Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

OLES WOLLA: ŻYCIE JEST CZYNIENIEM DOBRA

Слово Просвіти, №48 за 2011 рік

Zakończenie. Początek w numerze 47 z 2011 r. O SOBIE I MOIM MĘŻU (zeznaje Panasenko Maria Machtejowna, ur. 1924 r., Ułyniwka) Nasz ojciec, Mohyła Machtej Denysowycz, był brygadzistą rolnym. W dzień pracował w stepie, a w nocy kopał doły dla zmarłych. Z Iwanem Szendrykiem (on później zginął na wojnie). I za to dawali rację chleba. Wykopią dół i idą do pracy. A my z mamą zasypujemy nieboszczyków, przywozili ich Czernenko Pawło i Błoszczynski Petro. Byli już starzy, więc im powierzono tę pracę. Przywiozą, a wujek Pawło woła do mamy: — Idź już zasypuj… Oto zmarła Marijka Strażnykiwska. Jeszcze całkiem dziewczynka. Jej starszy brat Andrij podwiózł ją wózkiem, lichym płótnem przykrył tylko nogi. Mama mówi do nas: „Chodźmy, pomożemy dziecku, bo tam jest górka i chłopiec nie wywiezie ciężaru na górę”. Mama z Andrijem wzięli Marijkę za nogi i za ręce, i wrzucili do dołu. Nikt nie płakał i chłopiec nie miał łez, bo był spuchnięty, wycieńczony. Wracamy do domu, a ja płaczę, bo żal mi Marijki. Na drodze Fedir Pedaj martwy, i jego wywieźli na cmentarz. Później pojechali po Semenychę. Wczoraj wyglądała, jakby umierała, a dzisiaj siedzi i pije herbatę. Zdobyła gdzieś buraczka, ugotowała zupki i pije. Ale herbata nie utrzymała Semenychy długo: następnego dnia przywieźli ją do dołu… Kogo ostatniego kładli do dołu — nie wiem. Pamiętam tylko, gdy usypywali kopczyk, mama powiedziała, że siedemnaście dusz leżało w dole. Opowiem też o swoim mężu, Panasence Wasylu Danyłowyczu. On teraz każdego wieczoru opowiada o głodzie. W młodości nie tak, a teraz, kiedy z dziećmi nie jest już tak ciężko się kłopotać, to wspomina i wspomina… Bardzo żal matki, kiedy umierała w łóżku. Przykryła poduszki płótnem i położyła się umierać. A dzieci posadziła na podłodze, na płótnie. Było ich wtedy troje — dwunastoletni Wasyłko. I młodsze siostrzyczki. Mama mówi: „Dziecino, Wasyłku, jak mi ciężko. Żeby chociaż dożyć do czasu, gdy będziesz miał piętnaście lat, żebym wiedziała, że ty, dziecino, chociaż cokolwiek możesz zrobić…” Matka zmarła. I wywieźli ją do dołu. I został Wasyłko sam z siostrzyczkami. Wodził dziewczynki do żłobka. Było im tam źle, bo Luba zmarła. Jej Wasyłko w

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин