Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Upamiętnijmy ofiary etapu sołowieckiego

Слово Просвіти, №44 за 2017 рік

27 października 2017 roku, o godzinie 16, przy pomniku Łesia Kurbasa w Kijowie społeczność miasta odprawiła PANACHIDĘ za ofiary etapu sołowieckiego, rozstrzelane w uroczysku Sandarmoch. ...5 sierpnia 1937 roku, na rozkaz NKWD ZSRR nr 00447, weszło w życie postanowienie Biura Politycznego KC WKP(b) z 2 lipca 1937 roku P 51/94 „O elementach antysowieckich”. Rozpoczęła się najbardziej masowa w całej sowieckiej epoce „czystka” społeczeństwa z elementów, które nie nadawały się do budowy komunizmu. Teoretycznie uzasadnił ją nowy ludowy komisarz spraw wewnętrznych Nikołaj Jeżow, a zredagował Stalin. KC WKP(b) zaproponował przedłożenie w KC składów organów pozasądowych — „trójek”, a także liczby osób podlegających rozstrzelaniu i wysiedleniu. „Trójki” łączyły w sobie śledztwo, oskarżenie, sąd i wykonawcę wyroków. Na całe śledztwo przeznaczano 10 dób. Udział obrońcy, prokuratora, a czasem i samego oskarżonego, zaskarżenie wyroku oraz wniosek o ułaskawienie nie były przewidziane, a wyrok wykonywano niezwłocznie po jego wydaniu. Całkowicie w duchu wytycznych twórcy sowieckiego państwa W. I. Lenina, który nauczał: „Bądźcie wzorowo bezlitośni... Rozstrzeliwać, nikogo nie pytając i nie dopuszczając idiotycznej biurokracji” (W. I. Lenin, Pełne zebranie pism, Moskwa, Politizdat, 1981 r., t. 50, s. 165). I zgodnie z wytycznymi „ulubieńca partii i narodu” S. M. Kirowa, który nauczał: „Karać po prawdziwemu, żeby na tamtym świecie był zauważalny przyrost ludności, dzięki działalności naszego GPU” (Przemówienie z okazji 15-lecia GPU; cyt. za ks.: Serhij Szewczenko. Archipelag specjalnego przeznaczenia. — K.: Feniks, 2006. — S. 21.). Na wykonanie wspomnianego Postanowienia „czystka” odbyła się także w łagrach i więzieniach. Tak, naczelnik Sołowieckiego Więzienia Specjalnego Przeznaczenia (STON) Iwan Apeter otrzymał rozkaz sporządzenia listy do rozstrzelania 1825 więźniów. Jedna grupa, 507 więźniów, została rozstrzelana pod Leningradem 8 grudnia 1937 roku, 200 (w rzeczywistości 198) — na Sołowkach 14 lutego 1938 roku. Los tak zwanego „etapu sołowieckiego” (1111 osób) stał się znany w 1997 roku: kapitan Matwiejew z pomocnikami rozstrzelał tych więźniów 27 października, 1, 2, 3 i 4 listopada w uroczysku Sandarmoch na południu Karelii. Wśród 290 Ukraińców — twórca teatru „Berezil” Łeś Kurbas, poeta-neoklasyk Mykoła Zerow, dramaturg Mykoła Kulisz, były minister oświaty Ukraińskiej Republiki Ludowej Anton Kruszelnycki i jego synowie Ostap i Bohdan, historycy akademik Matwij Jaworski, profesor Wołodymyr Czechiwski, profesor Serhij Hruszewski, geograf, akademik Stepan Rudnycki, pisarze Wałerian Pidmohylny, Pawło Fyłypowycz, Wałerian Poliszczuk, Hryhorij Epik, Myrosław Irczan, Marko Woronyj, Mychajło Kozoris, Ołeksa Slisarenko, Mychajło Jałowyj, naukowcy Mykoła Pawłuszkow, Wasyl Wołkow, Petro Bowsunowski, Mykoła Trochymenko, twórca Hydrometeorologicznej Służby ZSRR Holender z pochodzenia profesor Ołeksij Wangenheim, minister finansów USRR Mychajło Połoz... Ten Sandarmoch odnaleziono według dokumentów i wykryto w terenie 1 lipca 1997 roku przez karelski i sankt-petersburski „Memoriał” (Jurij Dmitrijew, Wieniamin Iofe). Jest tu około 150 dołów, gdzie spoczywa blisko 9 tysięcy rozstrzelanych. To w latach 30. było „zwyczajne miejsce rozstrzelań” na południu Karelii… A ile takich miejsc nie znamy… W 2004 roku staraniami Ukraińców z całego świata, przede wszystkim Towarzystwa Kultury Ukraińskiej Karelii „Kalyna” (przewodnicząca Łarysa Skrypnykowa), wzniesiono tam wspaniały pomnik — granitowy Krzyż Kozacki „Zabitym synom Ukrainy” (autorzy Mykoła Małyszko i Nazar Biłyk). ...1937 rok — to gigantyczna skala represji, które objęły wszystkie regiony i wszystkie bez wyjątku warstwy społeczeństwa, od najwyższego kierownictwa kraju po dalekich od polityki chłopów i robotników. To kolosalne fałszerstwa oskarżeń. To bezprecedensowa planowość terrorystycznych „operacji specjalnych”: „czystki” nie mógł uniknąć nikt. Przez 15 miesięcy kampanii z powodów politycznych w ZSRR aresztowano ponad 1,7 mln (jednego miliona siedmiuset tysięcy!) osób. A razem z ofiarami deportacji i skazanymi tak zwanymi „społecznie szkodliwymi elementami” liczba represjonowanych przekracza dwa miliony (Tezy Międzynarodowego Stowarzyszenia „Memoriał”, 2007). Łącznie podczas Wielkiego Terroru na rozstrzelanie z powodów politycznych skazano 681 692 (sześćset osiemdziesiąt jedną tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt dwie!) osoby. (Borys Sokołow. Ludowi komisarze strachu. Jagoda. Jeżow. Beria. Abakumow. — M.: Astpress kniga, 2001. — S. 130). „Czystka” trwała ponad 15 miesięcy i została oficjalnie zakończona na mocy postanowienia Biura Politycznego KC WKP(b) 15 listopada 1938 roku, chociaż represje trwały nadal. Wszystkie nasze współczesne nieszczęścia — to skutek satanistycznej selekcji, podczas której fizycznie zniszczono najlepszą część narodu ukraińskiego. Począwszy od 2007 roku, rocznica rozpoczęcia Wielkiego Terroru (5 sierpnia) i dzień pamięci etapu sołowieckiego (27 października) były obchodzone na Ukrainie na szczeblu państwowym, zgodnie z Dekretem Prezydenta Ukrainy W. Juszczenki z 21.05.2007 r. nr 431/2007 „O środkach w związku z 70. rocznicą Wielkiego terroru — masowych represji politycznych lat 1937—1938”. Dekret ten, w szczególności, nałożył na Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej obowiązek corocznego organizowania na początku sierpnia ekspedycji do uroczyska Sandarmoch oraz na Wyspy Sołowieckie. W 2011 roku nowy dyrektor Instytutu komunista Sołdatenko radośnie umył ręce od tej sprawy, ponieważ Prezydent W. Janukowycz przekształcił Instytut z centralnego organu władzy wykonawczej w zwykły instytut naukowo-badawczy (po Rewolucji Godności pierwotny status Instytutu został przywrócony, na dyrektora mianowano Wołodymyra Wiatrowycza). W 2012 i 2013 roku ekspedycja pod kierownictwem świętej pamięci Hryhorija Kucenki była organizowana kosztem darczyńców (sponsorów). W dalszej kolejności nie odważyliśmy się jechać do kraju, który prowadzi niewypowiedzianą wojnę przeciwko Ukrainie. Lecz mamy nadzieję, że nadejdzie czas, kiedy będziemy mogli swobodnie jeździć do Sandarmochu i na Sołowki — do niezależnej od Moskwy Karelii. Wasyl OWSIIENKO, uczestnik pielgrzymki do Sandarmochu i na Sołowki w latach 1999—2005; Międzynarodowa organizacja społeczna „Bractwo Sołowieckie”; Ogólnoukraińskie Towarzystwo więźniów politycznych i represjonowanych; Ogólnoukraiński „Memoriał” im. W. Stusa; nieformalne Towarzystwo „Ukraińskie Sołowki”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин