Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 52 (637), 29—31 grudnia 2011 R. SŁOŃCE, I BÓG, I DUSZA WITAJĄC ROK 2012 DRODZY CZYTELNICY!

Слово Просвіти, №52 за 2011 рік

Natalka POKŁAD, członkini NSPU Szybciej, szybciej!.. Katarzyny, świętego apostoła Andrzeja, a potem Nauma (który „naprowadza na rozum”), wielkomęczennicy Barbary, Saby („gdybyś nie barbarzył i nie sabił, a gdybyś to przędziwo prządł”), świętego Mikołaja z Miry — opiekuna kobiet i podróżnych, a jeszcze 22-go — poczęcie przez sprawiedliwą Annę przenajświętszej Bogurodzicy… Szybciej przeminąć-przemknąć te krótkie grudniowe dni, kiedy osłabłe słońce, kończąc swój stary cykl, pełza nad samym horyzontem, już nie dając pożywienia wszystkiemu żywemu i bezlitośnie zbijając nasze rytmy, — i wyrwać się na przestrzeń, na nową życiodajną energię i nowe błogosławione koło, które zwieńczy się tajemnicą Kupały. Dlatego też w tym grudniu mamy tyle świąt-zabaw (a to przecież czas postu) — aby przeciwstawić się ciemnym siłom, które tak i napierają zewsząd. A młodziutkie słońce już czeka, aby się narodzić i ukazać nam swoją uzdrawiającą siłę, i wstrząsnąć-odnowić świat — dla rozkwitu, dla bujności i owocu, bo takie jest przedwieczne prawo ziemskiego życia. Ja kocham tę oczyszczającą i tajemniczą porę zakończenia starego roku — i początku nowego. Tyle roi się nadziei, tyle odzywa się głębokich poruszeń — na nowe widzenie, nową jakość, nowe odkrycia i poznania. Wszystko na świecie nagle z powszedniego staje się świątecznym, ze zwyczajnego — czarownym, ze znanego — nieznanym. Jakaż ona wielka — siła wiary! Jakby niewidzialny reflektor, płynie ona przed nami i programuje świat według naszego polecenia i naszego pragnienia. A młode słońce już zamaszyście zakołysało wystygłą krew ludzi i drzew, zwierząt i ptaków, ziemi i trawy, rzuciło w nią swój twórczy impuls — aby poruszyć od snu-martwoty: budź się i pędź coraz szybciej i szybciej — i zrodź się z czasem błogosławieństwem, by przedłużyć nieśmiertelną linię trwania… Pewnie jeszcze z dzieciństwa ta pora jest dla mnie — bajkowo-piękna. I przeczucie wielkiego święta oraz wielkich zmian poruszają do dziś. A zaczynało się to święto dla nas 6 stycznia: ledwie doczekawszy się, kiedy minie południe, my, dzieciaki, ruszaliśmy po wsi z kołaczem w białej chusteczce — każdy niósł swoim krewnym „wieczerzę”. „Bądźcie zdrowi ze Świętym wieczorem! Prosili tata i mama na wieczerzę i ja proszę…” Tak wypalisz uroczyście i poważnie, a potem już zaintrygowany spoglądasz, jakie to smakołyki i jakie prezenty kładą gospodarze do twojej chusteczki? A jak obejdziesz cały ogromny wiejski ród — ani trochę nie zmęczywszy się! — wtedy właśnie i kolędnicze grupy ruszą od chaty do chaty. I ty wlewasz się w ich zapał — odganiasz nieczystość-ciemność, trenujesz głos na wszystkie poprzednie lata, sławisz Boże Narodzenie, uprzedzasz pod świecącymi oknami domostw, że u każdego pana-gospodarza będzie dzisiaj gościć Dziewica Maria z Jezusem Chrystusem. I tak ci od tego dobrze-przepięknie! I nie zauważasz, jak płonie na mrozie twoja twarz — tak samo, jak u twoich przyjaciół-kolędników, a nad chwiejnymi dziecięcymi główkami wiją się-latają niebiescy aniołowie-stróże… A potem jeszcze będą szczedriwki, będzie Małanka, która „wczoraj wieczorem pasła dwa kaczory”, a potem myła w stawie łyżki-talerze i nieopatrznie zamoczyła swój bielutki fartuch; a za Małanką-gospodynią nadejdzie nowy stary rok — przyjdzie ów święty Wasyl, który pobudzi wczesnym rankiem cały chłopięcy naród i poprowadzi ze sobą po chatach i niwach siać żytem-pszenicą i wszelkim ziarnem: na dobro i zdrowie i na Nowy rok, aby rodziło-płodziło się lepiej, niż w zeszłym roku! I słowa pieśni skądś biorą się-wylewają z naszych ust same z siebie, bo nikt nas ich nie uczył, a po prostu płynęła rzeka życia, i my, mali, byliśmy jej kropelkami. A u mnie snuje się swój wątek — dziewczęcy. Wspomnienie o tym noworocznym przedświątecznym czasie będzie grzać duszę całe życie — bo czyż takie rzeczy się zapomina? I z czasem jeszcze wyleje się w Słowo. „Dalekie wspomnienie, które znów przychodzi z białym śniegiem, z kłującym wiatrem, i ożywa mój dziecięcy podziw przed wielkim i nieznanym światem… Rząd słomy i pogrzebacz u mamy: „Chodźmy, córciu, nasz sad budzić”. I ja ze snu drżącymi wargami całuję te bożonarodzeniowe aksamity ogrodu w śniegach i ciemność-ciszę, — a mama idzie, mi ślady zostawia, i gwiazda nam z niebieskiego wyżyn coś tajemniczego i pięknego opowiada. Zapalamy diducha, i mama pogrzebaczem dotyka wiśni, i śliwy, i gruszy… I cichymi słowami mówi rozkaz im: „O drzewa pyszne, wstawajcie, budźcie się, nie śpijcie, owoce słodkie latem rodźcie!” Tak trzy razy… Ja, oczarowana tym obrzędem, wstrzymuję oddech — by nie spłoszyć duszy drzew… Tak po czarodziejsku świeci księżyc, i porusza się, jakby śmiała się, grusza. Wszystko — żyje, wszystko słucha i słyszy, wszystko chłonie w siebie noc bożonarodzeniową i po swojemu tajemnicę świętuje… Diduch spłonął. Jakaś uroczysta mama podchodzi i mnie, małą, za rękę bierze, — ręka jej szorstka i gorąca; u sąsiadów też ogień; poranne dźwięki stają się silniejsze — i te dźwięki WIDZĘ. I widzę, jak we śnie wzdycha śliwa, jak gwiazdy lato niełatwe wróżą, — i coś we mnie wysokiego i nieustraszonego po raz pierwszy niebu pomodlić się chce…” A już po Wasylu, zmęczeni od bieganiny, śpiewów oraz gier, obdarowani prezentami, a niektórzy ze szczęściarzy — nawet pieniędzmi (na nie w rodzinie była osobna rubryka — dziecięca), doczekamy się, jak na Jordana (a u nas na Winniczyźnie mówili „Hordania”), uroczyście poświęcą przy cerkwi wodę oraz przegonią kolędę, huknąwszy ze strzelb do białych gołębi — ale nie zabijając ich, i mama powie smutno-uspokojona: „Oto i po Bożym Narodzeniu, dzieciaczki. Trzeszcz, mrozie, nie trzeszcz, ale już minęły Święta. Teraz trzeba brać się do roboty — bo do wiosny się idzie…” Przed Państwem 52. numer gazety, którym kończymy 2011 rok. Dzisiaj i zawsze podstawą „Słowa Proświty” są Państwa wpisy i listy, na które orientujemy się w swojej dziennikarskiej i redakcyjnej pracy, często publikujemy je na łamach naszego tygodnika, omawiamy na „redakcyjnych zebraniach”. Cieszymy się i dziękujemy za dobre słowo, przyjmujemy sprawiedliwe wyrzuty i krytyczne uwagi, pamiętając, że prawda — to najwyższy przejaw czytelniczej i dziennikarskiej solidarności. Rok mija, a redakcyjna teczka nie chudnie: to, co najbardziej aktualne i najciekawsze, bierzemy ze sobą w przyszłość. Cenimy ciągłość związku „czytelnik—redakcja—czytelnik” — w te świąteczne dni wielu naszych prenumeratorów otrzyma książki z biblioteki „Słowa Proświty”, inni czytelnicy mogą przyłączyć się do naszej akcji w 2012 roku. Dziękując wszystkim, którzy byli ze „Słowem Proświty” i pozostają z nami, obiecujemy napełniać strony tygodnika dobrymi i prawdziwymi myślami, trafnym i wyrazistym słowem, szczerymi uczuciami i otwartością na nowe, śmiałe, utalentowane, prawdziwe. Ta pozycja jest opozycją do wszystkiego, co zamierza się na prawa Ukraińców do bycia gospodarzami we własnym domu i we własnym kraju, do życia w narodowej przestrzeni duchowości, kultury, informacji, do posiadania godnego dobrobytu i socjalnie chronionego bytu. Drodzy autorzy i czytelnicy „Słowa Proświty”! Radośnie i serdecznie witamy Państwa z Nowym rokiem oraz Bożym Narodzeniem! Zdrowia Państwu, miłości, wszelkich możliwych życiowych pomyślności, ludzkiej przychylności i Bożej ochrony! Bądźmy razem i pamiętajmy: Bóg i Ukraina ponad wszystko! Redakcja

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин