Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Hymnowi Ukrainy — półtora wieku

Слово Просвіти, №49 за 2012 рік

150 lat temu poeta Pawło Czubynski napisał wiersz „Szcze ne wmerła Ukrajina”, który stał się hymnem niepodległego państwa. Jewhen CYMBALUK, obwód rówieński. Napisać wiersz, który inspirowałby naród, to marzenie każdego poety. Jednak taka misja przypada tylko wybranym. Wśród nich jest Pawło Czubynski, do którego los rzeczywiście się uśmiechnął. Do napisania wiersza skłoniła go niełatwa sytuacja społeczna, która wytworzyła się w drugiej połowie XIX wieku. Zrozumiałe jest więc, dlaczego Pawło Czubynski nie włączył wiersza „Szcze ne wmerła Ukrajina” do swojego pierwszego drukowanego zbioru. Nie oznacza to jednak, że poeta i działacz społeczny ukrywał swoje patriotyczne uczucia. Przeciwnie, był aktywnym uczestnikiem „Hromady”, narodowo-kulturalnego ośrodka ukraińskiej inteligencji, i właśnie za udział w kijowskiej „Hromadzie” oraz układanie „oburzających” pieśni Czubynskiego oskarżono, aresztowano i ukarano zesłaniem. Tymczasem wiersz „Szcze ne wmerła Ukrajina” rozpowszechniał się wśród ludzi nieobojętnych i już żadna cenzura ani carska kara go nie zatrzymały. Jeśli chodzi o historię powstania wiersza, Czubynski nie robił wokół tego wielkiego rozgłosu. Podkreślał jedynie, że ten wiersz to improwizacja. Jak wiadomo, w wynajętym mieszkaniu Pawła Czubynskiego w kijowskim domu kupca Łazariewa często zbierali się „hromadiwcy”. Wśród nich byli także studenci-Serbowie. Pewnego razu na przyjęciu zaśpiewali serbską pieśń, w której były takie słowa: „Serce bije i krew leje się za swoją wolność”. Gospodarza poruszył ten motyw. I do usłyszanej melodii ułożył „ukraiński” refren, w którym był wers — „Szcze ne wmerła Ukrajina”. Switłana MUSZTENKO, starszy pracownik naukowy Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy. W tym roku społeczność kulturalna Ukrainy obchodzi 130. rocznicę powstania pierwszego ukraińskiego teatru zawodowego koryfeuszy (1882 r.), który odegrał znaczącą rolę w ogólnym procesie rozwoju naszej kultury i kształtowaniu narodu. Jego założycielem i organizatorem został Marko Łukycz Kropywnycki. Był on nie tylko aktorem, ale także reżyserem, dramaturgiem, kompozytorem, wykonawcą utworów muzycznych, malarzem, pedagogiem i organizatorem spraw teatralnych. W historii kultury trudno znaleźć rodzinę, która dałaby takie konstelacje talentów, jak skromna, pracowita rodzina Tobilewyczów, gdzie było sześcioro dzieci, a czworo z nich stało się koryfeuszami narodowej sztuki teatralnej: dramaturg i aktor Iwan Karpenko-Karyj, aktorzy Mykoła Sadowski i Panas Saksahanski, ich siostra — znana aktorka i śpiewaczka (zmarła w wieku 36 lat) Marija Sadowska-Barilotti. Wszyscy oni kontynuowali rozwijanie sławnej sprawy. Dom Ludowy w Kijowie. Grupa szybko nauczyła się napisanego tekstu i pod dyrekcją Czubynskiego zaśpiewała po ukraińsku. Było to pierwsze wykonanie pieśniowe utworu. Potem wiersz opublikowano w czasopiśmie „Meta” w 1863 roku, publikacja trafiła do Mychajła Werbyckiego, ukraińskiego kompozytora, dyrygenta chóralnego, księdza, proboszcza cerkwi we wsi Młyny, niedaleko Przemyśla. Oto co wspomina jego potomek Wołodymyr Syrotenko (Werbycki): „Ten numer czasopisma katecheta Seminarium Przemyskiego ks. Justyn Żelechiwski zawiózł swojemu bratu, młynowskiemu księdzu Mychajłowi Werbyckiemu. Ojciec Werbycki fanatycznie kochał Szewczenkę, marzył o skomponowaniu muzyki do wszystkich jego wierszy. Zatem, otrzymawszy czasopismo, już po tygodniu skomponował muzykę do wszystkich czterech wierszy. Już w grudniu na zebraniu społeczności Seminarium Przemyskiego po raz pierwszy zabrzmiało „Szcze ne wmerła Ukrajina”. Rektorowi tak bardzo spodobała się pieśń, że zalecił seminarzystom rozpowszechnianie jej wśród pielgrzymów, a ks. Werbyckiego poprosił o zrobienie z solówki chorału. I już w święto Jana Chrzciciela przed wielotysięcznym tłumem przemyślan zabrzmiał potężny chorał w wykonaniu połączonego chóru. Obecnemu na święcie biskupowi Polańskiemu, założycielowi pierwszego ukraińskiego teatru, tak spodobał się chorał, że podczas otwarcia ukraińskiego teatru we Lwowie wystawieniem operetki Karla Heintza „Zaporożcy” nakazał reżyserowi wstawić do akcji wykonanie „Szcze ne wmerło Zaporiżżja”. W programach jednak było „Szcze ne wmerła Ukrajina”. Rankiem, drugiego dnia po przedstawieniu, „Szcze ne wmerła Ukrajina” śpiewał cały Lwów. Galicjanie uważali, że słowa pieśni napisał T. Szewczenko. Dlatego też pieśń ta stała się hymnem, najpierw Zachodniej Ukrainy, a potem Ukraińskiej Republiki Ludowej. A „Marsyliankę Hromady”, którą napisali studenci, wkrótce zapomniano…”. W 1939 roku właśnie wiersz „Szcze ne wmerła Ukrajina” zatwierdzono jako hymn Ukrainy Karpackiej. A w czasach radzieckich ta pieśń była zakazana. 15 stycznia 1992 r. muzyczną redakcję Hymnu Państwowego zatwierdziła Rada Najwyższa Ukrainy, o czym zapisano w Konstytucji Ukrainy. Jednak dopiero 6 marca 2003 roku Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła ustawę „O Hymnie Państwowym Ukrainy”. W projekcie ustawy proponowano zatwierdzić jako Hymn Państwowy hymn narodowy do muzyki Mychajła Werbyckiego ze słowami tylko pierwszej zwrotki i refrenu pieśni Pawła Czubynskiego „Szcze ne wmerła Ukrajina”. Jednocześnie pierwsza strofa hymnu proponowana była w takiej postaci — „Szcze ne wmerła Ukrajiny i sława, i wola”. Tę ustawę poparło 334 deputowanych ludowych z 433. W rezultacie, wraz z przyjęciem tej ustawy, Artykuł 20 Konstytucji Ukrainy nabrał pełnego kształtu. Hymn narodowy do muzyki Mychajła Werbyckiego otrzymał słowa, odtąd zatwierdzone ustawą. I choć nieco różnią się one od pierwotnych, napisanych półtora wieku temu, duch w nich pozostał ten sam — do głębi ukraiński. Mimo że aktorzy, tak jak wcześniej, nazywani byli małorosyjskimi lub po prostu rosyjskimi, mimo że z wielkimi trudnościami wynajęte pomieszczenie Troickiego Domu Ludowego (obecnie jest to budynek Teatru Operetki) było daleko od centrum. Tutaj, w tym wielkim i niezbyt przytulnym budynku, gdzie wcześniej występowała rosyjska trupa dramatyczna „Towarzystwa Oświaty”, wszystko przebudował i przerobił M. K. Sadowski. Jako kierownik przywiązywał równie wielką wagę zarówno do zewnętrznego, jak i wewnętrznego wyglądu teatru. I w tym był podobny do wielkiego K. S. Stanisławskiego. M. Sadowski uczynił swój teatr stacjonarny prawdziwie ludowym nie tylko w repertuarze, ale i w dostępności dla odwiedzających. Ceny biletów były znacznie niższe niż w innych kijowskich teatrach, nawet po dziesięć kopiejek za miejsce, podczas gdy w Operowym i Sołowcowskim (Teatr Rosyjski, teraz — Teatr im. I. Franki) najniższe ceny wynosiły po 32 kopiejki za miejsce. Miejsc w teatrze Sadowskiego było tylko około 600. W operze — dwukrotnie, w teatrze Sołowcowa półtora raza więcej. Niskie ceny biletów sprawiały, że do tego Ukraińskiego teatru narodowego przychodzili ludzie ze wszystkich przedmieść — Demijówki, kolejowej Sołomianki, robotniczej Szulawki… Teatr Sadowskiego z powodzeniem pracował w Kijowie przez siedem lat: od 1907 roku do początku I wojny światowej w 1914 roku. Wówczas rząd carski przerwał nie tylko istnienie tego teatru, ale w ogóle wszystkich ukraińskich gazet, czasopism i księgarni. Siła i rola koryfeuszy polegały na tym, że tworząc repertuar, kształtowali prawdziwie ludowy teatr narodowy, wpływając tym samym na świadomość ludzi. Stworzyli szkołę kunsztu aktorskiego i reżyserskiego, a pracując w warunkach zakazów ze strony rządu carskiego, wznieśli ukraiński teatr na znacznie wyższy szczebel profesjonalizmu, uczynili go wpływowym i decydującym czynnikiem kultury narodowej. Dzięki ich działalności druga połowa XIX wieku weszła do historii ukraińskiej kultury jako „złoty wiek” teatru. Zespół teatru koryfeuszy. 1886 r. Pierwszy rząd od lewej do prawej: M. Sadowski, H. Zatyrkewycz-Karpińska, M. Kropywnycki, M. Zańkowecka

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин