Сторінка · с. 1сторінка оригіналу ↗
Legendarni działacze Ruchu
Слово Просвіти, №37 за 2018 рік
Na tych fotografiach widzicie uczestników Zjazdu Założycielskiego Ludowego Ruchu Ukrainy w sali konferencyjnej Instytutu Politechnicznego w Kijowie w dniach 8—9 września. Wyjście na polityczną arenę jesienią 1989 roku masowej formacji patriotycznej stało się wydarzeniem historycznym nie tylko w skali ogólnoukraińskiej, ale i europejskiej. Anatolij KOWALCZUK RUCH zrodził się w warunkach, gdy władza komunistyczna już się zachwiała i pękała w szwach, ale podparta „kierowniczą rolą” i potężnym aparatem represji (milicja, KGB z jego liczną agenturą, prokuratura, sądy, więzienia i obozy koncentracyjne) jeszcze się trzymała. Sfera kulturalno-duchowa społeczeństwa znajdowała się pod totalną, choć osłabioną kontrolą ideologiczną i presją komunistów. Potężny duch patriotyzmu coraz bardziej ogarniał Ukraińców. Zaczęły powstawać półlegalne, niekontrolowane przez partię komunistyczną stowarzyszenia społeczne w celu osiągnięcia wspólnych, głównie humanitarnych celów, zwrócenia uwagi społeczeństwa na wiele nierozwiązanych problemów — praw człowieka, ekologicznych, kulturalno-duchowych, pamięci historycznej, językowych. Jednym z pierwszych jesienią 1987 r. w Kijowie został utworzony Ukraiński Klub Kulturologiczny (UKK). Ukraińska Grupa Helsińska, rozbita przez władze pod koniec lat 70., wznowiła swoją działalność i w lipcu 1988 r. przekształciła się w Ukraiński Związek Helsiński. Deklaracja zasad UZH przypominała program partii opozycyjnej wobec ówczesnej władzy. Przy kijowskim Domu Naukowców zaczął działać klub ukrainoznawczy „Spadczyna”. Na całej Ukrainie tworzono liczne stowarzyszenia ekologiczne, z których najsłynniejszym stało się stowarzyszenie „Zielony Świat”. W lutym 1989 r. utworzono towarzystwa języka ukraińskiego im. T. Szewczenki oraz „Memoriał” im. W. Stusa. Jednak liderzy stowarzyszeń społecznych zdawali sobie sprawę z potrzeby stworzenia jednolitej masowej organizacji ogólnoukraińskiej, która stałaby się istotnym czynnikiem procesów społeczno-politycznych na Ukrainie. W republikach nadbałtyckich takie organizacje już działały. 23 listopada 1988 r. wraz z członkami klubu „Spadczyna” byłem w Domu Pisarzy na zebraniu, na którym sformowano grupę inicjatywną ds. utworzenia masowej organizacji ogólnoukraińskiej. Pamiętam dyskusję dotyczącą jej nazwy. Niektórzy proponowali, wzorem Bałtów, nazwać ją Frontem Narodowym. W końcu wszyscy obecni zgodzili się co do celowości nazwy Ludowy Ruch Ukrainy na rzecz Przebudowy. 16 lutego 1989 r. gazeta „Literaturna Ukrajina”, organ Związku Pisarzy Ukrainy, wydrukowała projekty Programu i Statutu nowo utworzonej organizacji społeczno-politycznej. Słowa „na rzecz przebudowy” w jej nazwie były tylko politycznym kamuflażem, aby nie drażnić niepotrzebnie nadętych „kompartyjnych indyków”. Publikacja tych dokumentów wywołała wielki rezonans społeczny. W miastach i wsiach Ukrainy z udziałem ludzi o aktywnej postawie obywatelskiej zaczęto tworzyć grupy zwolenników RUCHU. Utworzony 8—10 września 1989 roku Ludowy Ruch na rzecz Przebudowy stał się pierwszą masową organizacją ogólnoukraińską, która zjednoczyła najbardziej aktywnych, najbardziej patriotycznych, najbardziej moralnych przedstawicieli naszego narodu na zasadach gospodarczego, społecznego i duchowego odrodzenia Ojczyzny. Naszym najważniejszym celem było proklamowanie państwowości narodowej. RUCH budził patriotycznego ducha milionów Ukraińców, wlewał wiarę w możliwość wspólnego, pokojowego osiągnięcia odwiecznego celu naszego narodu — stworzenia Wolnej, Sobornej, demokratycznej, potężnej, zamożnej Ukrainy. W wyborach, które odbyły się w marcu 1990 roku, wielu przedstawicieli RUCHU zostało deputowanymi ludowymi rad wszystkich szczebli. W Radzie Najwyższej Ukrainy deputowani-demokraci utworzyli Radę Ludową, opozycyjną wobec komunistycznej większości deputowanych. Dzięki dziesiątkom tysięcy zdecydowanych na zwycięstwo ludzi, zmobilizowanych przez Ruch, którzy zebrali się 24 sierpnia 1991 r. pod Radą Najwyższą, najwyższy przedstawicielski i jedyny organ ustawodawczy Ukrainy większością konstytucyjną głosów przyjął Akt proklamacji niepodległości Ukrainy. Później działacze Ruchu wzięli aktywny udział w masowej trzymiesięcznej kampanii agitacyjnej na rzecz uzyskania maksymalnie wysokiego pozytywnego wyniku ogólnoukraińskiego referendum, które odbyło się 1 grudnia 1991 r. Po ogłoszeniu triumfalnych wyników referendum już nikt na świecie nie miał podstaw wątpić w prawomocność odrodzenia na wieki wieków Samodzielnego Sobornego Państwa Ukraińskiego. W tym zawiera się najważniejsza historyczna rola Ludowego Ruchu Ukrainy. Jego zasługa w zdobyciu niepodległości Ojczyzny jest bezsprzeczna i niezaprzeczalna. NASI W SZCZECINIE TEN FILM JEST O PETLURZE
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
