoletu? Aby nocą się nie spierać i nie błąkać, dzień wcześniej opracowaliśmy plan, gdzie powiesić flagi i rozkleić ulotki. Wykonaliśmy pięć flag i mnóstwo ulotek. Była zima i plakaty, pamiętam, kleiły się źle. — A nie wrzucaliście ich do skrzynek pocztowych? — Chcieliśmy, żeby to była jawna, otwarta agitacja. Naklejaliśmy ją w centrum Czortkowa, koło szkół. Przy jednej z nich nasza agitacja wisiała tydzień. Potem obwiniano dyrektora: jak mógł nie zauważyć? Nie ominęliśmy Pałacu Kultury, pomieszczeń humanitarnego radzieckiego sądu… W centrum miasta wywiesiliśmy kilka flag. Żółto-niebieska rozwinęła się nad krytym targiem i nad kinem. Próbowaliśmy zawiesić czerwoną na maszcie komitetu rejonowego partii, ale nie mogliśmy jej dobrze zamocować. Zamiast tego zawiesiliśmy ją na maszcie leśnictwa. Potem w Czortkowie wymyślono anegdotę: rzekomo odpowiednie organy pytają stróża: jak mogłeś nie zauważyć flagi? A on odpowiada: czego nie zauważyłem? Zauważyłem: w nocy wisiała wasza flaga, a rano już nasza… Ale tego stróża i tak wyrzucono z pracy. Koło szkoły pedagogicznej zawiesiliśmy flagę i rozkleiliśmy ulotki z apelem: „Drodzy towarzysze, dziś przypada 55. rocznica ogłoszenia przez Ukraińską Centralną Radę Aktu Niepodległości Ukrainy… Godnie przywitamy tę doniosłą datę”… A dalej w nacjonalistycznym duchu o tym dniu. — A dlaczego wybraliście radziecki apel? — Postanowiliśmy, że to będzie efekt zaskoczenia i ulotek nie zerwą od razu. Pisaliśmy grubymi pisakami plakatowymi, żeby dało się przeczytać z daleka. Później ludzie wspominali, że bali się podejść i czytali z oddali. I nie ma w tym nic dziwnego, bo żyli w strachu. Rano tego samego dnia rozpoczęła się gwałtowna reakcja władz. Całą młodzież „przewrócono” do góry nogami: kto gdzie był, kogo i gdzie widział. Nasz towarzysz Stepan Sapeliak przed wyjazdem do Lwowa popełnił poważny błąd. Powiedziano mu, żeby do nikogo nie zachodził, a on odwiedził krewną. Kagiebiści ją przesłuchali, a ona powiedziała, kto u niej był. KGB uciekło się do podstępu. Zatrzymali Sapeliaka, a po jakimś czasie wypuścili. A on przyszedł prosto do mnie. Mówię mu: „Stepanie, popełniłeś poważny błąd, bo przyprowadziłeś za sobą «ogon». Nie sądzę, żeby cię tak po prostu wypuścili, bo sprawy nie zamknęli. Czy chociaż w domu posprzątałeś?” U niego był mój zeszyt, w którym zapisywałem zakazany folklor — pieśni powstańcze. Następnego dnia o świcie u Sapeliaka przeprowadzono rewizję. Bezpośredniego dowodu naszego udziału w incydencie antyradzieckim w Czortkowie nie było — ulotki schowaliśmy w innym miejscu. Żeby nie budzić podejrzeń i nie narażać bliskich, trzymaliśmy się z dala od wszystkich, także od rodzin. Jednak po tygodniu przyszli też do mnie z rewizją. Myślałem najpierw, żeby uciekać, ale się wahałem: czy warto? Tak powoli wzięli nas wszystkich. Dopóki władza prowadziła tę sprawę, siedzieliśmy w Tarnopolu w piwnicach KGB osiem miesięcy. — A ilu was było w organizacji? — Dziewięciu: ja, mój brat Mykoła Marmus, Mykoła Słobodian, Andrij Kraweć, Mykoła Łysyj, Petro Witij, Wołodymyr Semkiw, Petro Wynnyczuk i Stepan Sapeliak. Siedmiu skazano na pozbawienie wolności, a dwóch, niepełnoletniego Witija i Łysego, który był z nas wszystkich najstarszy, nie sądzono. Mieli taki przebiegły sposób, żeby zasiać wątpliwość, strach, dezorientację… Łysego wypuszczono, motywując, że pochodził z biednej rodziny, a my, jak mówił na procesie prokurator, to synkowie kułaków. Mnie dano sześć lat obozów i pięć lat zesłania. Razem — jedenaście. Pozostałym — od czterech do ośmiu lat. My z bratem odbywaliśmy karę na Uralu, w obozach № 35 i № 36. Inni chłopcy — w Mordowii, niektórym udało się poznać Stusa i Czornowoła, którzy odsiadywali swój pierwszy wyrok. Ja spotykałem się ze Świtlicznym, Głuzmanem, Kałynciem, zaprzyjaźniłem się z powstańcami-upowcami. Z Werchołiakiem i Symczyczem do dziś utrzymuję przyjacielskie stosunki. Bardzo wielu z nich zmarło, ale wtedy tam, gdzie siedziałem, było ich kilkadziesiąt. Ciekawe życie: jeśli w dzieciństwie słyszałem opowieści o powstańcach, to z czasem przyszło mi ich spotkać. Upowcy otrzymali po 25 lat i odbywali karę od dzwonka do dzwonka. Na początku wypytywałem, kto, gdzie i za co siedzi. Z czasem zrozumiałem, że łamię niepisaną zasadę: nie wypytywać. Jewhen Pryszlak powiedział: „Bracie, za dużo wypytujesz. Na ciebie padło podejrzenie, że zbierasz jakieś informacje”. Słowem, wyjaśnił mi, o co chodzi. Rozmawiałem także z Bałtami, „leśnymi braćmi”. Oni mi sympatyzowali, nawet próbowali nawi-

Машинний переклад

Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

BEZKARNA ROZPRAWA?

Zoja SZALIWSKA, działaczka Proświty, m. Konotop Wiece z udziałem komunistów i „progresistów” kojarzą się wielu z niewielką grupą weteranów, ludzi w podeszłym wieku, którzy nie potrafią zmienić swoich komunistycznych poglądów i tęsknią za sowiecką przeszłością i młodością. Taka sobie spokojna nostalgia. Tak myślałam i ja. Ale niedawno poczułam, czym jest „pokojowy protest”. Przeczytawszy ogłoszenie o pokazie w domu kultury kolejarzy filmu „Nieujarzmiony” o Romanie Szuchewyczu, postanowiłam go obejrzeć. Tę imprezę, uzyskawszy wcześniej zgodę władz miejskich, planowała młodzieżowa organizacja „Odrodzona cytadela”, oficjalnie zarejestrowana od dwóch lat. Już z daleka słychać było nieskładne charczenie megafonu: „Faszystom — nie”, „nie pozwolim…” Przy wejściu stali czerwoni chorążowie. Wszystkim, którzy podchodzili do budynku, rozdawano ulotki: „Hitler — Szuchewycz — Juszczenko”. Choć w domu kultury działała biblioteka, kółka zainteresowań, do pomieszczeń nie wpuszczano nikogo, nawet deputowanego rady miejskiej. Odepchnięto także mnie, grubiańsko znieważając, nie pytając, dokąd idę. Zwróciłam się z legitymacją członka NSPU do milicjanta (a było ich dość dużo, jak na taką imprezę). Stał, jakby nie rozumiał mojego języka. Inny odpowiedział: „Prochodite, a kto wam nie dajot”. Znów podchodzę do schodów i czuję na sobie siłę mięśni „ludzi w podeszłym wieku”. Byli to bezwstydne kobiety i napakowani mężczyźni. „Ty dokąd? Zapomniałaś, kto cię uczył! Ale z ciebie! Przyjdziesz innym razem”. Kobieta z megafonem podskoczyła do mnie i, przystawiwszy megafon do ucha, coś krzyknęła. Ja, na chwilę ogłuszona, cofnęłam się, ktoś z całej siły mnie popchnął. Upadłam na schody, uderzając w niedawno operowaną nogę. Wzywałam milicję, która i tak wszystko widziała, ale nie przeszkadzała napastnikom w samowoli. „Pisz, pleniница, zajawlenije” — powiedziała kobieta z milicji. Pisałam w stanie szoku, bolała noga, cała drżałam. „Wy choć widite, što piszeti?” — komentowała śledcza. Rzeczywiście nic nie widziałam, wszystko pływało mi przed oczami. Pokaz filmu nie odbył się. Zwyciężyło chamstwo rozjuszonego (jestem pewna, że przekupionego) tłumu. Pojawiały się dyskusje między młodzieżą a agresywnymi mitingującymi, argumentem tych ostatnich były dulki, które pokazywali wprost w twarze przeciwników. A przed tym tłumem stał mężczyzna z ikoną Matki Bożej. Nawiasem mówiąc, według danych naszych regionalistów, na Konotopszczyźnie w latach 30. zniszczono 40 tysięcy ikon, wysadzono dziesiątki cerkwi. Dostało się także od komunistów proboszczowi cerkwi Świętego Mikołaja, dziekanowi ojcu Ołeksandrowi. Popychano go, poniżano, obrażano. Były też otwarte groźby: „Wot priStawit' by tiebie pistolet k wisku — nie tak zagawariwaiesz”. Boleśnie, strasznie… Czy naprawdę wracają tamte czasy, gdy komuniści bezkarnie dokonywali represji? Czy mój ojciec, oficer zawodowy, inwalida II grupy II wojny światowej, który stracił nogę broniąc Leningradu, przetrwał blokadę, myślał, że faszyzm, z którym walczył, odrodzi się znowu w osobach komunistycznych prowokatorów? Doczekaliśmy się…

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ców, aby odgonić od wielebnego Nikity diabła i wyprowadzić go z odosobnienia. Inne informacje o Teoktyście podają go już jako ihumena. Bracia go wybrali, a metropolita kijowski Nicefor mianował ihumenem w 1103 roku po śmierci ihumena Jana. W 1108 roku wielebny Nestor wspomina go jako budowniczego kamiennego refektarza w Monasterze Pieczerskim. Pozostałości tej budowli w bitwie króla Jagiełły z krzyżakami pod Grunwaldem i bez wątpienia wniósł znaczący wkład w zwycięstwo. Błogosławiony książę Teodor udzielał również wsparcia ruchowi husyckiemu w Czechach. W tamtym czasie większa część ziem ukraińskich była pod władzą Litwy, mniejszą posiadała Polska. Podpisanie dwóch unii między Polską zarządzanie czernihowską owczarnią. Ułożyły mu się dobre stosunki z księciem Dawidem, razem pracowali dla dobra ziemi czernihowskiej. Kiedy dobry i pobożny książę w 1120 roku stracił ukochanego syna Rościsława, święty Teoktyst namówił go do zbudowania w Czernihowie soboru Borysa i Gleba. Świątynię wzniesiono szybko, poświęcał ją władyka Teoktyst. W nowej świątyni Borysa i Gleba książę Dawid przygotowywał także dla siebie grobowiec. Za czasów dziesięcioletniej posługi Teoktysta w Czernihowie wydarzyło się wiele cudów. Jednym z nich był 1 sierpnia 1123 roku, kiedy książę w swoim teremie leżał już na łożu śmierci. Biskup Teoktyst, widząc, że książę umiera, nakazał wszystkim się modlić. Właśnie wtedy przez otwarte okno do pokoju wleciał biały gołąb i usiadł księciu na piersiach. Jak tylko książę zmarł, gołąb wyleciał. Zmarłego księcia odprawiano w katedralnym soborze Przemienienia Pańskiego, a pochować go miano w nowo wybudowanej świątyni Borysa i Gleba, zgodnie z ówczesną tradycją, tego samego dnia. Ponieważ trumna nie była jeszcze gotowa, biskup Teoktyst musiał złamać tradycję i smutny obrzęd przenieść na jutro. Lecz wydarzył się nowy cud: słońce zatrzymało się na niebie i nie zachodziło, dopóki księcia nie pochowano. Wielcy przyjaciele książę Dawid i biskup Teoktyst niedługo byli w ziemskiej rozłące. Biskup zmarł pięć dni po księciu, pamięć jego obchodzą 18 sierpnia. W jednym z dawnych spisów świętych powiedziano, że Teoktysta pochowano w Monasterze Pieczerskim. Prawdopodobnie na podstawie tego wciąga się go do spisu Soboru Kijowsko-Pieczerskich wielebnych, spoczywających w Bliskich pieczarach. Jego pamięć obchodzą jeszcze 11 października oraz w drugą niedzielę Wielkiego Postu. posłuszeństwa, a po pewnym czasie wyświęcono go na hieromnicha, choć tę wersję poddają w wątpliwość. Protoierej Andrij Chojnacki w Pateryku Wołyńsko-Poczajowskim pisze, że na zwykłych ławrskich ikonach i na tej, która znajduje się w Dalekich pieczarach nad jego relikwiami, wielebnego Teodora przedstawiono w odzieniu prostego mnicha. Ale w cerkwi Piątnickiej w Ostrogu oraz w cerkwi Ostrogskiego Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego znajduje się ikona wielebnego Teodora (orientacyjnie XVII w.), gdzie przedstawiono go w mantii i w epitrachilionie z książką w ręku. To znaczy, że wołyniacy byli pewni, iż wielebny Teodor był hieromnichem. O roku śmierci wielebnego Teodora nic nie wiadomo, prawdopodobnie stało się to w drugiej połowie XV w. Kanonizowano go, być może, pod koniec XVI stulecia. Główny redaktor "Głosu Prawosławia" Jurij Ciupa, podając krótki życiorys księcia-mnicha Mikołaja Swiatoszy, w 1994 roku pisał: “Byli wśród książąt ludzie, którzy naprawdę szczerze i bez zastrzeżeń wyrzekali się świata, a z nim — władzy i pieniędzy, idąc do klasztoru jako prości mnisi, nakładając na siebie ciężkie śluby”. Takim był książę z Wołynia Teodor Daniłowicz Ostrogski. Przykładem dla Teodora był czernihowski książę Światosław, który w 1097 roku władał w Łucku, a potem stał się kijowsko-pieczerskim mnichem. Znamy go jako wielebnego Mikołaja Swiatoszę. Pamięć wielebnego Teodora, księcia Ostrogskiego, Pieczerskiego obchodzą jeszcze 10 września oraz w składzie Soboru wołyńskich świętych 23 października i w drugą niedzielę Wielkiego Postu. Stronę przygotował Borys SAMBOR, sekretarz Święto-Błagowieszczeńskiego bractwa przy cerkwi Pokrowskiej, m. Kijów

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Przestrzeń duchowa

...ний grім. nie, proszę o poprawną treść poniżej. Słup ognisty stał nad nowo wzniesionym refektarzem, potem przeniósł się na cerkiew i zatrzymał się nad grobem świętego Teodozego, a dalej, zwróciwszy się ku wschodowi, stał się niewidzialny. Czcigodny Nestor opowiada, że to nie był ogień ani słup, lecz obraz anielski, bo anioł tak się objawia: to słupem ognistym, to płomieniem. Rzekł prorok Dawid do Pana: «Czynisz duchy aniołami Swoimi i sługami Swoimi — płomieniem ognistym» (Ps., 103, 4). 12 stycznia 1113 roku igumena Feoktysta wyświęcono na biskupa czernihowskiego i już po tygodniu objął katedrę czernihowską. Dalej Nestor Kronikarz pisze: «I

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

BISKUP ZIEMI CZERNICHOWSKIEJ 18 sierpnia — Święty Teoktyst

Borys Iwanowycz Sambor urodził się 1 sierpnia 1941 roku we wsi Popiwci w rejonie zwinogródzkim obwodu czerkaskiego w rodzinie chłopskiej, gdzie wszyscy pracowali na roli. Dzieciństwo minęło w rodzinie pobożnych i głęboko wierzących dziadka Kuźmy i babci Jaryny. To właśnie oni zasiali w duszy chłopca ziarna wiary chrześcijańskiej i miłości na całe życie. W 1958 roku ukończył szkołę średnią w Wilchiwciach, w której zastępcą dyrektora był Maksym Josypowycz Czornowił, ojciec Bohatera Ukrainy Wiaczesława Czornowiła. W 1965 roku ukończył studia w Odeskim Instytucie Kredytowo-Ekonomicznym. Z nakazem pracy rozpoczął działalność zawodową na Uralu w obwodzie permskim. Z ogólnego 41-letniego stażu pracy przez 22 lata pracował w Kijowie w systemie szkolnictwa wyższego, z czego 13 lat w Ministerstwie Oświaty Ukrainy. UKRAIŃSCY ŚWIĘCI Nasza opowieść o kijowsko-pieczerskim świętym Teoktyście, który urodził się w połowie XI wieku. Linia jego ziemskiego życia jest dość prosta: mnich, a następnie ihumen Monasteru Kijowsko-Pieczerskiego i biskup czernichowski. Po raz pierwszy o Teoktyście dowiadujemy się od czcigodnego Nestora Kronikarza z jego „Powieści minionych lat” jako o ihumenie Świętej Pieczerskiej wspólnoty. Tam od roku 1107 wspomniano, że Wielki Książę Kijowski Światopełk Izjasławowycz, wnuk Jarosława Mądrego, miał zwyczaj, idąc na wojnę, kłaniać się grobowi czcigodnego Teodozjusza Pieczerskiego i brać błogosławieństwo u klasztornego ihumena. Ihumenem był wtedy Teoktyst. Do stanu zakonnego wstąpił jeszcze za życia czcigodnego Teodozjusza i swój wyczyn realizował dość długo. Z opowieści o Nikicie Zatworniku, która znajduje się w Pateryku Kijowsko-Pieczerskim, znamy tylko jeden epizod z życia zakonnego czerniżca Teoktysta. Brał on udział we wspólnej modlitwie pieczerskich mnichów. Czcigodny Teodor, książę ostrogski, pochodził ze znamienitego wołyńskiego rodu książęcego, którego korzenie wywodzą się od rodu Równego Apostołom księcia Włodzimierza przez jego prawnuka Światopełka, księcia turowskiego. Ojciec Teodora, książę Daniło Wasylowycz Ostrogski, żył w XIV wieku. Walczył z polskim królem Kazimierzem III o samodzielność ziem zachodnioukraińskich. Rodzice Teodora wyróżniali się pobożnością oraz chrześcijańską miłością do Bożych świątyń. W tamtym czasie w Ostrogu była cerkiew Świętego Mikołaja Cudotwórcy, na którą książę Daniło i księżna Wasylisa przekazali wielkie posiadłości ziemskie. Ojciec brał udział w budowie kamiennych umocnień Zamku Ostrogskiego. Rok urodzenia księcia Teodora jest nieznany. Teodor był najstarszym z trzech synów. Już od młodych lat interesował się tym, co i jak dzieje się w obcych krajach. Po raz pierwszy imię Teodora Ostrogskiego spotykamy w dokumentach historycznych z 1385 roku, kiedy polski król Jagiełło i litewski książę Witold potwierdzili jego prawo do posiadania ojcowskich ziem i majątków w okręgu ostrogskim oraz uzupełnili je okręgami zasławskim i koreckim. Zapewne było to już po śmierci ojca. Dokumenty potwierdzają, że w 1387 roku młody książę Teodor był starostą łuckim, a w 1388 roku — wojewodą łuckim. W 1408 roku książę Teodor kierował uwolnieniem z Zamku Krzemienieckiego litewskiego księcia Świdrygiełły, zwolennika i obrońcy wiary prawosławnej. Nawet dzisiejsze ruiny tego zamku mogą potwierdzić, jak skomplikowana była to operacja wojskowa. W XIII wieku Zamku Krzemienieckiego nie zdołali zdobyć Tatarzy, a pohańbiony chan Batu z przekleństwami musiał ustąpić. W 1410 roku brał udział w... Po przejściu w 2000 roku na emeryturę zaczął badać i studiować źródła literackie żywotów ukraińskich świętych prawosławnych. Publikację Żywotów świętych zapoczątkował Petro Mohyła, wydając w 1661 roku „Pateryk albo Żywoty świętych Ławry Kijowsko-Pieczerskiej” w języku ukraińskim. Dopiero w XX wieku tę pracę kontynuowano, ale za granicą. Tak, w 1962 roku protojerej A. Dublanski wydał w Monachium książkę „Ukraińscy święci”, a metropolita Iłarion (Ohijenko) w Winnipeg (Kanada) — w 1965 roku „Patrologię ukraińską”, w której część druga to „Chór ukraińskich świętych”. Borys Sambor zbadał i opisał żywoty 230 ukraińskich świętych. Jego praca jest dla tych, którzy regularnie uczęszczają na nabożeństwa, i dla tych, którzy dopiero zamierzają pójść do świątyni. ...znaleźli podczas wykopalisk archeologicznych pod koniec XX wieku. W 1108 roku kronikarz donosi, że staraniem i troską ihumena Teoktysta przed księciem Światopełkiem oraz metropolitą Nikiforem do synodyków wszystkich biskupstw metropolii kijowskiej dla ogólnokościelnego czczenia wpisano imię czcigodnego Teodozjusza Pieczerskiego. Jest to trzecie imię po świętych męczennikach Borysie i Glebie. Za ihumenstwa Teoktysta 11 lutego 1111 roku w Monasterze Kijowsko-Pieczerskim wydarzyło się dziwne znamię: od ziemi do nieba pojawił się ognisty słup, błyskawice oświetliły ziemię, a na niebie o pierwszej godzinie nocnej zagrzmiał straszny... prawosławie i zrównać w prawach miejscową szlachtę z polską. Świdrygiełło zrozumiał, że wszystkie sympatie miejscowej ludności są po stronie Teodora Ostrogskiego. Zresztą sam Teodor postanowił polegać tylko na własnych siłach. Zmarł Jagiełło i królem Polski został jego syn Władysław. Świdrygiełło postanowił pozbyć się Teodora... rad był książę Dawid Światosławycz i księżna Teodozja, bo był on jej ojcem duchownym. I bojarzy, i wszyscy ludzie radowali się, bo przed nim był biskup Ioan chory i nie mógł on służyć, a leżał w niemocy dwadzieścia i pięć lat. Dlatego też książę i ludzie pragnęli biskupiej służby i radowali się, sławiąc Boga”. Tymczasem kijowsko-pieczerska bracia wybrała ihumena Prochora (1113—1124). Z nim biskup Teoktyst brał udział w przeniesieniu relikwii świętych męczenników Borysa i Gleba w Wyszogrodzie w 1115 roku. Współczesnym świętego Teoktysta był świętomęczennik Kuksza (pamięć — 9 września), mnich kijowsko-pieczerski. Święty Teoktyst wyprzedził nadzieje... przyłączali do Księstwa Litewskiego. Więc w połowie XV wieku książę Teodor Ostrogski stał się magnatem ziemskim, który posiadał ogromne nadziały i majątki w najlepszych obszarach Podola i Wołynia. Udoskonalił sztukę wojenną porządku husyckiego w wojsku, które nazywało się „taborem”. Czcigodny Teodor ufundował w Ostrogu kamienną Cerkiew Przeczystą. Wszystko to wraz z książęcą siłą i sławą w 1441 roku pozostawia swojemu synowi Wasylowi. Między 1441—1446 rokiem jego droga prowadzi do Kijowa do Monasteru Pieczerskiego. Historia zachowała wiele wiadomości o świeckim życiu Teodora Ostrogskiego, ale prawie nic — o zakonnym. Wiadomo, że postrzyżono go na mnicha z imieniem Teodozjusz, prawdopodobnie na cześć czcigodnego Teodozjusza Pieczerskiego. Żona jego Agafia również przyjęła zakon z imieniem Agrypina. Czcigodny Teodor odbywał w monasterze ślub milczenia oraz

Машинний переклад

Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

Rodowity mnich 24 sierpnia — Czcigodnego Fedora

i Litwą w Krewie w 1385 roku oraz w Horodle w 1413 roku jeszcze bardziej ograniczyły prawa prawosławnych Ukraińców. Książę Fedir Ostrogski wystąpił w skutecznej obronie tych praw. Jak świadczy Patericon Kijowsko-Peczerski, „dla prawosławia korzystniej było nie mieć żadnej zależności od Polski, dlatego Fedir, książę ostrogski, pomagał Świdrygiełłowi w walce przeciwko Polsce i w tej walce zasłynął”. Dlatego kronikarz pisał o nim „jak o mężu wielkiej działalności i wspaniałości”. Tymczasem zmarł wielki książę litewski Witold, a na jego miejsce obrano Świdrygiełłę, a jego najbliższym współpracownikiem został książę Fedir Ostrogski, „mąż wyjątkowej odwagi i ogromnego autorytetu w wojsku”. W 1432 roku przeprowadził udane operacje wojskowe przeciwko Polsce na podolskich i wołyńskich ziemiach, broniąc ukraińskiego narodu i wiary prawosławnej. Na tych terenach błogosławiony książę Fedir zmusił polskiego króla Jagiełłę do zapewnienia prawem wolności ra. W 1435 roku wtargnął na Podole, wziął Fedora do niewoli i uwięził go. Jednak prawosławni wołynianie i podolanie upomnieli się o swojego księcia i uwolnili go z pomocą polskich wodzów na tych ziemiach, Wincentego Samotulskiego i Michała Buczackiego. Niedługo potem Fedir pojednał się ze swoim krzywdzicielem. Pomógł Świdrygiełłowi w walce z litewsko-polską partią. Książę Fedir brał udział w bitwie z Tatarami w 1438 roku, która była dla niego nieudana, ale pozostał przy życiu i nietknięty. Jednak właśnie ta bitwa miała brzemienne w skutki znaczenie dla jego dalszego życia. Świdrygiełło uciekł na Wołoszczyznę, a do władzy na Litwie doszedł młodszy syn Jagiełły, Kazimierz. On wypędził Polaków, pojednał się ze swoim stryjem Świdrygiełłą i nadał mu władztwo na Wołyniu z miastem Łuckiem. Nie zapomniał także o księciu ostrogskim Fedorze, przekazując mu w zarząd na prawach namiestnictwa drugą część Wołynia z miastami Włodzimierzem, Dubnem i Ostrogiem, które już

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

ukraińskie pieśni ludowe, romanse i arie z oper. Widowisko literacko-muzyczne „Ave Maria” wielu zapadło w serce. Profesor Winnickiego Uniwersytetu Medycznego W. O. Biłyk powitał drogą „córkę” uczelni. Podkreślił jej życiowy wyczyn. Wszak w wieku 26 lat (był to rok 1999) zaczęła doskonalić się w dwóch sztukach: chirurgii i śpiewie solowym. w białym kitlu na sali operacyjnej, gdzie walczy o życie człowieka. Suknię sceniczną zakłada przy okazji, gdy trzeba przekazać słuchaczom wzruszenia bohaterek oper Rossiniego, Pucciniego, Verdiego, Belliniego, Czajkowskiego, Glinki. I to nieprawda, gdy chcą nas przekonać, że operowa muzyka klasyczna obecnie się zestarzała, przeżyła się. Młodzi i starsi słuchacze całą duszą odbierają klasykę, nagradzają utalentowaną śpiewaczkę owacjami. Choćby nie wiem jak obnażały się dzisiejsze „gwiazdy”, ile by nie nawiozły techniki na scenę, to kiedy jest tam bezduszna muzyka i nędzne, bezsensowne słowa, taka sztuka nie ma przyszłości. Pokręcą tę prymitywną piosenkę dzień czy dwa i zapomną na wieki. Dlaczego nieśmiertelne są ukraińskie pieśni ludowe? Dlaczego zmuszają wielu do płaczu? Bo one „skapały” z przepełnionego miłością serca, uwolniły je od bólu i nieodwzajemnionej miłości. Wiktoria potrafi wczuć się w każdą pieśń narodową i wzruszyć nią najbardziej elitarną salę. Dla jej głosu i mistrzowskiego wykonania nie są potrzebni bezlicy „tancerze”. Świadczą o tym jej zwycięstwa na międzynarodowych festiwalach. Tak, w 2001 roku Wiktorię uznano w Wielkiej Brytanii za najlepszą Cio-Cio-San Europy. Śpiewaczka otrzymała Grand Prix na międzynarodowym festiwalu „Świat muzyki 2002” we Włoszech. Lecz za swoje najlepsze osiągnięcia Wiktoria uważa występy z Narodową Orkiestrą Symfoniczną. Pamiętam niepowtarzalny koncert w stołecznej filharmonii, gdzie śpiewaczka musiała wykonać niemało pieśni i arii. Do dziś winniczanie, którym poszczęściło się słuchać rodaczki na tamtej scenie, uważają, że było to prawdziwe święto, które stworzyła Wiktoria Petruszenko. Chirurgia i muzyka – dwa skrzydła naszej rodaczki, którym oddaje się całkowicie. Są one jej nadzieją i oparciem. Wiktoria widzi sens życia w wytrwałej pracy, chroniąc zdrowie chorych, a radość i siły czerpie z twórczości. Od słowiczego głosu Wiktorii Petruszenko serce drży i raduje się, dusza wznosi się do niebios, bo do piękna i miłości dąży każde ludzkie serce. o mecenacie, dopóki szuka się pieniędzy na kulturę, znajdują się ludzie wysokiego ducha i szlachetnej duszy, którzy już teraz odpowiadają na zew serca, miłości, pamięci. Historia ta jest nieco detektywistyczna. A zaczęła się bardzo zwyczajnie. Artur Hryhorowycz Umański – członek klubu miłośników staroci. Nie jest tajemnicą, że ludzie ci są opętani w poszukiwaniach czegoś ciekawego. Więc pewnego razu na jednym z bazarów trafił się kolekcjonerowi osobisty autograf Iwana Semenowycza Kozłowskiego: w ramce 7x12, pod szkłem. Na odwrocie był napis: „Ja, Petro Fedorowycz Bredjuk, członek Związku Artystów Ukrainy… otrzymałem ten autograf osobiście od Iwana Semenowycza Kozłowskiego w 1974 roku w hotelu „Kijów”. Umański nabył ten rarytas. Początkowo myślał umieścić go gdzieś w domu, wśród innych, a potem, dowiedziawszy się o Marianówce i przypomniawszy sobie, że nie raz mija zjazd na nią z trasy odeskiej, postanowił odwiedzić ojczyznę sławnego śpiewaka i zobaczyć, co tam i jak. Jechał nie z pustymi rękami – wiózł ze sobą także obraz P. Bredjuka, kupiony od niego. Wrażenie ze spotkania z marianowskim muzeum było zdumiewające. Czarująca przyroda dookoła – i czas, który jakby się zatrzymał. A jeszcze miłość i pełen czci drżenie, z jakimi pracownicy brzmiał boski śpiew wielkiego maestro. Nie, to nie nagranie magnetofonowe, to Iwan Semenowycz stanął na rdeście, który miękkim dywanem pokrył całe podwórze, i odpowiedział na okoliczną idyllę swoim zdumiewająco pięknym głosem – rodzimą pieśnią. A potem na zalanym słońcem podwórzu każdemu z mecenasów – „ludziom, którzy mają żywą duszę” – dyrektor muzeum-zagrody I. S. Kozłowskiego Ołeksandra Petriwna Somowa uroczyście wręczyła Podziękowanie od muzeum, na którym widnieje podpis Iwana Semenowycza, oraz Dyplom od zarządu kultury Kijowskiej Obwodowej Administracji Państwowej. I – pouczenie: „Niech boli serce o to muzeum”. Na zakończenie wzruszającego spotkania z I. S. Kozłowskim swoim pięknym śpiewem odpowiedział Serhij Moroz. „Bez tego waszego czynu muzeum nie miałoby przyszłości” – powiedziała mecenasom Ołeksandra Petriwna. Teraz nadszedł czas na stworzenie centrum historyczno-kulturalnego. Siódma sesja rady wiejskiej wreszcie wydzieliła 0,5 ha ziemi – więc na 110. rocznicę wielkiego śpiewaka w 2010 roku, mamy nadzieję, powstanie tam pole śpiewacze. A także wyrośnie nowoczesny budynek muzeum z wysokimi, jasnymi salami, i wokalna Mekka zbierze wszystkich ukraińskich śpiewaków. Najpilniejszą sprawą jest stworzenie projektu. Pytanie za sto punktów: kto go sfinansuje? A poza tym, myślę, pora pomyśleć też o tym, by nadać muzeum status narodowego – to zmieniłoby poziom jego wsparcia. Musimy dbać nie tylko o przyciąganie na naszą ziemię turystów, ale i o to, na czym, jakimi przykładami będziemy wychowywać następne pokolenia. „Chcę pojechać do Marianówki. Tam są zupełnie inni ludzie. Ona mi się śni nieustannie, od samych narodzin…” – pisał Iwan Semenowycz w liście. A jeszcze mawiał: „Potrzeba, aby każdy odnosił się do ziemi ojców i dziadów ze szczególnym, głębokim szacunkiem…”. Do Kijowa wracałem z rodziną jeszcze jednego młodego ukraińskiego biznesmena. Wszystkie moje stereotypy o tej warstwie społeczeństwa legły w gruzach. Rosjęzyczni – czasem nie ze swojej winy – wielcy patrioci naszego kraju. „Ja nic nie wiedziałem o Kozłowskim – nikt mi o nim wcześniej nie mówił – żalił się Ołeh. – Jednak z radością poparłem propozycję Artura. Bo Kozłowski to naprawdę wielka postać naszej kultury, to potężny człowiek, i moja córka już będzie o nim wiedziała…”. A mnie myślało się o tym, że dopóki urzędnicy rozmyślają i szukają pieniędzy, my już mamy przykład dla wielu, jak można rozwijać naszą kulturę. Najważniejsze – aby połączyły się wysoki duch, wielka miłość i szczere zrozumienie.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

KULTURA

Hanna WOŁOSZENIUK, m. Winnica Czy wyobrażacie sobie, jak czuje się człowiek, gdy spełniają się jego marzenia? Tego stanu trudno opisać. Kiedy usłyszałam niebiańsko czarujący głos Wiktorii Petruszenko, pielęgnowałam pragnienie zobaczenia jej na scenie Winnickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego. Dlaczego właśnie tutaj? Bo w Kijowskiej Operze śpiewała już partię Małgorzaty w „Fauście” Gounoda. Jej partnerem był maestro Dmytro Hnatiuk. Wiktoria jest winniczanką. Ukończyła tutaj szkołę średnią i szkołę muzyczną. Kontynuowała dynastię Petruszenków — wstąpiła na uniwersytet medyczny. Ale na konkursach w Odessie, Wiedniu, Pradze zauważono jej oryginalne zdolności wokalne, dlatego zaproponowano jej śpiewanie w Wiedeńskiej Operze. Wiktoria, kończąc drugi rok uniwersytetu medycznego, jednocześnie została studentką konserwatorium. Przeniosła się do Kijowa, by ciągnąć dwa nielekkie wozy: medycynę i muzykę. Oczywiście, ten, kto zdobywał wykształcenie medyka, wie, jak bardzo obciążony jest student. Takie rzeczy mogą potwierdzić także przyszli muzycy i śpiewacy, bo konserwatorium wymaga również pełnego poświęcenia. Wytrwałości studentce wystarczało. Z wyróżnieniem ukończyła Kijowski Instytut Medyczny i zdobyła sławę utalentowanej wokalistki. Widzieli to pedagodzy Iryna Kołodub oraz ludowa artystka Ukrainy Jewhenija Mirosznyczenko, które szlifowały jej naturalny, niepowtarzalny głos. Dawno nie pamiętam występu w teatrze im. M. Sadowskiego w Winnicy, gdzie solistkę przyjmowano by tak szczerze. Kwiaty artystce przynoszono całymi rodzinami. A wykonywała śpiewaczka ukr- Natalka POKŁAD Wśród świętych i drogich miejsc naszej ziemi jest także ta dawna i niezwykle malownicza wieś niedaleko Kijowa, która nazywa się melodyjnie Marianówka. Obecnie należy ona do rejonu wasylkowskiego; rzeka Protoka, która niespiesznie biegnie przez nią, wpada do Rosi; we wsi znajduje się szereg stawów. Na obrzeżach wznoszą się starożytne mogiły — cenne zabytki historyczno-kulturowe, a wśród nich — legendarny kurhan z VI w. p.n.e. Perepiatycha, który wspomniano w kronikarskim przekazie Rusi Kijowskiej. W 1845 roku badał go D. Iwanyszew. W lipcu 1846 roku, podczas wykopalisk, w których brał udział T. H. Szewczenko, znaleziono tutaj ważne materiały archeologiczne. 24 marca 1900 r. w Marianówce urodził się wybitny śpiewak XX wieku (tenor liryczny), ludowy artysta ZSRR (1940), laureat Nagród Państwowych ZSRR (1941, 1949), ludowy artysta Ukrainy i Rosji, laureat Nagrody Szewczenkowskiej (1990) Iwan Semenowycz Kozłowski. Śpiewak przeżył długie — 93 lata — i dość niełatwe życie, większość jego — poza Ukrainą, w Moskwie, jednak rodzimej ziemi, swojej małej ojczyźnie na zawsze pozostał wiernym synem. A do tego rozsławił ją na cały świat i na wszystkie czasy. Od 1926 r. był solistą Teatru Wielkiego ZSRR. Główne partie: Faust („Faust” Gounoda), Leński („Eugeniusz Oniegin” Czajkowskiego), Jurodiwy („Borys Godunow” Musorgskiego), Łewko, Petro („Utopiona”, „Natalka Połtawka” Łysenki) i in., a także występy w koncertach. …Dzisiaj posiadłość — dwa hektary ziemi — cała tonie w gęstych, wysokich, barwnych malwach, rosną one szerokim wieńcem wokół niemałej chaty pod strzechą i dochodzą aż hen do rozłożystych jabłoni w sadzie. Sad łagodnie zbiega do brzegu, a tam dalej — różnotrawie łąki, gęsty park i wierzby nad wodą. Niejeden raz małego Iwana nie mogła się dodzwonić mama, a kiedy z czasem jednak znajdowała go w dolinie, to gniewnie-zdziwiona pytała: „Co ty tutaj robisz?”. Chłopiec odpowiadał niewinnie: „Wierzbę słucham…”. I to nie dziwne, bo wokoło naprawdę Boże piękno i niezwykła energetyka (przyjedźcie się przekonać).

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

DWA SKRZYDŁA WIKTORII PETRUSZENKO

Kulminacją tego przedstawienia było wyjście zasłużonego artysty Ukrainy Arsena Marczuka w roli Karasia (opera Hulaka-Artemowskiego „Zaporożec za Dunajem”) oraz Odarki, którą mistrzowsko wykonała Wiktoria. Znana scena rodzinna z podpitym cwaniaczkiem Karasiem i żoną, która wywiedziała się o jego eskapadach. Pracowitości i wytrwałości Wiktorii Wiktoriwnie nie można odmówić: ukończyła aspiranturę i obroniła pracę doktorską na uniwersytecie medycznym oraz aspiranturę w konserwatorium. Jednocześnie brała udział w wielu konkursach i festiwalach. Oczywiście pomagali rodzice – lekarze Wiktor Pyłypowycz i Ołena Fedoriwna. Także mąż – skrzypek Myrosław Melnyk wspierał rozwój talentów żony. Jeszcze jedna duma młodej rodziny – dziesięcioletni syn Wiktor. Mądry, dociekliwy, pasjonuje się historią. Utalentowaną lekarkę i śpiewaczkę można zobaczyć nie tylko na scenie, ale i w białym fartuchu. Park z krzyżującymi się alejami – jako symbol krzyża – głęboko religijny Iwan Semenowycz wymyślił dawno, a w latach 60. zaplanował go razem z architektem parków J. Druckim. Rozłożyste platany, kędzierzawe dęby, gęste lipy, delikatne brzozy… I cisza, którą wiosną płoszy szczęśliwy słowik. Tutaj, na skrzyżowaniu alei, maestro wyznaczył sobie miejsce na wieczny spoczynek, jednak powiedział o tym dopiero w 1985 roku, kiedy sercem poczuł, że widzi się z rodzinnym domostwem po raz ostatni… Jednak stało się tak, że pochowano śpiewaka w Moskwie, na Cmentarzu Nowodziewiczym. Nina Fedotiwna Sleżina, która przez wiele lat była sekretarką Kozłowskiego, przyjechała do Marjaniwki w 1987 roku. Przyjechała sama, bo Iwan Semenowycz już nie mógł – lekarze nie pozwolili. Długo zamyślona chodziła po posiadłości, słuchała parku, stała w sadzie i nijak nie mogła z niego wyjść. A potem Serhij Paradżanow. „Lot”.

Машинний переклад

Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Початок тексту може бути неповним — звірте зі сторінкою оригіналу

NIECH BOLI SERCE ZA TO MUZEUM

powiedziała wzruszona: „Dopiero teraz zrozumiałam, dlaczego Iwan Semenowycz tak bardzo kocha Mariańwkę…” Stary dom rodziny Kozłowskich, który już niszczał od czasu, i o którego los tak martwił się wielki śpiewak (w listach prosił wiejską radę, by nie zabudowywała posesji, a zachowała ją), odrestaurowano w latach 1988–1989. W następnym roku Gabinet Ministrów podjął uchwałę o utworzeniu tu muzeum. W 1994 roku, już po śmierci Iwana Semenowycza, otwarto memorialne muzeum-posiadłość. Obecnie można w nim zobaczyć eksponaty światowego poziomu: bezcenne fotografie, osobiste rzeczy genialnego śpiewaka, etnograficzne materiały filmowe i wideo o jego spotkaniach z mieszkańcami Mariańwki; tutaj brzmi też jego niepowtarzalny głos. Biblią muzeum jest książka Iwana Semenowycza „Muzyka — radost' i bol' moja”, wydana w Moskwie w 1992 roku, na rok przed jego odejściem w Wieczność. Obok muzeum-posiadłości I. S. Kozłowskiego sąsiaduje posiadłość rodzonej siostry śpiewaka; jest ona również memorialna, gdyż zachowała się w całości. Sześć razy wiejska rada podejmowała uchwały o odmowie muzeum w jego prośbie o korzystanie z tej posiadłości. Podczas gdy gdzieś tam, na górze, w korytarzach ustawodawstwa, „wari się — nie uwarzy się”, prawa odnoszą się do pamięci o sławnym rodaku. Tu naprawdę jest duch Kozłowskiego! Artur Hryhorowycz dowiedział się także o problemach muzeum: ciasnota, brak pomieszczenia do przechowywania zbiorów i tak dalej. Decyzja zapadła natychmiast: na apel Umańskiego jego przyjaciele, krewni i bliscy zebrali określone środki i wkrótce kupili sąsiednią z muzeum posiadłość. A 12 lutego w Wasylkowie w kancelarii notarialnej uroczyście poświadczono podpisy aktu darowizny. Pewnego pełnego letniego dnia w muzeum-posiadłości I. S. Kozłowskiego w Mariańwce odbyło się niezwykłe święto: muzeum dziękowało swoim dobroczyńcom, mecenasom za pomoc. Zjechali się wszyscy uczestnicy akcji z rodzinami, większość w wyszywankach. Najpierw gościom przeprowadzono wycieczkę po muzeum. Wielka chata Kozłowskich pachnie upajająco ziołami — nimi wysypano gliniany klepisko, ozdobiono ściany. I niejeden z odwiedzających, wdychając to czarodziejskie zioło, słodko zanurzył się we wspomnienia lat swego wiejskiego dzieciństwa. Sad słuchał zamyślony, jak gwarzą ludzie, i pod gorącym letnim słońcem napełniają się sokiem owoce. Majestatycznie milczał dzwon pod wiatą — kiedyś przywiózł go tu sam Iwan Semenowycz. A oto obok, wśród malw, — popiersie śpiewaka na wysokim postumencie. Nad różnobarwnymi malwami latały i zalotnie brzęczały pszczoły. Z głośnika lu

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

państwo jawi się dzisiaj jako kwestia państwowej niepodległości, tożsamości narodowej”. Bardziej konkretnie o istocie problemu i drogach jego rozwiązania mowa była w wystąpieniach dyrektora Lwowskiego Państwowego Koledżu Sztuki Dekoracyjnej i Użytkowej imienia Iwana Trusza, laureata Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, kandydata nauk o sztuce, docenta Wasyla Otkowycza, ceramologa, dziekana wydziału teorii i historii sztuki Lwowskiej Narodowej Akademii Sztuki, doktora nauk o sztuce, profesora Rostysława Szmahała, kierownika katedry sztuki dekoracyjno-użytkowej Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego imienia Wasyla Stefanyka, doktora nauk filozoficznych, profesora Bohdana Tymkiwa, kierownika wydziału sztuki dekoracyjno-użytkowej i ludowej Sudżańskiej Szkoły Muzycznej (Rosja), dyrektora Ługańskiego Muzeum Historyczno-Memoriałowego, kierownika dziecięcej pracowni garncarstwa „Widrodżennia” (Odrodzenie) Taisiji Blum oraz wielu innych naukowców. Podczas pracy sympozjum niezwykle wzruszająco odbyła się prezentacja unikatowego (tu padło określenie – epokowego) naukowego wydania ceramologicznego – trzyksięgu „Honczarnyj zdwyh Donbasu” (Garncarski zryw Donbasu). Do zbioru weszły badania Olesia Poszywajła „Garncarska wielkość i tragedia Makarowego Jaru doby Rozstrzelanego odrodzenia”, dyrektora kolegium sztuki, historyka Ludmyły Owczarenko „Makarowo-jarowski ośrodek edukacji garncarskiej na Ukrainie” oraz „Garncarstwo Makarowego Jaru końca XIX – połowy XX wieku: dokumenty i materiały”. W prezentacji wzięli udział wnukowie artysty-ceramika Pawła Dubynskiego: Jurij Dubynskyj oraz Ołena Sawczuk, która przyjechała z córką Jelizawetą. Ich wspomnienia o dziadku i babci wzruszyły do łez. Równolegle w osadzie, na bazie twórczo-produkcyjnej kolegium sztuki, pracował II Międzynarodowy Młodzieżowy Festiwal Garncarski „Opiszne-2008”. Wzięło w nim udział 42 uczniów i studentów z różnych zakątków Ukrainy, a także Rosji, Białorusi, Mołdawii. Pracowali oni w trzech grupach wiekowych w trzech nominacjach: sztuki piękne, dekoracyjno-użytkowe oraz garncarstwo. W pracowniach kolegium panowała przyjazna twórcza atmosfera, trwało ciekawe komunikowanie się, organizowano wystawy, przeprowadzano warsztaty, plenery, wieczornice. Celem festiwalu jest zaangażowanie uczniów i młodzieży w garncarstwo oraz w poznawanie jego osiągnięć historyczno-artystycznych, rozwijanie tradycji garncarskich, popularyzacja młodzieńczej twórczości artystycznej. Konkursanci wzięli udział w pracy sympozjum oraz w prezentacji trzyksięgu. Ktoś z mówców zaznaczył, że tutaj, w Opiszni, zebrali się ludzie rodem ze sztuki. Młodym kontynuować sławne tradycje tego rodu. I oni, chłopcy i dziewczęta, uczniowie i studenci, czuli się szczęśliwi, bo odwiedzili garncarską stolicę Ukrainy – Opiszne. Nadszedł czas oficjalnie przemianować Opisznię na Opiszne, przywrócić miasteczku etniczną nazwę – ku temu jest historyczne uzasadnienie, tradycje językowe. Zresztą w świecie sztuki, daleko poza granicami Ukrainy, przyjęła się już ta ukraińska nazwa geograficzna.

Машинний переклад

Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

GLOBALNE PROBLEMY I EPOCHALNE OSIĄGNIĘCIA GARNCARSTWA

Lidia WICENIA “Jesteście już w Opisznym! Witamy! Jesteście szczęśliwymi ludźmi, bo jesteście już w Opisznym!” — ten napis kredą na szkolnej tablicy codziennie wita gości, a tym razem czytali go uczestnicy Międzynarodowego Sympozjum Ceramologicznego, zaledwie przekroczywszy próg Biblioteki Garncarskiej Ukrainy Narodowego Muzeum-Rezerwatu Ukraińskiego Garncarstwa w Opisznym. Wszyscy odbierali te wersy jako potwierdzenie, jako konstatację własnego stanu duszy, która przeżywała uniesienie, zachwyt, oczarowanie, bo każdy przed chwilą przeszedł przez dziedziniec muzeum przez zdumiewający ogród glinianych rzeźb, niby przez etnomiasteczko, które sprawia wrażenie żywego. Wydaje się, że trafiło się do innej epoki, gdzie duszy tak bliski jest ten przytulny, piękny, harmonijny świat, i ona niby rozpoznaje go, niby do domu trafiła. Może dlatego, że słyszeliśmy, wiemy — Bóg stworzył człowieka “z prochu ziemi”, z gliny, a tutaj, w Opisznym, uznanej garncarskiej stolicy Ukrainy, widzimy i potwierdzenie biblijnych przekazów. Tym razem opiszniańskie, już nie pierwsze, międzynarodowe sympozjum nazywa się “Szkolnictwo garncarskie na globalizacyjnym rozdrożu: niezrealizowane możliwości i perspektywy rozwoju”. Jego organizatorzy to Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, Instytut Ceramologii, oddział Instytutu Ludoznawstwa NAN Ukrainy, Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy, Lwowska Narodowa Akademia Sztuk Pięknych, Lwowski Państwowy Koledż Sztuki Dekoracyjnej i Użytkowej imienia Iwana Trusza, Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy, Państwowa Specjalistyczna Szkoła Artystyczna z internatem “Kolegium Sztuki w Opisznym”, Narodowe Muzeum-Rezerwat Ukraińskiego Garncarstwa w Opisznym. Witając gości w czytelni biblioteki, dyrektor Instytutu Ceramologii, doktor nauk historycznych Ołeś Poszywajło opowiedział, że sympozjum przyурочено (przeznaczono) na 120. rocznicę urodzin i 70. rocznicę śmierci artysty-ceramika Pawła Dubynskiego. A celem zebrania jest wyjaśnienie miejsca i roli garncarskich placówek edukacyjnych w zachowaniu i rozwoju tradycji artystycznych, określenie priorytetów dalszego rozwoju szkolnictwa garncarskiego. Powitali gości Połtawszczyzny pełniący obowiązki przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Iwan Blyzniuk, współorganizatorzy sympozjum, przedstawiciele organów władzy lokalnej, pracownicy kultury. Odczytano liczne pisemne powitania, wśród których od prezydenta Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Bohatera Ukrainy, akademika NAN Ukrainy Borysa Patona. Nie doczekano się z ważnych przyczyn zaproszonych do udziału w pracy sympozjum premier Ukrainy Julii Tymoszenko oraz ministra kultury i turystyki Wasyla Wowkuna. Niestety, bo nakreślone w nazwie sympozjum globalizacyjne rozdroże szkolnictwa garncarskiego to nie przesada, ten problem dawno nabrał państwowej wagi. Artyści, naukowcy i pedagodzy wciąż mają nadzieję, że państwo pomoże w jego rozwiązaniu, zadba o nich, o dorastającą zmianę. Jednak, analizując stan rzeczy, Ołeś Poszywajło doszedł do konkretnych wniosków, więc wezwał kolegów: Ołeś Poszywajło — Chciałoby się, abyśmy na tym naukowym forum pożegnali się z taką myślą. Na całym świecie potężne zjawiska w sztuce, w gospodarce odbywają się tam, gdzie jest inicjatywa osób prywatnych — artystów, uczonych. Próżno czekać pomocy czy wsparcia państwa tam, gdzie nie ma prywatnej inicjatywy. Dzisiaj będziemy mogli utwierdzać na Ukrainie i rozwijać ją jako państwo artystyczne z bogatymi tradycjami historycznymi, jedynie narzucając państwu własne koncepcyjne rozwiązania. Chyba nadszedł czas narzucać takie rozwiązania, a nie proponować. O tym świadczy, twierdzi Ołeś Poszywajło, to, że żadnego państwowego programu rozwoju kultury nie wykonano. Więc uczeni uważają, że w rzeczywistości na Ukrainie nie ma państwowej polityki w dziedzinie kultury. I dlatego przez lata niepodległości bardzo wiele straciliśmy i obecnie kontynuujemy tracić to, czego w przyszłości już nie odzyskamy. “My straciliśmy w ostatnich latach największy zakład garncarski na Ukrainie — “Chudożnij keramik” oraz zakład “Keramik”. Na początku XX wieku w Opisznym było prawie 700 ośrodków garncarskich, obecnie ich “żarzy się” nie więcej niż 30, w ruinę zamienia się niegdyś potężny Połtawski Zakład Porcelany, a artystyczny i kulturalny megapolis w Opisznym już po czterech latach z nalegania Ministerstwa Finansów i przy niewtrącaniu się-milczeniu Ministerstwa Kultury, w istocie, zniszczyli: rozpadł się na oddzielne pododdziały, a takie rozdrobnienie potężnych struktur narodowotwórczych prowadzi do minimalizacji efektywności ich działalności”, — powiedział prelegent. Przygotowanie artystów-ceramików na Ukrainie co roku ograniczają, bardzo wiele problemów związanych jest ze stworzeniem bazy materialno-technicznej garncarskich placówek edukacyjnych. W ubiegłym roku uchwalono postanowienie Gabinetu Ministrów o zatwierdzeniu państwowego programu dotyczącego zachowania i rozwoju państwowych rzemiosł Ukrainy — w nim ani słowa o zachowaniu choćby jednego przedsiębiorstwa artystycznych rzemiosł ludowych! A zamknięcie tych przedsiębiorstw prowadzi do zwolnienia specjalistów, którzy nie mają możliwości zrealizować siebie, sztuka ceramiki traci ich. Tymczasem półki sklepów zawalone są wyrobami niskiej jakości, przywiezionymi z zagranicznych krajów. Tak samo ostro na zebraniu w Opisznym omawiano aktualne pytania edukacji artystycznej na Ukrainie, a forum, poświęcone problemom szkolnictwa garncarskiego na Ukrainie, — to wydarzenie o wadze historycznej. Tym bardziej, że obecnie takie problemy są i w krajach bliskiej i dalekiej zagranicy. Jednak specjaliści nie zbierali się, aby je omówić, przynajmniej od ostatniej ćwierci XIX wieku. Dlatego to naukowe zebranie Ołeś Poszywajło nazwał forum nieobojętnych, którego celem jest spróbować zmienić sytuację na lepsze, określić pierwszorzędne zadania, przeanalizować doświadczenie poprzedników i nie powtórzyć ich błędów. On podkreślił: “My uważamy, że pytanie edukacji artystycznej na Ukrainie, pytanie artystycznego i kulturalnego wychowania ludności naszego państwa... Dyrektor kolegium sztuki Ludmyła Owczarenko i Ołena Sawczuk

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

W Muzeum Muru Berlińskiego eksponowana jest wystawa laureata Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Wałerija Franczuka „Rozkołysane dzwony pamięci”. To pierwsza akcja „Niegasnącej świecy” w Niemczech. W listopadzie wystawę przyjmie Zamek Królewski w Warszawie.

Wziąłem rzemień z bata, przywiązałem z dwóch stron tych skrzypiec, powiesiłem je na piersi, jak gitarę, i zacząłem palcami przebierać, bo przecież smyczek przeszkadza, dlatego i muzyka brzydka. Tutaj idzie dziadek Franio (on w czasie wojny był ostarbeiterem w Austrii), podchodzi, mówi: „Chodź do mnie, ja ci coś pokażę”. Wprowadza mnie do chaty, pokazuje zdjęcie w owalu. Siedzi dwóch młodych chłopaków w czarnych smokingach, muszkach (nie wszyscy ostarbeiterzy byli w pasiastych drelichach). Dziadek mówi: „Byliśmy u gospodarza, on nam uszył te smokingi i prowadzał do Wiedeńskiej Filharmonii słuchać znanych skrzypków. Jak oni grali! Jaka to muzyka!”. Ja mówię: „No to co!”. A on: „Ty przecież wiesz, jak ja cię kocham, nie graj więcej na skrzypcach”. Tak nie zostałem skrzypkiem. — Ja nigdy nie widziałam waszej wsi, ale poczułam jej atmosferę, drżenie drzew i dudnienie traktora w polu. — Ja zawsze mówiłem, że moja wieś to mała Szwajcaria. W myślach przechodzę małą rzeczkę Wuszkę, znajduję się w gęstwinie lasu, w głębi egzotycznej przyrody. Jedyne, czego tam nie było — płaczącej wierzby. Drzewo w moim rozumieniu — to symbol życia. Dla mnie to wierzba i do końca życia będę malował wiejskie płaczące wierzby. One refrenem przechodzą przez całą moją twórczość. Dyżurny redaktor Swiatosław MIZERNIUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10AB, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org.ua Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie „Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301234 Nakład — 20000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na stronach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Rozmawiała Wałentyna DAWŁDENKO Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,94 hrywny. na 3 miesiące — 11,32 hrywny. na 6 miesięcy — 21,64 hrywny. 0 8 0 3 4 4 820095 780016 TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Машинний переклад

Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

WYKRZYKNIK DLA ŻYCIA

Ta kobieta, która tylko tydzień uczyła się w likwidacji analfabetyzmu, miała wysoką kulturę wewnętrzną. A generatorem tego, bym został artystą, był ojciec. Wszyscy ludzie starali się oddać dzieci do jakichś pragmatycznych zawodów — na mechaników, inżynierów, a mój ojciec chciał, bym był artystą, był z tego dumny. — Środowisko wiejskie również ukształtowało estetyczne wyobrażenie o świecie. Czy było wiele takich artystycznych wrażeń? — Nasz nauczyciel muzyki wystukiwał na stole takty i kazał nam powtarzać. Ale zrozumiałem, że takty nie mają tu nic do rzeczy, że instrumenty wydawały dźwięk zgodnie z ciężarem ciała i możliwościami fizycznymi, a nie z talentem. Bo nieść je do domu z góry na górę trzy kilometry — ciężko. Dali mi skrzypce, najmniejszy instrument. Przyniosłem do domu, stanąłem na miedzy. Grałem początkowo bez kalafonii — dźwięk skrzypiący. Żal mi i siebie, i skrzypiec. Potem nasmarowałem smyczek — znowu skrzypi. A mój kolega z klasy Fesko był utalentowanym chłopcem, grał na harmonijce, dali mu jeszcze gitarę. On gra na gitarze i z doliny rozbrzmiewa piękna muzyka. I pomyślałem: „Rzecz w tym, jak trzymać skrzypce”. kolorem otwiera przed nami słoneczną polanę, ulubioną dziuplastą wierzbę, gorący opad liści, twierdząc energiczną, soczystą kolorystyką: ta ziemia jest najpiękniejsza, uwierzcie mojemu pędzlowi! Zatem wywiad w przeddzień jubileuszowej daty nie był patetyczny, a tak samo szczery i uśmiechnięty, jak nastrój płócien mistrza. — Jestem dwunastym dzieckiem w rodzinie i w mojej rodzinie malowali wszyscy, ale nikt nie myślał o zawodzie artysty. W naszej szkole był nauczyciel języka niemieckiego, który wykładał też rysunek, ale nie wiedział tak naprawdę, jak rozrabiać farby. Dawał mi naftę, farbę olejną, malowałem coś do botaniki. Ale był mądrym człowiekiem i kierował mnie w ten świat. Kiedyś zbieraliśmy marchew na polu, podchodzę do niego i mówię: „Józefie Adolfowiczu, ile zarabiają wielcy artyści?” Pomyślał i rzekł: „Wiesz, co ci powiem: jeśli chcesz być wielkim artystą, nigdy nie myśl o pieniądzach”. — Wydaje mi się, że daleko nie ostatnią rolę w pańskim obrazowym postrzeganiu świata odegrali rodzice. — Mama — w wychowaniu estetyki, ona zaszczepiła we mnie miłość do kwiatów, które sadziła wszędzie, jednocześnie bardzo kochała wysoką sztukę. Pokój okleiła reprodukcjami z czasopism — wszyscy klasycy Odrodzenia. Jednocześnie była dla mnie dość surowa, kategoryczna. Pewnego razu, studiując w instytucie, jechałem do Chmielnickiego. Dała 12 rubli na kupno wapna, a ja zamiast tego kupiłem album Matisse’a, przyniosłem do domu. Brat popatrzył i mówi: „Za to oddałeś dwanaście karbowańców?” A matka milcząc oglądała, chyba z godzinę, przeglądała, a potem powiedziała: „Ty pewnie tak pięknie nigdy nie namalujesz”. Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN Kwiaty z Podola Redaktor główny Wałentyna DAWŁDENKO Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Pierwszy zastępca redaktora głównego Nina HNATIUK 279-49-47 Zastępca redaktora głównego Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca redaktora głównego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK Dział literatury Ulana HLIBCZUK 270-55-57 Dział języka Swiatosław MIZERNiUK 279-39-55 Dział pracy oświatowej Nadija KYRIAN 270-55-57 Dział korekty Ołena SZYŁHA 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Redaktor internetowy Jewhen BUKET 279-39-55 Na słoneczku W Jarowej Słobidce na Chmielniczyźnie sierpniowe sady strząsają śliwkowy deszcz. Tak samo i w sąsiednich wsiach sady są piękne i pełne poświęcenia: bujnie kwitną wiosną i obficie owocują do końca lata. Ale tam nikomu ta śliwka nie osłodzi ust i nie zmięknie miodowo w dziecięcej dłoni. Bo wsie te są już bezludne. Nazywają to demografią… Z smutnymi trzema kropkami, jak śladami maleńkich nóżek dziecka, które chroniła jak skarb ciepła wiejska ulica. Ale wkrótce, być może, nikt nie wspomni nawet nazwy tych wsi. Jarowa Słobidka ma szczęśliwą szansę. Jak wykrzykniki dla jej życia — obrazy znanego ukraińskiego artysty Cezarija Hanuszkewycza. Potężne pnie drzew, jasne słoneczne niebiosa i w cichym zamyśleniu chata oraz wysoka kopa siana, barwna i udanie zwieńczona, jak wielkanocne jajeczko. Ten artysta nie przelicza koniunktury współczesnego rynku sztuki, nie pracuje na zamówienie. On bez zastrzeżeń stawia wykrzykniki życiu swojego rodzinnego Podola jasnym życiem subtelnie wypisanych martwych natur; u kwiatów, zdaje się, chwyta nawet ich oddech i utrwala go pędzlem. I jasnym

Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин